Devri

Recherche 're...' : 811 mots trouvés

Page 12 : de resaat (551) à rest-dent (600) :
  • resaat
    resaat

    v. tr. d.

    (1) Rectifié.

    ●(1907) AVKA 24. Da vo (…) peb krec'h plenaet, ar c'hildroio resaet.

    (2) Faciliter.

    ●(1942) VALLsup 72b. Faciliter, tr. «resaat.»

  • resammañ
    resammañ

    v. tr. d. Surchager.

    ●(1846) DGG 238. N'hoc'h eus nemet uguent scoët pere ha liquit var ho calon, he rê-zamma a rit, ha mervel a reot.

  • resed .1
    resed .1

    m., prép. & adv.

    I. M.

    (1) Niveau (de la mer, etc.).

    ●(1980) PLNN 5/43. (Kerlouan) Memes resed toud e kavoc'h kantilh toud war ar reier. Memes resed. Memes resed mor.

    (2) sens fig. Niveau.

    ●(1870) FHB 278/129a. eleac'h m'ema an oll var ar memes resed.

    II. Prép. Au ras de.

    ●(1732) GReg 783b. La balle a rasé la corde, tr. «Trêmenet eo bet ar boled reçzed ar gordenn.»

    III. Loc. prép.

    A. E resed.

    (1) Au ras de.

    ●(1732) GReg 783b. Raser, effleurer, tr. «trémen ê reçzed.» ●La balle a rasé la corde, tr. «Trêmenet eo bet ar boled ê reçzed ar gordenn.» ●821a. L'étage de rez de chaussée, tr. «ê reçzed an douar.»

    ●(1931) OALD 38/279. o fri e rezed an douar.

    (2) À la hauteur de.

    ●(1909) FHAB Gouere 220. savet oa he c'halon e resed hini he fried.

    (3) sens fig. E resed ub : à la portée de qqn.

    ●(1859) MMN 78. Ar charite, ar garantez christen, a zo e resset an oll. ●159. Pa velomp eun den a lignez huel, eun den pinvidic, eun den guisziec, eun den e carg, oc'h en em lacât en hon resed.

    B. A-resed.

    (1) Au niveau de.

    ●(1868) FHB 195/310b. A reset huelder ar pilierou. ●(1870) FHB 300/309b. e tremene coumoul a reset menez Are.

    ●(1923) AAKE 18. an traou a welit a resed an douar ! ●(1909) KTLR 197. he gleze a zavaz hag a zistagaz penn ar Gouarnour a resed he ziskoaz. ●(1923) KNOL 269. troc'hit d'ezan e ziouskouarn a-resed e benn. ●(1934) PONT 92-93. daou gontolor goulou enno, a resed he diouskoaz ha daou gontolor all a resed pennou he daoulin.

    (2) A-resed gant : au même niveau que.

    ●(1870) FHB 278/130a. ec'h ell ar paour en em lacat a reset gant ar pinvidig. ●(1871) FHB 312/403b. Euz al lec'hiou huel-ze eleac'h m'en em zalc'he a reset gant an ælez. ●(1872) ROU 92b. Descendez-le au niveau de l'autre, tr. «diskennit-e a ressed gant egile.» ●(1889) ISV 347. a resed gant an oabl.

    (3) A-resed da =

    ●(1985) AMRZ 244. enno kolo-eün, trohet brao, a-ront, a-resed d'or seuliou.

    IV. Adv.

    A. À ras.

    ●(1732) GReg 783b. Raser, effleurer, tr. «trémen reçzed.»

    B. A-resed.

    (1) Bezañ a-resed : être de même niveau.

    ●(1868) FHB 193/294a. an douarou a zo oll a reset.

    (2) Lakaat a-resed : affleurer, niveler.

    ●(1872) ROU 92b. Niveler, tr. «lacaat a ressed.»

    ►sens fig.

    ●(1880) SAB 245. ar re (...) a laca a ressed an dud ac an anevaled.

  • resed .2
    resed .2

    m.

    (1) Jus de rôti, de pâté.

    ●(1732) GReg 553a. Jus de rôti, tr. «Reçzed.» ●815a. Restaurant, jus de rôti, tr. «Reçzed.»

