Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 144 : de divasan-divasin (7151) à divein (7200) :
  • divasañ / divasiñ
    divasañ / divasiñ

    v. tr. d. Débâter.

    (1732) GReg 245b. Debater, ôter le bât d'un mulet, tr. «Divaçza. pr. divaçzet.» ●(1744) L'Arm 90b. Débâter, tr. «Divassein

    (1876) TDE.BF 154b. Divasa, v. a., tr. «Oter le bât à une bête de somme.»

    (1931) VALL 183a. Débâter, tr. «divasa.» ●(1962) EGRH I 67. divasañ v., tr. « enlever le bât (d’une bête de somme). »

  • divasiañ
    divasiañ

    v. intr. =

    (1924) NFLO. passer. [l'eau ne peut] passer au fur er à mesure sous le pont qui est trop petit, tr. «an dour n'hell ket divasia

  • divasiñ
    divasiñ

    voir divasañ

  • divaskell
    divaskell

    d. askell

  • divaskellañ
    divaskellañ

    v. intr. Battre des ailes.

    (1867) MGK 20. Enn eur ziouaskella (…) al labouz keaz ! / (…) kuit d'he gouldri a zistroaz. ●(1876) TDE.BF 137b. Diouaskella, v. n., tr. «Etendre ou déployer ses ailes.»

    (1902) MBKJ 157. Ann er a c'hoar diouaskella ha plava huel a-zioc'h an douar.

  • divaskellek
    divaskellek

    adj. Ailé.

    (1896) HIS 36. èron divaskellek. ●(1899) HZB 50. aered diweskelleg.

  • divaskl
    divaskl

    adj. Qui n'a pas de masque.

    (1732) GReg 263b. Demasqué, ée, sans masque, tr. «Divasql

  • divasklañ
    divasklañ

    v.

    (1) V. tr. d. Démasquer.

    (1732) GReg 263b. Demasquer, ôter le masque, tr. «Divasqla. pr. divasqlet

    (1914) DFBP 85b. demasquer, tr. «Divaskla.» ●(1931) VALL 197a. Démaquer, tr. «divaskla

    (2) V. intr. Se démasquer.

    (1732) GReg 263b. Se demasquer, tr. «divasqla

  • divastar
    divastar

    adj.

    (1) Propre, sans souillure.

    (1912) BUAZpermoal 864. Ar pez a dremen er c'horf, en despet d'an den, ne vir ket outan da vezan divastar.

    (2) sens fig. (Langue) parfaite, sans faute.

    (1921) FHAB Du 298. Yez divastar ha giziou fur. ●(1928) BREI 54/1d. eur brezoneg flour ha divastar a c'halleg.

  • divastarañ
    divastarañ

    v. tr. d. Nettoyer.

    (1890) MOA 230a. Essuyer, effacer, nettoyer, tr. «divastara

  • divastikañ
    divastikañ

    v. tr. d. Démastiquer.

    (1931) VALL 197a. Démastiquer, tr. «divastika

  • divastrouilhiñ
    divastrouilhiñ

    v. tr. d. Débarbouiller.

    (1732) GReg 245b. Debarbouiller, tr. «Van[netois] divastrouilheiñ. pr. et

    (1931) VALL 182b. Débarbouiller ; décrasser, tr. «divastrouilha

  • divat
    divat

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn) Méchant.

    (1530) Pm 97. an yuzeu diuat, tr. «le Juif cruel.» ●252. Dyuat sathan hep ehanaff / Da pep eneff plant so gantaff, tr. «Le cruel Satan, sans s'arrêter, / Sur toute âme a prise.» ●(1530) J 33a. Gant tut dimat a drouc atret, tr. «de la part des méchants et des scélérats.»

    (1659) SC 111. are-se so dinvat ha ne veuint quet pell. ●(c.1680) NG 275. er mastin diuat.

    (1867) BUE 6. c'houi a (lire : he) zello evel re divad da gaout ho kraso mad. ●22. da heul kenseurted divad. ●(1872) ROU 91b. Divad out, pa res eur seurt poan d'as vam, tr. «tu es bien méchant, de faire une telle peine à ta mère.»

    (1943) FATI 140. eur verc'hig ken dister... ken divat !

    B.

    (1) Mauvais.

    (1580) G 321-322. Dra vech flam mam ha tat || goude sourcy dymat, tr. «Que vous soyez joyeux, mère et père / Après le mauvais souci.»

    (2) Cruel.

