Devri

Recherche 'tre...' : 673 mots trouvés

Page 9 : de trepanin-trepanan-1 (401) à treudoni (450) :
  • trepaniñ / trepanañ .1
    trepaniñ / trepanañ .1

    v. tr. d. (chirurgie) Trépaner.

    ●(1732) GReg 938a. Trepaner, tr. «Trepani. pr. trepanet. Van[netois] trepaneiñ. pr. trepanet.» ●(1744) L'Arm 390a. Trepaner, tr. «Trepanein.»

    ●(1931) VALL 756b. Trépaner, tr. «trepana.»

  • trepas
    trepas

    m. –ioù

    (1) =

    ●(1847) MDM 304. var an henchou visinal-se, ep cheinch netra var ho zrepaz nag en ho ledander ?

    (2) =

    ●(1847) MDM 307. An henchou, an trepasiou, ar c'hanoliou, pere en treuz, ha penaoz ?

    (3) Passage.

    ●(1575) M 1909. nep trepas douç na serz, tr. «aucun passage, doux ni rude.»

    ●(1732) GReg 699b. Passage ordinaire, tr. «Trepas. p. trepasyou.»

    ●(1977) LLMM 181/118. roet dezhi [Polonia] porzh-mor Dantzig gant un trepas a seizh lev hanter a lec'hed.

    (4) Allée, galerie.

    ●(1732) GReg 27a. Allée, galerie, ou, corridor, pour aller en plusieurs chambres de suite, tr. «trepas. p. trepasyou.» ●214b. Corridor, galerie autour d'un bâtiment, tr. «Trepas. p. trepasyou.»

    ●(1963) LLMM 99/267. da doullañ dindan douar trepasoù ha kevioù gwidreüs meurbet.

    (5) Chemin de servitude.

    ●(1732) GReg 863b. Chemin de servitude, tr. «Trepas. p. trepasyou.»

  • trepasiñ
    trepasiñ

    v. intr. Piétiner.

    ●(1969) BAHE 60/41. Blejal ha trepasiñ a rae an div vihan gaezh er c'harr [div annoar].

  • trepet
    trepet

    m. Occupation.

    ●(1927) GERI.Ern 650. trepet m., surtout au pl. ou, tr. «Occupation, affaire, besogne, ouvrage.» ●(1931) VALL 507b. Occupation, tr. «trepet (surtout au pl. trepetou) m.»

  • trepetiñ
    trepetiñ

    v. intr.

    (1) Travailler, s'occuper.

    ●(1927) GERI.Ern 650. trepeti v. n., tr. «travailler, s'occuper.»

    (2) S'appliquer, se donner de la peine.

    ●(1927) GERI.Ern 650. trepeti v. n., tr. «s'appliquer, se donner de la peine.» ●(1931) VALL 507b. s'occuper très activement, tr. «trepeti.»

  • trepez
    trepez

    voir trebez

  • trepikal
    trepikal

    v. intr. Trépigner.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Voila une vache qui frappe du pied, tr. «chetu ur ueuoh a Zistalm' a drepequ', a sco.» ●(1790) MG 363. Er ré-ze e zou forh tinèr ; n'en dai quet rét goasquein dihue-uéh ar ou zreid, eit ou laquad de drepiqueal. ●(17--) TE 175. unan a nehai é trepiquâl. ●448. er Brincèt hac er Velean, péré e gommanças de drepiqual é cleuét en eu Abostol é conz d'er bobl a Jesus resuscitèt.

  • tres .1
    tres .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Trace.

    ●(1499) Ca 200a. Traescc vide in trecc cest tout vug (lire : vng). ●200b. Trecc. g. terce.

    ●(17--) TE 215. péhani e guêrhas ar dreicheu é dad hac é vam.

    ●(1876) TDE.BF 637b. Trez, s. m. C[ornouaille], tr. «Trace.» ●(1878) EKG II 125. n'o doa ket-ta neuze kavet an tres ac'hanoun. ●142. pe golet o doa an trez. ●155. tres ar c'had.

