Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés
Page 15 : de kamm-4 (701) à kammroz (750) :- kamm .4kamm .4
m. –où
(1) Partie courbée, courbure.
●(1774) AC 101. a zindan ar cham eus a asquorn ar pubis, tr. «au-dessous de la courbure des os pubis. »
●(1929) DIHU 221/357. ur vah liant koed pé haleg, hemb skod na kam.
(2) Méandre.
●(1984) HYZH 154-155/54. Kammoù 'z eus 'barzh ar ganol. ●87. kammoù : hent kromm ar ganol.
- kamm-broudkamm-broud
adj. Qui boite fortement.
●(1752) PEll 114. Cambrout Se dit d'un cheval seulement, & doit s'entendre de celui qui cloche, parce qu'il est piqué d'un, ou de plusieurs cloux.
●(1876) TDE.BF 443a. eul leon, hag hen kamm broud hag o vont da bucha e-taol eur wezenn gleuz. ●663a. On dit kamm-broud d'un animal qui est blessé au pied par suite d'une piqûre quelconque.
●(1949) KROB 18-19/8. rak ar marc'h, dishouarnet, a oa kamm-broud.
- kamm-digammkamm-digamm
adj. & adv.
I. Loc. adj.
(1) Qui boite des deux jambes.
●(1732) GReg 102a. Etre boiteux des deux côtez, tr. «Van[netois] bout cam-digam.»
●(1876) TDE.BF 316b. Kamm-digamm, adj., tr. «Boiteux des deux jambes.»
(2) Sinueux.
●(1876) TDE.BF 316b. Kamm-digamm, adj., tr. «On le dit aussi d'un chemin en zig-zag.» ●(1889) SFA 48. abalamour ma z'ea dre eno eur ganol kamm-digamm, evel pa viche tort.
●(1931) VALL 694a. Sinueux, de forme (stable) sinueuse, tr. «kamm-digamm.»
II. Loc. adv.
(1) (en plt de qqn) Boitillant, claudicant.
●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) kamm-digamm, tr. «qui marche en boitant.»
(2) (en plt d'un chemin, etc.) En sinuant.
●(1921) PGAZ 59. Mont a reaz evelkent da zaoulina ouz ar baluzt houarn a ia kamm-digamm euz an eil chapel-kroaz d'eben d'an iliz. ●(1929) FHAB C'hwevrer 73. eun draonienn a ziskenn kamm digamm etrezek mor Goayen.
- kamm-dre-gammkamm-dre-gamm
adv. (?) En zigzagant (?).
●(1952) BGUE 19/15. E samm e oé geton, er sul-sé, ha monet e hré a zéheu, a glei, kamm dré gamm, hag a lamm de lamm.
- kamm-gourgammkamm-gourgamm
adj. Qui boite des deux jambes.
●(1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «cam-gourgam.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteux des deux côtés, tr. «Cam-gour-gam. m.»
●(1876) TDE.BF 317a. Kamm-gour-gamm, adj. V[annetais], tr. «Boiteux des deux jambes.» ●(1893) IAI 174. eur rum Eretiked kam korgam.
- kamm-jilgammkamm-jilgamm
adj.
(1) Qui boite des deux jambes.
●(1732) GReg 102a. Boiteux des deux côtez, par foiblesse de hanches, tr. «Camm-gilgam.»
●(1931) VALL 128b. Clopin-clopant, tr. «kamm-jilgamm.» ●(1935) BREI 425/1b. o vond ac'hane kamm-jilgamm.
(2) Sinueux, tortueux.
●(1910) MBJL 70. gwenojenno kamm-jilgamm.
- kamm-kloc'hkamm-kloc'h
adj. Qui boite fortement.
●(1962) EGRH I 25. kamm-kloc’h a., tr. « qui boite fortement. »
- kammadur
- kammamzeriad
- kammamzeriadur
- kammamzeriañkammamzeriañ
v. Commettre un anachronisme.
●(1931) VALL 24b. commettre un anachronisme, tr. «kamm-amzeria.»
- kammamzeriek
- kammañ / kammiñkammañ / kammiñ
v.
I. V. intr. Boiter.
●(1499) Ca 30b. Camaff. g. clochier.
●(1659) SCger 15b. boiter, tr. «cama.» ●27a. clocher du pied, tr. «cama.» ●(c.1718) CHal.ms i. Clopiner, tr. «camein, querhein tresellec.» ●(1732) GReg 102a. Boiter, clocher, tr. «Camma. pr. cammet.» ●Il boite depuis, tr. «Camma a ra aboüé.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiter, tr. «Cammein.»
