Devri

Recherche '"a-"...' : 1086 mots trouvés

Page 14 : de a-raok (651) à a-roud (700) :
  • a-raok
    a-raok

    adv., prép., adj. & conj.

    I. Adv.

    A. spat.

    (1) Devant.

    ●(1499) Ca 23a. g. bossu deuant. b. boczu arauc.

    ●(1866) BOM 14. Arog bepred, soun ho paniel, tr. «toujours au premier rang, portant fierement votre bannière.»

    ●(1902) PIGO I 35. Keun, 'vel d'an ordinal, a c'haloupe 'raog.

    (2) Mont a-raok : aller devant.

    ●(1499) Ca 140b. g. deuant aller. b. monet a rauc.

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Mont arôk, tr. «aller devant.»

    (3) Mont a-raok : avancer.

    ●(1530) Pm 42 (Tremenuan). Maz aff araucq nenn daff adreff, tr. «Si j'avance, je ne recule pas.»

    ●(1877) EKG I 177. peur mont araok, peur dont adren.

    ●(1931) GUBI 194. Ha damb arauk, arauk perpet.

    (4) Mont a-raok : s'en aller, partir.

    ●(1862) BSH 69. Goude ho glebyaden c'hui yel aroc arre. ●(1878) EKG II 15. Nann, nann, eme ni a-unan, d'eomp araok !

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. mont arôk, tr. «s'en aller. Even.» ●(1934) DIHU 276/96. É vér dalhmat édan monet araok.

    ►[empl. sans le v. «mont»]

    ●(1909 KTLR 183. Sada hen o starda he zamm var he varc'h inkane hag araog. ●(1931) FEZO 15. Ha mé araok èl un tén.

    (5) Mont war a-raok : aller de l'avant.

    ●(1907) AVKA 22. Ha Jesus ac'h ê war araog gan ar furnez evel gan an oad. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 34. ma ne ia ket var araok e za var adrenv.

    B. temp.

    (1) Avant, auparavant.

    ●(1870) MBR 62. Eur banvez a oe euz ar seurt ne oe gwelet nag a-raok na goude. ●(1878) EKG II 52. Daou zervez araok edo ganeomp-ni e Kergidu.

    (2) War a-raok : en avant, en avance.

    ●(1890) MOA 131b. Avancer l'horloge, tr. «kas ann horolach var araok.»

    II. Prép.

    A. temp. Avant.

    ●(1870) MBR 18. A-raok kuitaat dioc'h ar gear. ●32. antronoz a-raok sao-heol.

    ●(1932) ALMA 29. ar meurs araog ar Iaou-Bask.

    B. sens fig.

    (1) (Avoir peur) de.

    ●(1835) AMV 91. ar spont em boa arauc ar maro. ●(18--) SAQ I 153. Er penn kenta e vez spount araog ar pec'het.

    (4) En em vountañ a-raok : se pousser dans le monde.

    ●(1907) BSPD I 311. Un tad e larou berpet d'é groèdur hum voutein arauk ér bed… ér hargeu.

    III. Loc. prép. A-raok da.

    (1) spat. Devant.

    ●(1867) BUE 205. arok d'he e kerze daou geur muzik.

    ●(1907) AVKA 10. rak mond a ri araog d'an Aotro, evid ober dehan e hent.

    (2) temp. Avant.

    ●(c.1825/30) AJC 4349. da voned (…) a roc dan dé.

    IV. Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Mari beg a-raok : personnalisation de la femme bavarde.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Mari Beg-arôg, tr. «bavarde, Trég[uier].»

    (2) (marine) Den a-raok =

    ●(1944) GWAL 165/310. (Ar Gelveneg) An den a-raok. Anvet e vez evel-se ar martolod a zo e lec'h war fri ar vag, pa 'z eus da deurel pled evit leviata pe verdeiñ en tachennoù arvarus.

    (3) En avance.