    ●(1984) HBPD 131. er reset en doé diviret anehon [formaj] é poèhein.

    (2) Graisse salée.

    ●(1987) GOEM 235. Soubenn ar resed, soupe à la graisse salée : la graisse est mise à fondre dans le chaudron, on y fait revenir un oignon, on ajoute de l'eau et des pommes de terre. Avant de servir, on trempe avec du pain.

  • resed .3
    resed .3

    s. Lieu de retraite, refuge.

    ●(1580) G 340-341. kerou tenn dyfennet || dozrecet, credet henn, tr. «Des villes fortement défendues / Pour votre séjour, croyez-le.»

  • resedañ
    resedañ

    v. intr. Se retirer.

    ●(14--) N 1073. me cret ezeo prêt recedaff, tr. «je crois qu'il est temps de me retirer.» ●(1575) M 421. diouz an bet, ez eo ret recedaff, tr. «que du monde il faut partir.»

  • resediñ .1
    resediñ .1

    v.

    (1) V. tr. d. Aplanir.

    ●(1872) ROU 92b. Niveler, tr. «ressedi.» ●(1890) MOA 356b. Niveler, v. a. Aplanir, tr. «resedi.»

    (2) V. intr. Se combler.

    ●(1872) ROU 77b. Se combler, tr. «resedi.»

  • resediñ .2
    resediñ .2

    v. tr. d. (cuisine) Revenir.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. faire reuenir une viande, tr. «tremen vn tam quic dre en taan, pe dre en deur berüant, resettein quic pe ar er gleü, pé en deur.» ●(1744) L'Arm 328a. Refaire la viande sur le gril, la faire revenir, tr. «Resædein.» ●440a. Échauder la viande, tr. «Resaidein.» ●455b. Marmitier ; chez le Roi, Hatier ; Rotisseur, tr. «Queguinourr de resaidein ; lacad er bir ha rostein, er hic. : Rostour.. terion. m.»

  • reset
    reset

    s. Recette.

    ●(1633) Nom 2a. Codex accepti & expensi, tabulæ accepti & expensi, codex rationarius, commentarius accepti & expensi : compte de la recepte & despence : an count ves an recet, pe à ves an disping.

  • resev .1
    resev .1

    m.

    (1) Fait d'accepter, de recevoir, réception.

    ●(1744) L'Arm 5a. Acception, tr. «Receu. m.»

    (2) Recette (d'argent).

    ●(1732) GReg 787a. Recette, action de recevoir de l'argent, tr. «ar recev eus an arc'hand.»

  • resev / reseviñ .2
    resev / reseviñ .2

    v. tr. d.

    (1) Recevoir, accueillir (qqn).

    ●(1612) Cnf 43a. ho receu en è ty.

    ●(1732) GReg 9b. Accueillir, tr. «Receff. Receo. ppr. Recevet. Van[netois] Receüeiñ. pr. et.»

    (2) Recevoir (qqc.).

    ●(1612) Cnf 26a. Hac ouzpen nep so beneficet, so obliget da ober restitution ves an frouez receuet gantaff.

    ●(1727) HB 621. trugarecat Doue evit an donesonou hon eus recevet digantâ. ●(1732) GReg 252a. C'est du Ciel que découlent toutes les grâces que nous recevons, tr. «Eus an eê e dired deomp an oll c'hrasou a recevomp.» ●787a. Recevoir, tr. «Receff. receo. recevi. ppr. recevet. Van[netois] receüiñ. receü. ppr. receüet.»

    ●(1806) JOS 14. Benjamin ive ganto o recevas dic'hras.

    ●(1920) AMJV 58. pa resevas lizer ar Sœur Thaïs.

    (3) (en plt d'une femelle) Resev ar par : se faire couvrir.

    ●(1744) L'Arm 392b. Truye (…) Se fait couvrir une seconde fois étant pleine ; & porte deux fois l'an, tr. «Hi a receu enn hoh unn eile guéh, goudé m'i déss queméréd ; ha nodein a-ra dihue huéh ér blai.»

