Devri

Recherche 're...' : 811 mots trouvés

Page 8 : de relefou (351) à remziad (400) :
  • relefoù
    relefoù

    plur. Reliefs (de repas).

    ●(1499) Ca 174b. Releffou vide in terriff. ●(c.1500) Cb. Releffou. vide in terriff.

  • releg
    releg

    m., plur. –où, surplur. relegeier

    I. (en plt de qqn)

    (1) Ossement.

    ●(1575) M 200-203. Duchet na Rouanez (…) / Sell diff ho relegou, tr. «Les ducs et les rois (…) / Regarde-moi leur reliques.»

    ●(1732) GReg 799a. Reliques, restes des corps morts, tr. «Relegou tud varo.»

    ●(18--) SAQ i 226. varlerc’h ar maro ne jomm nemet relegeier dianav.

    (2) Sevel ar relegoù : recueillir les ossements dans une tombe.

    ●(1988) PERUgliz 23. toullañ ar poulloù, adstouvañ anezhe, sevel ar relegoù, c’hwennat an alezioù, dresañ ur groaz bennak.

    II. (religion)

    (1) Relique de saint.

    ●(14--) N 1628-1629. Mar car touet voar an fetou / Voar an relegou hep gou quet, tr. «Si elle veut jurer de ces faits, / Sur les reliques, sans mentir.» ●(1499) Ca 174b. Relegou. g. reliques des saintz.

    ●(c.1660-1670) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet. ●(1732) GReg 799a. Relique, quelque chose du corps d'un Saint, tr. «Relecg. p. relegou. relecg sacr. p. relegou sacr.» ●La procession des Reliques, tr. «Tro ar relegou.»

    ●(1841) IDH 313. Mêlet Doué, Paternis : / Ag hou Patrom eurus / E hès en hou ç ilis / Ur relèg précius. ●(1877) FHB (3e série) 30/236a. procession Plouvorn gant he banielou, he relegeier nevez.

    ●(1907) PERS 317. ar medallennou, chapeledou ha relegeier a vije roet d'ezhan gant an dud. ●(1927) FHAB Meurzh 53. pedit dirag ar penn benniget-se, kaera releg a zo e Breiz.

    (2) [avec la terminaison plur. –où] Squelette d'un saint.

    ●(1867) BUE 192. Sevel a rear relego Sant Ervoan. ●(1867) FHB 134/233b. eur relegou, evel re santez Germana. ●(1868) KMM 22. E relegou a zo e bered Lesneven.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur relegoù : les reliques d'un saint.

    ●(1914) MAEV 22. eur relegou santel.

    (3) [avec la terminaison plur. –eier] Ensemble des ossements d'un ossuaire, d'un lieu saint, etc.

    ●(1894) BUZmornik 627. kaset ganthan alc'houez relegeier he iliz. ●(18--) CST 96. relegeier ar verzerien.

    (4) Boest-relegoù : reliquaire.

    ●(1732) GReg 799a. Reliquaire, tr. «Boëstl relegou. p. boëstlou relegou.»

    ●(1914) DFBP 281b. reliquaire, tr. «Boest relegou.» ●(1931) VALL 640a. Reliquaire, tr. «boest-relegou f. pl. boestou-relegou.» ●(1935) SARO 27. eun tan gwall spontus bet kroget e Kemper, a vougas, en eun taol, kerkent ha ma voe digaset boest-relegou ar zant.

    (5) par ext. Chose ayant appartenu a un saint.

    ●(1867) BUE 135. Ar bobl a lekaz ann dillad-ze a dammo, rak pep hini a felle d'ehan kaout he releg.

    (6) Tro-ar-relegoù : troménie (à Landéleau).

    ●(1906) BOBL 09 juin 90/2f. Tro ar Relegou. – Beb bloaz da Lun ar Pentekost e zigouee en Landelo ar pardon braz a reat Tro Relegou Sant Telo anezan.

    III. (en plt des animaux) Carcasse desséchée.

    ●(1732) GReg 135b. Carcasse, corps desséché d'un animal mort, tr. «Relecq. p. relegou.»

    IV. sens fig. (en plt de qqc.)

    (1) Reste(s).

    ●(1949) KROB 14/7. relegou an tantad.

    (2) Ruines.

    ●(1911) BUAZperrot 554. Les Thermes de Dioclétien. – Ar relegou anezo a weler c'hoaz hizio e Rom.

    (3) Relique.

    ●(1910) MAKE 78. ar yontr koz, bouzar hag hanter-zall, relegou amzer ar Chouanted.

  • Releg
    Releg

    n. de l. Ar Releg : Le Relecq (Plounéour-Ménez).

    ●(c.1789) SD 19. Verguet, Priol eus ar Rellec, Deputet eus a Leon.

