Devri

Recherche 'tre...' : 673 mots trouvés

Page 11 : de treuzdidreuzin (501) à treuzkomz-1 (550) :
  • treuzdidreuziñ
    treuzdidreuziñ

    v. tr. d. Transpercer.

    ●(1931) VALL 753a. Transpercer, tr. «treuz-didreuzi.»

  • treuzed
    treuzed

    m. treuzidi Homme qui a les jambes torses.

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzed, adj. et s. m. Le P. Grégoire donne à ce mot le sens de homme qui a les jambes torses.»

    ●(1957) PLBR 55. treuzed, pl. treuzidi, tr. «homme qui a les jambes torses.»

  • treuzeg
    treuzeg

    m. Homme qui marche de travers.

    ●(1912) MMKE 164. eur c'hoz treuhek.

  • treuzek
    treuzek

    adj.

    (1) Qui marche de travers.

    ●(1912) MMKE 178. Keit ha ma vo ho loened ken fall ha ken treuhek !

    (2) Maladroit.

    ●(1982) PBLS 46. (Langoned) treuzeug, tr. «maladroit.»

  • treuzell
    treuzell

    f. –où

    (1) Traverse.

    ●(1732) GReg 936a. Traverse, barre de fer ou pièce de bois posée en travers, tr. «Treuzell. p. treuzellou. Van[netois] trezell. p. eü.»

    ●(1872) ROU 106b. Traverse. Pièce en trav[ers], tr. «Treuzel.»

    (2) Passerelle.

    ●(1732) GReg 738b. Petit pont de bois, arbre équari sur lequel on passe un ruisseau, tr. «treuzell. p. treuzellou.»

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzell, s. f., tr. «Petit pont sur l'eau, passerelle.»

    (3) Poutre transversale d'un bâtiment.

    ●(1931) VALL 583a. Poutre transversale d'un bâtiment, tr. «treuzadenn f.»

    (4) sens fig. Obstacle.

    ●(1787) BI 41. er goal-speret ë daule attauë mil trezel énn hentt. ●(1790) MG 355. de beèllad ha de vihannad en trezèlleu e hum bresantt eit mirèt a bratiquein er péh en dès ordrénét. ●(1790) Ismar 229. feahein (...) en ol trezèlleu.

    ●(1839) BESquil 606. ne laquamb quet poén assès eit lemel ag hé hent hilleih a drezelleu. ●(1839) BSI 21. mil dreuzel var an hènd. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 128. quement a drézelleu.

    (5) (pathologie) Mal de rein.

    ●(1914) MNOTes 201. (Goelo) (…) dont war an douar enep d'e izili venir au monde les pieds en avant, litt. «contre ses membres» ; un enfant qui naît ainsi a le privilège de guérir le mal de rein, ôzañ an dreuzell.

  • treuzellañ
    treuzellañ

    v. tr. d. Agacer (les dents).

    ●(1955) STBJ 146. Mat e kavis an traou skildreñk-se a dreuzelle ma dent. ●(1962) GERV 18. ar bara leun a ludu a dreuzelle o dent o strakal dindano.

  • treuzellek
    treuzellek

    adj.

    (1) Attr./Épith. Bezañ treuzellek : marcher de travers.

    ●(1919) BUBR 5/123. peb a du d'ezi (…) e tiviner ez eus toullou all ne ve ket red beza mezo na treuzellek evit koueza ebarz.

    (2) Adv. Kerzhout treuzellek : clopiner.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Clopiner, tr. «camein, querhein tresellec.»

    ●(1931) VALL 449b. Marcher en clopinant, tr. «kerzet treuzellek.» ●(1934) BRUS 106. Clopinant, tr. «trezellek.»

  • treuzellenn
    treuzellenn

    f. –où

    (1) Traverse.

    ●(1732) GReg 936a. Traverse, barre de fer ou pièce de bois posée en travers, tr. «truzellenn. p. treuzellennou.»

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzellenn, s. f., tr. «traverse en fer ou en bois.»

    (2) Traversier (dans une cheminée).

