Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 141 : de divac_hagn (7001) à divalbouzat (7050) :
  • divac'hagn
    divac'hagn

    adj.

    (1) Non estropié.

    ●(1732) GReg 370a. Qui n'est en rien estropié, tr. «Divahaign.» ●(1744) L'Arm 24b. Je me suis retiré bague-sauve, tr. «Mé méss um deennétt divahin ou diviss ha divahein.»

    ●(c.1802-1825) APS 77. ur horf libr ha divahaign. ●(1889) ISV 174. en eun taol e teuas da veza sounn, eskuit ha divac'hagn evel biscoas.

    ●(1907) BSPD I 110. é zorn e za divahin. ●489. é zorn divahign. ●(1907) AVKA 82. darc'heet divagn en ifern. ●(1913) FHAB Mezheven 186. n'edo mui divac'hagn awalc'h e oll vemprou outan. ●(1962) EGRH I 66. divac’hagn a., tr. « bien constitué, non estropié. »

    (2) Yac'h ha divac'hagn : sain et sauf.

    ●(1874) FHB 472/10a. re all hag a zo iac'h ha divac'hagn. ●(1878) EKG II 197. iac'h ha divac'hagn.

    ●(1900) BUSF 22. iah ha divahin. ●(1924) BILZbubr 40/898. Sellit a drue eus eun den reuzeudik, c'hwi pere a zo yac'h ha divachagn.

    (3) Disoc'h divac'hagn : s'en tirer indemne.

    ●(1906) DIHU 14/242. penaus ma disohet divahein.

    (4) En em dennañ divac'hagn : s'en tirer indemne.

    ●(1908) PIGO II 180. Ar re oa 'n em dennet divahagn eus an tol trap-man, o devoa kerc'het kolo hag a glaske peadra da vont da zikour o c'hensorted manet war an dachen.

  • divac'hagnañ
    divac'hagnañ

    v. tr. d. =

    ●(1732) GReg 370a. Remettre un estropié, tr. «Divahaigna. pr. et.»

    ●(1861) BSJ 86-87. en hani e devoé en divahignet hag er gùelleit.

    ●(1900) KAKE 111. al loen kez (...) Divarc'hagnet gant bizier.

  • divachadur
    divachadur

    m. –ioù Émondes.

    ●(1732) GReg 333a. Emondes, branches coupées, tr. «divachadur.»

  • divachañ
    divachañ

    v. tr. d. Émonder.

    ●(1980) LIMO 08 mars. divach er gwé. ●Divachein, se dit en pays Pourlette comme divarrein, pour émonder.

    ►absol.

    ●(1922) BUBR 13/10. tad ha mab gant ar chelp hag an hach / A ziskour, a ziveg, a zivrank, a zivach.

    ►méton.

    ●(18--) SAQ II 3. da zivac'ha ar venoden evit rei sklerijen d'an hent.

  • divacher
    divacher

    m. –ion Émondeur.

    ●(1732) GReg 333a. Emondeur, celui qui émonde les arbres, tr. «divacher. p. yen.»

  • divachet
    divachet

    adj. Émondé.

    ●(1975) YABA 13.12. er gwé divachet. ●(1975) LIMO 13 décembre. Divachet, tr. «émondé.»

  • divad
    divad

    adj. Sans bien.

    ●(1962) EGRH I 66. divad a., tr. « sans bien. »

  • divadañ .1
    divadañ .1

    v. intr. Revenir d'un évanouissement.

    ●(1580) G 1073. Ma mam quer groet cher mat haznat ha dybadet, tr. «Ma chère mère, réjouissez-vous publiquement et sortez d'évanouissement.»

    ●(1962) EGRH I 66. divadañ v., « revenir d'un évanouissement. »

  • divadañ .2
    divadañ .2

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Ôter ce qui fait la valeur de.

    ●(1872) ROU 80a. Dégarnir, une ferme de ce qui en augmente la valeur actuelle, bois, etc., tr. «divada un tiegez, abars e guitaat.»

    (2) (en plt d'une maladie) Mettre qqn à mal.

    ●(1936) IVGA 208. Eur souez penaos e oa bet divadet gant e gleñved !