    (1659) SCger 9a. aspre, tr. «dînvat.» ●(1688) MD II 10. staguet / Gant querdin crè ha chadennou dinvat. ●27. Mé deus gant spern dinvat ho curunet. ●(1732) GReg 961a. Le suplice du feu est très violent, tr. «Ar jayn eus an tan a so diñvad.» ●(17--) CBet 1914. en defo poan divat, tr. «subira un châtiment terrible.»

    (1825) COSp 63. mar dé divat tærision hou anemiset.

    (3) Fort.

    (1688) MD II 51. tourmantet gant eur sec'het dinvat. ●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. Le feu est le plus fort de tous les elements, tr. «n'en des quet elemant a oper' guet brassoh nerh euit en taan, n'endés netra diuatoh aüeit en tan, en tân e er crean es en ol Elemanteu.»

    (1838) OVD 147. biscoah ul labour groeit guet un hærre divad nen dé bet groeit mad.

    (4) Avel divat : vent fou.

    (c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. un vent fort et uiolent, tr. «un aüel diuat.» ●Voila du gros temps, tr. «chetu aüel diuat, un dourmant' a him brepar', amser calet, rust'.»

    (1829) CNG 51. Dré en ahuél divat.

    II. Adv.

    (1) [dans une phrase au négat.] Guère.

    (1895) CHAl.loth 28. bas vannet[ais]. divad, adverbe : pas trop.

    (1968) LIMO 26 octobre. Betag breman ne vezè ket groet lèh divad d'er brehoneg a Vro-Guéned é Radio-Roahon. ●(1974) YABA 28.09. Er varhadourion nen dant ket divat d'en tuad-sé. ●YABAlevr 243. Divat adv. guère, peu souvent ; – Ne vezent ket gwelet divat en davarn-se : On ne les voyait guère en cette taverne. ●(1976) LIMO 13 mars. En amzér-sé, ne oè divad nameiton hag e ouiè un tamm bennag penn d'er bed. ●(1982) LIMO 4 juin. Ne vè ket mui luskellet divat er vugalé.

    (2) Abondamment.

    (c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. il pleure a chaudes larmes, tr. «goüilein ara estrang', diuat.» ●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms ii. Il est haut a la main, tr. «biu' é ha pront de zournein, pront é diuat, de scoein, de bilat.» ●(c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iv. Suer a grosses gouttes, tr. «huezein diuat, bras, huezein a boteranedeu.» ●Il uente bien fort, tr. «aüelein ara diuat

    (3) Cruellement.

    (1530) J p. 11a. Un rifier sclacc diblas ha dissaczun / Eguyt lacat difuat ha dinatur / A crenn ennhy an re so afuyus, tr. «une rivière glacée, fade et dégoûtante où l'on jette, sans miséricorde et sans pitié, les envieux.» ●(1575) M 2415. Ha tan grizias hastiff ouz ho lesquiff dimat, tr. «Et le feu ardent, en hâte les brûlant cruellement.» ●(1580) G 930. hac y dymat en chotadas, tr. «Et méchamment ils le souffletèrent.»

    (c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. battre cruellement, tr. «pilat diuat

  • divatañ / divatiñ
    divatañ / divatiñ

    v.

    (1) V. intr. Revenir d'un évanouissement.

    (17--) TE 257. a pe oai divattet.

    (1908) PIGO II 115. ar bobl, avat, a reas evel divatan. ●150. hano Janig en e ziouskouarn a ra d'ar c'hemener divatan. ●(1919) BUBR 4/107. An aoun a laka ac'hanon da zivata. ●(1972) SKVT I 167. Ne zivate ket. ●(1974) SKVT III 37. tre ma tivate.

    (2) V. tr. d. Ranimer.

    (1978) LIMO 11 mars. eid he devatein. ●Devatein, tr. «ranimer.»

  • divateri
    divateri

    f. Méchanceté.

    (1659) SC 113. an ingrateri hag an dinvateri en andret d'ar peevrien. ●(1688) MD II 13. Evit expia an oll divateri.

  • divatiñ
    divatiñ

    voir divatañ

  • divatorelliñ
    divatorelliñ

    v. intr.

    (1) Revenir d'un évanouissement.

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Divatorelli, tr. «revenir d'évanouissement.»

    (2) Dessoûler.

    (1954) VAZA 109. hep divatorelliñ e-pad eizh devezh diouzh tu.

  • divav .1
    divav .1

    adj. Qui n'est pas engourdi par le froid.

    (1907) DIHU 28/444. Bizied divaù.

  • divav .2
    divav .2

    voir divavañ

  • divav .3
    divav .3

    voir divaviñ

  • divavañ / divaviñ / divav
    divavañ / divaviñ / divav

    v.

    I. V. intr.

    (1) Dégourdir.

