Devri

Recherche 'tre...' : 673 mots trouvés

Page 7 : de tremaouezan (301) à tremuzon (350) :
  • Tremaouezan
    Tremaouezan

    n. de l. Trémaouezan.

    ●(1890) MOA 27b. Tremaouezan.

    ●(1904) BOBL 19 novembre 9/3b. en gar Tremaouezan.

  • Tremargad
    Tremargad

    n. de l. Trémargat.

    (1) Tremargad.

    ●(1905) BOBL 08 juillet 42/3b. En Tremargat e oa person pemp plâ zo. ●(1927) CONS 34. A vihanik Corret en doa komzet ar iez-ze en Tremargat. ●(1995) LMBR 59. parrez Tremargad. ●(1996) FLDH 90. Gourc'hemennoù dit bepred, Job, person Tremargad, / Kergrist ha Sant-Lubin : lec'hioù kaer en Argoad.

    (2) [Toponymie locale]

    ●(1995) LMBR 59. Milin Sant-Jord (e parrez Tremargad), nepell diouzh Toull Goulig.

  • tremeiñ
    tremeiñ

    voir tresmeiñ

  • Tremelar
    Tremelar

    n. de l. Tréméloir.

    ●(1899) LZBt Meurs 7. Tréguidel, Uzel, ar Roc'h, Binic, Pontreo, Sant-Ke-Porstreo, Etables, Plancoët, Quintin, Tréméloir, Sant-Barnabé, ha parouz Gouanac'h.

  • tremen .1
    tremen .1

    adj. Passé.

    ●(18--) SBI II 86. 'N noz tremen, na gouskis takenn, tr. «La nuit passée, je ne dormis goutte.»

    ●(1965) BAHE 44/38. En noz tremen en deus skornet spontus.

  • tremen .2
    tremen .2

    m. –ioù

    I.

    (1) Passage (dans un lieu).

    ●(1659) SCger 175b. tremen, tr. «passage.»

    ●(1867) GBI ii 284. N’ ’man ket ann tremenn dre aze, / A-boe m’ê grêt ann hent nevez, tr. «On ne passe plus par là, / Depuis qu’on a fait un nouveau chemin.»

    ●(1980) MATIF 138. El lec’h ma zo tremen / A zo hent pe Gwenojenn, tr. « Là où il y a du passage (où l’on peut passer) / il y a chemin ou sentier ».

    (2) figur. Passage (d’un état à un autre).

    ●(1790) Ismar 12. èl un tremén heurus ag er poénieu d'er joyeu. ●(1792) CAg 153. Avel-oh é ridamb éhué / D'en deuéhan treméne.

    (3) Mort, décès.

    ●(1924) FHAB Ebrel 140. Ho skouer a zesko d'in, hep digare, Digemer an trémen. ●(1924) LZBt Meurzh 13. Daou devez arok e dremen, Petro, astennet war e wele, e zeblante bean er par pellan. ●(1926) FHAB Du 402. An eskern, boued prenved, / A jom warlerc'h an den / Deut d'ezan e dremen. ●(1931) GUBI 203. Tuchant é komzeemb ag é dremén santél.

    II. plais.

    (1) Oferenn sant Tremen : messe à laquelle on n'a pas pris part.

    ●(1892) RECe xiii 352-353. Kâd overn zañt Trémen, litt. «avoir la messe de saint Passe», c'est-à-dire n'avoir pas de messe, se passer de messe.

    ●(1971) BAHE 68/25. E pelec'h out bet en oferenn ? En oferenn Sant-Tremen 'm eus aon (Da lavarout eo, n'out ket bet en oferenn).

    (2) Paotr sant Tremen : homme qui ne tient pas ses promesses.

    ●(1906) BOBL 21 avril 83/2c. Loeiz Dubuisson koz a zo bet roet tri lez-hano d'ezan : «Paotr e Gorn-Butun,» «Potr e naontek Boest,» ha «Potr Sant Tremenn.»

  • tremen .3
    tremen .3

    prép.

    (1) Plus de.

    ●(1867) BUE 178. al leze$$$ a oe groet divezatoc'h gant tremen pemp kant test all. ●(1869) KTB.ms 14 p 20. Tremenn daou viz a oa aboe ma oa partiet ar mab henan. ●(1869) SAG 241. abaoue tremen trivac'h-kant vloaz 'zo. ●(1889) SFA 140. Beza oa eno tremen mil den a iliz. ●(1895) GMB 126. en petit Tréguier, trémen «plus de» : trémen ugen' 'la, plus de vingt ans = ugen' 'la tremenet, vingt ans passés.

    ●(1900) MSJO 212. tremen tri c'hant vloas zo.

    (2) Autre que.

    ●(1904) ARPA 97. hag ez eus tremen Jonas.

  • tremen .4
    tremen .4

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) =

    ●(1909) KTLR 31. Red e vo tremen, pelloc'h, eur vuez all.

    (2) Croiser qqn, qqc.

    ●(1907) PERS 70. Ne dremene morse eur bugel heb lavaret d'ezhan eur gomz benag. ●(1911) BUAZperrot 200. pa dremener eur groaz bennak.

    (3) Faire passer pour.