    ●(1847) FVR 70. euz hini ar Rumengol, Bulat pe ar Relek. ●(1867) BBZ III 447. Ma ann avel diwar Relek. ●(1894) BUEr 26. gant Tad Abad ar Relek (ar Relek a oa en eskopti Leon).

    ●(1905) ALMA 64. Ar Relek (e Plouneour-Menez). ●(1916) KRVT 180/2. En em glevjomp da vont da bardon ar Relek. ●(1924) FHAB Mae 171. hag a lake darempred gwechall, dre Werleskin, Lanmeur, Ar Relek, Plouneour-Menez ha Kommanna. ●(1959) MOJE II 16. Tangi a oe gouestlet abad er Releg, e Plouneour ar Menez.

    II.

    (1) Proverbe.

    ●(1867) BBZ III 447. Ma ann avel diwar Relek, / Pa na vresk na bioc'h na kazek.

    ●(1959) SKOL 7-8/110. Pa vez an avel diwar ar Releg / Ne vreskenn nag ar saout nag ar c'hezeg. F. ha B. 34, K/lann.

    (2) Expression proverbiale.

    ●(1993) HYZH 196/20. Arnev diwar ar Releg / Biskoazh ne ve gwelet.

  • Releg-Kerhuon
    Releg-Kerhuon

    n. de l. Ar Releg-Kerhuon : Le Relecq-Kerhuon.

    ►Ar Releg.

    ●(1890) MOA 25b. Ar Relek.

    ►Kerhuon.

    ●(1865) FHB 7/55b. dioc’h Kerhuon.

  • relegenn
    relegenn

    f. –où

    I.

    (1) Carcasse.

    ●(1732) GReg 135b. Carcasse, corps desseché d'un animal mort, tr. «Releguezn. p. releguezñou.»

    (2) Relique.

    ●(1839) BEScrom 55. Reléguen er sant-men.

    (3) fam. (en plt de qqn) Vieille personne très maigre.

    ●(1732) GReg 136a. Carcasse, parlant d'une vieille personne fort maigre, tr. «Relegueñ. p. ou.»

    II. Treut evel ur relegenn : très maigre.

    ●(1936) TKAL II 85 (Ki) J. Riou. Betek ma oa deut da veza treut, treut evel eur relegenn ha brondu e benn gant an dienez.

  • relegouer
    relegouer

    m. –où Reliquaire.

    ●(1911) BUAZperrot 50. eur relegouer kaër. ●(1924) FHAB Mae 171. e relegouerou staen. ●(1927) FHAB Gouere 208. ar relegouer arc'hant alaouret. ●(1929) FHAB Genver 14. eur relegouer koad douget gant daou ael. ●(1931) VALL 640a. Reliquaire, tr. «relegouer m. pl. ou.» ●(1968) BAHE 57/74. Relegouer : ger tremenet da heul ar ger Releg. Boest ma virer enni Relegoù ar Sent.

  • relentiñ
    relentiñ

    v. intr. Suppurer.

    ●(1997) HYZH 209/31b. Suppurer, tr. «relentiñ (T[reger] Vihan).»

  • reles
    reles

    adj. Ur jav reles : un cheval de main.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. un cheual de main, tr. «ur Iau reles.»

  • releviñ
    releviñ

    v. tr. d. Élever au rang suprême.

    ●(17--) Cc 950. gant Deocletian c'huy a so releuuet, tr. «avec Dioclétien, vous êtes au rang suprême.»

  • relez
    relez

    m. & adv.

    I. M. Reste.

    ●(1910) ISBR 108. Er reléz anehé e oé bet taulet ér mor.

    II. Adv.

    (1) De reste, de trop.

    ●(1919) DBFVsup 59a. reléz (Lor[ient], tr. «de reste, de trop.» ●(1934) BRUS 115. De reste, tr. «reléz.»

    (2) Chom relez : rester en surplus, de trop.

    ●(1934) MAAZ 39. Er mestr e uerhè er péh e chomè reléz.

  • reliañ
    reliañ

    v. tr. d.

    (1) Relier.

    ●(1499) Ca 174b. Reliaff. g. relier.

    (2) [empl. comme subst.] =

    ●(1880) SAB 305. nêket dre an abeg d'ar rog, d'ar frega grêt enni ; – nan, mes dre ar relia ac an auza a ra dezi [ar robenn].

  • relijiel
    relijiel

    adj. Religieux.

    ●(1936) IVGA 289. Al Lezennou, broadel pe relijiel. ●(1959) BAHE 18/25. kazetennoù, dezho ul liv relijiel.

  • relijion
    relijion

    f. –où

    (1) Religion.

    ●(1499) Ca 174b. Religion. g. idem. ●(1612) Cnf 40a. antren en Religion.