    (1659) SCger 41a. degourdir, tr. «divavi

    (1849) LLB 1554. Lakeit ind [el loned] de zivaw.

    (2) Cesser d'être engourdi par le froid.

    (1890) MOA 239a. Revenir de cet état [engourdi par le froid], tr. «divava, - divaoi

    II. V. tr. d.

    (1) Désengourdir.

    (1732) GReg 258a. Degourdir, desengourdir les mains, tr. «Divava. pr. divavet. divava an daouzorn.»

    (1907) VBFV.fb 27b. dégourdir, tr. «divaùein.» ●(1932) BRTG 43. divaùein é vizied. ●(1934) BRUS 57. Désengourdir, tr. «divaùein.» ●(1962) EGRH I 67. divavañ v., tr. « dégourdir. »

    (2) Tiédir légèrement.

    (1934) BRUS 86. Tiédir, tr. «divaùein (très peu).»

  • divaviñ .2
    divaviñ .2

    voir divavañ

  • divaviñ / divav .1
    divaviñ / divav .1

    v.

    (1) V. tr. d. Ôter la bave.

    (1744) L'Arm 28a. Oter la bave, tr. «Divaouein

    (2) V. intr. Baver.

    (1849) LLB 1554. Lakeit ind de zivaw.

    (1939) RIBA 74. Chistra, lagouta, divaùein ha digardellat e hrè.

  • divavouziñ
    divavouziñ

    v. tr. d. Enlever la bave (de).

    (1939) RIBA 74. divaùouzein en taolieu.

  • divazeng
    divazeng

    adj. (argot de Pont-l'Abbé) Désœuvré.

    (1973) SKVT II 17. Paotred korn ar veilh, anvet ivez al lonkerien-heol, losteiged ar veilh, ar friterien-moger, en ur ger, an «druchoned divazeñg».

  • divazhoul
    divazhoul

    adj. (Cloche) sans battant.

    (1732) GReg 922b. Timbre, tr. «Cloc'h divazoul

    (1904) LZBg Mae 101. ur hloh divahoul.

  • divazhoulenn
    divazhoulenn

    adj. (Cloche) sans battant.

    (1911) SKRS II 200. ar c'hloc'h divazoulen. ●201. kleier divazoulen.

  • divazhoulennañ
    divazhoulennañ

    v. tr. d. Ôter le battant (d'une cloche).

    (1877) EKG I 233. divazoulenna ar c'hleier.

  • divazhoulennet
    divazhoulennet

    adj. (Cloche) dont on a ôté le battant.

    (1874) FHB 514/349b. Cleier divazoulennet.

  • diveboariñ
    diveboariñ

    v. tr. d. =

    (1934) MAAZ 97. é ben mordosek e rekezen bout bet flastret aveit en diveboérein ! ●174. get en hoant d'hou tiveboérein.

  • divec'h .1
    divec'h .1

    [di- .2 + bec’h]

    Adj.

    (1) Exempté.

    (1931) VALL 222a. Dispensé, tr. «divec'h»

    (2) Divec'h d'ar c'hof : facile, léger à digérer, digeste.

    (1857) CBF 74. Ne zebrann nemet boed divec'h d'ar c'hof, tr. «Je ne mange que des mets faciles à digérer.»

  • divec'h .2
    divec'h .2

    [di- .2 + bec’h]

    M.

    (1) Décharge.

    (1931) VALL 186b. Décharge, tr. «divec'h m.» ●222a. Dispense, tr. «divec'h m.» ●283b. Exemption, tr. «divec'h m.»

    (2) Soulagement.

    (1931) VALL 703a. Soulagement, tr. «divec'h m.»

  • divec'hañ
    divec'hañ

    voir divec'hiañ

  • divec'hiadur
    divec'hiadur

    [di- .2 + bec’h -adur / -iadur]

    M. Dispense.

    (1931) VALL 222a. Dispense, tr. «divec’hiadur m.» ●283b. Exemption, tr. «divec’hiadur m.»

  • divec'hiañ / divec'hañ / divec'hiñ
    divec'hiañ / divec'hañ / divec'hiñ

    [di- .2 + bec’hiañ / bec’hañ / bec’hiñ]

    V.

    I. V. tr. d.

    (1) Soulager d'un fardeau.

    (1732) GReg 249a. Decharger, diminuer la charge, ôter la charge, le fardeau, retrancher ce qui incommode, tr. «Van[netois] diveheiñ

    (1849) LLB 88. Mar kawet pri pé mein, divehet hou soheu. ●(1857) AVImaheu 3. ean e zivéhiou é bobl a ou féhedeu.