    ●(1732) GReg 936b. Traversiers enchassez dans une cheminée pour soutenir du bois à sécher, tr. «treuzellenn. p. treuzellennou.»

    (3) Appui-pieds d'une table.

    ●(1929) DIHU 212/221. Trezellen, tr. «(s. f.) barre de bois au bas des tables pour poser les pieds.» ●(1934) BRUS 237. La barre appui-pieds des meubles, tr. «en drezellen –neu.»

    (4) sens fig. Biais, ruse.

    ●(1732) GReg 92b. Biais, ruse frauduleuse, moyen injuste, tr. «treuzell. p. treuzellou.»

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzellenn, s. f., tr. «par extension, mauvais détour, fraude, ruse fallacieuse.»

  • treuzenep
    treuzenep

    adj. Faux, malhonnête.

    ●(1862) JKS 258. Dallet e oant bet gant ho zruez treuz-enep. ●(1890) MOA 127a. Ils se laissèrent attendir par une fausse pitié, tr. «touellet int bet gant ho zruez treuz-enep.»

  • treuzenn
    treuzenn

    f. –où

    (1) Chemin dre traverse.

    ●(1936) IVGA 228. an dreuzenn striz etre al leur hag hent Pornaleg.

    (2) Manche de parapluie.

    ●(1978) LLMM 186/16. an dreuzenn-mañ a oa a-istribilh e-kichen va disglavier nevez.

    (3) Traverse.

    ●(1869) SAG 152. e beg ar vern-ze e zeuz eun dreujen e kroaz.

  • treuzet
    treuzet

    adj.

    (1) Tortu.

    ●(1659) SCger 119a. tortu, tr. «treuzet.»

    (2) (en plt des pieds de qqn) Tourné vers l'intérieur.

    ●(1838) CGK 13. He zreïd vel re an houïdy, en dia bars (sic) zo treujet.

    (3) Qui a une jambe torte.

    ●(1659) SCger 67b. iambe torte, tr. «treuset.»

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzed, adj. et s. m. Le P. Grégoire donne à ce mot le sens de homme qui a les jambes torses.»

    (4) Trempé de pluie.

    ●(1879) ERNsup 168. me zo treujet, je suis traversé (de pluie), Lanr[odec].

  • treuzeuler
    treuzeuler

    voir treuzeurel

  • treuzeuliek
    treuzeuliek

    adj. Qui marche les pieds de travers.

    ●(1983) PABE 64. (Berrien) treuzeulieg, tr. «qui marche les pieds de travers.»

  • treuzeurel
    treuzeurel

    v. intr.

    (1) Passer.

    ●(1926) FHAB Eost 291. ar Vretoned a oa kement a zanvez o treuzeuler etre o daouarn. ●(1941) FHAB Meurzh-Ebrel 34. beza kempenn war ar madou a vez o treuzeuler etre hon daouarn.

    (2) Aller et venir.

    ●(1928) FHAB Gouere 320. Ha diaes eo da dud, evel d'az tad ha d'it te, en em glevet gant tud hag a vez epad an daou benn eus an amzer o treuzeurel [treuzeuler] etre ar gwele hag an tan evel ma vezan-me.

  • treuzfaltazi
    treuzfaltazi

    f. Illusion.

    ●(1931) VALL 373b. Illusion ; de l'imagination, de l'esprit, tr. «treuz-faltazi f.»

  • treuzfroud
    treuzfroud

    f. –où Remous.

    ●(1925) SKET III 48. dre an treuzfroudou savet e-kreiz an dour e voe krignet an div c'hlann.

  • treuzfurmadur
    treuzfurmadur

    m. –ioù Transformation.

    ●(1914) DFBP 327b. transformation, tr. «Treuzfurmadur.» ●(1931) VALL 752b. Transformation, tr. «treuzfurmadur m.»

  • treuzfurmerezh
    treuzfurmerezh

    m. Transformation.

    ●(1931) VALL 752b. Transformation, tr. «treuzfurmerez m.»

  • treuzfurmidigezh
    treuzfurmidigezh

    f. Transformation.

    ●(1931) VALL 752b. Transformation, tr. «treuzfurmidigez f.»

