Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés
Page 12 : de gegon (551) à genegell (600) :- gegongegon
s. –ed (botanique) Pomme de pin.
●(1922) DIHU 133/108. Gegon = boule de sapin (gegoñned). En deu g e zo glup ha distaget e vent èl a pe vehè gie. Dastumet e Kamorh.
- gei
- geidgeid
voir geiz
- geizgeiz
m. –où
I.
(1) Gazouillis, gazouillement des oiseaux.
●(1732) GReg 452b. Gazouillement, tr. «Gueyz, &, gueyd, an labouçzed.»
●(1931) VALL 110a. Chant ; des oiseaux, tr. «geid, geiz m.» ●332b. Gazouillement, tr. «geiz, geid m.»
(2) Grimace, embarras.
●(1931) VALL 345a. Grimace, tr. «geiz m.» ●(1942) VALLsup 89a. Après geiz ajouter C[ornouaille].
II. [au plur.]
(1) Manières, façons.
●(1914) DFBP 161a. grimace, tr. «Geizou.» ●(1955) STBJ 172. Kredi a ree (...) ne oa nemet ton ha geizou ganeomp.
(2) Ober geizoù : faire des chichis.
●(1914) DFBP 161a. grimacer, tr. «Ober geizou.» ●(1938) WDAP 2/105. Evit ar wech e oa bet troet eun tammig da ober geizou. ●(1955) STBJ 114-115. ne rajont ket geizou evit karga o chelet.
(3) Ober geizoù : faire des grimaces.
●(1955) STBJ 20. marmouzien (...) oc'h ober geizou ha begou. ●(1964) ABRO 74. oc'h ober orviñkoù ha geizoù dizoare.
- geizadeg
- geizañ
- geizer
- geizerez
- geizerezh
- gekongekon
s. (zoologie) Génisse.
●(1919) DBFVsup 26a. gekon, gakon (k palat.) (terme enfantin), tr. «génisse.»
- gel .1gel .1
adj. Exact, ponctuel.
●(1919) DBFVsup 26a. gél (Guidel), adj., tr. «exact, ponctuel, attentif.» ●(1923) DIHU 139/193. Liés kentoh er ré e skriù en dra-sé d'emb e zo gél de strèuein, émesk en dud, gazeteu ha livreu gallek, mât, èl ma vè laret. ●(1932) DIHU 247/13. perpet gel d'obér é zevér. ●(1934) DIHU 275/67. émes er vugalé gelan de studial. ●(1936) DIHU 301/111. Engorto on é veet gél d'obér hou tevér.
- gel .2gel .2
coll. Choses de peu d'importance.
●(1957) DSGL 220. Nemed gél sort-sé, tr. «Que des pailles de cette sorte.»
- gelaou / gelaouedgelaou / gelaoued
coll. (zoologie) Sangsues.
●(1659) SCger 152b. guelaouen p guelou, tr. «sansuë.» ●(1752) PEll 333. Ghelaou, sing. Ghelaöuen, une Sangsuë. Latin Sanguisuga. Pluriel. Ghelaöuet.
●(1884) LZBt Meurzh 50. eur ruzelen dour hag hi leun a gilaoued.
●(1942) VALLsup 155a. Sangsue, tr. «col. gelou L[éon] (Perrot).»
- gelaouedgelaoued
voir gelaou
- gelaouenngelaouenn
f. –ed, –où (zoologie) Sangsue.
●(1464) Cms (d’après GMB 297). Guelouuenn, sangsue. ●(1499) Ca 102b. Guelouenn. g. sausue. l. hec hirudo / inis. ●(1633) Nom 49a-b. Hirudo, sanguisuga : sansuë : quelouen, guelouen.
●(1659) SCger 108a. sangsuë, tr. «guelaouen p. ennou.» ●152b. guelaouen p guelou, tr. «sansuë.» ●(1732) GReg 843b. Sangsue, ver aquatique, tr. «Guelaouënn. p. guelaouénned, guelaouënnou, guelaouëd, (Van[netois] gueléüen. guenehüenn. pp. ed, eü.» ●(1752) PEll 333. Ghelaou, sing. Ghelaöuen, une Sangsuë. Latin Sanguisuga. Pluriel. Ghelaöuet. ●(17--) CBet 589. Breman hoas en dour dous e hanvoan glesqueret, / Glasardet ha quirelaouen, ha neuse ar ranet, tr. «Dans l'eau douce, je nomme les grenouilles, les lézards, les sangsues, les rainettes.»