    ●(1907) AVKA 79. ha piou benak a dremeno e vreur da «benn skanv» ac'h ei dirak ar varn vraz, ha mar tremen anehan da «benn zot» na vo nemed an ifern evithan.

    (4) Passer, dépasser.

    ●(1633) Nom 11b. Ephebus, puber, vesticeps : qui passe quatorze ans : vnan á tremen an ôat ha peuarzec bloaz.

    (5) Passer, traverser.

    ●(1633) Nom 139a. Lapis frontatus : pierre passant les deux parts du mur : vn mæn á tremen treu di-dreu an mur. ●150b. Ponto : bac à passer la riuiere, ponton : bag da tremen an rifuier. ●238b. Limes decumanus : chemin traversans les terres du leuant vers le soleil couchant : an hent á tremen an douarou á seu an eaul bettè maz af da cousquet. ●238b. Cardo : chemin trauersant les champs, de midy vers la minuict : an hent á tremen an maezyou diouz an cræs-dez bette'n anter-nos.

    (6) Tremen ar pont : passer le pont, mourir.

    ●(1575) M 1137. Guelet pegen buhan, pan duy tremen an pont, / An holl euffrou dezaff, ret eo scaff rentaff cont, tr. «Ils verront combien promptement, quand viendra le passage du pont, / Il faut vite lui rendre compte de toutes les œuvres.» ●1585. goude tremen an pont , pan ehomp da contaff. tr. « Après avoir passé le pont, quand nous irons rendre compte ».

    (7) Tremen ar pont : changer de contrée, de pays. cf. le précédent.

    ●(1980) MATIF 159. Tremen ar pont (passer le pont) cela voulait dire changer de contrée.

    (8) Tremen an amzer : passer le temps.

    ●(1659) SCger 89a. passer son temps, tr. «diuerra an amser.»

    ►Tremen-distremen : passer et repasser. Voir distremen .2

    B. V. tr. i. Tremen diouzh : complaire à.

    ●(1659) SCger 76a. âr maniere d'acquit, tr. «euit tremen dioc'h an dut.»

    ●(18--) SAQ I 179. evit tremen diouz an dud ha plijout d'ar bed.

    ●(1905) IVLD 174. Evel mear e c'houie ervad tremen diouz an dud. ●(1923) FHAB Mae 174. An Aotrou 'n Hir, aonik eun tamm da welet, a oa mat hag a ouie tremen diouz an holl. ●(1925) BUAZmadeg 10. Tremen a rea diouz he fried.

    II. V. intr.

    (1) Passer (dans un endroit).

    ●(14--) N 317-320. Ha rac se parfet hoz pedaff / Donet breman a perz an roe / So razas oz tremen vase / Peur dicomboe de auoeaff, tr. «Je vous prie donc instamment / De venir sans retard ; c'est de la part du roi / Qui passe là-bas, / Pour lui rendre hommage bien humblement.» ●(1499) Ca 201b. Tremen g. passer. l. transio / is / ire / itum ac. ●(1575) M 1504. Drez tremen dre'n pasaig, an paig pe'n messager, tr. «Comme passe par la route le page ou le messager.» ●(1633) Nom 239a. Emissarium : conduit par où l'eau s'escoule : vr counduit pe dre hent ez tremen an dour.

    ●(c.1680) NG 278-279. Huy a ra din despet, / Tremin dre men douar.

    (2) Passer (en plt d'un événement).

    ●(1621) Mc 92. an choant da ober drouc a tremeno prest.

    (3) Trépasser, mourir.

    ●(1530) Pm 8. Ma map seuen pan tremeniff, tr. «Mon aimable fils, quand je trépasserai.» ●25. Pan tremeniff pan iff an bet, tr. «Quand je trépasserai, quand je m'en irai du monde.» ●(1557) B I 639. Rac en berr respet credet glan / Ez tremeno gant poan an bet, tr. «car, en peu de temps, croyez-le bien, elle trépassera dans la souffrance.» ●(1575) M 1554. mar tremen hep crenaff, tr. «pour trépasser sans trembler.»

    ●(1659) SCger 121a. trepasser, tr. «tremen.» ●(1732) GReg 248b. Deceder, mourir de mort naturelle, & dans le lit, tr. «Trémen. pr. tremenet.»

    ●(1936) PRBD 65. O nevez tremen e oa.

    (4) Tremen eus ar bed-mañ d’ar bed all : trépasser, mourir.

    ●(1612) Cnf 170 [66]. ma n'a graehont pinigien quent tremen ves an beth-man, d'an beth-arall.

    (5) Tremen gant : se contenter de.

    ●(1911) BUAZperrot 319. Karout a rea tremen gant nebeut a dra.

    (6) Tremen hep, hep ket : s'abstenir, se passer de (qqc.).

    ●(1732) GReg 6b. S'abstenir de, tr. «Trémen hep.» ●S'abstenir de vin, tr. «Trémen hep guïn.» ●S'abstenir de, tr. «Trémen hep qet.» ●S'abstenir de vin, tr. «Trémen hep qet a vin.»

    ►absol.

    ●(1955) VBRU 70. Tremen pa vez, / Tremen pa na vez, / Ha tremen dalc'hmat a zo re.