    II. V. intr. [empl. comme subst.] Perte de ses biens propres.

    ●(1949) KROB 13/13. an divada a zo diaes da zistaga.

  • divadaouet
    divadaouet

    adj. Dessoûlé, dégrisé.

    ●(1958) BRUD 3/26. Diambaf-kaer e oa neuze an Dich : treh e oa bet e gorvad aon da nerz an evaj ha divadaouet-krenn an den.

  • divadaouiñ
    divadaouiñ

    v. intr.

    (1) Revenir à soi.

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 64. Divadaoui a ris gant trouz moueziou o kana. ●(1977) PBDZ 767. (Douarnenez) divadaouiñ, tr. «se remettre d'un étourdissement.»

    (2) Dessoûler, dégriser.

    ●(1903) KZVr Du-Kerzu. Divadaoui a ra Job neuze. (d'après KBSA 21). ●(1977) PBDZ 767. (Douarnenez) divadaouiñ, tr. «désenivrer.»

  • divadelezh
    divadelezh

    f. Méchanceté.

    ●(1847) FVR 278. Venjans enn da enep, / Ha da zivadelez.

  • divadez .1
    divadez .1

    adj.

    (1) Qui n'est pas baptisé.

    ●(1612) Cnf 22a. Nep ho deues clasquet caffout, pé à fell dezo clasq. vn Dyaoul familier, autramant hannet heruez an langaig eues an pobl, map dyuadez à pech maruelamant.

    (2) par ext. Qui n'est pas chrétien.

    ●(1867) FHB 130/2202a. dindan an dud divadez. ●(1877) BSA 87. an iliz veur a ioa bet saotret gant an dud divadez-se. ●(1889) SFA 118. el leac'h m'eman herrio bugale divadez Mahomet oc'h ober o reuz. ●(1893) IAI 110. d'ar Varbared, a yoa divadez hag eretik ?

    ●(1904) BSAB 5. an dud divade. ●(1910) FHAB Gwengolo 266. Ha ganet oud-te en eur vro zivadez ? ●(1914) KANNgwital 144/481. gant eur roue divadez.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1904) KANngalon Du 246. Penaoz e varv an divadez ? ●(1945) DWCZ 38. Ha setu perak, da wener, e lonk kig evel eun digredenn hag eun divadez.

    (3) fam. (en plt d'une boisson alcoolisée) Pur, sans eau.

    ●(1732) GReg 961a. Vin pur, tr. «guïn divadez.»

    ●(1929) SVBV 63. bannac'hou gwin divadez. ●(1954) VAZA 132. gwin Porto peurwirion ha divadez.

  • divadez .2
    divadez .2

    m. Personne non baptisée.

    ●(1847) BDJ 126. daoust ma zoa eun divadez.

    ●(1904) KANngalon Du 246. Penaoz e varv an divadez.

  • divadezañ
    divadezañ

    voir divadeziñ

  • divadezet
    divadezet

    adj. Débaptisé.

    ●(1868) FHB 178/172b. bretoned divouennet, bastardet ha divadezet.

  • divadeziñ / divadezañ
    divadeziñ / divadezañ

    v.

    (1) V. tr. d. Débaptiser.

    ●(1847) FVR 201. Ar c'heariou a oe divadezet evel ann traou all. ●(1876) TDE.BF 153a. Divadeza, v. a., tr. «Débaptiser.»

    ●(1920) MVRO 53/1b. da zivadezi e vag. ●(1931) VALL 182b. Débaptiser, tr. «divadezi, divadeza.»

    (2) V. pron. réfl. En em zivadeziñ : se faire débaptiser.

    ●(1732) GReg 245b. Depabtiser, renoncer à la grace du Baptême reçû, tr. «Hem divadeza.»

  • divadin
    divadin

    adj. Sérieusement, sans badiner.

    ●(1872) ROU 102b. Sérieusement, tr. «Divadin.» ●(1890) MOA 135a. Qui ne badine pas, tr. «divadin, (sans badiner).»