    ●(1995) BRYV IV 68. (Milizag) ma'z e oa en oad da reseo ar marh… da veza marhet.

    (4) (religion) Recevoir (un sacrement).

    ●(c.1680) NG 1493. receuë badient.

    ●(1894) BUZmornik 273. prest da reseo ar gomunion.

    ►absol.

    ●(1915) LILH 1 a viz Du. E han de reseu eit hon tud treménet. ●(1942) DIHU 377/166. Monet e hrant de reseu aveit en em-unanein get me mab kohan e hra é gomunion keta er mitin-ma.

  • resevapl
    resevapl

    adj. Acceptable, recevable.

    ●(1732) GReg 787a. Recevable, tr. «recevapl.» ●(1744) L'Arm 5a. Acceptable, tr. «Recehuable.» ●7a. Admissible, tr. «Recehuable.»

  • resever
    resever

    m. –ion

    (1) Receveur.

    ●(1499) Ca 173b. Receuer. g. recepueur. l. hic receptor / ris. ●(1633) Nom 307b. Argentarius coactor : receueur : reçeuour.

    ●(1732) GReg 787a. Receveur, tr. «Recevèr. p. recevéryen. recevour. p. recevouryen.»

    ●(1863) GBI I 450. resever ar Parlamant, tr. «receveur du Parlement.» ●(1868) KTB.ms 14 p 32. bep-bloaz, da voel-mikael, a paean d'he réséver. ●(18--) SAQ II 395. Eur resevour disleal oa bet flatet d'he vestr.

    ●(1908) FHAB Du 328. a bers ar resevour da vont da baea e C'houel-Mikeal.

    (2) (fisc) Receveur des impôts.

    ●(1732) GReg 192a. Receveur de concussions, tr. «Recevour ar goall-viryou.»

    ●(1834) SIM 158. Ar recevour, goude beza dastumet an arc'hant. ●(1839) BESquil 580. receuerion en tausseu. ●(1894) BUZmornik 644. reseourien ar guiriou a veze savet divar ar bobl.

    ●(1906) HIVL 36. er resèuour tauseu. ●(1913) AVIE viii. resèuour tauseu.

  • reseverez
    reseverez

    f. –ed (hôtellerie) Femme réceptionniste.

    ●(1910) MBJL 189. ec'h a da barlanti gant ar reseverez ha dioustu e larer d'in e vin hadlaket en am c'hambr.

  • resevet
    resevet

    adj. Reçu.

    ●(c.1500) Cb 70b. [donaeson] g. don reczu. b. donaeson receuet.

    ●(1834) SIM 157. ar bern recevet.

  • resevidigezh
    resevidigezh

    f.

    (1) Fait d'accepter, de recevoir, réception.

    ●(1732) GReg 7b. Acception, tr. «Recevidiguez.» ●9b. Accueil, traitement, réception, tr. «Recevidiguez.»

    (2) Recette (d'argent).

    ●(1732) GReg 787a. Recette, action de recevoir de l'argent, tr. «Recevidiguez a arc'hand.»

  • reseviñ
    reseviñ

    voir resev .2

  • resevus
    resevus

    adj. Admissible, recevable.

    ●(1732) GReg 13a. Admissible, tr. «Recevus.» ●787a. Recevable, tr. «Recevus.»

  • resez
    resez

    s. = (?) Danger (?).
    ●(1575) M 958. cleu expres an resez, tr. «comprend bien le danger (?).»

  • resienn
    resienn

    f. –où (hydrologie) Rigole.

    ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Resienn = e Leon : gouver, e galleg : rigole.

  • resiprok
    resiprok

    adj. Réciproque.

    ●(1499) Ca 173b. Reciproc. g. reciproque.

  • resis
    resis

    adj. & adv.

    I. Attr./Épith.

    (1) Précis.

    ●(1557) B I 506. Ma guir cares vizy espres ressis, tr. «tu seras expressément ma chère amie.»

    ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. resiz, tr. «juste.» ●d'an eur resiz, tr. «à l'heure juste.» ●exact, tr. «resiz d'an eur.» ●(1931) VALL 584b. Précis, tr. «resis.»