    (7) Tremen hep : ne pas.

    ●(1963) LLMM 99/264. gant aon rak tremen hep gwelout un arvest eus an dibab.

    (8) (en plt d’une couleur) Passer.

    ●(1633) Nom 121b. Color euanidus, fugax, obsoletus : couleur passée : liou na pad quet pell, hac á tremen prest.

    (9) Fig. Tremen evit bezañ : passer pour être.

    ●(1963) LLMM 99/268. Ar banker Garcia a dremene evit bezañ mignon tost d’ar Prezidant.

    III. V. pron. réfl.

    (1) En em dremen ouzh, diouzh ub. : s'entendre avec qqn, être bien vu de lui.

    ●(1903) MBJJ 244. Penauz en em dremene ouz an Iliz kannad Jeruzalem. ●(1910) MBJL 53. ministred ar rouanez Viktoria o devoa klasket lakat anê da hadkrigi gant o labour, mes n'o devoa ket gallet en em dremen oute. ●58. pa 'n eus diskoeet meur a wej e fell d'an en em dremen ouz e sujidi katolik. ●147. ec'h ê dleet d'in en em dremen ouz an dud a zo karget da ren hon bro. ●(1912) BUAZpermoal 146. Evit en em dremen diouz ar judevien. ●253. Klask a rent, dreist-oll, 'n em dremen diouz ar yaouankiz.

    (2) En em dremen da : se faire passer pour.

    ●(1907) AVKA 68. Jesus a n-am dremen da Vab Doue.

    (3) S'abstenir (de).

    ●(1659) SCger 89b. se passer de pain, tr. «en em tremen eus &c.» ●(1732) GReg 6b. S'abstenir de, tr. «è nem drémen eus a.» ●S'abstenir de vin, tr. «è nem drémen eus a vin.»

    IV. V. impers. Tremen da ub. : se calmer.

    ●(1879) ERNsup 168. tremen a ra d'ezhañ, il se calme, Trév[érec].

    V.

    (1) Sellet ouzh an oabl o tremen : voir oabl.

    (2) Tremen a-dreuz drez ha spern : voir drez.

    (3) Tremen dre ar pikoù : voir pikoù.

    (4) Tremen evel ul lizher er voest : voir lizher.

    (5) Tremen evel un daredenn : voir daredenn.

    (6) Tremen evel ul luc'hedenn : voir luc'hedenn.

    (7) Tremen evel un tenn : voir tenn.

    (8) Tremen evel ur bouilh moged : voir moged.

    (9) Tremen evel ar c'hi : voir ki.

    (10) Tremen evel ur vouchig gouloù : voir mouch.

    (11) Tremen evel ur skeud : voir skeud.

    (12) Tremen troad al leue a-dreuz genoù ub. : voir leue.

    (13) Tremen hep takenn : voir takenn.

  • tremen-amzer
    tremen-amzer

    m. Passe-temps.

    ●(1659) SCger 37b. deduit, tr. «tremen-amser.» ●89b. passe temps, tr. «tremen amser.» ●(1732) GReg 700b. Passe-temps, tr. «Trémen-amser. p. trémenyou-amser.»

  • tremen-hent
    tremen-hent

    m.

    (1) Laisser-passer, passeport.

    ●(1732) GReg 700a. Passavant, terme de bureau, tr. «Un trémen-hend.»

    ●(1876) TDE.BF 635a. Tremen-heñt, s. m., tr. «Passe-port, passavant.»

    ●(1931) VALL 415b. Laisser-passer, tr. «tremen-hent m.» ●538a. Passeport, tr. «tremen-hent m.» ●(1955) VBRU 37. gant pephini anezho e veze dalc’hmat un tremen-hent a-zoare hag alies daou evit unan.

    (2) Passade.

    ●(1732) GReg 699b. Passade, charité à un voïageur, tr. «An trémen-hend.»

  • Tremenac'h
    Tremenac'h

    n. de l. Tréménac'h (Plouguerneau).

    ●(1772) KI 461. ar c’hy bail a Tremenach.

    ●(18--) MILg 259. er barrez a Dremenac’h var bordik ar môr braz. ●(1865) FHB 2/11a. eur chapel dindan hano Sant Mikeal, a ioa e parrez Tremenac’h, a zo hirio he-unan eur c’harter euz a barrez Plouguerne. ●(1876) BJM 159. Goude mission Recouvrans an Tad Maner a labouras e Tremenec’h. ●(1879) BMN 72. Ober a reas sevel e kichen ar mor, en eul lec’h hanvet Tremenac’h, e kichen Plougerne, eul lochennic goloet a zoul hag a blouz. ●312. e zervicher fidel e Tremenac’h. 322 Yvon Gueffun, euz parrez Tremenac’h, Plougerne. ●(1894) BUZmornik 893. e parrez Tremenac’h.