    ●(1907) FHAB Gouere 129. e caver relegou, moull pe tres plant ha loened. ●(1910) MAKE 102. Yan ne gave na roud na tres ebet eus an dianket.

    (2) Ce qui convient, ce qui fait l'affaire.

    ●(1938) DIHU 322/62. Chetu me zrès ! ●(1939) DIHU 338/320. Ur forneù e zo abarh hag ur guélé bras, get ur holhedad mat a blouz : hon très aveit henoah !

    (3) Vestige.

    ●(1876) TDE.BF 637b. Trez, s. m. C[ornouaille], tr. «Vestige.»

    (4) [au plur.] Ober tresoù : faire des façons, des manières.

    ●(1914) PCUG 11. Aman bepred diwallet d'ober tresou.

    (5) Sillage de navire.

    ●(1876) TDE.BF 637b. Trez, s. m. C[ornouaille], tr. «Sillage de navire.»

    (6) Aspect, traits.

    ●(1838) CGK 25. Quer mignon e drejo. ●(1867) LZBt Genver 238. Ann dres poaniet hag ankeniuz a diskoeenn. ●(1872) ROU 78a. Configuration, tr. «tress.»

    ●(1908) KMAF 50. N'eus ket warnon tres eun troc'her-buzug. ●(1933) TREM 90. eun tres difammet d'an. ●(1948) KROB 2/6. eo pounner he malvennou, ez eus tres ar skuizder war he dremm.

    (7) Kaout tres da : avoir l'air de.

    ●(1922) FHAB C'hwevrer 44. Tres en devoa hor mignon da veza prederiek-tre.

    (8) Ober an tres : dessiner.

    ●(1872) ROU 81a. Dessiner, tr. «ober an tress.»

    (9) A bep tres =

    ●(1924) SBED 60. [er hoeh] Me bas er hérieu ar un dro pas ar véz, / E binùika er vro en ur bas a bep très.

    (10) Tres kroug : mine patibulaire.

    ●(1974) SKVT I 28. Tourmant ruz, lavagnon, tres kroug !

    (11) Gouzout an tres : être au courant de tout ce qui se passe.

    ●(1876) TDE.BF 637b. Gouzout ann trez, s. m. C[ornouaille], tr. «être au courant de tout ce qui se passe.»

    II. Adv. A-dres.

    (1) Très bien.

    ●(1967) LIMO 12 mai. A-drès e kouch d'er boulom e zo é hadein, a drès e hrei en treu genoh hui eué.

    (2) Bezañ a-dres evit ub. : convenir à qqn.

    ●(1942) DHKN 68. en dén iouank-sé, e gavè ken adrès aveiti.

    III. Kavout tres e zorn àr ub. : voir dorn.

  • tres .2
    tres .2

    m. E tres : vêtu comme, ayant l'aspect de.

    ●(1959) MVGK 30. ar blijadur nemedken da vale war eur pavez e tres eur vourhizez.

  • tres .3
    tres .3

    m.

    (1) En em lakaat e tres da : se disposer à.

    ●(1872) ROU 81b. Se disposer, tr. «en em lacaat e tress.» ●(1874) FHB 489/150a. Ar fregaden a ioa chomet a za, hag en em lakea e tres da zont da zicour ar Sybil.

    (2) Lakaat war an tres = lakaat e tu, e tro.

    ●(1875) FHB 518/391b. En doare-ze en em lacaimp var an tres evit gouzout a belec'h eo ha petra eo bet. ●(1880) SAB 302. Ur zell eta var unan bennac eus ar pennadou lenn a zo ama diarauc, a lacaio ar spered var an tress da anaout mui-ouz-vui Doue.

    (3) Aptitude.

    ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Tres, tr. «aptitude.»

    (4) Bezañ e tres da : être disposé à.

    ●(1872) ROU 81b. Bien disposé à, tr. «E tress da.»

    ●(1909) KTLR 15. D'an devez varlerc'h n'edo tamm e tres da labourat.

  • tresad .1
    tresad .1

    m.

    (1) Traces.