    (2) local. Régulier.

    ●(1995) BRYV III 41. (Milizag) kalz a fermiou o vond da goll, ya ! An dra-ze a oa reziz, da vond da goll evid ar famill !

    II. Adv. Régulièrement.

    ●(1872) ROU 100a. Régulièrement, tr. «Ressis, (h[aut] et b[as] L[éon].»

  • resisaat
    resisaat

    v. tr. d.

    (1) Préciser.

    ●(1929) SVBV 139. n'helle ket resisaat d'in peur, na pe da goulz, nag e pelec'h he doa e gollet ? ●(1931) VALL 584b. Préciser, tr. «resisaat.»

    (2) (grammaire) Définir.

    ●(1931) VALL 192a. Définir, tr. «(gram.) resisaat.»

  • resisted
    resisted

    f. Précision.

    ●(1931) VALL 584b. Précision, tr. «resisted f.» ●(1960) BAHE 24/12. gant muioc'h a wirionez hag a resisted.

  • resister
    resister

    m. Précision.

    ●(1931) VALL 584b. Précision, tr. «resister m.»

  • resitañ / resito
    resitañ / resito

    v. tr. d. Décrire, expliquer.

    ●(1575) M 2784-2785. Euelse yscuit recitaff / Darnn an yoaou, tr. «Ainsi rapidement décrire / Une partie des joies.» ●(1625) Bel f° 122 v° p. 244. Oz cleuet recitoff an Sacramantou, pere à so yuez an oll necesser.

  • reskont-
    reskont-

    voir respont-

  • resmiad
    resmiad

    s. –où (pathologie) Crise, accès (d'un mal).

    ●(1919) DBFVsup 59b. resmiad (Lor[ient]), tr. «accès, crise.» ●(1934) BRUS 222. Une crise, tr. «ur resmiad –eu.» ●(1942) VALLsup 2b. Accès d'un mal, tr. «resmiad V[annetais].»

  • resort
    resort

    s. –où

    (1) Ressort.

    ●(1838) OVD 289. mar yvlér er rodeu hac er ressordeu.

    ●(1906) GWEN 22. eur c'har gant ressortchou. ●(1911) RIBR 103. En eun taol prim, setu hen o sevel, evel pa vije bet dizavet gant resorchou nerzus.

    (2) Karr resortoù : voiture suspendue.

    ●(1907) MVET 14. Job a stage ar gazeg koz oc'h ar c'harr-resorchou.

    (3) (?) Calcul (?).

    ●(1792) BD 826. dious steren an ort erin ma resortjo, tr. «D'après l'étoile du nord je ferai mes calculs (?).»

  • respet .1
    respet .1

    m.

    I.

    (1) Respect.

    ●(1557) B I 467. heb respet en bet pilet hy, tr. «frappez-la sans aucun égard.»

    ●(1659) SCger 104b. respect, tr. «respet.» ●(1732) GReg 13b. Adoration, véneration, tr. «resped bras. p. Respegeou bras.» ●255b. Deference, tr. «Resped.» ●813a. Respect, veneration, tr. «Resped.»

    ●(1835) AMV 30. Chelaouit-hi gant ar brassa respet. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 116. Er venéh hag el leannési e zou sellet guet respet hag ansuéh.

    ●(1907) PERS 131. gant kalz a respet. ●(1910) FHAB Here 314. ar respet evit an tad hag ar vamm.

    (2) Kaout respet evit : avoir du respect pour.

    ●(1732) GReg 255b. Deferer, avoir du respect pour les avis de quelqu'un, tr. «Cahoud resped evit santimanchou ur re.»

    (3) Dougen respet da ub., udb. : avoir du respect pour qqn, qqc.

    ●(1732) GReg 255b. Deferer, avoir du respect pour les avis de quelqu'un, tr. «douguen resped da ur re-bennac.»

    ●(1869) SAG 140-150. Kredi avoalc'h a raffen e reant kroaziou, hag e tougent eun dra bennag a resped dezho. ●(18--) SAQ I 284. n'eo ket bras ar respet a zouger d'ezhan.

    (4) E respet : en comparaison de.