    ●(1911) BUAZmadeg 872. Mikeal en em dennaz e Tremenac'h. ●(1915) HBPR 72. a ia da Dremenac’h. ●(1929) MANO 53. evel m’en doa graet gwechall e Tremenac’h. ●(1982) PLNN 11/12. Ha me ouzhpenn eus gouenn aocherien Tremenac'h e Plougernew. ●120. e vese gwraet Japoned eus bezhinaerien Tremenac'h p'en em gavent gant o bagoù du. (...). Tremenac'his eus re Tremenac'h. ●(1995) LMBR 85. mojenn Pont Krac’h, « Pont an Diaoul » evit an douristed. (...) lakepoded eus Tremenac’h ober un dro-gamm da berson an Iliz Kozh. ●86. iliz parrez kozh Tremenec’h (a vez distaget bremañ Tremenac’h).

  • Tremenac'hiz
    Tremenac'hiz

    pl. Habitants de Tremenac’h (Plouguerneau).

    ●(1982) PLNN 11/120. Tremenac'his eus re Tremenac'h.

  • tremenadeg
    tremenadeg

    f. –où Défilé, cortège.

    ●(1910) MBJL 108. ha, 'vit klozan an dremenadeg, an otro Vannutelli, kannadour an Tad Santel ar Pab. ●(1927) GERI.Ern 649. tremenadeg f., tr. «passage collectif, défilé (d'une foule).» ●(1931) VALL 192a. Défilé ; d'une troupe, tr. «tremenadeg f.» ●537a. Passage, tr. «tremenadeg f. (de plusieurs).»

  • tremenadenn
    tremenadenn

    f. –où Passage.

    ●(1896) GMB 715. (nous ne sommes ici-bas qu')en passant (…) pet[it] tréc[orois] vid eun dremenaden.

    ●(1928) BREI 54/2c. grêt o deus eun dremenadenn en skoliou ar barrouz. ●(1931) VALL 537a. Passage, tr. «tremenadenn f.»

  • tremenadur
    tremenadur

    m.

    (1) Passage, action de passer.

    ●(1732) GReg 699b. Passage, action de passer, tr. «Trémenadur.» ●A son passage, quand il passera, tr. «èn e drémenadur.»

    ●(1931) VALL 537a. Passage, tr. «tremenadur m.»

    (2) Trépassement.

    ●(1744) L'Arm 390a. Trépasement, tr. «Tremeinnadur.»

  • tremenañs
    tremenañs

    f. Trépas.

    ●(1792) HS 271. ean e hum gavass ér glaharussan stad e eèllehai bout, meit martezé enn dreménance ag er marhüe.

  • tremened
    tremened

    m. Passé.

    ●(1931) VALL 537a. Passé subs., tr. «tremened m.»

  • tremenell
    tremenell

    f. –où Échalier dans un champ.

    ●(1876) TDE.BF 634b. Tremenell, s. f. C[ornouaille], tr. «Echalier ; pl. ou.»

    ●(1931) VALL 537a. Passage ; dans un champ avec haie, tr. «tremenell f.»

  • tremener
    tremener

    m. –ion Passant.

    ●(1732) GReg 700a. Passant, celui qui passe chemin, tr. «Van[netois] trémenour. p. trémeneryon, trémenouryan.»

    ●(1879) ERNsup 168. tremener, pl. ien, fém. es, passant, Lanr[odec].

    ●(1910) MBJL 132. n'o devo ket an dremenerien d'en em glemm.

  • tremener-lêr
    tremener-lêr

    m. Corroyeur.

    ●(1896) GMB 715. pet[it] tréc[orois] tremener ler corroyeur.

    ●(1942) VALLsup 40b. Corroyeur, tr. «tremener-ler T[regor].»

  • tremenet
    tremenet

    adj.

    I. Passé.

    ●(1499) Ca 201b. Tremenet. g. passe. ●(1530) Pm 231. Dou pe try glyzen tremenet, tr. «Deux ou trois années passées.» ●(1576) Cath p. 26. homan eo Cathell peheny a custumes en amser tremenet da aznauoult, tr. «Celle-ci est Catherien, que tu avais coutume, au temps passé, de connaître.»

    ●(c.1680) NG 576. En amser dreminet. ●(1732) GReg 283a. Devers la Toussaint passée, tr. «E tro gouël an oll-sænt trémenet.» ●(17--) EN 1225. vid ar sun dremened, tr. «la semaine passée.»

    ●(1870) FHB 281/158b. Er sizuniou tremenet ez eus bet eur zec'hor hag eun domder. ●(1878) EKG II 97. enn noz tremenet.

    II.

    (1) Mort, décédé.

    ●(1659) SCger 37b. defunct, tr. «tremenet.» ●81a. il est mort, tr. «tremenet eo.» ●(1732) GReg 639b. Mort, morte, trépassé, qui n'a plus de vie, tr. «Trémenet.» ●(1744) L'Arm 245b. Mort, te, Trépassé, ée, tr. «Tremeinnétt.»

    ●(1970) GSBG 249. (Groe) ma zud tremenet, tr. «mes parents défunts.»

    (2) An hini tremenet, ar re dremenet : le mort, les morts.

    ●(1849) LLB 1090. peb unan e bed eid é ré tremenet.

    ●(1941) FHAB Du/Kerzu 93. kanenn ar re dremenet. ●(1945) GPRV 6. Goude-se e tibuner eun nebeud Pateriou hag Aveou evit an hini tremenet.