●(1846) DGG 469. evel ar c'hilaouennet pere n'en em zispegont nemet goude beza en em garguet a voäd. ●(1865) LZBt Here 40. kilaouenned a oa bet lakeet d'in. ●(1876) RECe III 235. à Lanrodec ür girlaoenn, une sangsue, pl. kirlao.
●(1901) EPLQ 17. kirlaoenn sangsue à Lanrodec. ●(1906) BOBL 14 avril 82/1c. Ar girlaouennou a zo anevaled spegus evel melved, hag a gaver en dour. ●(1914) DFBP 296b. sangsue, tr. «Girlaouen.»
- geleiñgeleiñ
voir goleiñ
- gelergeler
f.
(1) Cercueil.
●(1499) Ca 102. Gueler. g. biere a porter les mors.
●(1732) GReg 338b. Enchasser un mort, le mettre en sa chasse, tr. «lacqât ur c'horf maro èr guëler.» ●(1766) MM 286. dont da zigueri ar c'heler, tr. «vient ouvrir la châsse.»
●(1888) RECe ix 383. J'ai entendu ar c'heler, dans une chanson populaire du Léon : Penn ar c'heler eo daoulinet «il s'est agenouillé près de la bière». Cette forme indique un féminin, genre du gallois (g)elor.
(2) Catafalque.
●(1716) PEll.ms 552. Gheler, ou Ghelher, tr. «Lectique, banc et tréteaux qui servent à porter les corps morts pendant les cérémonies funebres. Ce mot est usité en Léon et Cornwaille.» ●(1752) PEll 333a. Ghelher, tr. «Lectique, bancs & trétaux, sur lesquels on pose les corps morts pendant les cérémonies funebres. On les nomme ainsi en Léon & Cornwaille.»
●(1867) FHB 127/181b. Pa deue corfou maro d'an ilis, e zee e qichen ar c'heler var lerc'h ar re a ioa e kaon. ●(1876) TDE.BF 225b. Gelc'her, s. m., tr. «Tréteaux funèbres dans les églises. On trouve ce mot écrit de plusieurs manières différentes :gueler, ouelerr, goueler, geler. Je ne sais auquel donner la préférence.»
●(1900) KAKE 31. Perac e soun kaon ar c'hleier – hirio, / Ha guisket e du ar geler ? ●(1917) KZVr 204 - 28/01/17. Geler (gwregel), gant an artikl, «ar c'heler»), catafalque, Lanniliz, Ploudalmezeau. ●(1930) FHAB Meurzh 113. Arched he gwaz, goulou koar enaouet en dro d'ezan, a oa renket brao, war ar c'heler, dirak an aoter vras. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 94. pa vez ar c'horf war ar varv-skaon, pa vez en iliz, war ar c'heler.
- gell .1gell .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Bai, fauve, roux.
●(1659) SCger 13b. cheual bay, tr. «marc'h guel, glas.» ●152b. marc'h guell, tr. «cheual bay.» ●(1732) GReg 75a. Bai, ou bay, qui est de couleur de chataigne, tr. «Guell.» ●Cheval bai, tr. «Marc'h guell. p. qesecq guell.» ●401b. Fauve, poil qui tire sur le roux, tr. «Guell.» ●Bêtes fauves, biches, cerfs, daims, chevreuils, à la difference des bêtes noires, comme les sangliers, ou rousses, comme le renard, tr. «Al loëzned guell.» ●833a. Roux, rousse, tr. «Guêll.» ●Poil roux, tr. «bléau guell.» ●(1744) L'Arm 24b. Bai, tr. «Guêll.» ●(1752) PEll 333. Ghell, tr. «Bai, couleur ; Basané.» ●Marc'h ghell, tr. «cheval bai, de couleur de chataigne.»
●(1857) CBF 97. va c'hazek c'hiel, tr. «ma jument baie.» ●98. Ho marc'h giel a zo klanv ? tr. «Votre cheval bai est malade ?» ●(1876) TDE.BF 225b. Gell, adj., tr. «Bai, brun.»
(2) sens fig. (en plt d'un coup) (?) Bon, solide (?).