    ●(1659) SCger 28b. en comparaison de tous, tr. «e respet an oll.» ●97b. au prix du Ciel, tr. «e respet an ên.»

    II. [en incise ou en fin d'énoncé]

    (1) Respet deoc'h : sauf votre respect.

    ●(1659) SCger 108a. sauf vostre honneur, tr. «respet deoc'h.»

    ●(1910) MAKE 54. evit... dizoura, respet d'eoc'h, ouz eur voden-lann. ●(1913) KOME 9-10. hed an hent 'n eus grêt nemet 'n em arat gant ar boan 'n e gof, respet d'ac'h.

    (2) Sal' respet : sauf votre respect.

    ●(1896) GMB 615. On se sert d'une façon singulière, en petit Tréguier, du mot skritur, dans des phrases comme celle-ci : hon c'hochon (sal resped) ra ket skritur vad, tr. «notre pourceau ne profite pas, litt. «ne fait pas de bonne écriture.»

  • respet .2
    respet .2

    m.

    I.

    (1) Espace de temps.

    ●(1530) Pm 285 (Mab Den). Goude hon respet en bet man, tr. «Après notre terme en ce monde.»

    (2) (droit) Bail.

    ●(1947) TNOG 5/26. Resped (T[regor]), ak., g. : koumanant nav bloavezh. ●(1968) BAHE 57/74. Resped : an Esped eus ar brezhoneg-krenn : prantad-amzer, pennad-amazer ; v[erbi] g[ratia] lizher-feurm. Ger boutin e Treger.

    (3) Carrière.

    ●(1968) BAHE 57/74. Resped : amzer tremenet gant un den bennak en ur garg bennak. Ger boutin e Treger. ●(1982) TKRH 18. Plijet 'oa an arme dezhañ, daou resped a seizh vloaz en devoa graet.

    II. [en locution]

    (1) E berr respet : en peu de temps, dans peu de temps, bientôt.

    ●(1530) Pm 90 (Tremenuan). Lauar an rout peban out duet / Breman dam grues en berr espet, tr. «Dis la route par où tu es venu / Maintenant vers moi en peu de temps.» ●(1530) J p. 124a. Na pez exces en berr respet / So coezet affet meurbet garv, tr. «En quel horrible excès de misère le voilà soudainement tombé !» ●144b. En berr respet a guelhet glan / Han Scritur assur appuret, tr. «on va voir bientôt les Écritures complètement vérifiées.» ●(1557) B I 124. Hac en berr respet, tr. «et dans peu de temps.» ●608. En berr respet, tr. «il ne faudra pas longtemps.» ●639. Rac en berr respet credet glan / Ez tremeno gant poan an bet, tr. «car, en peu de temps, croyez-le bien, elle trépassera dans la souffrance.»

    (2) Berr respet : en peu de temps.

    ●(14--) N 1062. Men desquo net berr respet credet sur, tr. «Et l’instruirai en peu de temps, croyez-le sûrement.»

  • respetad
    respetad

    m. –où Bail de neuf ans.

    ●(1947) TNOG 5/26. Respedad (Gw[elo]), ak., g. : koumanant nav bloavezh.

  • respetapl
    respetapl

    adj. Respectable.

    ●(1732) GReg 813b. Respectable, tr. «Respedapl.»

    ●(1839) BESquil 197. é zevotion er ranté hoah respettaploh.

  • respetiñ
    respetiñ

    v.

    I. V. tr. d. Respecter.

    ●(1659) SCger 104b. respecter, tr. «respecti.» ●(1732) GReg 255b. Deferer, avoir du respect pour les avis de quelqu'un, tr. «respedi ur re. Van[netois] Respeteiñ.» ●813b. Respecter, tr. «resped. pr. respedet. Van[netois] respedeiñ. respeteiñ.»

    ●(1847) MDM 336. respeti pep-unan eus ar-re a zo a zindan-han. ●(18--) SAQ II 68. Respeti ar veleien. ●75. Red eo d'ar vistri respeti ho zervicherien.

    II. V. pron. En em respetiñ.

    (1) V. pron. réfl. Se respecter.