    (3) An anaon dremenet : les morts.

    ●(1612) Cnf 37a. An ré pe-ré n'a satisfiont quet da legadou ha testamantou an anauon tremenet.

    ●(1732) GReg 598a. Manes, terme poëtique, tr. «An anaoun drémenet.» ●639b. Les morts, tr. «An anaoun. an anaoun dremenet.»

  • tremengae
    tremengae

    m. Échalier dans un champ.

    ●(1876) TDE.BF 634b-635a. Tremengae, s. m. C[ornouaille], tr. «Ouverture faite dans la haie d'un champ et fermée d'ordinaire avec des branches entrelacées.»

    ●(1931) VALL 537a. Passage ; dans un champ avec haie, tr. «tremengae m.»

  • tremeniad
    tremeniad

    m. –ed, tremenidi Passant.

    ●(1659) SCger 89b. vn passant, tr. «vn tremeniat.» ●175b. tremeniat p. idi, tr. «vn passant.» ●(1710) IN I 249. ma recevont an dremeniadet. ●(1732) GReg 700a. Passant, celui qui passe chemin, tr. «Trémenyad. p. trémenidy.»

    ●(1831) MAI 207. Arretet, tremeniat, ha contemplet ar be-man. ●(1862) JKS 39. n'oc'h war an douar nemet eunn divroad hag eunn tremeniad. ●(1876) TDE.BF 635a. Tremeniad, s. m., tr. «Voyageur qui ne fait que passer en un lieu ; pl. tremenidi.» ●(1880) SAQ I 76. eun duchennik zouar, pladet abred dindan treid an dremenidi. ●(1889) ISV 492. An tremeniat, ep chipotal, a ia d'he c'hodel, hag a laca pemp lur varnugent var an daol. ●(1894) BUZmornik 3. N'emaomp var ann douar nemed evel tremenidi.

    ●(1902) MBKJ 156. Ni a zo beachourien, tremenidi var an douar. ●(1907) AVKA 78. pilet gan treid an dremenidi. ●(1911) SKRS II 95. Ne domp, e guirionez, var an douar-mañ, nemet divroidi ha tremenidi. ●(1911) BUAZperrot 175. eun tremeniad o veza komzet dirazan eus kaërder Madrid. ●(1919) FHAB Here 103. koara ho kweleou hag hoc'h armeliou ken a drello daoulagad an tremeniad o sellet outo.

  • tremeniadez
    tremeniadez

    f. –ed Passante.

    ●(1876) TDE.BF 635a. Tremeniad, s. m., tr. «Voyageur qui ne fait que passer en un lieu ; pl. tremenidi.» ●Tremeniadez, s. f. C'est le féminin du précédent.

  • tremeniat
    tremeniat

    adj.

    (1) Qui passe.

    ●(1877) BSA 303. sell ar beachour tremeniad.

    (2) Éphémère.

    ●(1907) AVKA 129. Koulskoude, n'eo ket evid ur vagadurez dremeniad oc'h eus da boanial, med evid an hini a bad beteg ar vue eternel.

    (3) (en plt d'un oiseau) Migrateur.

    ●(1732) GReg 700a. Oiseau passager, tr. «Labous trémenyat.»

    ●(1867) MGK 13. al labouz tremeniad.

    (4) (en plt d'un mal) Passager, qui guérit, guérissable.

    ●(1847) BDJ 57. poanhiou hir, heüzus, mes tremeniad.

  • tremenidigezh
    tremenidigezh

    f. Passage, action de passer.

    ●(1732) GReg 699b. Passage, action de passer, tr. «Trémenidiguez.»

    ●(1846) DGG 252-253. Evel-se gouël Pasq a zelebret e memor da dremenidiguez an æl pehini, dre urz Doue, a scoas a varo oll vibien-êna an Ægyptianed hac a espernas bugale an Israelitet.

  • tremenlec'h
    tremenlec'h

    m. –ioù Passage.

    ●(1659) SCger 89a. passage, tr. «tremen-lec'h, p. iou.» ●(1716) PEll.ms 1304. Tremenlec'h, Passage. PLu. Tremenlec'hiou. C'est mot à mot lieu de passage.

    ●(1876) TDE.BF 635a. Tremen-lec'h, s. m., tr. «Passage.»

    ●(1931) VALL 537a. lieu de passage, tr. «tremenlec'h m.»

  • tremenus
    tremenus

    adj. Qui passe.

    ●(1919) MVRO 14/1a. an evurusted tremenus.

  • tremenva
    tremenva

    Trépas.

    ●(1625) Bel 163. pa ezdynt en tremenua.

  • tremenvan
    tremenvan

    f./m.

    I. Échalier, lieu où peut passer un piéton.

    ●(1876) TDE.BF 635a. Tremenvan, s. f. C[ornouaille], tr. «Echalier en pierre, trottoir, petit pont ou passerelle pour piéton.»

    II.

    (1) Trépas.