    ●(1925) FHAB Gwengolo 338. ar gwir hent da veza tud a-raok.

    (4) Hardi.

    ●(18--) SBI II 182. eur vroeg araoc, tr. «une femme d'arrogance.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) D'avant.

    ●(1878) EKG II 99. ar spountadenn em boa bet enn nosvez araok.

    (2) (anatomie) De devant.

    ●(1499) Ca 54b. Dant arauc.

    ●(1902) TMJG 348. ha da reudi he ziouc'har a-rôk.

    V. Loc. conj. A-raok ma : avant que.

    ●(1866) SEV 36. Eunn darn bloaveziou a-raok ma varvaz. ●(1870) MBR 44. a-raok ma'z eot kuit. ●70. Ann deiz a-raok ma oe paket he bemzek vloaz gant-han. ●(1877) EKG I 26. Araok m'oa deiz.

    ●(1907) DRSP 39. Araok ma vo re noz. ●(1911) BUAZperrot 288. mes, en eil antronoz, araok ma oa sklear awalc'h.

    ►[form. conju.]

    S1 araozon

    S2 araozout

    S3m araozañ / araokañ

    ●(1774) AC 114. da zont er meas a rosan.

    ●(1869) FHB 228/149b. Kalz a veleien a gerze arok han.

    ●(1906) KANngalon Mae 104. araozhan he verc'hik gant he guiskamant guen.

    S3f araozi

    P1 araozomp

    ●(1576) Gk I 220. Laquaat à ra arauzomp.

    P2 araozoc'h

    ●(1907) PERS 344. sonjit e ma hor Zalver o vont araozoc'h. ●(1911) BUAZperrot 58. N'am eus aoun ebed araozoc'h.

    P3 araozo / araoke

    ●(1912) MMKE 162. Pa ne c'haloupan arôke.

    ►[form. comb.]

    S1 a-raok din

    ●(1869) KTB.ms 14 p 130. hag ez oc'h arru en he di a-rok d'in ! ●(1899) LZBt Meurzh 11-12. Ankeniet on, keuniet soken o welet anoc'h o vont arog d'in d'ar baradoz.

    S2 a-raok dit

    ●(1869) KTB.ms 14 p 96. Laka ar brinses, emehan, a-rok did, war an dibr.

    S3m a-raok dezhañ

    ●(1866) LZBt Ebrel 108. eunn imbanner a ie arok d'ehan. ●(1899) HZB 42. evit tec'hel arôk d'eañ. ●(18--) KTB.ms 14 p 25. digwet en ti a-rok d'ehan.

    ●(1907) AVKA 124. araog dehan zo ken.

    S3f a-raok dezhi

    P1 a-raok dimp

    ●(c.1825/30) AJC 3800. a tehel a rend a roc dimb. ●(1845) CSB iv. Esquibien all, aroc d'imp, en deus jujet e tlefoant ober ar memes chenchamant. ●(1857) HTB 208. eun otrou hag a ia a raok dimp.

    P2 a-raok deoc'h

    ●(1831) MAI 178. cass eur mad benac arauc d'ac'h. ●(1899) LZBt Meurzh 12. Ac'hanta na oa ket gleet d'in caout ar gurunen arog d'ec'h ?

    ●(1907) AVKA 241. ar plac'had fall a vo araog deoc'h en Rouantelez Doue.

    P3 a-raok dezhe

    ●(1925) SATR 104. Me a oa deut d'ar red arôk d'ê.

  • a-rat
    a-rat

    adv. Pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(18--) GON II 503a. a-rât, tr. «expression adverbiale, exprès, à dessein, avec reflexion, etc.»

    ●(1960) PETO 33. tec'het a-rat.

  • a-ratozh
    a-ratozh

    adv.