    ●(1659) SCger 103a. Religion, tr. «Religion.»

    ●(1834) SIM 37. Ar religion a so aze evit hon ancouragi hag hor c'honsoli. ●(1866) LZBt Gouere 170. holl obero ar riligion.

    ●(1911) SKRS II 75. An holl relijionou a dalv keit ha keit. ●(1920) FHAB C'hwevrer 238. diou relijion a stourmas an eil ouz eben.

    (2) Ober e relijion : pratiquer ses devoirs religieux.

    ●(1872) ROU 96a. Il pratique ses devoirs religieux, tr. «ober a ra e relijion.»

    (3) Habit religieux.

    ●(1580) G 1004-1006. Ryou / So en Landevennec (…) / Ouz douguen relygyon, tr. «Ryou / Qui est à Landévennec (…) / Portant l'habit religieux.»

  • relijius
    relijius

    adj. Religieux.

    ●(1499) Ca 174b. Religius. g. religieux.

    ●(1659) SCger 103a. Religieux, tr. «Religius.»

    ●(1882) BAR 231. eun urz relijiuz.

    ●(1927) GERI.Ern 507. relijius adj., tr. «religieux.» ●(1963) EGRH II 172. relijïus a., tr. « religieux. »

  • relijiuz
    relijiuz

    m. –ed Religieux (qui appartient à un monastère, abbaye, couvent).

    ●(c.1500) Cb 33b. g. petite celle. b. campric da religieux. ●(1576) Cath p. 25. vn religieux a rouen, tr. «un religieux de Rouen.» ●(1612) Cnf 40b. Caffout compagnunez charnel gant bellegyen pé Religiuset. ●(1621) Mc 37. An Eclesiastiquet hac an Religieuset.

    ●(1688) DOctrinal [pajenn ditl]. Composet, gant Breuzr Bernard ar speret santel, Religius Carmes, Guinidic à Lesnevenn, ha diviset e peder quefren é furm à dialog, entré ar Mestr, hac an Disquibl. ●(1732) GReg 228b. Les couvens sont les maisons des Religieux, les Monasteres & les Abbayes celles des Moines, tr. «Ar C'houvénchou a so evit ar Religiused, ar moustéryou hac an Abatyou evit ar vænec'h.»

    ●(c.1825-1830) AJC 49. mes car religiuset. ●(1836) GBI I 438. Beza belek a zo kargus, / Kouls ’vel beza religius, tr. « Etre prêtre, c’est lourd, / Aussi bien qu’être religieux (moine) » ●(1879) BMN 228. Dioc'h clevet ar relijiuz-se. ●(1882) BAR 231. relijiuzed euz a urz sant Dominik.

    ●(1907) PERS 228. Eur relijiuz brudet. ●(1927) GERI.Ern 507. relijius m., tr. «religieux.» ●(1935) ANTO 35. Ar menec’h : leaned, leanezed, relijiuzed a bep urz, p’en em roont da Zoue, a ra ar gwestlou a sentidigez, a c’hlanded (chasteté) hag a baourantez.

  • relijiuzez
    relijiuzez

    f. –ed Religieuse (qui appartient à un monastère, abbaye, couvent).

    ●(1612) Cnf 40b. NEp à gra compagnunez charnel gant vn Religiuses à pech maruelamant. ●(1621) Mc 43. Piou pennac á antre é couuent Religiuseset.

    ●(1927) GERI.Ern 507. relijiuz f. ez.

  • relikaer
    relikaer

    m. Reliquaire.

    ●(1499) Ca 174b. Reliquaer. g. reliquaire.

  • reluizañ
    reluizañ

    v. intr. Reluire.

    ●(1621) Mc 85. maz duy ho madelez da reluisaff dauantaig.

  • reluizant
    reluizant

    adj. Reluisant.

    ●(1633) Nom 122b. Candidus, argenteus : couleur blanche, reluisante, auec lustre : liou guen reluisant, guen meurbet. ●124b. Rutilus, igneus : rouge comme feu, reluisante, resplandissante, couleur vermeille & embrasée : ruz eguis tan, reluysant, liou vermeil hac ambraset.

  • remarkapl
    remarkapl

    adj. Remarquable.

    ●(1821) SST 45. Deu dra remarquable.

  • remed .1
    remed .1

    m. –où

    (1) Remède.

    ●(14--) Jer.ms A.242. Hac ez spyen caffout remet, tr. «Et j'espérais trouver remède.» ●(14--) N 346. Ret eo deoch lem reif diff remet, tr. «Il faut que vous me soulagiez.» ●(1499) Ca 174b. Remhet. g. remede. ●(1612) Cnf 36a. Quemeret remedou. ●(1621) Mc 98. an remedou, han medicamantou principal dan bleçadur. ●(1633) Nom 274a-b. Medicamentum præsans, præsentaneum, quod confestim iuuat, remedium efficax, remedium singulare : souuerain remede : vn remed mat meurbet, remed souueræn.