    ●(1903) MSLp xii 276. pet[it] tréc[orois] divadin «sans blague, plaisanterie à part » = sérieusement. ●(1903) MBJJ 206-207. Mes unan anê an euz pæet kalz keroc'h : hanter kant lur. – «Divadin ?» a laro din ma lenner. ●(1909) BROU 227. (Eusa) Sérieusement, tr. «Divádin.» ●(1957) BLBR 103-104/21. Divadin = heb farsèrèz, e gwirionez.

  • divadoù
    divadoù

    adj. Qui n'a pas de biens.

    ●(1931) VALL 200b. Dénué de biens, tr. «divadou.»

  • divaen
    divaen

    adj. Sans pierre.

    ●(1900) KAKE 138. Eun hent ha didoull ha divean.

  • divag
    divag

    adj.

    (1) Maigre par défaut de nourriture.

    ●(c.1718) CHal.ms i. amaigrir, tr. «tretat, donnet deuout diuagu'.» ●(1723) CHal 63. Divaq, tr. «Maigre, qui n'est pas nourri.» ●(1732) GReg 590a. Maigre, faute de nourriture, tr. «Divag.» ●662a. Qui n'est point nourri, qui est maigre faute de nourriture, tr. «Divag.» ●(1744) L'Arm 225a. Maigre, have, tr. «Divag.»

    ●(1838) OVD 187. a p'en dé rai lard, hag a p'en dé rai zivâgue. ●(1856) GRD 210. ur horv divâg. ●(1876) TDE.FB 620. Cet homme est maigre et mal nourri, tr. «ann den-ze a zo treut ha divag.»

    ●(1906) HIVL 77. Divag ha tret bras. ●(1929) DIHU 217/300. ul lon peur divak. ●(1932) BRTG 137. prenein marhadmat loñned divâk. ●(1957) ADBr lxiv 4/456. (An Ospital-Kammfroud) Divag : adv. Rac. maga (nourrir) + di (préf. priv.) : maigre par défaut de nourriture : n'eo ket treud ho puoh marteze, med divag kentoh. ●(1962) EGRH I 66. divag a., tr. « maigre, mal nourri. »

    (2) (en plt de la nourriture) : Qui n'est pas nourrissant.

    ●(1869) FHB 240/247. Teo avoallac'h e teuont, nemet ma zint divag ha dizaour.

  • divagañ
    divagañ

    v. Dénutrir.

    ●(1931) VALL 200b. Dénutrition, tr. «divaga m.»

  • divagidigezh
    divagidigezh

    f. Dénutrition.

    ●(1931) VALL 200b. Dénutrition, tr. «divagidigez f.»

  • divagiñ
    divagiñ

    v.

    (1) V. intr. Débarquer, sortir d'un bateau.

    ●(1921) GRSA 250. Divagein e hra ar en aod. ●290. Divagein e hra Mordraéns ar en aod. ●311. Hui e zivago nezé. ●(1931) VALL 182b. Débarquer d'un navire, d'un bateau, tr. «divaga (n.).» ●(1939) ANNI 21. é tivagein ar aodeu en iniz.

    (2) V. tr. d. Faire sortir d'un bateau, débarquer.

    ●(1931) VALL 182b. Débarquer d'un navire, d'un bateau, tr. «divaga (act.).»

  • divagoriat
    divagoriat

    voir divalgoriañ

  • divagrellet
    divagrellet

    adj. Qui n'est plus maigre.

    ●(1932) BRTG 137. prenein marhadmat loñned divâk ha doh ou guerhein a pe vent divrangellet (sic).

  • divailh
    divailh

    adj. (Cheval) qui n'a pas d'étoile sur le chanfrein.

    ●(1744) L'Arm 409b. Zain, tr. «Marh na griss na guênn ha divaill, hemp merche er-béd éneibléh. m.»

    ●(1904) DBFV 62a. divailh, adj., tr. «(cheval) qui n'a pas de tache au front.»

  • divailhañ .1
    divailhañ .1

    v. tr. d. (pêche) Démailler.

    ●(1925) BILZ 106. divailha an drag pe ar zein evit o dresa.

  • divailhañ .2
    divailhañ .2

    v. tr. d. =

    ●(1964) BAHE 38/2. ur wech divailhet ha brevet he gwalenn-gein.