  • treuzfurmiñ
    treuzfurmiñ

    v. tr. d. Transformer.

    ●(1914) DFBP 327b. transformer, tr. «Treuzfurmi.» ●(1931) VALL 752b. Transformer, tr. «treuzfurmi.»

  • treuzgeot
    treuzgeot

    coll. (botanique) Chiendent.

    ●(1732) GReg 164b. Chien-dent, ou, dent de chien, herbe, tr. «Treuzyaud. (id e, treuz-gueaud, herbe traversante, & difficile à déraciner.»

    ●(1847) MDM 242. eur banne tizan divar grisiou treuziaud. ●(1876) TDE.BF 636b. Treuz-c'heot, treuz-ieot, s. m., tr. «Chiendent, herbe aux chiens.» ●(1879) BLE 168. Cynodon digité. (C. dactylon.) Treûz-iéod.

    ●(1908) FHAB Mae 138. peur-zisc'hriennet an treuz-ieot. ●(1922) FHAB Eost 240. ne zave netra war ar c'hrec'hennou-ze nemet mollesk ha treuziad hag a blege dindan ar barrou avel diroll. ●(1923) FHAB Genver 32. evel an treuzyeot (louzaouen-ar-c'hi, gwein). ●(1931) KANNgwital 338/14. evel an treuz-yaot en eun dachenn douar. ●(1983) PABE 193. (Berrien) treuzgeot, tr. «chiendent.»

  • treuzgeotenn
    treuzgeotenn

    f. –où (botanique) Brin de chiendent.

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. treuzyeoten, comme saouzanenn, herbe qui égare ; (et) chiendent (Goelo).

  • treuzhent
    treuzhent

    m. –où Traverse, obstacle.

    ●(1931) VALL 755a. Traverse ; obstacle, tr. «treushent m.»

  • treuziad
    treuziad

    m. –où

    (1) Espace de temps.

    ●(1744) L'Arm 387a. Trait de tems, tr. «Treziatt.»

    ●(1904) DBFV 232a. tréziad s., tr. «espace de temps (l'A.).»

    (2) Quantité de.

    ●(1941) GWAL 136-137/392. eun treuziad lizerou bet skrivet tost da gant vloaz 'zo. ●(1955) STBJ 98. Brezelet en devoa en Tonkin hag e oa deuet ac'hane, gant eun treuziad medalennou.

    (3) Engagement à forfait.

    ●(1919) DBFVsup 70a. treziad, tr. «engagement à forfait ; marchandage.» ●(1931) VALL 313a. engagement à forfait, tr. «treziad (pour treuziad) V[annetais].» ●(1996) CRYK 347. 'vit ober un treujad, tr. «pour travailler à la tâche.»

    (4) Travée.

    ●(1886) RUSq.FB 468a. Travée, sf., espace entre deux poutres, tr. «treuziad m.»

  • treuziadenn
    treuziadenn

    f. –où

    (1) Traverse (de métier à tisser).

    ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 151. Ar guyader a zo azezet var eun dreujaden goat hannvet kazeg pe skeuzeller. ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Treujadenn, tr. «traverse.»

    (2) Partie transversale d'une croix.

    ●(1867) FHB 127/179b. var dreuziaden ar groaz. ●(1872) ROU 106b. Traverse. Pièce en trav[ers], tr. «treuziadenn.» ●(1874) FHB 486/122a. troad ar groas pe ar voalen a dlie caout var dro pemzek troatad hed, hag an dreuziaden vardro nao droatad.

  • treuziata
    treuziata

    v. intr.

    (1) Couper à travers champs.

    ●(1855) TOB 5. Il marchait à travers champs, tr. «Treuziata a re.» ●(1869) FHB 252/344a. caer ho devoa gouscoude treuchata n'oant ket evit erruout var ho c'hanfart.

    ●(1931) VALL 755a. aller par une traverse, tr. «treuziata T[regor].»

    (2) Biaiser.

    ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Treuziata, tr. «biaiser.»

    (3) S'engager pour une saison.