    ●(1659) SCger 103a. remede, tr. «remet.» ●(1710) IN I 168. quemerit ar remejou. ●(1732) GReg 800a. Remede, tr. «Remed. p. remejou. Van[netois] remed. p. remedéü.» ●(1744) L'Arm 19a. Astrigent, tr. «Remétt d'arresstein.» ●(17--) TE 23. ne gavai quêt gùel remæd.

    ●(1821) SST 27. biüance ha remedeu. ●(1872) ROU 100a. Remède, tr. «Remed.»

    ●(1922) EOVD 276. ur remed kriù doh en treu-zé.

    ►sens fig.

    ●(c.1680) NG 1462. er prison hep remet.

    ●(1902) PIGO I 107. Oc'h red / N'euz ked a remed.

    (2) Retard, cesse, rémission, trêve.

    ●(1575) M 1123-1124. E drem lem hep remet (…) / A quel (lire : guel) rep á pep tu, tr. «Sa vue perçante, sans retard (…) / Apercevoit sévèrement de tout côté.» ●2427-2428. Hep achap en abym : gant ma crim venimus, / Digraç ez ouff cascet, hep remet morchedus, tr. «Sans recours, dans l'abîme, par mon crime venimeux / Impitoyablement j'ai été envoyé sans rémission, tourmenté.»

  • remed .2
    remed .2

    voir remediañ

  • remedañ
    remedañ

    voir remediañ

  • remediañ / remedañ / remediñ / remed
    remediañ / remedañ / remediñ / remed

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Soigner (une maladie, qqn, etc.).

    ●(1499) Ca 174b. remhedaff g remedier. ●(1557) B I 460. gant bizyer calet (...) / Ha neruou tenn a egennet / Ez vezo he quil quen pilet / na alhe quet he remedaff, tr. «à grands coups de bâton (…) et de durs nerfs de bœufs ; son dos sera si bien battu, qu'il n'y aura pas de remède.» ●(1650) Nlou 54. An goat dan traou a dinaouas, / A het é costez ez diloffas, / Voar é bisaig quent ez flaychas, / Hac euff guelet à remedas, tr. «Le sang s'écoula au sol ; / le long de son ventre il jaillit / sur son visage avant qu'il ne bougeât / et il guérit sa vue.»

    ●(1659) SCger 103a. remedier, tr. «remedia.» ●(1732) GReg 800a. Remedier, tr. «Remedi. p. remedet.»

    ●(1818) HJC 93. ramedeign er hlinhuïdieu. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 85. el leannès e oé er remædein. ●(1872) ROU 100a. Remédier, tr. «Remedi.»

    (2) Secourir.

    ●(1530) Pm 8 (Tremenuan). Ma map seuen pan tremeniff (…) / Ha pan guellet ma remediff, tr. «Mon aimable fils, quand je trépasserai (…) / Et, puisque vous le pouvez, secourez-moi.»

    II. V. intr.

    (1) Remediñ d'udb. : remédier à qqc.

    ●(1621) Mc 94. remediaff dan drouc duet voar lerch.

    ●(1838) OVD 132. remædein d'en droug.

    (2) Remediñ d'ub. : soigner qqn.

    ●(1530) Pm 121 (Tremenuan). Dam remet a drouc caleter, tr. «De me guérir de mauvais entêtement.»

    ●(1896) HIS 132. Ha Jésus e remedas d'er soudard e oé bet diskoharnet get sañt Pièr.

    (3) Remediñ ouzh udb. : remédier à qqc.

    ●(1710) IN I 202. ur c'houli nevez great a so eassoc'h da remedia outi. ●(1790) MG 156. er-ré e eèll remædein doh-t'ai [er fauteu]. ●(17--) TE 23. remædein bean doh er sort treu.

    ●(1838) OVD 298. er moyandeu e zeliet d'impléein eit remædein doh-t hai [hou tefauteu]. ●(1856) GRD 293. Hà hui e hellou remédein doh ol en drougueu e hoès groeit ? ●(1861) BSJ 4. remædein doh drougueu quer bras.

    ●(1922) EOVD 254. pe glaskou remedein doh hé droug.

    (4) Se faire soigner.

    ●(1939) DIHU 341/365. 'Men éh oh bet é remedein, miton ?

  • remediñ
    remediñ

    voir remediañ

  • remedour
    remedour

    m. –ion Guérisseur.

    ●(1849) LLB 1588. er faus remederion. ●1594-1596. de glah remederion, / Ha dihoalet neoah, é leh ur remedour, / N'en dehé ar ou zro nameid ur haih lorbour.

  • Remengol .1
    Remengol .1

    n. de l. Remungol.