    ●(1941) DIHU 356/208. Kavet e oè abarh [en deur] trechad éol-doar. ●ibid. Get é fichel en doè hennen kavet fonapl trechad ul lennad pétrol.

    (1) Kavout tresad a : trouver la piste, la trace de.

    ●(1921) GRSA 292. Kavet e hra unan anehè trechad jao Nasien. ●(1925) DIHU 166/251. kavet en trechad anehè.

    (3) Kerzhet àr dresad ub. : marcher sur les traces de qqn.

    ●(1939) KOLM 106. rein kalon dehè de gerhet ar é drechad.

    (4) Heuliañ tresad ub. : suivre les traces de qqn.

    ●(1941) DIHU 356/210. Vennet en des heuli trechad en Dud souéhus-sé.

  • tresad .2
    tresad .2

    m. Personne d'allure bizarre.

    ●(1958) ADBr lxv 4/534. (An Ospital-Kammfroud) Tresad (...) Personne d'allure bizarre. Piou eo an tresad a zo deut amañ ? (...) Eun tresad den ; eun tresad maouez.

  • tresadenn
    tresadenn

    f. –où Dessin.

    ●(1931) VALL 210b. (un) dessin, tr. «tresadenn f.»

  • tresadenn / tresardenn
    tresadenn / tresardenn

    f. Personne d'allure bizarre.

    ●(1958) ADBr lxv 4/534. (An Ospital-Kammfroud) Tresad n. m. ; fem. tresadenn, tresardenn. – Personne d'allure bizarre.

  • tresadur
    tresadur

    m. Action de tracer, de dessiner.

    ●(1732) GReg 934b. Tracement, action de tracer, de dessiner, tr. «Treçzadur.»

  • tresañ .1
    tresañ .1

    v. tr. d.

    (1) Dessiner.

    ●(1732) GReg 278a. Dessiner, tr. «Treçza. pr. treçzet.» ●934b. Tracer, marquer, ébaucher, dessiner, tr. «Treçza. pr. treçzet.»

    ●(1872) ROU 81a. Dessiner, tr. «Tressa.» ●(1876) TDE.BF 637b. Treza, v. a., tr. «Dessiner.»

    (2) Tresañ ton da ub. : tresser des lauriers, des couronnes à qqn.

    ●(1975) LIMO 02 février. nen des ket bet trèset ton dehè na groeit savadurieu a inour.

  • tresañ .2
    tresañ .2

    voir dresañ

  • tresenn
    tresenn

    f. –où = (?).

    ●(1856) GRD 34. Er vuhé presant e zou ur mor carguet a dresseneu, carrêc, ul loui eid hur fari, un doar e lonq é habitandèd.

  • tresennañ
    tresennañ

    v. tr. d.

    (1) Tresser.

    ●(1732) GReg 163a. Tresser ses cheveux, tr. «Treçzenna e vléau.»

    (2) = (?) Embrouiller (?).

    ●(c.1718) CHal.ms ii. c'est Lui qui a maquignonné cette affaire, tr. «ean endes him vellet a guemetse, conduet, tresennet en affer' se.»

  • tresennet
    tresennet

    adj. Tressé.

    ●(1732) GReg 163a. Cheveux tressez, tr. «Bléau-treçzennet.»

    ●(1925) SFKH 34. un tok plouz trésennet get ur velouzen hir ha ledan.

  • tresennour
    tresennour

    m. –ion Homme lent.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un homme lent lourd'tr., «poner, difon' un tressennour.»

    ●(1904) DBFV 231b. tresennour, m. pl. –nerion, tr. «homme lent (Ch. ms.).»

  • treser
    treser

    m. –ion Dessinateur.

    ●(1732) GReg 277b. Dessinateur, qui dessine, tr. «Treçzer. p. treçzéryen.»

    ●(1876) TDE.BF 637b. Trezer, s. m., tr. «Dessinateur ; pl. ien.»

  • treserezh
    treserezh

    m. Dessin.

    ●(1931) VALL 210b. Dessin, tr. «treserez m.»