    (1) Pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(1659) SC 65. mar deu vr Christe[n] d'en em arresti en e distraction aratos, ha gant e ouizieguez, an oræson ne dal netra. ●88. muntrerez commetet aratoz. ●(1659) SCger 47b. A escient, tr. «aratos.» ●98a. de propos deliberé, tr. «aratos.» ●129b. a ratos, tr. «a escient.» ●(c.1718) CHal.ms ii. De guet a pans, tr. «a benués, a ratos, a fet é pans.» ●(1732) GReg 102b. Tout de bon, à dessein, tr. «Van[netois] a-ratoueh mad.» ●261a. De propos deliberé, tr. «a-ratos. Van[netois] a ratoh. aratouëh.» ●277a. A dessein, exprès, tr. «A-ratoz.» ●365b. A bon escient, serieusement, à dessein, tout de bon, tr. «a ratoz.»

    ●(1893) IAI 95. Nag a bap a zo bet choazet aratoz, ha dibabet piz enn esper ma vijent sioul ha tavedek !

    ●(1922) EMAR 27. Al levr 'm eus digoret a-ratoz 'vidoc'h-c'hui !

    (2) A-ratozh-mat/vat : pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(1710) IN I 136. pe evit farçal, pe aratoz-mat. ●(1732) GReg 365b. a dessein, tr. «a ratoz vad.» ●749b. A dessein prémédité, tr. «A ratoz mad.»

    ●(1869) FHB 216/50a. hag a ancounac'ha a ratoz-mad ho c'hatekiz ha lezen Doue. ●(1874) FHB 477/52a. da zerc'hel d'hen ober a ratoz mad.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 42. hag, a ratos vad, lavaret kenavo d'ar zakramanchou. ●(1912) MMPM 87. A ratoz vad e tec'he diouz ar bed.

    (3) A-ratozh-kaer : pour de bon, à dessein, exprès, délibérément.

    ●(1732) GReg 261a. De propos deliberé, tr. «a-ratos-caër.» ●445b. De gaïté de cœur, de propos délibéré, sans sujet, tr. «a ratoz caër.» ●615a. Mensogne fait de proposé deliberé, tr. «Gaou lavaret a-ratoz-caër.»

    ●(1903) MBJJ 96. Staget int bet evidomp a-ratoz-kaer. ●(1908) PIGO II 139. Marvad, barrek e oant da gredi 'm oa boutet ane 'mesk ar chas a-ratoz kaer, ha d'ober skilhou ganin. ●(1910) MBJL 177. 'n eur waskan a ratoz kaer an Iliz katolik. ●(1912) CHEG 22. Hag arabat eo d'eoc'h (...) dont da sutal d'in emaon a-ratoz kaer o tenvellaat an daolen.

    (4) =

    ●(1865) LZBt Gouere 32. holl e c'haint, pep hini d'he dro, da rein ho zol d'ar c'horf maro ; hennez eo ; ho flijadur a ratoz.

  • a-ratre
    a-ratre

    adv. En bon état.

    ●(1931) VALL 275b. (tenir) en état, tr. «a ratre.» ●(1944) PIKA 17. Eston e kave memes tra e teufe Mari Vrignou a-benn da zerc'hel he zi hag i o-daou a-ratre evel ma rae gant e bae tommer. ●(1974) ISHV 141. pep tra ret da zerc'hel ar savadurioù a-ratre.

  • a-raz
    a-raz

    prép.

    (1) Au ras de.

    ●(1869) FHB 205/389a. o choum a-raz an douar. ●(1872) ROU 99a. Leur niveau intellectuel est à ras de terre, tr. «o spered a zo a-raz an douar.» ●Raser. Passer tout près, tr. «mont a raz.»

    (2) A-raz da : au ras de.

    ●(1849) LLB 1229. É vont a raz d'en doar.

  • a-razailh
    a-razailh

    adv. & prép.

    (1) Adv. A-razailh : en aboyant furieusement.

    ●(1877) EKG I 61. kerkent ha ma vezo iset ar c'hi, e lamm a razaill var ar c'haz.

    (2) Loc. prép. Mont a-razailh ouzh ub. : attaquer furieusement qqn.