●(1821) SST.ab xliv. hemp camein na divarchein. ●(1878) EKG II 21. o velet ac'hanoun o kamma.
●(1918) BNHT 6. ne gammé ket mui tam erbet. ●(1926) FHAB Mezheven 217. Pa weler eun danvad o kamma.
II. V. tr. d.
(1) Courber, tordre.
●(1499) Ca 30b. Camaff vn tra. g. faire courbe.
●(1732) GReg 224b. Courber, tr. «Van[netois] cammeiñ. pr. et.» ●(1744) L'Arm 81a. Courber, tr. «Camein.» ●(1752) PEll 114. Camma, courber.
(2) Kammañ e vuzelloù : grimacer.
●(1936) TKAL II 55. Ar re a vage ar vrasa kasoni outañ a gamme bremañ o muzellou evit ar mousc'hoarz floura.
(3) Kammañ e veg : grimacer.
●(1907) FHAB Kerzu 289. Hi, er c'hontrol a vale lostek, hi a gamm o beg. ●(1931) VALL 483. Faire la moue, tr. «kamma e veg fam.» ●(1955) VBRU 54. Ar bez-koñsul 'vat, a gamme e veg, feuket emichañs gant ar seurt doareoù ken dizereat.
(4) Kammañ e c'henoù : grimacer.
●(1964) BRUD 18/33. Job al Letoun a lavaras «vo» d'e jao, a ziskennas diwar gein, a gemeras e voned kramennet loued, a gammas e hinou, a dennas e jikad gand doujañs.
(5) Kammañ e ilin : lever le coude.
●(1984) LPPN 653 (d'après BOBL 1/6). kamma e ilin, tr. «lever le coude (fig. pour boire).»
III.
(1) Kammañ e vizied war udb. : voir bizied.
(2) Kammañ an ilin : voir ilin.
- kammbleg
- kammdreiñ
- kammdro .1
- kammdro .2kammdro .2
f. & adv. –ioù
I. F.
A. (géographie)
(1) Méandre.
●(1849) LLB 654. Hag e hron er steri deuston d'ou hamdroieu. ●(1857) GUG 69. Riolennig (…) / ha gamdroïeu em desq / D'm bout quæ a me fal droïeu. ●(1934) DIHU 280/159. kamdroienneu en Aisne.
(2) Tournant.
●(1913) AVIE 30. er gamdroieu e zei de vout eañn. ●(1931) VALL 212b. Détour, tr. «kammdro V[annetais] f.»
●(1931) VALL 798b. Zigzag, tr. «kamdro V[annetais].» ●(1934) BRUS 279. Un tournant, tr. «ur hamdro –ieu.» ●(1938) DIHU 321/37. kamdro en ivarh.
B. sens fig.
(1) Ruse.
●(1744) L'Arm 198a. Qui s'est enrichi par des voyes indirectes, tr. «A zou deitt devoutt pihuic dré gam-droyeu.»
●(1854) PSA I 87. en dén carguet a gamdroyeu. ●277. eit cuhein gùel ou hamzroïeu. ●(1896) HIS 137. Aveit tennein Jésus ér méz, éañ e gemér enta ur gamdro.
●(1906) DIHU 12/206. Gobér ur gamdro ur huéh en amzér nen dé ket ur pehed marùel ataù. ●(1922) EOVD 216. kuhein er huirioné dré ur gam-dro bean er honzeu. ●(1923) KADO 15. Rak, kent pèl, dizoleit e vou hou kamdroieu. ●(1937) TBBN 15. Liès é arriùé get Jorj kamdroieu sord-sé.
(2) Klask kammdroioù : chercher des détours (pour dire qqc.).
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 29. n'hun nès quet ni dobér a glasq cam-droïeu eit larèt dehai é ma arrihue ou ær dehuéhan.
II. Adv. A-gammdroioù : en faisant des méandres.
●(1931) GUBI 59. en (lire : er) stér / Hi e dremen a gam-droieu.
- kammdroek / kammdroiek
- kammdroiekkammdroiek
voir kammdroek
- kammdroiennkammdroienn
f. –où
(1) (géographie) Méandre.
●(1924) SBED 59. En ur gamdroien gous. ●(1934) DIHU 280/159. kamdroienneu en Aisne.
(2) Tournant.