  • treset
    treset

    adj.

    (1) Habile.

    ●(1879) BMN 202-203. Oh ! piou a lavaro pegen treset oa dorn ar medisin a furche ken scanv beteg ar plegou ar c'huzeta euz ar galon !

    (2) Treset diouzh : apte à.

    ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. treset diouz, tr. «apte à.»

  • tresidigezh
    tresidigezh

    f. Action de tracer, de dessiner.

    ●(1732) GReg 934b. Tracement, action de tracer, de dessiner, tr. «treçzidiguez.»

  • Tresigne
    Tresigne

    n. de l. Tréssignaux.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 27. Pep den e Trezigne / en deus ti ha berje.

  • treskav
    treskav

    coll. (botanique) Hièbles.

    ●(1876) TDE.BF 635b. Treskavenn, s. f., tr. «Un plant d'hièble ; pl. treskao, treskav ; masc. des plants d'hièbles, du bois d'hièble.»

    ●(1879) BLE 35. Sureau nain. (S. ebulus. L.) Treskaô. – Yèbles.

  • treskavenn
    treskavenn

    f. –ed treskav (botanique) Hièble.

    ●(1876) TDE.BF 635b. Treskavenn, s. f., tr. «Un plant d'hièble ; pl. treskao, treskav ; masc. des plants d'hièbles, du bois d'hièble.»

  • tresmeiet
    tresmeiet

    adj. Hébété.

    ●(1937) DIHU 317/367. Monet e hramb hep gout demb, beudet, tresméiet. ●(1942) DHKN 243. Treméet é er gaeh vam get er glahar. ●302. treméet, tr. «hébété.»

  • tresmeiñ
    tresmeiñ

    v.

    (1) =

    ●(c.1718) CHal.ms ii. deuenir fou, tr. «Scanuein, treméein.»

    (2) =

    ●(1919) DBFVsup 70a. tresméein, tremééin, v. a. et n., tr. «saisir, hébéter, confondre, brouiller, égarer (un objet) ; perdre le sens, s'évanouir.» ●(1934) BRUS 51. Confondre, tr. «tresméein.» ●75. Perdre (le sens), tr. «tresméein.»

  • trest
    trest

    s. –où (agriculture)

    (1) Pièce de terre close comprenant plusieurs terrains bornés.

    ●(1732) GReg 149a. Grand champ, étenduë de terre close, où il y a plusieurs portions marquées par des pierres bornales, tr. «trest. p. trestou.»

    ●(1960) EVBF I 331-332. trest désigne un grand champ (Pouldergad, Plogastel, Plonévez-P[orzay]).

    (2) Pâturage.

    ●(1732) GReg 703b. Paturage, ou pacage, pâture, ou pâtis, tr. «trest. p. trestou.»

    ●(1958) BRUD 5/57. Ma vefe ken êz parea sehor an trestou...

    (3) Terrain vague non cultivé.

    ●(1876) TDE.BF 636a. Trest, s. m. C[ornouaille], tr. «Terrain vague, non clos, non cultivé, dont personne ne peut revendiquer la propriété.»

    (4) Grande pièce de terre à blé.

    ●(1876) TDE.BF 636a. Trest, s. m. C[ornouaille], tr. «On le dit aussi d'une grande pièce de terre à blé.»

  • tresu / tresul
    tresu / tresul

    m. Trétaux mortuaires.

    ●(1935) OALD 51/18. Pe vein ar en tresul, astennet mik ha iein.

  • tresuelat / tresvelat
    tresuelat / tresvelat

    v. intr. Ruminer. (?) cf. *treuzvalañ (?).

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Ruminer, tr. «Ruminein dasquenein. quand c'est une beste qui rumine on dit tresuelat.»

  • tresuet
    tresuet

    adj. (Défunt) sur son lit de mort.

    ●(1984) HBPD 211. er groéz e vou laket é guélé en hani tresuet.

  • tretadeg
    tretadeg

    f. –où Échange d'insultes.

    ●(1977) PBDZ 738. (Douarnenez) tretadeg, tr. «scènes, échange d'insultes et de violences verbales.»