    ●(1931) VALL 44a. Attaquer furieusement, tr. «mont a-razailh ouz.»

  • a-re-da-re
    a-re-da-re

    adv. De génération en génération.

    ●(1902) PIGO I 153-154. herve 'm euz klevet gant ma zud koz a re-da-re.

  • a-rebilh
    a-rebilh

    adv. = (?).

    ●(1925) DIHU 163/197. oeit a rebill (1) Déconfiture.

  • a-rec'hin
    a-rec'hin

    adv. (Pleuvoir) à verse.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il pleut dru et menu, tr. «glaü a ra a rehin.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Il pleut a uerse, tr. «glaü ara a rehin.»

    ●(1919) DBFVsup 60b. rohin (a), s'emploie en B[as] v[annetais] partic[ulièrement] en parlant des averses de grêle. ●(1921) GRSA 127. Koéh e hra arnehon bireu a rohin. ●(1966) LIMO 12 août. é koéh glaù a rehin.

  • a-red
    a-red

    adv.

    (1) En courant.

    ●(1580) G 797. Duet aman a ret, tr. «Venez ici à la course.»

    ●(1732) GReg 224a. Tout courant, en courant, tr. «A red.»

    ●(1818) HJC 263. Quentèh int e ias dinò à ride. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 121. Quentéh me yas a rid trema el léh ma oé bet laqueit. ●(1867) BUE 56. o vont a red d'he vaner Kervarzin.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-red, tr. «en courant.»

    (2) En coulant.

    ●(1792) CAg 178. er Goaid e zivirai / A-rid quenttoh eit à dapene.

    ●(1894) BUZmornik 111. e teuaz ar goad a red euz ar gouli en doa great.

  • a-red-forzh
    a-red-forzh

    adv. En courant aussi vite que l'on peut.

    ●(1839) BSI 126. bugale (...) a yeas a red-fors d'ar chapell.

  • a-red-kaer
    a-red-kaer

    adv. En courant.

    ●(c.1718) CHal.ms i. couramment, tr. «en ur redec, a red caer.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Il S'est enfui comme tous les mille, tr. «achapet é el un aüeladen, oeit é el pendeuehé en douguet en aüel a red caer, ema oëit quitt'.» ●(1732) GReg 224a. Tout courant, en courant, tr. «a red caër.»

  • a-redek
    a-redek

    adv.

    (1) En courant.

    ●(1580) G 1070. Ez ouf duet a redec, tr. «Je suis venu en courant.»

    ●(1787) BI 176. Ur vandenn bugalé (...) ë-yass à ridec forh scontet ér Chapel.

    ●(1856) GRD 252. hou ç'amzér e ya a ridêc é raug. ●(1861) BSJ 184. Marthe (…) e yas a ridèc én arben dehou é tifronqual guet hé halonad chagrin. ●(1867) BSSo 5. pe oent oueit ol a ridêc d'er Galilé. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 177. Tud gouév e zas a ridêc aben d'emb.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 39. hag e fard a rideg én tiér. ●(1964) LLMM 107/413. Noblañs a oa aet, a-redek, da goachañ d'e gav.

    (2) Promptemennt.

    ●(14--) Jer.ms 261. Ret eo ez meruhet a redec, tr. «Il faut que vous mourriez promptement.»

  • a-refors
    a-refors

    adv. & prép.

    (1) Adv. A-refors : de renfort, qui est là pour renforcer.

    ●(1787) BI 150. arairieu à reforce. ●233. Er Harroche-zè ë h'ouai stleiget guet roncet à reforce.

    ●(1904) DBFV 194a. souben a refors get kabon, s., tr. «soupe à laquelle on donne du ton avec du chapon (l'A.).»

    (2) Loc. prép. A-refors ouzh : de surplus, de renfort contre.

    ●(1904) DBFV 194a. dilhad a refors doh en aneouid, tr. «vêtement de surplus contre le froid.»