  • divailhennet
    divailhennet

    adj. Sorti de son maillon.

    ●(1977) PBDZ 769. (Douarnenez) divailhennet, tr. «sorti de son maillon.»

  • divailhur
    divailhur

    adj. Qui n'a pas de maillot.

    ●(1732) GReg 262b. Demaillotté, non maillotté, tr. «divailhur.»

    ●(1876) TDE.BF 153b. Divaillur, adj., tr. «Démaillotté.»

    ●(1904) DBFV 62a. divailhur, adj., tr. «démailloté, sans maillot.»

  • divailhurañ / divailhuriñ
    divailhurañ / divailhuriñ

    v. tr. d. Ôter les langes, démailloter.

    ●(1659) SCger 42a. demailloter, tr. «dimailluri.» ●43b. deueloper, tr. «divailluri.» ●(1732) GReg 262b. Demaillotter, tr. «Divailhura. divailhuri. pr. ppr. divailhuret. Van[netois] divailhureiñ. pr. et.» ●(1790) MG 184. réd-è ou divailhurein aquêrh eit ou honestad.

    ●(1856) VNA 227. les envelopper et les démaillotter, tr. «ou gronnein hac ou divailhurein.» ●(1876) TDE.BF 153b. Divaillura, divailluri, v. a., tr. «Démaillotter.»

    ●(1904) DBFV 62a. divailhurein, v. a., tr. «démailloter.» ●(1905) BOBL 05 août 46/c. Pa ieaz evid divailluri anezan.

  • divailhuret
    divailhuret

    adj. Démailloté.

    ●(1732) GReg 262b. Demaillotté, ée, tr. «Divailhuret.»

  • divailhuriñ
    divailhuriñ

    voir divailhurañ

  • divakul
    divakul

    adj. Qui n'a pas grand'chose à faire.

    ●(1876) TDE.BF 153b. Divakul, adj. B[atz], tr. «Qui n'a pas grand'-chose à faire.»

  • divalañ
    divalañ

    v. intr. Découler.

    ●(1872) ROU 80a. Découler, tr. «divala.» ●(1890) MOA 203b. Découler, Couler peu à peu, comme de la farine, tr. «divala.»

  • divalapl
    divalapl

    adj. Sans valeur.

    ●(1841) IDH 168. conzeu divalable.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 38. En dén divalabl-men en doé ne houiañ ket pet kant sklav. ●(1903) LZBg Meurzh 87. Me zi e oé divalabl.

  • divalav
    divalav

    adj. & m.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Lent, indolent.

    ●(1530) Pm 263. Pep dez creny deffry ryal / So eteyg mechant ardant strantal / Nedeu enep stal dyualau, tr. «Chaque jour, l'avarice, sérieusement, en réalité, / Est un vice mauvais, ardent, (?) vif (?). / Il n'est en aucun cas (?) lent (?).»

    ●(1857) HTB 76. prim pe divalo ? ●(1895) GMB 188. tréc. divàla lent, indolent, divalavât, devenir lent.

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Divalo, tr. «lent (et inintelligent).» ●(1927) GERI.Ern 113. divalav T[régor] adj., tr. «Lent, qui ne vas pas assez vite.» ●(1947) TNOG 5/22. (Tregor ha Goelo) Divalav, ag. : lochore, lezourek. ●(1978) BAHE 97-98/23. ha me ken divalo ha ken gorrek, hag abuzet sav-taol war ar marc'had.

    (2) Laid.

    ●(1857) CBF 14. N'int ket divalooc'h eged hoc'h. ●(1876) TDE.BF 153b. Divalo, adj., tr. «Laid, difforme, parlant des choses.»

    ●(1924) ZAMA 9. sell ouz e azenned divalo ! ●(1927) GERI.Ern 113. divalo L[éon], divalaù V[annetais], tr. «laid, difforme, abject.»

    (3) Divalav-mezh : très laid, abject, ignoble.

    ●(1872) ROU 71b. Abject, tr. «Divalo mez.» ●(1876) TDE.BF 153b. Divalo mez, tr. «on ne peut plus abject.»