    ●(1919) DBFVsup 70a. treziatat, tr. «gager ou s'engager pour une saison.» ●(1931) VALL 313a. (s') engager à forfait (pour une saison), tr. «treziatat V[annetais].»

  • treuziataer
    treuziataer

    m. –ion Ouvrier engagé à forfait pour une saison.

    ●(1919) DBFVsup 70a. treziatour, tr. «ouvrier engagé pour une saison.» ●(1931) VALL 313a. celui qui s'engage à forfait, tr. «treziatour V[annetais].»

  • treuzidigezh
    treuzidigezh

    f. Franchissement.

    ●(1931) VALL 318b. Franchissement, tr. «treuzidigez f.»

  • treuzigellañ
    treuzigellañ

    v. intr. Chanceler en marchant.

    ●(1876) TDE.BF 636b. Treuzigella. Voy. trobidella [= p. 629b Trabidella et aussi Trobidella, v. n. C[ornouaille], tr. «Chanceler en marchant comme font les petits enfants et les personnes malades et faibles.»

  • treuzimplij
    treuzimplij

    m. Mésusage.

    ●(1947) YBBK $ 775. Ur boaz ken argasus eo hag an treuzimplij eus pehini ha pere.

  • treuziñ / treuzañ
    treuziñ / treuzañ

    v. tr. d.

    I.

    A.

    (1) Transpercer.

    ●(1647) Am 822. Gant ma coz cleze m'o treusse seder, tr. «Avec ma vieille épée je les traverserais sûrement.»

    ●(1659) SCger 90b. percer, tr. «treuzi.» ●(c.1718) CHal.ms iv. les pieds de Iesus transpercés de Clous, tr. «treit Iesus trezet guet en tacheu.»

    ●(1868) FHB 178/170b. hen discarjont, hen treusjont a daolou contel.

    ●(1909) KTLR 101. Daou vreur ar c'hroeg iaouank a lammaz er gambr hag a dreuzas Baro-bleun gant ho c'hlezeier.

    (2) Traverser (un espace, une étendue, un cours d'eau, une foule).

    ●(1849) LLB 1201. de drezein ur ster don. ●(1861) BSJ 83. ne hellent quet trezein ur mah èl ma oé inou. ●(1878) EKG II 88. me a dreuzaz an hent braz. ●114. treuzi an hent braz. ●(1889) SFA 122. treuzi ar Spagn. ●(1896) LZBt Mae 8. o treuzi ar vro.

    ●(1901) KANNgwital 1/4. treuzi ar mor, var eur vag. ●(1906) KPSA 8. pa dreuze ar renkennadou stard a dud a stanke aliez an iliz. ●(1907) PERS 236. o treuzi ar blasen. ●(1909) KTLR 112. Treuzi a reont ar c'hoat. ●(1911) BUAZperrot 284. o treuzi ar bobl. ●(1942) DADO 7. Treuzi a ra Gwilho leur an ti.

    (3) Traverser (une période, une tempête).

    ●(1907) KANngalon Genver 312. Daoust ha ma'z eo gouez meurbed ar barr amzer e deuz brema an Iliz da dreuzi.

    (4) Treuziñ a-benn : (réussir à) traverser.

    ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.

    B. absol.

    (1) Traverser.

    ●(1909) KTLR 183. Treuzi a ranke pe dond var he giz. ●226. N'e guie ket kalz penaoz treuzi.

    (2) Entraver, gêner.

    ●(1872) ROU 83a. Si rien ne vient entraver, tr. «Mà ne deu netra da dreuzi.»

    II.

    (1) Se tordre (le pied).

    ●(1879) BMN 308. O veza treuzet he zroad e teuas da dorri he gar.

    ●(1966) BRUD 23-24/11. o veza treuzet he zroad, tr. «quand elle se tordit le pied.»

    (2) Abîmer (ses chaussures).

    ●(1936) IVGA 55. Marianna an Ti-Moged he doa tapet eul lamm, siouaz d'ezi, en eur dreuza he botez war ur bluskenn bennak. ●(1972) SKVT I 48. Penaos ar gurun e ra an torc'h bihan-se e gont evit treuzañ e votoù e-giz-se ?