    ●(1530) Pm 46. Denunciaff peur aguere / An den goar da nep a care / An tremenuan net an ytron, tr. «L'homme doux annonça vraiment / A ceux qu'il aimait / Le pur trépas de la Dame.» ●183. Da dal seuen hoz tremenuan, tr. «Au moment certes de votre trépas.» ●(1633) Nom 224b-225a. Dies emortualis : iour de la mort : dez an maru, dez an tremenuan.

    ●(1659) SCger 121a. trepas, tr. «tremenvan.» ●175b. tremenvan, tr. «trepas.»

    ●(1834) SIM 39. var sujet un tremenvan. ●(1869) FHB 249/315a. pedennou an dremenvan. ●(1894) BUZmornik 5. eur zoursenn a nerz e kreiz poaniou hon tremenven.

    ●(1903) MBJJ 199. Park an Dremenvan. ●(1911) BUAZperrot 177. lakât e hano e Litaniou an tremenvan.

    (2) War an tremenvan : à l'heure du trépas.

    ●(1864) SMM 167. Ar pez a ra c'hoas aoun var an tremenvan.

    ●(1902) MBKJ 175. Var an tremenvan, pep tra zisparti dioc'h an den. ●(1912) MMPM 28. an devosion da Vari, ker frealzuz var an dremenvan.

    ►War tremenvan ub.

    ●(1890) MOA 125a-b. Assister à la mort de q. q., tr. «beza var dremenvan u. b.»

    ●(1907) PERS 168. , tr. «meur a vech e vije ganthan an (lire : ar) rankounen evel eur c'hlanvour var he dremenvan. ●(1911) BUAZperrot 165. Bez e c'hellas en em gaout war he zremenvan.

    (3) En e dremenvan : à l'agonie.

    ●(1857) CBF 75. Va mamm a zo o vervel, enn he zremenvan ema, tr. «Ma mère est sur le point de mourir, elle est à l'agonie.» ●(1876) TDE.BF 635a. Tremenvan, s. f., tr. «Agonie, décès, trépas.» ●Enn he dremenvan ema, tr. «il est à l'agonie.» ●(1882) BAR 162. An Intron-Varia e deuz clevet comzou he Mab en he dremenvan. ●268. daved eur plac'h iaouank a zo en he zremenvan.

    ●(1904) KANngalon Du 246. Petra da ober evit kement all a dud a vez bemdez enn ho zremenvan ?

  • tremenvarv
    tremenvarv

    m.

    (1) Agonie, trépas.

    ●(1723) CHal 161. Termein varhüe, tr. «le dernier soupir, l'expirement.» ●(1744) L'Arm 92b. Decès, tr. «Marhuë.. hueu : Trêmein-varhuë.. trêmeigneu-varhuë. m.» ●106b. à la mort de votre Pere, tr. «ar enn tremein-varhuë à hou Tatt.» ●271a. Passage, (...) De cette vie à l'autre, tr. «Tremeine-varhuë.. neu-varhuë.» ●390a. Trépas, tr. «Tremeinn varhuë.» ●(1744) L'Arm 245b. Article de la mort, tr. «Tremeine varhuë.» ●(1787) BI 182. Ne ouai hani ar enn dremeinn-varhuë à nehou ë h'eèllai hum viret a oüillein. ●(1790) IS 294. En Apostolèt e hum gavas ol ar hé zremén-varhue.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 64. haval mad oent doh tud e zou én dremén-varhue.

    ●(1906) HIVL 154. A p'em guélei ém zremén-varù, te rei arnon sin er groéz get deur beniget. ●(1934) BRUS 224. Le glas, tr. «en dremen-varù, f.»

    (2) Glas.

    ●(1919) DBFVsup 8b. Pour annoncer la mort, on dit : sonnein en tremen-varù. ●(1928) DIHU 210/192. Tremén-varù (s. f.) : glâs. Éma en dremen-varù é son. ●(1929) DIHU 211/196. ar ton bobeu en dremen-varù. ●(1934) BRUS 224. Le glas, tr. «en dremen-varù, f.» ●(1938) DIHU 329/176. Son e hrér en dremen-varù, èl é Breih. ●(1942) VALLsup 87a. Glas, tr. «tremen-varù V[annetais] m.»

  • tremenviñ
    tremenviñ

    v. intr. Trépasser.

    ●(1995) BRYV I 31. Ha bet on ive da lavared eur bater, p'edo va zintin, c'hoar va mamm, o tremenvi. (...) o tremenvi : tost da vervel.

  • tremenvoe
    tremenvoe

    (1) Passage.

    ●(1659) SCger 175b. tremenvoe, tr. «passage.» ●(1716) PEll.ms 1303. Tremenvoez, selon le P. Maunoir, signifie passage. On ne sert plus, que je sache, de ce mot. ●(1752) PEll 905. Tremenvoez, selon le P. Maunoir, est un passage. Mais il n'est plus connu que je sache.

    (2) Trépas.

    ●(1625) Bel 13. É meritout digant Doué, / Madelesou bras en oz buhez, / Hac è assistancc en tremenuoe.

    ●(1728) Resurrection 1088. Hac a denonsou dach antier ho tremenuoa / Pa queffet effo poent cuitat ar bet man. ●(1732) GReg 699b. Passage de cette vie à l'autre, trépas, tr. «trémenvoë.»