●(1935) LZBl Du/Kerzu 191. Anez, e vefe tapet diwar an dremm meur a vazad yell.
II. Adv. Ruz-gell : bai doré.
●(c.1718) CHal.ms i. bay-doré, tr. «ru-güel.»
- gell .2
- gell-brun
- gell-du
- gell-kistin
- gell-melen
- gellaat
- gellañ
- gellder
- gelloutgellout
voir gallout
- gelog
- geltad
- geltadenn
- Geltaz
- geltrenngeltrenn
f. (habillement) Guêtre.
●(1876) TDE.BF 225b. Geltrenn, s. f., tr. «Guêtre ; pl. gueltr. On dit aussi gweltrenn.»
- gelvelgelvel
voir gervel
- gelvengelven
voir gervel
- GelvenegGelveneg
n. de l. Ar Gelveneg : Le Guilvinec.
●(1890) MOA 21a. Gilvinek.
●(1905) ALMA 17. Saint-Gilles, euz Gilvinek. ●64. Gwilvinec. ●(1916) KANTgelveneg I. Parrez ar Guilvinek. ●26. Kantik martolodet ar Guilvinec. ●(1922) BUBR 22/325. merdeidi Goayen, ar Gilvinek, Konk, Kemeled, Eusa. ●(1931) FHAB Genver 36. Merc'hed yaouank ar Gilvineg a ganas ar c'hantik.
- gelvergelver
voir gervel
- GemeneGemene
n. de l. Ar Gemene : Guéméné.
I.
●(1732) GReg 413b. Du côté de Pontivy, & de Guemené les hommes filent du chanvre & du lin, tr. «Varzu Pondivy hac ar Guemenez ar voazed a nez canab ha lin.» ●476b. ar Guemenez. ●(1744) L'Arm 157b. E'r hantonieu à Bondi hag ag er Guémené, er màléd a née.
●(1847) FVR 195. pa arruaz re c'hlaz Josselin, Loudeak ha Gemene. ●(1896) GMB 346. er Gemene.
●(1902) LZBg Mae 101. Er Gémené. ●(1902-1905) LARB 220a. Aveit gouni get hé foér vraz er Gueméné; / Tihoel e oé en noz, bremegeù glaù e hré. ●(1905) ALMA 69. Guemene. ●(1906) DIHU 18/296. Me bled oé ér Gémené. ●(1910) IBRK 105. Bisson, ganet e Gemene. ●(1924) SBED 9. monet get er har d’er gémené. ●(1931) GUBI 197. En ur barrézig kaer étal er Guémené. ●(1934) BRUS 295. er Gémené. ●350. gwiskamant er Gémené é.
●(2002) TEBOT 58a. Me 'zo ganet 'bar' Gemene / Joli koukou / Ma zad ma mamm a oa ivez / Joli joli koukou.
►Gemenez-Gwegan.
●(1732) GReg 476b. Gue-menez Guëgan.
II.
(1) Dictons.
●(1732) GReg 413b. Varzu Pondivy hac ar Guemenez ar voazed a nez canab ha lin. ●(1744) L'Arm 157b. E'r hantonieu à Bondi hag ag er Guémené, er màléd a née.
(2) Proverbe.
●(1912) PBHV 86. Bannet é é Loguneh, / En neb e saù é gol é léh. / Bannet é ér Guémené, / En neb e glask e gav arré.
III. Blason populaire : voir pennpaket.
IV. Nom de famille.
●(1970) NFBT 83 N° 638. Guéméné.
- gengen
f. –où d. divc'hen Joue.
●(1499) Ca 103a. Guen. g. ioue. l. hec gena / ne. ●(c. 1501) Lv 232/15. guen gl. Faux. ●(1530) J p. 76a. Ha gant quil e palu / A scoas hon saluer / Oar he guen tener, tr. «et il frappa notre sauveur du revers de la main, il le frappa sur sa bouche délicate.» ●(1575) M 208. diouz na fry na diouguen, tr. «au nez ou aux joues.» ●3440. Fry ha diou guen à certen ha guenou, tr. «Nez et joues, certes, et bouche.»
●(1732) GReg 544a. Joue, tr. «ãls. gûen. p. diouguen, guenau. gen. p. genaou.» ●(1752) PEll 334. Ghen, jouë, machoire.