    (1) Remengol.

    ●(1748) CI.pou 157. Remongol.

    ●(1889) ISV 64. Rumengoll.

    ●(1902) LZBg Mae 103. Remungol. ●(1905) ALMA 70. Remengol. ●(1930) GUSG 83. Ma ' béned Remengol én ur bé astennet.

    (2) (blason populaire) Voir chouan.

    (3) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 243 N° 1896. Remingol.

    (4) [Toponymie locale]

    ●(1930) GUSG 81. Merhed er Bregéreu.

  • Remengol .2
    Remengol .2

    n. de l. Rumengol (Le Faou).

    I. Remengol.

    ●(1847) FVR 70. euz hini ar Rumengol. ●(1858) OLLI 853. Kurunen aour ha perlez ann Itroun Varia Remengol. ●(18--) MILg 228. Kenavo da Rumengol. ●(c. 1860) IMR 3. Guerc'hez sacr a Remengol, patronez Breiz-Izel. ●5/15b. E dud gant cals nec'hamant, ha melconiet oll, / Er goestlas a voues huel, da Werc'hes Remengoll. ●(1865) FHB 13/98a. Ar re so bet e Rumengoll. ●(1866) BOM 94. Barz Rumengol. ●(18--) OLLI 84. Ar roue Grallon, Kaer Is ac ilis miraculus an Itron varia Remengol. ●(18--) SAQ I 13. Dibaot ar parreziou ha na ve ket ennho kavet eur japelik benak savet en he enor. Kaout a reomp dreist oll Rumengoll var douar Kerne hag ar Folgoat var douar Leon. ●(1867) TELrem 4. Me a ieaz da bardoun Remengol. ●(1869) OLLI 201. Kantik d’ann Itron-Varia Rumengoll. ●(1877) EKG i 174. o vont da bardouna da Lokrist-an-Izelved, da Folgoat, da Rumengol. ●(1883) MIL 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1883) BSM 80. evel da bardon Remengol, ar Folgoat, ar Yeaudet, Guengam pe santez Anna-Vened. ●(1889) ISV 40. mont da bardona da Rumengol. ●(1890) MOA 25b. Rumengol.

    ●(1905) ALMA 38. Hanter-noz a oa sonet e tour Rumengol. ●(1909) NOAR 18. da vont da bardona war droad da Itron-Varia Rumengol. ●(1921) PGAZ 86. o aprdouna e Lourdes, Santez Anna Venet, er Folgoat, e Rumengol hag e Montmartr. ●(1948) KANTlandivizio 102. Itron Varia Rumengol, / Gwerc’hez galloudus Remed-holl. ●(1955) STBJ 86. Bep bloaz e kasemp pardonerien da Zantez-Anna-ar-Palud, da Rumengol, d’ar Porzou.

    II.

    (1) Étymologie populaire.

    ●(1844) FOB 127note. Rumengol, corruption de remed-ol. ●(1854) (c. 1860) IMR 10. Ilis Remengol a zo bed, aboe amzer ar roue Gralon, hanvet ilis Remed oll, en Ilis miraculus, abalamour d'ar miraclou bras a ra eno ar Werc'hes Vari. ●(c. 1860) IMR 2. Pa zavas divar e zaoulin, e velas dindan an heol, o luguerni, Ru-Men-Goulou, pe Men-Ru-ar-Goulou, var pehini vije sacrifiet tud beo, ha bep mis eur buguel bihan c'hoas eus ar vron (lire : vro). 3 Remengol, hanvet guechal, Ru-men-goulou, da lavaret Men-ru-ar-Goulou, abalamour ma oa eno eur men ru pe eun templ comsacret da c'houlou De, enoret evel eun Doue dindan an hano a Teurtatè (Doue Tud), ar roue Gralon goude beza diskaret an templ-ze a zavas en e blaç eun ilis kaër da Mam guir Doue, chanchas hano payen Ru-men-Goulou en hano kristen a Remengol [d]a lavared e Remed-oll, deus a behini ar Batrones a zo hanvet an Itron Varia Remed-oll, (Notre-Dame de Tout remède) abalamour da burzudou bras a ra bemdez eno, a Werc'hes; aboue amzer ar roue Gralon betec herie. Remengol a zo bet aviscoas ar gaera, ar santella illiz a Vreiz Izel herves an dud koz, peb guir Vreton a gle eur veach da viana, beo pe varv ober pelerinach Remengol. ●5/21ab. E dud a lavare dec'h Guerc'hes Remed oll : / Sicouret hor c'hrouadur, pe he c'hao da goll !

    ●(1985) AMRZ 232. Chapel Intron Varia Rumengol : Ru-mên-goulou.

    (2) Dicton.