  • tretadurezh
    tretadurezh

    f. Traité.

    ●(1732) GReg 936b. Traité, convention entre Rois, Princes, & États, tr. «Trètadurez. p. trètadurezou.»

  • tretañ
    tretañ

    voir tretiñ

  • trete
    trete

    s.

    (1) Traité, arrangement, convention.

    ●(14--) Jer.ms 40. Ouz an pyryll mat ve myret / Pe ez ouch en trete, tr. Herve Bihan « Du péril il serait bon de se préserver, / Si vous êtes dans le traité » ●(1499) Ca 201a. Trete vide in treffus.

    (2) Réconciliation.

    ●(1530) Pm 130. Ouz da map net groa ma trete / Rac aoun am goall nam tamallhe, tr. «Avec ton fils opère entièrement ma réconciliation, / De crainte qu'il ne me blâme pour ma faute.»

  • treted
    treted

    s. Traité (ouvrage).

    ●(1732) GReg 936b. Traité, discours, division d'un livre, sujet sur lequel on écrit, tr. «Trèted. p. trétèdou.»

  • tretena
    tretena

    f. (religion) Trentain.

    ●(1732) GReg 937b. Trentain, nombre de trente Messes pour les défunts, tr. «Tretena.» ●Le Trentain Gregorien, tr. «Tretena Sant Gregor. » ●Faire dire un trentain, tr. «Lacqât lavaret un dretena.»

  • tretiñ / tretañ
    tretiñ / tretañ

    v. tr. d.

    (1) Traiter (de qqc.).

    ●(1499) Ca 200a. Tractaff. g. tracter. ●(1499) Ca 201b. Tretaff vide in tractaff. ●(1576) Gk I 210. da trectifu ves a hauelep matery, tr. «de traiter du même sujet.» ●220. Petra à Tret an peuaré articl ? (...) Tretifu à ra an Mister à redemption. ●(1612) Cnf 30b. ez ediff oz diuisaff, hac oz tretiff eues à afferou seculyer, pé à amouroustet.

    ●(1659) SCger 120a. traiter, tr. «traiti.»

    (2) Traiter (qqn.).

    ●(1621) Mc 66. ma tretit euel vnan ho seruicherien. ●(1633) Nom 52b. Sagina : graisse qu'on acquiert pour estre bien traicté, viande pour engraisser : an lard á vez pa vezer trættet mat, boüet euit lardaff. ●(1650) Nlou 64. Ho tretas a tra spes, / Certes dre courtesy, hac euff claff gant auy, tr. «il les traita, c'est notoire, / certes par courtoisie, alors qu'il était malade d'envie.»

    ●(1790) MG 183. Er fæçon de drætein bugalé distér, e zou caus ma varhue ul lod-vat.

    (3) Rouspéter.

    ●(1973) SKVT II 110. Tretet on bet gantañ. ●(1974) SKVT III 162. Me vo tretet gant M. Karadeg.

    (4) Insulter.

    ●(1977) PBDZ 738. (Douarnenez) tretiñ, tr. «insulter.»

  • tretout
    tretout

    adv. Entièrement.

    ●(1575) M 2431-2432. O pebez guiscamant (…) / gruet tretout da outraig, tr. «Oh ! quel vêtement (…) / entièrement outrageux.»

  • treu
    treu

    m. –où

    (1) Passage de rivière.

    ●(1732) GReg 699b. Passage, trajet par eau, tr. «tre. p. treou. p. treu. p. treuou.» ●935b. Trajet, passage d'une riviere, &c., tr. «treu. p. treuoü. tre. p. treou.»

    (2) Trajet.

    ●(1732) GReg 935b. Trajet, voïage par terre, espace de chemin, &c., tr. «treu. p. treuoü.» ●Il y a un long trajet de Brest à Paris, tr. «Hirr eo an treu èntre Brest ha Paris.» ●936b. Traite, étenduë de chemin, tr. «Treu. p. treuou.» ●La traite est longue, tr. «Hirr eo an treu.»