    (2) sens fig. Soulager moralement, rassurer.

    (1824) BAM 24. Deut d'am c'haout, c'hui pere a so scuis hac hoc'heus beac'h, ha me o tivecho (lire : tivec'ho).(1847) FVR 16. Ann absolvennou a roont / na hellont divec'hia den. ●(1866) FHB 89/293a. He c'homzou o doa kement a ners m'a tiveïent ar sperejou muia sammet. ●(1879) BMN 289. an hini a glaske (...) an dud sammet evit ho divec'hia.

    (1910) MBJL 123. peadra da zivec'han eun tamm ma c'halon. ●(1931) VALL 703a. Soulager, tr. «divec'hia.» ●(1939) MGGD 55. Netra nemet ar gwel anezi a zivec'hias an den yaouank. ●(1974) THBI 182. evit diverc'ha he mamm eun tammig.

    (3) Divec'hiañ ar galon : épancher son cœur, s'épancher.

    (1943) VKST Genver-C'hwevrer 223. Da belec'h mont da zivec'hia ar galon nemet e kalon ar vamm ?

    ►sens fig. Vomir.

    (c.1718) CHal.ms iv. Vomir, tr. «diuehein er galon

    (3) Divec'hiañ ar goustiañs : soulager sa conscience.

    (1943) VKST Genver-C'hwevrer 223. E ti ar Vamm eo aesoc'h divec'hia ar goustians.

    (4) Soulager financièrement.

    (1866) FHB 75/184a. Loeiz evid divec'hia he vamm, a fell d'ezhan, daoust d'he hoad tener, mond da c'hounid he voued.

    (5) Utiliser un récipient de cuisson pour la première fois.

    (1996) VEXE 251. Une poêle neuve doit être «rodée» (divehet).

    (6) Divec'hiañ e gorf : chier.

    (2003) ENPKP 76. (Ploueskad) diveia da gorf ma peus c'hoant.

    (7) Exempter.

    (1847) FVR 170. ne divec'h ket anhe, na da chom hep labourat, na da ober ann oberou mad.

    II. V. intr. Divec'hiañ diouzh udb. : se défaire, se débarrasser de.

    (1880) SAB 113. divehia diouz ar seurt poaniou-ze.

    II. V. pron. réfl. En em zivec'hiañ : se soulager.

    (1857) HTB 50. Ac'h ! nag en em veulo neuze da vean en em divec'hiet euz he bec'hejou.

    (1934) ALMA 45. red eo anzav e deus ar Vro kement a zleou, ma rank klask en em ziveac'hia a bep tu, gand aoun da rankout fila he stal.

  • divec'hiñ
    divec'hiñ

    voir divec'hiañ

  • divec'hus
    divec'hus

    [di- .2 + bec’hius / bec’hus]

    Adj. Facile à digérer.

    (1890) MOA 218b. Facile à digérer, tr. «divec'huz da boull ar galoun.»

  • diveg
    diveg

    adj.

    (1) (Sabot) sans pointe.

    (18--) SBI ii 108. Unan dizeul, un all divec, tr. «L’un sans semelle, l’autre sans pointe.»

    (2) Sans pointe, sans bec.

    (1962) EGRH I 67. diveg a., tr. « sans pointe, sans bec. »

  • divegadur
    divegadur

    m. –ioù Taille (de haie).

    (1732) GReg 928b. Tonture des bouïs, tr. «divegadur

  • divegal
    divegal

    v. intr. Roter.

    (1942) VALLsup 152b. Roter, tr. «divegal (L. ar Floc'h).»

  • divegamant
    divegamant

    m. Entretien, propos, pourparlers.

    (1968) LIMO 26 octobre. Rérall euè e vo reit en tu dehè d'obèr un divegemant benag [ér radio]. ●Divegemant, tr. «entretien, propos.» ●(1974) YABA 02.03. A gement-sé, Yann nen des ket groeit divegemant erbet d'ein. ●27.04. Divegemant e zo laket étré en deu Aotrou. ●YABAlevr 243. Divegamant m. pourparler, entretien, explication ; Bout a zo divegamant etreze : il y a des pourparlers entre eux, ils se sont entretenus. ●(1974) YABA 06.07. aveit kavout divegemant get er hansort Visant.

  • divegañ / divegiñ
    divegañ / divegiñ

    v. tr. d.

    (1) Écimer, étêter.

    (1732) GReg 48b. Decouronner un arbre, en ôter la cime, tr. «Divega ur vezen.»

    (1857) CBF 113. Divegit ar wezen-ze, tr. «Coupez la tête de cette arbre.» ●(1877) EKG I 55. An avel a c'houeze ken na zivege ar guez dre ma'z ea.