    ●(2002) TEBOT 111b. Ped gwerc'hez Rumengol (...) Ha ne 'n i jamez da goll.

    (3) Mots-croisés.

    ●(1955) SKOL 4/19/6. Tad-kozh Jakob / Un dra da vezañ lodennet / A zo e Rumengol; parez ar c'hilhog / E pep amzer / Pell an eil penn diouzh egile / A gaver e dant / A gaver e Montroulez ha nann e PLourin. / ABRAHAM / BOUTIN / RUYAR / ATAV / HIR / AN / M.

  • Remengoliz
    Remengoliz

    pl. Habitants de Rumengol (Le Faou).

    ●(1974) ISHV 35. Betek neuze e veze badezet Rumengoliz e bourc’h Hañveg.

  • remerk
    remerk

    m. –où Remarque.

    ●(1732) GReg 799b. Remarque, tr. «Remercq. p. remercqou.»

    ●(1907) AVKA 101. Evel ma oe Jonas ur remerk evid an Ninivited.

  • remerkasion
    remerkasion

    f. =

    ●(1787) BI 248. Int ë zihoallou geut sourci bras doh er superstitioneu, doh er maginage (…) er fal remercationeu.

  • remerkiñ
    remerkiñ

    voir remerkout

  • remerkout / remerkiñ
    remerkout / remerkiñ

    v. Remarquer.

    ●(1621) Mc 57. an re so remarquet diaroc.

    ●(1732) GReg 799b. Remarquer, observer, tr. «Remercqi. pr. remerqet.» ●(1752) BS 116. o remercout ennâ un devotion dreist-ordinal. ●(1790) MG 222. Ne remerquèn quet hac ean e chervigeai Doué, pé ne rai quet. ●382. me remerquas me frièd é heigein é ziscoai. ●(17--) VO 140. remerquein drès en nore un æspiq guet er guirieu-men : bouticl en ivi.

    ●(1824) BAM 134. Ret ez ê deoc'h c'hoas remerquout penaus o viret ho madou oc'h ar re all. ●(1849) LLB 675. remerket mat. ●(1877) BSA 194. Ar furnez ar vrassa e kenver an dribi hag an eva a remerket en ho frejou. ●(18--) AID 336. me ne remerquan sort, tr. «je ne remarque rien.»

  • remiiñ
    remiiñ

    v. tr. d. =

    ●(1829) CNG 61. Guet ur guir, é remi er bet, / hac e éel el laca de guet.

  • remision
    remision

    f. Rémission.

    ●(1456) Credo 20. Remission dan peccadore (lire : pechedou), tr. «(en la) rémission des péchés.» ●(1650) Nlou 408. Hon bise ny, deury remission, tr. «que nous eussions véritablement rémission.»

    ●(1888) LTU 21. Ar c'hras-ze a oa ann distaol pe ar remission euz a holl boaniou ar plukator.

  • remistenn
    remistenn

    f. –où Mauvaise raison.

    ●(1919) DBFVsup 59a. Remisten (Melrand), f., tr. «mauvaise raison.» ●(1927) GERI.Ern 507. remistenn V[annetais] f., tr. «Mauvaise raison.»

  • remm
    remm

    m. (pathologie)

    (1) Rhumatisme.

    ●(1499) Ca 174b. Rem. g. reume.

    ●(1732) GReg 821b. Il a le rheumatisme, tr. «Dalc'het eo gand ar rhemm.»

    ●(1869) FHB 245/287a. ar rem a ioa crog enhon a zoare. ●(1870) FHB 259/399b. n'ema ket ar rem oc'h hegal ouzoc'h. ●(1878) EKG II 233. brevet he c'horf gant ar remm. ●(1883) IMP 25. Atao gant remm, gouttou pe gatar pistiget. ●(1889) SFA 261. ar Breur Leon a ioa o frota dez-han he ziouscoaz sonnet gand ar remm. ●(1889) ISV 451b. Hirio 'ma 'r rem oc'h da voasca. ●(1890) MOA 39b. Les rhumatisants mangent bien, tout en se plaignant, tr. «Beza gant ar remm, / Dibri boued ha klemm.» ●(1894) BUZmornik 646. Ar remm a ioa krog enn he izili.

    ●(1932) BSTR 160. ne baden ket gant ar remm. ●(1986) CCBR 153. (Brieg) mé meus rèm, tr. «j'ai des rhumatismes.»

    (2) Remm an arzoù : rhumatisme articulaire.

    ●(1931) VALL 38b. rhumatisme articulaire, tr. «remm an arzou.»

  • remm-kalon
    remm-kalon

    m. (pathologie) =

    ●(1927) FHAB Genver 13b. e oa bet sammet gand ar remm-kalon.

  • remmus
    remmus

    adj. Rhumastimal.