    ●(1869) SAG 78. Ne ousont ket soken mui an doare d'enem respeti. ●(18--) SAQ II 80. Red eo ive en em respeti hon unan.

    (2) V. pron. réci. En em respetiñ : se respecter mutuellement.

    ●(1821) SST 263. d'hum respectein, d'hum supportein ha d'hum assistein.

  • respetus
    respetus

    adj.

    (1) Attr./Épith. Respectueux.

    ●(1732) GReg 255b. Deferer, avoir du respect pour les avis de quelqu'un, tr. «beza respedus ê qêver ur re.» ●813b. Respectueux, euse, tr. «Respedus. Van[netois] respetus. respedus.»

    ●(1824) BAM 240. fæçoniou honest ha respedus. ●(1838) OVD 232. un avistæt respettus. ●(1839) BSI 3. un attacion respedus evit prezançz Doue. ●(1872) ROU 100b. Respectueux, tr. «Respeduz.»

    ●(1880) SAB 25. Ar modou respeduz, al lidou devod. ●32. un dro, ur vaniel respeduz.

    (2) Adv. Respectueusement.

    ●(1872) ROU 100b. Respectueusement, tr. «Respeduz.» ●(1880) SAB 29. o silou respeduz.

  • respirañ
    respirañ

    v. Respirer.

    ●(1633) Nom 62a. Amystus : le boire sans respirer ou reprendre son haleine : an effaff ep respiraff, ep tennaff an halan.

  • respiroù
    respiroù

    plur. Poumons.

    ●(1633) Nom 21a. Pulmo, pulmones, spiramentum animæ : poulmon, ou poümon : an respirou, an squèuènt

  • respoñsez
    respoñsez

    coll. (botanique) Raiponce.

    ●(1633) Nom 92a. Rapum siluestre, rapunculus : raponce : respounçes.

    ●(1732) GReg 779a. Raiponce, plante, tr. «Respouncès. saladenn respouncès.»

  • respont .1
    respont .1

    m. ou f.

    A. M. –où

    (1) Répons.

    ●(1499) Ca 175a. g. respons. b. respont pe respun.

    (2) Réponse.

    ●(1530) J 77a-b. dre da respont sot / Ez vezo dan drot un chotat, tr. «Tiens, ce soufflet à la volée, ta sotte réponse le mérite.» ●(1647) Am.ms 673. Idomp hen hor count rac eur respount mat.

    ●(1732) GReg 808a. Reponse, tr. «Respound. p. respouñchou. respond. p. respoñchou. Van[netois] respont. p. respontèü.» ●(1790) MG iii. er rescondeu e ra er Bonn-seur de beb-unan.

    ●(1860) BAL 1. Selaouit ar respount.

    ●(1907) PERS 281. Ar respont a deuaz raktal, berr ha sklear.

    B. [local : vannetais] F. Réponse.

    ●(1942) DHKN 85. Kant trugaré get pep kannad en doé bet eit é respont vat.

  • respont .2
    respont .2

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Répondre.

    ●(1499) Ca 175a. Respont. g. respondre. ●(1576) Cath p. 11-12. vnan aneze gand despit a respontas : vn cusul guaylart euit vn impalarz, tr. «un d'eux, avec dépit, répondit : «Belle pensée pour un empereur.»

    ●(1732) GReg 807b. Répondre, satisfaire à la demande, tr. «Respont. pr. respontet. respount. pr. respountet.» ●Que répondez-vous à cela ? tr. «Petra a respontit-hu da guemeñ-ze ?»

    ●(1849) LLB 160. é vugale e respond ol : Amen.

    ●(1905) IVLD 89. Bernadett ne respontaz grik. ●(1908) FHAB Genver 25. Karout a rafen beza respontet gant komzou sklear. ●(1925) CHIM 3. perak ne respontet ket ac'hanon ?...

    (2) Respont ub. : répondre à qqn.

    ●(1575) M 379. Ne prissent da respont, na rac da gront spontaff, tr. «Ils ne daigneraient te répondre, ni s'effrayer de tes gronderies.»