  • treu-didreu
    treu-didreu

    prép. & adv.

    I. Loc. prép. À travers.

    ●(1633) Nom 139a. Lapis frontatus : pierre passant les deux parts du mur : vn mæn á tremen treu di-dreu an mur.

    II. Loc. adv. De part en part.

    (1) Treu-didreu : de part en part.

    ●(1659) SCger 142a. treu didreu, tr. «transpercer tout outre.» ●175b. treu-dizreu, tr. «de part en part.» ●(1732) GReg 683a. D'outre en outre, de part en part, tr. «treu-didreu.» ●936a. Traverser entierement, tr. «moñnet treu-didreu.»

    (2) Toullañ treu-didreu : transpercer.

    ●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «toulla dreu, didreu.» ●(1732) GReg 935a. Transpercer, tr. «toulla treu-didreu.»

    (2) Treuziñ treu-didreu : traverser.

    ●(1659) SCger 120b. transpercer, tr. «treuzi dreu, didreu.» ●trauerser, tr. «treuzi, dre, didre.»

  • treudañ
    treudañ

    voir treudiñ

  • treudasenn
    treudasenn

    f. Personne, animal très maigre.

    (1) Haridelle.

    ●(1879) ERNsup 146. treutasenn, f. haridelle, Lanr[odec].

    ●(1931) VALL 439a. animal très maigre, tr. «treudasenn f.»

    (2) Femme, personne très maigre.

    ●(1879) ERNsup 146. treutasenn, f. femme maigre, Lanr[odec].

    ●(1931) VALL 186b. personne décharnée, tr. «treutasenn.» ●439a. pers[onne] très maigre, tr. «treudasenn f.» ●(1935) ANTO 15. pe goz pe yaouank ez oa an dreudasenn. ●(1974) TDBP III 209. An ostizez a oa un dreudasenn hir ha moan, tr. « l’hôtelière était une femme très maigre, longue et mince »

  • treuderezh
    treuderezh

    m. =

    ●(c.1500) Cb 95b. [goeffaff] Jtem hec marciditas / tis. g. pourriture / marcissant. b. treuderez.

  • treudet
    treudet

    adj. =

    ●(c.1500) Cb 95b. [goeffaff] vnde marcidus / a / um. g. pourriz / languissant. b. treudet / langouret.

  • treudiñ / treudañ
    treudiñ / treudañ

    v.

    I. V. intr. Maigrir.

    ●(1499) Ca 201b. Treudiff. g. mesgrir l. macero / as et caret supino. ●(c.1500) Cb 95b. [goeffaff] Jtem marceo / es / cui. g. cest languir / deuenir sec. b. treudiff.

    ●(1659) SCger 75a. maigrir, tr. «treudi.» ●(c.1718) CHal.ms ii. cet homme est bien fondu depuis peu de temps, tr. «tredet e mat, coahet, dispaillet é mat en deen se a oudé en neüé so.» ●(1732) GReg 331a. Perdre son embonpint, tr. «treudi. pr. treudet.» ●590a. Devenir maigre, tr. «Treudi. pr. treudet. Van[netois] tredteiñ.» ●(1744) L'Arm 225a. Maigrir, tr. «Trædein.»

    II. V. tr. d.

    (1) Amaigrir.

    ●(1659) SCger 175b. treudi, tr. «amaigrir.» ●(1744) L'Arm 11b. Amaigrir, tr. «Traittein ; ou Traittatt.» ●225a. Rendre maigre, tr. «Trædein.»

    (2) (agriculture) Épuiser (une terre).

    ●(1872) ROU 83b. Epuiser, en parlant du sol ou terre cultivée, tr. «treuda.»

  • treudoni
    treudoni

    f. Maigreur.

    ●(1732) GReg 590a. Maigreur, tr. «treudôny.» ●(1744) L'Arm 225a. Maigreur, tr. «Trædoni.»

    ●(1878) BAY 14. tredoni, tr. «maigreur.»

    ●(1931) VALL 439b. Maigreur, tr. «treudoni f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...