    ●(1927) GERI.Ern 507. remmus, adj, tr. «Rhumastimal.»

  • remortad
    remortad

    m. –où Recrudescence.

    ●(1907) DIHU 28/445. é hellér gouiet pegours é ta é remochadeu (série d'attaques) dehou ha petra e zou mat de huellat dehon. ●(1927) GERI.Ern 507. remortad V[annetais] s., tr. «Crise, recrudescence d'un mal.»

  • remorz
    remorz

    m. –où, –ioù

    (1) Remord.

    ●(1752) BS 184. santout he remors. ●256. ar remorsou eus ar goustianç.

    ●(1847) MDM 50. trubuillou, kollou-kousked, lazidigesiou, remorsiou. ●(1880) SAB 217. an inoui, ar remorzou.

    ●(1911) SKRS II 23. ar remorz a zeu da grigna the galoun. ●(1911) AOTR 13. Nag a remors em beffe-me. ●15. da vouga ar remorziou. ●34. gant ar remorsiou.

    (2) Voix secrète, voix intérieure.

    ●(1867) GBI I 446. Pa oann en tro’r prosession, / Skoas ur remorz em c’halon (note Luzel : « Le mot remorz, qui n’est pas breton, signifie ici voix secrète, voix intérieure »).

  • remoul
    remoul

    m. & adv. –où, –ioù

    I. M.

    (1) Remous, remole.

    ●(1744) L'Arm 201b. Inonder, tr. «Baiein ur hanton gued unn dichale brass à zeure ou gued ur remoul ou hrissque brass à zeure.» ●332a. Remoux, tr. «Remoule.. lieu. m.» ●463b. Regonflement, tr. «Remoule, deure, a bé vé aræstéd a ridæc.» ●(1787) PT 16. Arrestet hou rimoul. ●23. en torrant a Cédron / Groeit guet er rimouleu.

    ●(1838) OVD 136. ne zougér meit er remouleu blaouahus a zeur. ●146. er remouleu deur hag er riviéreu herrus (…) e revine hag e fonde tout. ●180. nen dé quet possible arreste ur remoul blaouahus a zeur, péhani e gouéhe diar lein ur manné. ●(1857) LVH 232. Er remoul bras-cé en devehé hur baiet d'er sort hèrr e yé guet hou ; ean en devehé hun assolet.

    ●(1904) LZBg Gouere 165. un hent trohet net get ur remoul deur. ●(1922) EOVD 151. er remoulieu deur hag er stérieu herrus e zismant en treu. ●182. n'hellér ket arrest ur remoul deur hag e goéh diar lein ur mané.

    ●(1927) GERI.Ern 507. remoul m., tr. «Remous, grande crue.»

    (2) Remoul dour-red : torrent.

    ●(1927) GERI.Ern 507. remoul deur rid m., tr. «torrent.»

    II. Adv. A-remoul =

    ●(1787) BI 276. Ah ! rivière à remoul, à-bresse / Ridet d'er vamenn ë quittèt.

  • remoulad
    remoulad

    m. –où Inondation, crue.

    ●(1854) PSA II 92. hum stréàuein é peb léh, avel ma hra ur remoulad deur-rid péhani e zismant hag e ravage ol er péh e gav ar é hent.

  • remouliñ
    remouliñ

    v. intr. Faire un remous.

    ●(1744) L'Arm 438a. Engorgement, tr. «stanquadur a ra remoulein.» ●(17--) TE 113. Quentéh èl ma laquas er Velean ou zreid ér Jourdain, en deur e oai izélloh eit-ai, e ridas èl en ordinær de hum goll ér mor marhue ; mæs en hani e oai ihuelloh, e remoulas èl ur manné ihuél hac e retournas trema er vamén. ●114. remoulein d'un tu-aral.

    ●(1927) GERI.Ern 507. remoulein, tr. «faire un remous, s'engorger V[annetais].»

  • remu
    remu

    m. Réputation.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. flestrir ternir l'eclat de quelque chose, ou la reputation de quelquun, tr. «coussi remu mat, reputation vat, rumolité vat vnan bennac.»

  • remuamant
    remuamant

    m. –où Pulsion sexuelle.

    ●(1621) Mc 29. Bet em eux remuamant, hac santimantou charnel. ●100. pe á mignarderez, ha pligadurez an corff, pe remuamantou all pere á guell hon dicacc ha hon incitaff, da ober pe da songal vn dra bennac á enep volontez Doue. ●106. Bet em eux remuamantou charnel a enep ma volontez.

  • remuiñ
    remuiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Remuer.

    ●(1633) Nom 235b. Runcatur ager, quod exherbare, columellæ etiam dixit : serfouër : lammet pe huemat (lire : huennat) an lousaou en vn remuiff an douar.

    ●(1659) SCger 82a. mouuoir, tr. «remui.» ●(c.1660-1670) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet.