  • a-reizh
    a-reizh

    adv. Complètement.

    ●(1557) B I 691. A rez ez heuelez deza / Gant un termen a estrenua / Dre abec ung tra oz Caym ! tr. «et voilà que, par un crime énorme, tu vas, d'une certaine façon, ressembler complètement à Caïn !»

  • a-rekin
    a-rekin

    adv.

    (1) À reculons.

    ●(c.1718) CHal.ms i. il va a reculon, tr. «èha a requein.» ●(1744) L'Arm 337b. Retrograder, tr. «Quêrhein à-requin.»

    ●(1904) DBFV 10a. arekin, adv., tr. «à reculons.»

    (2) À rebours.

    ●(1744) L'Arm 325a. A-rebours, tr. «A-requin.»

    ●(1912) BSGU 18. Gobér ar er fetan sin er groéz a rekin. ●(1934) BRUS 95. A rebours, tr. «a rekin.»

    (3) sens fig. Contre son gré, à contre cœur, de mauvaise grâce.

    ●(1767) ISpour 319. ma n'er groeit meit à requeign.

    ●(1884) MCJ 160. er ré e guemér perpet a requin ou labourieu ! ●(1896) HIS 103. lakeit ind de zonèt genoh a galoñ vad pé a rekin.

    ●(1904) DBFV 10a. arekin, adv., tr. «à contre-cœur.» ●(1905) LZBg Genver 20. Me huélé reih mat é oé a rekin [en doé vennet hum ziskoein].

  • a-reklom
    a-reklom

    adv. Par rafale.

    ●(1804) RPF 123. adrez d'er flam-zé e saue à houlén hac à reclom, consideret-int én ur ovèle à dan.

  • a-remoul
    a-remoul

    adv. =

    ●(1787) BI 276. Ah ! rivière à remoul, à-bresse / Ridet d'er vamenn ë quittèt.

  • a-remzi
    a-remzi

    adv. Depuis longtemps.

    ●(1530) J p. 208b. Deuet mat affet ra vihet huy / Ma ostisyen dreist pep heny / A remsy gant hoz pyrchyrin, tr. «Soyez les bienvenus, mes hôtes, et que ceux de ma maison vous honorent par-dessus tous, ainsi que le pèlerin votre compagnon.»

  • a-ren-da-ren
    a-ren-da-ren

    adv. De génération en génération.

    ●(1867) BUE 191. kaset a ren da ren euz ann tad d'ar mab.

  • a-renk
    a-renk

    adv.

    (1) Adv. En rang.

    ●(1633) Nom 101a. Vitis pedata, statuminata : vigne eschalassée, ou munie d'eschalas : guynien plantet á rèng, drè vrz.

    ●(1744) L'Arm 157b. A-la-file, tr. «A-rancq.» ●(1787) BI 233. Arlerh é querhai à rang enn Tuchentil.

    ●(1877) EKG I 192. Abarz nebeut oa pemp muntrer a renk. ●(1878) EKG II 183. Ker buan ar zoudarded a ioa a renk. ●(1889) ISV 244. en em lakajont oll a reng a bep-tu dezho.

    ●(1926) FHAB Here 369-370. ez eomp, a-renk, d'an iliz.

    (2) Loc. prép. A-renk gant : dans la même rangée que, à la suite.

    ●(1889) SFA 156. pep bandenn, dre m'en em gave, a zave he zeltenn e kichenn hag a renk gand ar re a veze savet araok.

  • a-renkad
    a-renkad

    adv. Par rangée.

    ●(1861) BSJ 135. ind ou maçonné [er béieu] guet mein a rancad.

  • a-renkadoù
    a-renkadoù

    adv. Par rangées.

    ●(1732) GReg 781a. Par rangées, tr. «A réncqadou.»

    ●(1914) DFBP 82b. défiler, tr. «Mond a renkadou.» ●(1942) DRAN 78. Ar batailhon kenta, a renkadou skignet rouez en araok.