    ●(17--) SP II 183. Rac se respontet prest a hanon coz flerier, tr. «Répondez-moi, donc, promptement, vieux puant.» ●(17--) BMa 1376. Ma friet mo pet ma respontet, tr. «Mon épouse, je vous prie, répondez-moi.»

    ●(1846) BAZ 698. Eun dervez o veza reprenet eur beleg (…) ar beleg-ze er respontas en eur fæson direspet. ●(1868) KMM 129-130. ha me en em laca dreist ar re all, presta atao da respount anezo rog ha c'huero. ●(1878) EKG II 44. netra ne respounte ac'hanoun.

    ►absol.

    ●(1576) Cath p. 19. na respont quet dre compsou doueteux, tr. «ne réponds pas par des paroles ambiguës.» ●(1621) Mc 97. Quement à gry gra dre squient, / Ha sell fin da hent da quentaff, / Ret eo mont dan les da respont, / Mir naz vezo spont oz contaff.

    ●(1879) BAN 123-124. An Itron, bras ganthi clevet ar goulen-se, ne brizas ket respont.

    (3) (religion) Respont an oferenn : répondre la messe.

    ●(17--) SP II 213. A gouzout a ret hwi respont an oferen, tr. «Savez-vous répndre la messe.»

    ●(1894) BUZmornik 342. he vrasa plijadur oa respount an offerenn.

    ●(1908) PIGO II 55. An holl a gomunias en oferen ha me he respontas.

    (4) Rébéquer, répliquer.

    ●(1659) SCger 101b. rebequer, tr. «respont.»

    II. V. tr. i.

    (1) Respont da ub., udb. : répondre à qqn, qqc.

    ●(1576) Cath p. 11. Cesar a respontas deze : (….), tr. «César leur répondit : (…).» ●(1621) Mc 6-7. Bet ouff negligant, ha diegus, da respond da inspirationou mat ha santel.

    ●(c.1680) NG 1664. Dehou e respondezant : / Jesus a Nazaret.

    (2) Respont ouzh ub. : répondre à qqn.

    ●(1877) EKG I 181. Pa glevaz Dider Dindaon eun all o respount outhan.

    ●(1908) KMAF 44. Asa ! Pa'n em gave ganin, a-boan ma responte ouzin.

    (3) (religion) Respont ouzh an oferenn : répondre la messe.

    ●(1877) EKG I 231. ne oue ket zoken kavet eur buguel da respount ouc'h an ofern.

    (4) Respont da (ober udb.) =

    ●(1910) MAKE 97. Gant va skourjez, emezan, me 'respont da domma souben d'am zud.

    III. V. intr. =

    ●(1913) KOME 23. Aïou ! Na bouezet ket re, otro, mar plij, rak pa steket outan, hennez a respont betek 'en em c'halon… Aïou !

    IV. V. pron. réci. En em respont :

    ●(1902) PIGO I 29. Ar bleidi a grogaz da yudal ha da 'n em respount a bep tu.

  • respontablentez
    respontablentez

    f. Responsabilité.

    ●(1913) PRPR 38. respontablente ar rannidigez etre mignoned Luzel ha re Kervaker.

  • respontapl
    respontapl

    adj. Responsable.

    ●(1821) SST 249. ha rescondable eint a ol en droug.

  • responter
    responter

    m. –ion Répondant, homme qui répond à la messe.

    ●(1880) SAB 37. Responteur an ofern. ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). Ar responter oferennou.

    ●(1910) MBJL 116. Krog e oan d'en em wiskan ouz an ôter (…) pa deulis ple ne oa responter ebet.

  • respudadenn
    respudadenn

    f. –où =

    ●(1958) BRUD 5/35. hag eur mellad respudadenn. ●(1958) BLBR 112/11. Me a ziverra o resputadenn.

  • respudennad
    respudennad

    f. –où =

    ●(1955) BLBR 86/10. Na pebez respudennad all !

  • respun
    respun

    m. Répons.

    ●(1499) Ca 175a. g. respons. b. respont pe respun. ●(1576) H 35. An respun man Libera ne lauarer nemet dez goel an anaffuon ha pan enterrer an tud maru, tr. « This response Libera is not said except on the day of the feast of the souls and when the dead folk are buried. »

  • rest .1
    rest .1

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Reste.