  • tremenvoet
    tremenvoet

    adj. Enragé comme s’il allait mourir.

    ●(1896) GMB 715 (d’après. St Guénolé, ms. celt. 97 de la Bibl. Nat., f° 21). quer buan eheont evel tremenvoaet, tr. « (mes chevaux) vont comme des enragés ».

  • Tremeog
    Tremeog

    n. de l. Tréméoc.

    ●(1884) BUZmorvan 722. ha peder barrez euz a Gerne, Ann Erge-Vihan, Plobannalek, Tregennek ha Tremeok. ●(1890) MOA 27b. Tremeok. ●(1894) BUZmornik 724. peder barrez euz a Gerne, Ann Erge-Vihan, Plobannalek, Tregennek ha Tremeok.

    ●(1905) ALMA 65. Tremeok. ●(1930) FHAB Ebrel/123. Er bloaz 1651, e voe misionou e eskopti Kemper, Ergue-Gaberik, Lokamand, Tremeok, Lokornan, Treboul.

  • Tremeven-Goueloù
    Tremeven-Goueloù

    n. de l. Tréméven.

    I. Tremeven.

    ●(1879-1880) SVE 183. Tremeven.

    ●(1900) (1927) CONS 1046. E parrez Tremeven e ma Santez Radagonda. ●(1905) ALMA 67. Tremeven. ●(1907) DUINe 272. Kantico en enor d'an otro Sant Min ha da zantez Radegonda, gant H(elliet), person parouz Tréméven. ●(1912) MELU 317. Euz Tremeven, paour !

    II.

    (1) Dicton.

    ●(1886) (1912) MELU 311. Tremevenis / An toullo gwis / E ha da vramet d'ho ilis; / Pen arri 'person da zon ar c'hloc'h / E zant gant-he c'houez ar c'hoc'h.

    (2) Formule proverbiale.

    ●(1912) MELU 317. Euz Tremeven, paour !

    (3) Dicton.

    ●(1912) MELU 317. Euz ker Sant Jakez. ●note F. Vallée : « les habitants de ce village sont fiers de ce titre de ker, et appellent le recteur de Tréméven person Sant Jakez, le recteur de Saint-Jacques ».

    (4) Expression

    ●(1912) MELU 364. Unan deuz Janjakez hag unan deuz Lannom. ●note E. Ernault : « De deux chaussures dépareillées, on dit : Unan deuz Janjakez hag unan deuz Lannom ». ●(1912) MELU 379. à Trévérec on dit : unan deuz Jañjakez hag unan deuz Lañnom.

    (5) Dicton.

    ●(1912) MELU 364. En Janjakes en overn-bret / Né lavar den pater ebet, / Me 'goul ën eil gant egile: / Ha kaer e dë batates-te ? ●(1951) ECLA 298/2. E Sant-Jakez (Tremeven), en oferenn-bred / Ne lavar den pater ebet, / Met goul’ an eil gant egile : « Ha kaer eo da batatez-te ? ».

    ●(2005) HYZH 244/40. E Sant-Jakez (Tremeven), en oferenn-bred, / Ne lavar den pater ebet, / Met goul' an eil gant egile,/ "Ha kaer eo da batatez-te ?".

    III. [Toponymie locale]

    ●(1894) BUEr 6. pe eun dossen beneg vel Zant Jakez Goëlo.

    ●(1912) MELU 317. Euz ker Sant Jakez. ●(1912) MELU 364. En Janjakes en overn-bret / Né lavar den pater ebet, / Me 'goul ën eil gant egile : / Ha kaer e dë batates-te ? ●3618. Unan deuz Janjakez hag unan deuz Lannom. ●(1951) ECLA 298/2. E Sant-Jakez (Tremeven), en oferenn-bred / Ne lavar den pater ebet, / Met goul’ an eil gant egile : « Ha kaer eo da batatez-te ? ».

  • Tremeven-Kemperle
    Tremeven-Kemperle

    n. de l. Tréméven.

    ●(1890) MOA 27b. Tremevenn (L) ; - Tremeuenn (C.).

  • Tremeveniz
    Tremeveniz

    pl. Habitants de Tréméven (Tremeven-Goueloù).

    ●(1886) (1912) MELU 311. Tremevenis / An toullo gwis / E ha da vramet d'ho ilis; / Pen arri 'person da zon ar c'hloc'h / E zant gant-he c'houez ar c'hoc'h.

  • tremoc'h
    tremoc'h

    coll. (ichtyonymie) Anatifes Lepas anatifera. cf. treid-moc'h

    ●(1970) GSBG 202. (Groe) tremouc'h (coll.) sg. tremouc'henn, tr. «anatifes.»

  • tremoc'ha
    tremoc'ha

    v. intr. Ramasser des anatifes.

    ●(1970) GSBG 245. (Groe) tremouc'ha, tr. «ramasser des anatifes.» ●300. ha zo aet da dremouc'ha, tr. «Ils sont allés ramasser des anatifes.»

  • tremoc'henn
    tremoc'henn

    f. Anatife.

    ●(1970) GSBG 202. (Groe) tremouc'h (coll.) sg. tremouc'henn, tr. «anatifes.»