  • a-renkenn
    a-renkenn

    adv. En rang.

    ●(1884) LZBt Mae 112. Ann dorfetourien en em zere a rengen.

    ●(1919) BUBR 1/20. Ne chomer ket pell a-rengenn, hebdale en em stlabezer evit azeza war ar sïer. ●105. raktal en em vodomp a-rengen.

  • a-renkennadoù
    a-renkennadoù

    adv. Par rangées.

    ●(1866) FHB 63/85a. en eur lacad ar panes a renkenadou.

  • a-renkoù
    a-renkoù

    adv. En rangs.

    ●(1659) SCger 5b. aligner, tr. «planta a rencou.»

  • a-resed
    a-resed

    prép. & adv.

    I. Prép.

    (1) Au niveau de.

    ●(1868) FHB 195/310b. A reset huelder ar pilierou. ●(1870) FHB 300/309b. e tremene coumoul a reset menez Are.

    ●(1923) AAKE 18. an traou a welit a resed an douar ! ●(1909) KTLR 197. he gleze a zavaz hag a zistagaz penn ar Gouarnour a resed he ziskoaz. ●(1923) KNOL 269. troc'hit d'ezan e ziouskouarn a-resed e benn. ●(1934) PONT 92-93. daou gontolor goulou enno, a resed he diouskoaz ha daou gontolor all a resed pennou he daoulin.

    (2) Loc. prép. A-resed gant : au niveau de.

    ●(1870) FHB 278/130a. ec'h ell ar paour en em lacat a reset gant ar pinvidig. ●(1871) FHB 312/403b. Euz al lec'hiou huel-ze eleac'h m'en em zalc'he a reset gant an ælez. ●(1872) ROU 92b. Descendez-le au niveau de l'autre, tr. «diskennit-e a ressed gant egile.» ●(1889) ISV 347. a resed gant an oabl.

    (3) A-resed da =

    ●(1985) AMRZ 244. enno kolo-eün, trohet brao, a-ront, a-resed d'or seuliou.

    II. Adv.

    (1) Bezañ a-resed : être de même niveau.

    ●(1868) FHB 193/294a. an douarou a zo oll a reset.

    (2) Lakaat a-resed : affleurer, niveler.

    ●(1872) ROU 92b. Niveler, tr. «lacaat a ressed.»

    ►sens fig.

    ●(1880) SAB 245. ar re (...) a laca a ressed an dud ac an anevaled.

    NOTE : voir aussi : e-resed.

  • a-restennoù
    a-restennoù

    adv. Par andains.

    ●(1913) ARVG Eost 197. En eur vernian a-goste / Ar foen a restennou.

  • a-ret
    a-ret

    adv. Nécessairement.

    ●(1530) Pm 51 (Tremenuan). Iahann ha pezr paul hac a ret / Andreu ha ioseph quent queffret, tr. «Jean et Pierre, Paul et nécessairement / André et Joseph ensemble.» ●(1557) B I 202. Noz eux aret am requetiff, tr. «je n'ai aucun recours contre vous.» ●246. Nouzeux aret a arretiff, tr. «Vous n'avez rien qui vous arrête.» ●tr. R. Hemon « vous n'avez pas besoin d'hésiter.»

  • a-retorn
    a-retorn

    adv. De nouveau.

    ●(1790) MG 384. ag en trenoz mem behai dobér a retourn de gavouét ma Hovezour.

    ●(1821) SST 44. davoyet a retourn, dré zisprisance, de Bilate. ●(1821) SST.ab xiv. seüel a retourn er muriad a Jerusalem guet en temple. ●(1855) BDE 80. couéhet a retorn édan sclavage er pehed. ●(1857) LVH 28. goudé e zei a retorn dirag en autær. ●(1861) JEI 286. hag hul laquat a retorn ér stad caër hur boé collet. ●(1884) MCJ 140. montet-é a retorn.