    (1962) EGRH I 67. divegañ v., tr. « ôter le sommet. »

    ►absol.

    (1922) BUBR 13/10. tad ha mab gant ar chelp hag an hach / A ziskour, a ziveg, a zivrank, a zivach.

    (2) Épointer.

    (1744) L'Arm 139a. Epointer, tr. «Diveêguein ur beennhuêc bénac.»

    (1931) VALL 572a. Enlever la pointe à, tr. «divega.» ●(1939) MGGD 60-61. divega gar ar bluenn gant e gontell. ●(1962) EGRH I 67. divegañ v., tr. « ôter la pointe. » ●(1982) PPBA 92. (Argol) divega, tr. «enlever la pointe.»

    (3) Défaire (le haut d'une meule).

    (1942) HERV 54. krapet evel eur marmouz da zivega ar bern bras.

    (4) Aplanir.

    (1905) IVLD 237. abalamour ma oa red divega ar roc'h evit gellout diazeza ann iliz.

    (5) Décapiter (une église, etc.).

    (1883) MIL 149. Tour Lambaol (...) diveget diou pe deir guech gant ar gurun.

    (6) Tondre (haie, etc.).

    (1732) GReg 928a. Tondre des buissons, des bouïs de jardin, tr. «Divega. pr. diveguet

    (7) Ôter le bec.

    (1962) EGRH I 67. divegañ v., tr. « ôter le bec. »

  • divegañs
    divegañs

    f. Mépris.

    (1929) RECe xxxxvi 153. une forme de la Haute-Cornouaille (Le Faouët, Morbihan) : devegans (devegãs), mépris. ●(1931) VALL 461b. Mépris, tr. «devegañs h[aute] C[ornouaille] (Rev. Celt Vol. 46, p. 153) f.» ●(1942) VALLsup 115a. Devegañs manifestation de mépris, affront, donné comme de h[aute] C[ornouaille] (Le Faouët), «Rev. Celt.», serait mieux divegañs.

  • diveget .1
    diveget .1

    adj. Épointé.

    (1732) GReg 932b. Tournoi, ancien exercice de Cavaliers bien montez lestement parez & armez de lances, tr. «Stourmérez gand al lançzou diveguet

    (1838-1866) PRO.tj 179. E lostic coant / (…) Voa diveguet.

  • diveget .2
    diveget .2

    adj. Exprimé.

    (1933) ALBR 23. penôs e oa hi eur plac'h atout hag a lavare e begement da bep hini diveget mat.

  • divegiñ .1
    divegiñ .1

    v.

    (1) V. intr. =

    (1936) DIHU 295/6. Bourus e vè cheleuet doh en duchentil-sé, meur a ùéh, dreistol a pe ziveg tud fin èl Mazé.

    (2) V. tr. d. Prononcer, dire.

    (1895) FOV 250. Divég en orémus ag ur pen bet en al, tr. «prononcer la formule d'un bout à l'autre.»

    (1934) MAAZ 51. ne hel ket divegein rah er chongeu e saù d'é spered. ●(1935) DIHU 283/206. En ur dremén étalonn é tiveg, get trouz ur fust e vér é houlé : «On les aura, fourrier !» ●(1942) DHKN 251. hep divégein ur gir.

    ►[au narrat. indir.]

    (1942) DIHU 377/156. Malloh ru arnoh ! anstu, e zivègé er iondr.

  • divegiñ .2
    divegiñ .2

    voir divegañ

  • diveglemmañ
    diveglemmañ

    v. tr. d. Épointer.

    (c.1718) CHal.ms i. espointer, tr. «torrein er bec, moussein, diueclemein venat de beclem qui signifie pointe.»

  • divegon
    divegon

    adj.

    (1) (en plt d'un organisme vivant) Qui a peu d'énergie vitale.

    (1935) DIHU 293/267. arnehon ur bodad man benak, divegon, keijet get ur geoten hesk e vehé laret trohet en un tam parlak merglet.

    (2) sens fig. (en plt d'un travail) = (?) De peu d'envergure, de courte haleine (?).

    (1937) DIHU 314/308-309. Mâl é d'er skrivagnerion a Vreih dileskel en troidigeheu hag el labourieu divegon, ha diskoein é hellant, ind eùé neijal get ou diùaskel ou unan.

  • divein
    divein

    adj. Sans pierres.

    (1876) TDE.BF 155a. Divein, adj., tr. «Où il n'y a pas de pierres.»

    (1923) SKET I 23. douar bloat ha divein.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...