    (3) Tordre (la bouche).

    ●(1732) GReg 929a. Tordre la bouche, tr. «Treuza e c'hinou. treuza ar guinou.»

    (4) Dépasser (une voiture, etc.).

    ●(1971) BAHE 68/25. Treuziñ : tremen, distremen. Treuziñ unan bennak, ur wetur bennak a zo o tremen unan bennak evit mont a-raozañ pe araozi.

    (5) = (?).

    ●(17--) CSbsm 10. En huguenaudèd-cé, apostolèd Satan, / E gomplotas trézein é obéreu gùellan.

    III.

    (1) Treuzañ e c'henoù : voir genoù.

    (2) Treuziñ ar pont : voir pont.

  • treuziñ-didreuziñ
    treuziñ-didreuziñ

    v. tr. d. Traverser et retraverser.

    ●(1909) BOBL 31 juillet 240/1a. listri dre dan a dreuz didreuz ar moriou.

  • treuzintent
    treuzintent

    v. tr. d. Mal comprendre.

    ●(1954) BAHE 2/8. Arabat avat, treuzintent hor c'homzoù. ●(1977) PBDZ 754. (Douarnenez) treuzintent, tr. «mal comprendre.»

  • treuzkamm
    treuzkamm

    adj.

    (1) Qui a une jambe torte.

    ●(1659) SCger 67b. iambe torte, tr. «treus cam.»

    ●(1931) VALL 404b. homme qui a les jambes torses, tr. «treuskamm.»

    (2) Qui marche de travers.

    ●(1931) VALL 348b. qui marche de guingois, tr. «treuskamm.» ●449b. qui marche ainsi [de travers], tr. «treuskamm.»

  • treuzkammañ / treuzkammat
    treuzkammañ / treuzkammat

    v. intr.

    (1) Marcher de travers.

    ●(1931) VALL 449b. Marcher de travers, tr. «treuskamma.»

    (2) Trébucher.

    ●(1943) FATI 62. an azen, a dreuzkamme war ar vein ruilh.

    (3) sens fig. Faire un faux-pas.

    ●(1866) SEV vii. neuze ne dreuz-kamfe bemdez war ann hent mad.

    ●(1981) ANTR 187. teuler evez da dreuzkammad.

  • treuzkammed
    treuzkammed

    m. –où Divagation.

    ●(1931) VALL 225a. Divagation au fig., tr. «treuskammed m. pl. ou et –ejou.»

  • treuzkammediñ
    treuzkammediñ

    v. intr. Divaguer.

    ●(1931) VALL 225a. Divaguer, tr. «treuskammedi.»

  • treuzkas .1
    treuzkas .1

    m. Transmission, transfert.

    ●(1914) DFBP 327b. transmission, tr. «Treuzkas.» ●(1931) VALL 752a. Transfert, tr. «treuskas m.»

  • treuzkas .2
    treuzkas .2

    v. tr. d. Transmettre, transférer.

    ●(1914) DFBP 327b. transmettre, tr. «Treuzkas.» ●(1931) VALL 752a. Transférer, tr. «treuskas.»

  • treuzkasadur
    treuzkasadur

    m. Transmission.

    ●(1931) VALL 753a. Transmission, tr. «treuskasadur m.»

  • treuzkemmadur
    treuzkemmadur

    m. Transmutation.

    ●(1931) VALL 753A. Transmutation, tr. «treuskemmadur m.»

  • treuzkilañ
    treuzkilañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Reculer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. il va a reculon, tr. «dresquilein a ra.»

    (2) Tomber à la renverse.

    ●(1914) DIHU 108/90. A p'em boé prenet léh me zi é trechilé er person «iaia» get er joè dohein. ●(1923) KADO 33. Ha chetu dirakton hun douéed a drechil, tr. «devant lui, tous nos dieux qui font la culbute.» ●(1940) DIHU 350/113. Kaer en des hennen dioal doh en toulleu, ataù, guéh-ter-uéh é tréchil énnè. ●(1944) DIHU 393/79. Pier e bleg. Trechilein e hra. Draou ! Setu ean ar er bratel, mes é ziskoé n'ou des ket touchet.