  • a-reuziadoù
    a-reuziadoù

    adv. Par moments.

    ●(1920) MVRO 52/1b. Ae Saoz a zalc'h da gomz bepred, a-reuziadou, en eur boueza war e gomziou. ●(1942) DRAN 143. Skei a rae ar 75 a reuziadou. ●(1955) VBRU 68. a-reuziadoù e stag da zifretañ ha da vlejal.

  • a-revez
    a-revez

    adv. Kouezhañ a-revez : tomber à la renverse.

    ●(1908) KMAF 70. Hag e benn o koueza a-revez adrenv. ●(1983) LLMM 219-220/266. kouezhañ er foz a-wechoù, a-rêvez war o c'hein (a-c'hwen o c'hein).

  • a-rez
    a-rez

    adv. & prép.

    I. Adv. Au même niveau.

    ●(1903) EGBV 177. haneh e laka ol en dud a rez.

    II. Prép.

    A.

    (1) Au ras de, en rasant (qqc. de vertical).

    ●(1878) EKG II 133. me a dec'ho evel ma'z oun deuet, dre guz, a-rez an tiez hag ar c'hleuziou.

    (2) Au niveau de (qqc. d'horizontal).

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Voler terre a terre, tr. «neigein et ahet en doüar a rez en Doüar.»

    ●(1866) FHB 79/216b. ar gurun (…) Sammet e deus eur pennad cleuz, var dro daou-uguent troatad hed, he rinset a rez an douar. ●(1878) EKG II 267. var gorre euz taolet douar, a-rez douar ar jardin.

    (3) Près de.

    ●(1982) TKRH 182. Stourmet he devoa eta a-rez daou viz.

    B. Loc. prép.

    (1) A-rez gant : au niveau de.

    ●(1872) ROU 92b. Niveler, tr. «lacaat a reaz gant.»

    ●(1934) BRUS 98. Au niveau de, tr. «a réz get.» ●(1954) LLMM 42/13. Kerkent ha m’en em gav lagad an den a-rez gant daoulagad kriz al loen e stag Reubin da c’harmiñ a-nerzh e benn.

    (2) A-rez da : proche de.

    ●(1847) FVR xiii. e maint holl a reaz da bevar-ugent vloaz.

  • a-rez-toupig
    a-rez-toupig

    adv. À grandes lampées.

    ●(1732) GReg 560b. Lamper, boire en goinfre, tr. «eva a rez toupicq.»

    ●(1876) TDE.BF 19b. A-rez-toupik, adv., tr. «A rasades.»

  • a-rezad
    a-rezad

    adv. Au ras de. cf. a-reziad

    ●(1962) EGRH I 8. a-rezad adv. (…) (se construit directement : a-rezad an douar), tr. « au ras de. »

  • a-rezadoù
    a-rezadoù

    adv. En couches.

    ●(1929) SVBV 6. lakaet a-rezadou [an obuziou] an eil war c'horre egile.

  • a-reziad
    a-reziad

    adv. Du même niveau. cf. a-rezad

    ●(1982) MABL II 67. (Lesneven) a-reziad : war ar memes live. Ar solier hag al leur a ioa a-reziad.

  • a-ribl
    a-ribl

    prép.

    (1) Le long de.

    ●(1869) FHB 205/389a. a-ribl ar ganol vraz. ●(1877) EKG I 23. abiou Pempoull, a ribl ar mor.

    (2) Mont a-ribl gant : longer.

    ●(1880) SAB 170. En eur vont a rib gant Menez Tabor.

    (3) Au niveau de.

    ●(1870) FHB 286/199a. dont a rea a ribl ar geot hag he ziouaskel a douche oc'h ho blenchou dre ma teue. ●(1889) ISV 421. o vont a ribl an tarziou goloet a eonen.

  • a-rikl
    a-rikl

    adv. =

    ●(1889) ISV $$$.

  • a-riolenn
    a-riolenn

    adv. (Couler) abondamment.