    ●(1499) Ca 175b. g. rest. brit. idem.

    ●(1732) GReg 815a. Reste, ce qui est de reste, tr. «rèst. p. rèstou.» ●(17--) SP I 662. ar rest deus hon bue.

    ●(1849) LLB 464. E saw ur beutren dû én evr ag en amzer / Hag e lam ged en dé ur restig a splannder. ●(1860) BAL 46. aman em euz sonj da choum ar rest eus va amzer. ●53. evit ar rest eus va buez !

    ●(1903) MBJJ 22. ar rest deuz an oferen. ●(1908) FHAB Genver 18. Ar rest euz an dalvoudegez. ●(1911) BUAZperrot 40. ar rest eus e vuhez.

    (2) Rebut, misère.

    ●(1650) Nlou 497ef. Quenomp yoaius, hep refus tam, / Lamet omp à rest, hac exilam (lire : estlam), tr. « chantons joyeusement, sans rien refuser ; / nous sommes tirés du rebut et du danger. », tr. Ernault (DEBm 370) « (tiré) de misère et danger. »

    (3) sens relig. Repos.

    ●(1650) Nlou 454c. Qvenomp cuff vuhel, Nouel da Ro’uen Aelez / So deuet en bet man, breman en byhanez, / Palamour don rest, an fest na aruestomp, tr. « Chantons Noël, doucement, humblement, au roi des anges, / qui est maintenant venu en ce monde dans la misère, / pour notre repos ; ne regardons pas à la fête. », tr. Ernault (DEBm 370) « (pour notre) salut. » ●466c. Palamour don rest, é aruest voa eston, tr. « pour notre repos, qu’il était épouvantable de la contempler. », tr. Ernault (DEBm 370) « (pour notre) salut. » ●578d. Pan omp en rest, an fest na aruestomp, tr. « puisque nous sommes à l’abri, ne regardons pas à la fête. », tr. Ernault (DEBm 370) « (en) repos, joie. »

    (4) Bezañ e rest ub. : être le débiteur de qqn.

    ●(17--) BMa 811-812. Aboé divoesan mam boa ô guellet / E venis daou liard en ô rest, tr. «Depuis notre dernière rencontre / Je suis resté votre débiteur pour deux liards.»

    ●(1927) FHAB Meurzh 63a. En doare-ze, c’houi eo a vo en e rest hepdale.

    (5) Rest ar groug, rest ar gordenn : gibier de potence.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. gens de sac et de corde, tr. «boet er groug’ boet er gorden, rest’ er gorden.» ●(c.1718) CHal.ms iii. reste de gibet reste de pendu, tr. «boet er gorden, rest’ er gorden.»

    ●(1868) FHB 171/11a. Er meaz, rest ar groug.

    (6) absol. Menel e rest : être en faute.

    ●(14--) N 1480. Na mar groa quen ez men en rest, tr. « Et s’il agit autrement il est en faute. »

    II. Loc. adv.

    (1) Hag ar rest : et caetera.

    ●(1744) L’Arm 50b. Et caetera, tr. «Hag er reste.»

    (2) Hep nep rest : tout de suite, sans délai.

    ●(1557) B I 565. Cza tirantet denesset ha gruet fest / Me menn heb quem ober lem vn tempest / Garu da arhuest heb neb rest aprestet, tr. « Ça, bourreaux, approchez, et faites fête ! Je suis résolu à faire un supplice cruel à voir ; allons, apprêtez-vous tout de suite. »

  • rest .2
    rest .2

    s. –où Corbeille.

    ●(1849) LLB 1022. lein é rah er resteu. ●(1897) EST 71. lan brog er resteu, tr. «les corbeilles remplies jusqu'au bord.»

  • rest-deiz
    rest-deiz

    m. Reste du jour.

    ●(1921) PGAZ 32. evit ma chommo ar rezt-deiz da zioual an ti.

  • rest-dent
    rest-dent

    m. (?) Reste de dents (?).

    ●(1499) Ca 175b. Rest dent vide in caruan.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...