- genakgenak
m. –ed (ornithologie) Fou de Bassan.
●(1919) DBFVsup 38a. kéak (Gr[oix], tr. «sorte d'oiseau.» (1970) GSBG 9. (Groe) gənak, tr. « fou de Bassan. » ●148. daou gənak, tr. «deux fous de Bassan.»
- genaouadgenaouad
m. & adv. –où
I. M.
(1) Bouchée.
●(1499) Ca 103b. Guenouat. g. bouchee. ●(1633) Nom 19b. Bucca : iouës : guenaouat. ●56a. Buccea, buccella : morceau, bouchée : vn tam, guenaouat.
●(1659) SCger 15b. bouchée, tr. «guenaouat.» ●152b. guenaouat, tr. «bouchée.» ●(1732) GReg 106a. Bouchée, plein la bouche, tyr. «Guenaoüad. p. guenaoüadou. guinauad. p. ou.» ●(1752) PEll 334. Ghenaouat, bouchée, plein la bouche.
●(1869) HTC 97. eur c'hinaouad vara. ●(1870) MBR 232. eur c'henaouad dour a strink war-n-han, hep koll eur (lire : eunn) diveradenn. ●(1889) ISV 171. eur c'hinaouat goat bennag.
●(1902) PIGO I 216. eur c'hinaouad bara. ●(1907) BOBL 04 mai 136/2f. Mouget gant eur c'henaouad krampouez. ●(1943) FATI 86. eur genaouad bara.
(2) Bêtise que l'on dit.
●(1906-1907) EVENnot 15. (Priel) N'e ket fin ker ; dont a ra génaouado gantan awejo ken en eve poan an nen e chom hep c'hoarzin, tr. «bêtises.»
II. Adv. A-c'henaouadoù : par bouchées.
●(1926) FHAB Mezheven 230. Kadiou a ziskolpe bara a c'henaouadou.
- genaouatagenaouata
v. intr. Regarder avec curiosité.
●(1869) FHB 237/222b. Da vont ha da zont dre ruiou, da zellet, da c'hinaouata oc'h kement a velje.
●(1926) FHAB Eost 319. digas a res an holl da c'hinouata ouzomp. ●(1931) VALL 53b. faire le badaud, tr. «genaouata.» ●(1955) VBRU 45. ha me bountañ va fenn e-maez ar prenestr da c'henaouata.
- genaoueggenaoueg
m. genaoueion
I.
(1) Homme qui a une grande bouche.
●(1464) Cms (d’après GMB 297). guenouec, gouliart. ●(1499) Ca 103b. Guennouec. g. goillart. ●(1521) Cc. genouecc, coillart. (d'après GMB 297). ●(1633) Nom 270a. Bucco, bucculentus : iouflu, ou gueulard, qui a la bouche grande : guenaoüec, en deus guenou bras ; raouen guenou.
●(1732) GReg 105b. Celui qui a une grande bouche, tr. «guenaoüeq. p. guenaouéyen, guenaoüegued.»
●(1876) TDE.BF 226a. Genaouek, s. m., tr. «Qui a une grande bouche.»
(2) Imbécile, niais.
●(1857) CBF 122. Petra rez-te aze, genaouek ? tr. «Que fais-tu là, imbécille ?» ●(1869) SAG 97. a vev brao divar goust ar c'hinaoueyen. ●(1876) TDE.BF 226a. Genaouek, s. m., tr. «benêt, imbécile.»
●(1909) KTLR 150. Hag en eur he velet an oll a lavare : « Eur ginaouek ! ●(1910) MBJL 68. met aman e zo kement a c'henoeien. ●(1913) PRPR 107. Pa wel eur ginaouek, eur ginaouegez, eur bleup. ●(1924) BILZbubr 41/947. ginaoueien a zo ac'hanoc'h ! ●(1924) BILZbubr 46/1091. Mab gast ! ginaouek ! eme an Touz da Vilzig, teuler er mor mab an ôtrou ! ●(1929) MKRN 114. Saperdaouzek ! eme Napoleon, hirras am boa da welet an tamm genaouek en deus bet an hardisen... tr. «sapristi ! dit Napoleon, il me tardait de voir l'espèce de nigaud qui a osé…» ●(1955) STBJ 130. «Ginaoueg !» emezon «ma karjes 'tije bet kement-all ! Met n'out nemet eun alvaon hag eur c'hac'h-alañig !»