    ●(1927) GERI.Ern 113. divalo L[éon], divalaù V[annetais], tr. «laid, difforme, abject (mez, que c'en est une honte).» ●(1962) EGRH I 66. divalav-mezh a., tr. « horrible, honteux. »

    (4) (météorologie) Mauvais.

    ●(1904) KZVr Here-Du-Kerzu. mont er-maez da valer dre eun amzer ken divalo ? (d'après KBSA 83). ●(1924) BILZbubr 38/842. Pa vije divalo an amzer, c'hoant n'o doa ket ar vugale da vont da redek. ●(1925) BILZ 115. pa vije divalo an amzer ha pa n'ac'h ê ket ar bagou er-mêz

    (5) (Paroles) grossières, indécentes.

    ●(1868) KMM 57. ar c'homzou divalo. ●(1879) GDI 129. larèt conzeu divalàu. ●(1894) BUZmornik 60. ann distera ger divalo.

    ●(1911) SKRS II 113. bep seurt komzou divalo.

    (6) (Pensée) impure.

    ●(1792) CAg 145. Me resistou pront' attauë / Doh er chongeu divalauë.

    (7) (Métier) Vilain, sale.

    ●(1878) EKG II 294. evidoc'h da gaout eur vicher zivalo.

    (8) Mauvais, déplaisant.

    ●(1906-1907) EVENnot 21. (Kemperven) Lojeiz divalo a zo aman, tr. «mauvais, déplaisant.»

    (9) C'hoari un dro divalav da ub. : jouer un vilain tour à qqn.

    ●(1955) STBJ 38. ar re-mañ (...) evit planta micher ennañ, a reas o menoz da c'hoari dezañ eun dro divalo bennak.

    (10) Fainéant.

    ●(1659) SCger 55b. faineant, tr. «diualo.»

    B. Épith. Un distro divalav : une déconvenue.

    ●(1938) FHAB Mae 137. Eun distro divalo hor beus paket digant miz Ebrel, er bloa-man !

    C. Attrib.

    (1) Déplaisant, désagréable.

    ●(1974) SKVT III 54. Mes n'eo ket divalav tennañ ur flupad ur wechig an amzer.

    (2) Bezañ divalav ouzh ub. : être désagréable à l'égard de qqn.

    ●(1890) MOA 212a. Être désagréable à l'égard de q. q., tr. «beza divalo oc'h u. b.»

    (3) Bezañ divalav en udb. : montrer peu de zèle, d'ardeur.

    ●(1907) AVKA 143. Tud divalo en fe.

    II. Adv.

    (1) Ober divalav da, ouzh ub. : faire une crasse à qqn.

    ●(1908) FHAB Eost 239. rak n'eus ket bet great divalo dezo. ●(1932) BSTR 55. Hennez en deus great divalo d'in. Plijadur em befe oc'h en em venji, oc'h ober divalo d'ezan. ●(1939) ANNI 37. Iùin bras é genein bout groeit divalaù ha dirivil dohti.

    (2) =

    ●(1866) BOM 54. Divalo oun bet gwasket, tr. «j'ai été rudement souqué.»

    ●(1905) LZBg Genver 43. El laer e ziskrap divalaù eit lémel é fuzillen a zré dehorn er misionér. ●(1909) DIHU 50/317. Hag en diaul, édan en tauleu, / E vleij hag e hud divalaù ! ●(1913) AVIE 113-114. Er mor, é seùel divalaù, e strimpé drest er vag.

    (3) Odieusement.

    ●(1860) BAL 90. Caout droug ouz ho tud, comz divalo outo dizenti outo.

    ●(1911) BUAZperrot 93. Eun dervez m'en devoa komzet divalafoc'h c'hoaz eget kent ouz e vamm.

    (4) Sellout divalav ouzh ub. : regarder qqn de travers, avec mépris.

    ●(1923) KNOL 245. en eur zellet outhan diwalo.

    (5) Lentement.

    ●(1906-1907) EVENnot 19. (Kemperven) Kerzet divalo e ra an houad, tr. «lentement.»