    ●(c.1785) VO 107. hac en dareu e ridai a riolèn ag é zeulagad.

    ●(1838) OVD 88. ma ridé en dar a riolen ag é zeulagad. ●(1896) HIS 142. divir e hré é hoed a riolen.

  • a-riolennadoù
    a-riolennadoù

     adv. À pleins ruisseaux.

    ●(1854) PSA II 84. Er goaid neoah e rid a riolennadeu ér vro a Rom.

  • a-riolennoù
    a-riolennoù

    adv. (Couler) à plein ruisseaux.

    ●(1942) DHKN 94. Hag er goèd, a riolenneu, e rédè trema en norieu.

  • a-rivin
    a-rivin

    adv. Kouezhañ, mont a-rivin : tomber en ruines.

    ●(1818) HJC 203. enn ur féçon ma coého à reuin ti ar di. ●(1854) PSA II 77. é couéhant a blad, hag é hant gronç a revin.

    ●(1921) BUFA 18. me zi e huélet é koéh a revin.

  • a-rizennoù
    a-rizennoù

    adv. En lignes.

    ●(1909) BOBL 01 mai 227/2c. Evit kempen an douar gant ar c'houennerez, eo red e ve ar plantennou a rizennou.

  • a-roched
    a-roched

    adv. En chemise.

    ●(1744) L'Arm 255b. En chemise, tr. «A rochêtt ou A hiviss.»

  • a-rodell
    a-rodell

    adv.

    (1) En roulant.

    ●(1710) IN I 400. hac e vuez a red var an douar evel an dour, o vont a flod hac a rodel continuelamant evel ar goagou e naouspet fæçon dishenvel, tr. (DEBR 4/228) «et sa vie s'écoule sur la terre comme l'eau, allant à flot et roulant continuellement comme les vagues en je ne sais combien de façons différentes.»

    (2) En quantité.

    ●(1870) FHB 291/238a. e doare da rei eost a rodel.

  • a-roeñv
    a-roeñv

    adv. En ramant, à la rame.

    ●(1962) TDBP II 446. setu em-oa ranket dont a-roeñv d'ar porz, tr. «ce qui fait que j'avais dû venir (renter) au port à la rame (en ramant).»

    ►sens fig.

    ●(1962) TDBP II 446. Ar hamm a oa o vond a-roeñv gand e flahiou, tr. «le boiteux s'en allait en ramant (en «fauchant») avec ses béquilles.»

  • a-roeñvat
    a-roeñvat

    adv. En ramant, à la rame.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 64. ind hum daulas enta én hur bague vihan, hag e yas a ruannad tremaha er goleu-hont. (...) ha deustou péh quer ponnér e oé hul læstre, é oé ret er hasse a raug a ruannad. ●(1863) MBF 89. hui é iei a ruannat, tr. «vous irez à la rame.»

  • a-ront
    a-ront

    adv.

    (1) Obliquement.

    ●(1872) ROU 71. A-dro signifie aussi, oblique, obliquement ; comme a-rond.

    ●(1985) AMRZ 244. enno kolo-eün, trohet brao, a-ront, a-resed d'or seuliou.

    (2) En cercle.

    ●(1894) BUZmornik 67. Mes ar flammou a droaz a round ebiou d'ar Zant.

    (3) En forme de cercle, circulairement.

    ●(1868) FHB 193/294a. Ar c'holo (...) ne vez ket berniet evel ganeomp-ni, mes a round pe a gakuadou. ●295a. an touriou-ze ne veler ket an deiz dreizho evel hon re-ni. Ouspen-ze great int oll a round. ●(1890) MOA 170a. Circulairement, tr. «a-rount.»

  • a-roud
    a-roud

    adv. Bezañ a-roud da : être commode à (qqn).

    ●(1872) ROU 71a. Il vous est commode, il est à votre commodité d'y aller, tr. «a-roud emaoc'h da vont.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...