II. (Blason populaire) Genaoueien Kamlez : surnom des habitants de Camlez.
III. Genaoueg evel ur ribot : voir ribot.
- genaouegalgenaouegal
voir genaouegiñ
- genaouegezgenaouegez
f. –ed Femme imbécile, niaise.
●(1869) KTB.ms 14 p 294. na t'euz ket laret d'ehan dont, genaoueges ?
●(1913) PRPR 107. Pa wel eur ginaouek, eur ginaouegez, eur bleup.
- genaouegiñ / genaouegalgenaouegiñ / genaouegal
v. intr.
(1) Rester bouche bée.
●(1838) CGK 14. un eur da c'hinaouëgui.
●(1931) VALL 53b. faire le badaud, tr. «genaouegi.»
(2) Genaouegiñ ouzh, dirak ub. : rester la bouche bée devant qqn, qqc.
●(1869) FHB 227/141a. da c'henaouegi oc'h an dud. ●(1890) MOA 146b. Regarder, la bouche béante, comme un benêt, tr. «ginaouegi oc'h.» ●(1893) IAI 256. Ginaouegi a reont dirag kement lakipot a deu da floura ho c'hein.
(3) par ext. Perdre son temps à ne rien faire, badauder.
●(1877) EKG I 217. Me, euz va zu, ne jommign ket da c'hinaouegi.
●(1906) BOBL 10 février 73/2d. chom eno da c'hinaouegal. ●(1910) MBJL 68. tud o c'henoegal er ruio. ●(1919) BUBR 3/64. n'eus ket amzer da chom da c'hanaouegal.
- genaouekgenaouek
adj.
I. Qui a une grande bouche.
●(1659) SCger 15b. grande bouche, tr. «guenaouec.» ●70b. iouflu, tr. «guenaouec.» ●(1752) PEll 334. Ghenaouec, qui a une grande bouche, de grandes machoires.
II. péjor.
(1) Sot.
●(1878) EKG II 118-119. pa zonjiz oan ginaouek o lezer va skeul er meaz.
●(1905) HFBI 198. goudé béza lavaret kénavezo dar récévour guinaouoc-sé. ●(1906) KANngalon C'hwevrer 39. evit beza re c'hinaouek. ●(1918) LZBt Mae 11. En den diwar ar meaz, gwisket fall, aer c'henoeg dean a zigoue.
(2) Chom genaouek : être déconcerté.
●(1956) BLBR 91/14. an holl a oa chomet ginaouek da zellet ouz o bizied sec'h.
- genaouiñgenaouiñ
v. intr.
I.
(1) Rester bouche ouverte.
●(1732) GReg 87b. Béer, ouvrir la bouche d'une façon niaise & admirative, tr. «Guenaoüi. pr guenaoüet.» ●(1752) PEll 334. On a fait de Ghenaoui, Dighenaoui, qui a la même signification de Bâiller.
●(1876) TDE.BF 226a. Genaoui, v. n., tr. «Ouvrir la bouche comme un benêt.»
(2) Badauder.
●(1911) KANNgwital 104/53. Ne ket dereat chom da c'hinaoui var hent ar brocesion.
(3) Genaouiñ ouzh ub. : regarder qqn bouche bée.
●(1855) TOB 8. Il s'arrêta comme un niais à me regarder, tr. «Chom a reaz da c'henaoui ouzin.» ●(1890) MOA 146b. Regarder, la bouche béante, comme un benêt, tr. «ginaoui oc'h, v. n.»
II. Genaouiñ evel saout : voir saout.
- genedgened
voir kened
- genedel
- genegellgenegell
m. –ed
(1) Gamin.
●(1876) TDE.BF 226a. Genegell, s. m., tr. «Gamin, en termes d'amitié, en interpellant un enfant.»
●(1927) GERI.Ern 173. genegell m., tr. «Gamin.» ●(1931) VALL 328b. Gamin, tr. «genegell pl. ed.»
(2) Celui qui s'occupe de ce qui ne le regarde pas.
●(1927) GERI.Ern 173. genegell, tr. «celui qui s'occupe de ce qui ne le regarde pas.» ●(1942) VALLsup 85a. genegell, tr. «celui qui s'occupe de ce qui ne le regarde pas.»