    III. M.

    (1) Ober divalav da ub. =

    ●(1911) BUAZperrot 194. abalamour d'an divalo o devoa great d'o mamm.

    (2) Vaurien, méchant.

    ●(1659) SCger 144b. diualo, tr. «vn vaut-rien.»

    ●(1927) GERI.Ern 113. divalo L[éon], divalaù V[annetais] m., tr. «vaurien, méchant.»

    IV. Divalav evel ur vuzhugenn : voir buzhugenn.

  • divalavaat
    divalavaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'enlaidir, enlaidir.

    ●(1869) EGB 159. il devient plus vilain, tr. «divaload a ra.»

    ●(1914) DFBP 194b. laidir, tr. «Divaloaat.» ●(1962) EGRH I 66. divalavaat v., tr. « devenir plus laid. »

    (2) Perdre courage.

    ●(1907) AVKA 259. Diwallet na deufe o kalono da divalavât gan re dibi pe re eva.

    (3) Devenir lent.

    ●(1895) GMB 188. tréc. divàla lent, indolent, divalavât, de venir lent.

    ●(1927) GERI.Ern 113. divalavât T[régor], tr. «devenir lent.» ●(1962) EGRH I 66. divalavaat v., tr. « devenir plus lent. »

    II. V. tr. d.

    (1) Enlaidir.

    ●(1890) MOA 205a. Défigurer, tr. «divalaoaat.» ●209b. Rendre de plus en plus vilain, tr. «divalaoaat, v. a. et n.»

    ●(1914) DFBP 119a. enlaidir, tr. «Divaloaat.» ●(1926) FHAB Here 379. ha banna pell diouto kement tra a c'hellfe he divaloat pe he faourât. ●(1962) EGRH I 66. divalavaat v., tr. « rendre plus laid. »

    (2) Rendre plus lent.

    ●(1962) EGRH I 66. divalavaat v., tr. « rendre plus lent. »

  • divalavadur
    divalavadur

    m. Enlaidissement.

    ●(1914) DFBP 119a. enlaidissement, tr. «Divaloadur.»

  • divalavamant
    divalavamant

    m. –où =

    ●(1727) HB 312. ober certen supertitionou ha divaloamanchou.

  • divalavañ
    divalavañ

    v. tr. d. Enlaidir.

    ●(1885) UTV 151. o velet al lochennic-se o stanca ac o tivaloa e vali.

  • divalavded
    divalavded

    f. Laideur.

    ●(1942) DIHU 374/116. é terhel léh er hâs hag en divalaùded é kreiz er baradoéz-ma ?

  • divalavenn
    divalavenn

    f. –ed Laideron.

    ●(1914) DFBP 194b. laideron, tr. «Divaloen.»

  • divalaventez
    divalaventez

    f. –ioù Crasse.

    ●(1867) FHB 103/405b. divez ha digoustians a-voalc'h evid ober d'eoc'h eun eveleb divaloentez !

  • divalavtaj
    divalavtaj

    s. =

    ●(1935) BREI 438/2c. gevier, divalotaj !…

  • divalbiñ
    divalbiñ

    v. tr. d. Désaltérer.

    ●(1904) DBFV 62a. divalbein, v. a., tr. «désaltérer.» ●(1907) VBFV.fb 29b. désaltérer, tr. «divalbein.»

  • divalboues / divalbous
    divalboues / divalbous

    adj. Intrépide.

    ●(1899) MSLp xi 3 [94]. G. Milin (dans des notes manuscrites) divalbous : en den divalbouz eo «c'est un débrouillard, capable parleur et intrépide».

  • divalbous
    divalbous

    voir divalboues

  • divalbouzat
    divalbouzat

    v.

    (1) V. tr. d. Débarbouiller.

    ●(1659) SCger 40a. debarbouiller, tr. «dibalbouzat.» ●(1732) GReg 245b. Debarbouiller, tr. «divalbouzat. pr. divalbouzet.»

    (2) V. pron. réfl. En em zivalbouzat : se débarbouiller.

    ●(1732) GReg 245b. Se debarbouiller, tr. « hem zivalbouzat. pr. hem zivalbouzet.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...