    II. V. tr. d. Renverser.

    ●(1932) BRTG 65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulé én tu aral d'hé arhulé.

  • treuzkiz
    treuzkiz

    f. –ioù

    (1) (agriculture) Rigole transversale pour l'écoulement des eaux.

    ●(1732) GReg 311a-b. Passage à l'eau au milieu d'un champ ensemencé, tr. «(Van[netois] dresqis. p. dresqisëu.» ●699b. Passage pour l'eau à travers un champ ensemencé, tr. «Van[netois] dresqis. p. dresqisëu.» ●(1744) L'Arm 119b. Passage à l'eau à-travers des sillons ensemencés, tr. «Dressquiss.. izeu. f.» ●270b-271a. Passage de l'eau au-travers des sillons ensemencés, tr. «Tressquiss ou Dressquiss.. izeu.»

    ●(1907) VBFV.bf 78a. treskiz, f. pl. eu, tr. «rigole.»

    (2) (géométrie) Diamètre.

    ●(1931) VALL 216a-b. Diamètre, tr. «treuskiz m.»

  • treuzkizañ / treuzkiziñ
    treuzkizañ / treuzkiziñ

    v.

    (1) Ouvrir une rigole pour l'écoulement des eaux.

    ●(1732) GReg 311b. Ouvrir un passage à l'eau à travers un champ, tr. «dresqiseiñ. pr. dresqiset.» ●(1744) L'Arm 119b. Ouvrir le passage à l'eau, afin qu'elle ne séjourne pas ou qu'elle ne submerge pas les sillons ensemencés, tr. «Dressquizein.»

    ●(1878) BAY 16. treskizein, tr. «ouvrir un passage à l'eau, drainer.»

    (2) Tracer une ligne transversale.

    ●(1931) VALL 216a-b. tracer un diamètre dans, tr. «treuskiza.» ●753b. Tracer une ligne transversale, tr. «treuzkiza.»

  • treuzkizenn
    treuzkizenn

    f. –où

    (1) Ligne transversale.

    ●(1931) VALL 753b. Ligne transversale, tr. «treuskizenn.»

    (2) (géométrie) Diamètre.

    ●(1931) VALL 216a-b. Diamètre, tr. «treuskizenn f.»

  • treuzkleuz
    treuzkleuz

    m. –ioù Talus de séparation de champs.

    ●(1967) BAHE 52/17. pell 'zo dija eur kroget da ziskar treuzkleuzioù evit lakaat daou, tri bark bihan d'ober unan mentet a-walc'h. (...) A-hend-all, diskar un treuzkleuz n'eo ket ur gwall-afer, hag e meur a lec'h e kaver e-giz-se treuzkleuzioù o rannañ en tachennoù ur pezh-douar bet gwechall ur memes park. ●(1969) BAHE 60/47. o chom a-sav e-tal un tamm treuzkleuz.

  • treuzkoad .1
    treuzkoad .1

    m. (botanique) Chiendent.

    ●(1876) TDE.BF 637a. Treuz-koat, s. m., tr. «Chiendent, plante.»

  • treuzkoad .2
    treuzkoad .2

    m. –où Clairière.

    ●(1936) DIHU 306/192. Un heiéz e uélamb é trezein, skanù, un treskoed. ●(1938) DIHU 328/147. Koèdeu taill e gavér tro-dro, hag én treskoèdeu, pradeu glas ha peurléieu. ●golo xi. treskoed : en tural d’er hoed (orée).

  • treuzkompren
    treuzkompren

    v. tr. d. Mal comprendre.

    ●(1977) PBDZ 754. (Douarnenez) treuzkompren, tr. «mal comprendre.»

  • treuzkomz .1
    treuzkomz .1

    f. –où

    (1) Parole peu convenable.

    ●(1872) ROU 94a. Parole, peu convenable, tr. «Treuzcomz.»

    (2) Divagation.

    ●(1931) VALL 225a. Divagation, ; au fig. tr. «treuskomz f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...