  • tremor
    tremor

    voir tramor

  • tremotiñ
    tremotiñ

    v. pron. réfl. En em dremotiñ : se tromper.

    ●(1934) DIHU 278/114. Em dremotet en des lod ag er vistr. ●(1934) BRUS 51. Confondre, tr. «um dremotein.»

  • tremp
    tremp

    m. –où

    I.

    A.

    (1) Trempe.

    ●(1732) GReg 937b. Trempe, action de tremper quelque chose dans l'eau, tr. «Trèmp. tempr.»

    (2) Lakaat en tremp : faire tremper.

    ●(1888) SBI II 60. o lacad ar iod en tremp, tr. «en mettant la bouillie en trempe.»

    (3) Averse.

    ●(1732) GReg 937b. J'ai eu une bonne trempe, une forte plüie, tr. «Un trémp mad am eus bet.»

    B. Trempe (d'un métal).

    ●(1732) GReg 937b. Trempe, maniere de tremper le fer, l'acier, tr. «Trémp. témpr.» ●Tremper le fer, l'acier, leur donner la trempe, tr. «rei an trémp, ou, an témpr d'an hoüarn, d'an dir.»

    II. sens fig. Trempe de qqn.

    ●(1867) FHB 117/99b. tremp an dud caled-ze eus a guichen ar mor a deuaz da souplât.

    III. (agriculture)

    (1) Engrais.

    ●(1890) MOA 239a. Engrais, tr. «Tremp, m.»

    ●(1931) VALL 258a. Engrais ; (fumier, etc.), tr. «tremp m.» ●(1932) KWLB 8. An tremp a ranker atao rei d'an douar.

    ►sens fig.

    ●(1872) GAM 64. goad ar verzerien a rea tremp da zouarou ar bed oll.

    (2) Action de mettre de l'engrais.

    ●(1857) CBF 105. Rei eunn hanter dremp, tr. «Donner une demi-fumure.»

    (3) Kemer e dremp : être en jachère, se reposer.

    ●(1960) EVBF I 330. douar kemeret e dremp (pe : e deîl) gantan, L'H[ôpital-Camfrout], terre qui a pris sa fumure. ●331. pour «laisser la terre se reposer» : lesk an douar (…), da gemer e dremp, da gemer e deil, L'H[ôpital-Camfrout].

  • tremp-mor
    tremp-mor

    m. Amendement marin.

    ●(1955) STBJ 8. da gerc'hat tremp-mor.

  • trempadur
    trempadur

    m. –ioù Trempe.

    ●(1732) GReg 937b. Trempe, action de tremper quelque chose dans l'eau, tr. «trempadur.»

  • trempañ
    trempañ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Tremper (la soupe).

    ●(1659) SCger 121a. tremper, tr. «trempa.» ●(1732) GReg 937b. Tremper la soupe, tr. «Trémpa ar soubenn, ou, ar podaich.»

    ►absol.

    ●(1967) BAHE 54/49. Trempañ pa verv ar soubenn ha goleiñ an derinenn ur momed.

    (2) (agriculture) Amender.

    ●(1857) CBF 105. trempa ann douar, tr. «Fumer la terre.» ●(1866) FHB 54/13b-14a. bouez treza ha trempa an douarou-ze. ●(1868) FHB 187/241a. eun eost a dle beza hadet, a dle beza tempret ha c'hoennet.

    ●(1955) STBJ 7. da drempa o douarou.

    ●(2003) ENPKP 17. (Ploueskad) un terroir réputé pour la qualité de ses terres et de ses productions. «Douar da drempa ar re all», de la terre à en engraisser d'autres (terres), disait-on.

    ►absol.

    ●(1864) KLV 17. ma na'm bije great nemet trei, heb trempa.

    (3) (en plt d'un cours d'eau) Arroser (un pays, une région).

    ●(1868) FHB 195/307a. ac'hano e tisken ar ster vras-ze a ia da drempa an Ejipt.

    (4) Tremper (un métal).

    ●(1732) GReg 937b. Tremper le fer, l'acier, leur donner la trempe, tr. «Trémpa, ou, témpra, ou, témpsi, an hoüarn, an dir.»

    II. V. tr. i. Trempañ da = lakaat tremp da.

    ●(1864) KLV 43. Kalz tud a dremp d'ann eil gwiniz pe d'an eiz a hadont da c'houde ar grisiou.

    III. Trempañ d'ar re all eus toull ar berv : voir toull.

  • tremper
    tremper

    m. –ion Celui qui fume, amende la terre.

    ●(1995) BRYV IV 8. (Milizag) va zad a oa anavezet evid eun tremper mad.

  • trempet
    trempet

    adj. Trempé.

    I.

    ●(1633) Nom 62a-b. Vinum dilutum, lymphatum : vin trempé : guin trampet.

    II. Bezañ trempet betek e eskern : voir eskern.

  • Tremuzon
    Tremuzon

    n. de l. Trémuson.

    (1) Tremuzon.

    ●(1902) PIGO i 11. Hep dale, tour neve Tremuzon a baraz d’o daoulagad.

    (2) [Toponymie locale]

    ●(1902) PIGO I 12. displeg Pont-an-Enez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...