    (2) =

    ●(1838) OVD 102. remuein hou communion beta peb pembzêc dé.

    II. V. intr. S'agiter.

    ●(1650) Nlou 569. An tan glaou en effaou à dezraouo, / Han douar sor hac an mor à deuoro, / Dan Ifern à bern en em cerno, / He perzet du à remuo, tr. «Le feu de braise commencera aux cieux, / et il dévorera la terre desséchée et la mer ; / il s'enroulera en tas dans l'enfer, / dont il ébranlera les portes noires.»

  • remz
    remz

    s.

    (1) Temps, durée de la vie.

    ●(1752) PEll 747. Rems, Durée, l'espace de tems que les choses durent & subsistent dans leur état ; & il se dit particulierement de la vie de l'homme.

    (2) Espèce.

    ●(1857) HTB 135. eun niver spontuz a serpanted a bep seurt remz, tr. (GMB 568) «serpents de toutes espèces.»

  • remzi
    remzi

    m./f. & adv. –où

    I. M.

    (1) Temps, durée d'une vie.

    ●(1792) BD 1122. allas men gret erfat eseo ber ma remsy, tr. «Hélas, je crois bien que j'ai peu de temps à vivre.» ●(17--) EN 492. nou qued hir ma remsy, tr. «mon temps ne sera pas long.» ●(17--) BMa 732. Ma remsy vo achu neusé, tr. «Alors ma vie sera finie.»

    ●(1913) ANRO 23. pa sonjan goude-ze / Er c'hleier koz goude ho remzi mad. ●(1922) FHAB Mae 156. o welet e remzi achu war an tamm douar-man.

    (2) Laps de temps, moment.

    ●(14--) N 1471. Ne dle nep remsy variaff, tr. «Qu'il ne doit à aucun moment vaciller.» ●(1557) B I 145. Da chom ganty vn remsy, tr. «qui reste avec elle un peu de temps.» ●224. Da reif dezy en berr remsy priet / Vn princc meurbet, tr. «à lui donner d'ici peu de temps pour époux un grand prince.»

    (3) Condition.

    ●(1575) M 2167-2168. Heman á lauare, ez crede ne grue fabl, / Nac oa den nep heny, á remsy quen dihabl, tr. «Celui-ci disait, il croyait ne pas faire erreur, / Qu'il n'y avait homme d'aucune sorte de condition si extraordinaire.»

    (4) Génération.

    ●(1792) BD 2373. allas na vo quet pel remsy den egoude, tr. «Hélas, il n'y aura pas beaucoup de générations d'homme après lui.»

    ●(1906) BOBL 17 mars 78/2d. meur a remzi tud. ●(1907) MVET 2. eus eur remzi d'eben. ●(1912) MMKE xv. an tiegezigou a van c'hoaz, a bad d'an hirran daou pe dri remzi. ●(1919) MVRO 14/1a. abaoue meur a remzi. ●(1920) MVRO 18/1b. ar remziou tremenet.

    II. Loc. adv.

    (1) A-remzi : depuis longtemps.

    ●(1530) J p. 208b. Deuet mat affet ra vihet huy / Ma ostisyen dreist pep heny / A remsy gant hoz pyrchyrin, tr. «Soyez les bienvenus, mes hôtes, et que ceux de ma maison vous honorent par-dessus tous, ainsi que le pèlerin votre compagnon.»

    (2) A-hir-remzi : pendant très longtemps.

    ●(1557) B I 465. A hir remsi oarnesy tourniet, tr. «Déchargez sur elle une grêle de coups, pendant longtemps.» ●(1575) M 3184. A hir remsy membry da bizhuicquen, tr. «Longuement, je l'atteste, à jamais.»

    (3) A remzi da remzi : de génération en génération.

    ●(1907) BOBL 26 janvier 122/1a. hi o deuz dastumet a remzi da remzi ar pez a ra hirio hon pinvidigez hag hon stad. ●(1928) BREI 57/1d. a remzi da remzi.

  • remziad
    remziad

    m. –où Génération.

    ●(1914) MNOTes 192. remziad m. pl. aou génération en Goëlo et petit Trég[uier] : Ar remziadaou all a berrey hon labour les générations suivantes parferont notre travail (M. Even). Voir Gloss. 567, 568. ●(c.1930) VALLtreg 2109. Remziad : se dit en Goelo et Pit-Trég. (Even.) Remziad – Sub. mac. plur. remziadou, génération en Goelo et dans une partie du Trég. ; inconnu en Léon – Ar remziadaou-all a berrey hon labour, les générations suivantes parferont notre travail. Ce mot me semble mieux rendre génération que remzi de Corn. (Even.) ●(1931) VALL 333b. Génération, tr. «remziad m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...