●(1931) VALL 163b. (une) courbe, tr. «kammdroienn V[annetais] f.» ●(1934) BRUS 279. Un tournant, tr. «ur gamdroien –neu, f.»
(3) Sinuosité.
●(1931) VALL 694b. (une) sinuosité, tr. «kammdroienn f.»
- kammdroiennat / kammdroienniñ
- kammdroiennek
- kammdroienniñkammdroienniñ
voir kammdroiennat
- kammdroius
- kammed .1kammed .1
f./m. & adv. –où
I. F./M.
(1) Pas.
●(1499) Ca 30b. Camhet. g. pas. ●(1575) M 1120. camegou den, tr. «des pas de l'homme.» ●(1633) Nom 195b. Staticuli : le pas : an cammet, an pas.
●(1659) SCger 89a. pas de quelqu'vn, tr. «camet, p. camegeou vre benac.» ●(1732) GReg 2a. A deux pas d'icy, tr. «Var hed diou gamed ac'hanen.» ●689a. Marcher à pas précipitez, tr. «Ober camejou mibin.» ●(1752) PEll 114. Camet, Pas, espace entre les pieds d'un animal qui marche. Pluriel Camejou. ●(1792) BD 4210. na vo ket porneant dime ma camego, tr. «Mes démarches ne seront pas vaines.»
●(1869) SAG 224. ne rafemp ket a veac'h eur gamed. ●(18--) SAQ I 193. ne rinn ket eur gammad.
●(1908) PIGO ii 116. hed ter gammad dioutan. ●(1963) LLMM 99/264. hep mont ur gammed war-raok evel marc’hegerien kouezhet a-ziwar o jav.
(2) N'en deus graet kammed douar ebet : il n'a jamais marché.
●(1929) KANNgwital 316/264. Eur c'hrouadur mac'hagnet, ha n'en deus great kammet douar ebet c'hoaz, en em lak da vale en eun taol kount.
(3) Lakaat ur marc'h d'e gammed : faire aller son cheval au pas.
●(18--) KTB.ms 14 p 242. Pa oe arru ar plac'hik iaouank ur pennad en tu-all d'ar pont, a lakaas hi marc'h d'he gammed.
(4) Astenn e gammed : hâter le pas.
●(1878) EKG II 322. Ne reaz nemed astenn he gammed evit mont buannoc'h er meaz a vourk Plougasnou.
(5) Ober ur c'hammed goullo : faire un faux pas.
●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. «ober ur c'hammad goullo», faire un faux pas, comme quand on trébuche dans un escalier. H[au]t-Trég[orois].»
(6) Pas, démarche.
●(1732) GReg 698b-699a. Pas, démarche, tr. «camed. p. camejou.»
●(1931) VALL 196b. Démarche, façon de marcher, tr. «kammed m.»
(7) sens fig. Pas.
●(1866) HSH 265. Bonapart a reas ar homad a chome ganthan da ober evit pignat var an trôn.
II. Adv.
A. [au négat.]
(1) Jamais.
●(1876) KTB.ms 14 p 59. hep fazia kammed.
●(1907) AVKA 105. na baro kammed dirakoc'h ar wirione. ●(1923) LZBt Gwengolo 31. eur plac'h a zibab, d'ei kalon aour ha nan ouve kammed klemm na kulhieri. ●(1933) MMPA 56. na souzomp kammed dirak hon dever.
(2) Loc. adv. Ur c'hammed : aucunement.
●(1557) B I 555. Me da quentaff no prisaff quet / Na no caran tam un camhet, tr. «Pour moi, je ne les estime ni ne les aime aucunement.»
B. Loc. adv. Kammed-ha-kammed : pas à pas.
●(18--) SAQ I 165. Ar maro a dosta kammad ha kammad.
●(1902) PIGO I 103. Kammed ha kammed, / Ec'h a pep den d'ar vered. ●(1981) ANTR 223. Kammed ha kammed / E reer tro ar bed.
- kammed .2kammed .2
f./m. –où Jante.
●(1499) Ca 30b. Camhet an rot. g. cant de roue.
●(1732) GReg 154b. Les courbes, ou, les jantes qui font le tour de la roüe [de charrette], tr. «Camed. p. camegeou, camedou.» ●508a. Jante, ou courbe de rouë, tr. «Cammed. p. cammejou, cammedou.» ●(1752) PEll 114. Le nouveau Dictionnaire met seulement Camegeou, Jantes de rouë.
●(1905) FHAB Gouere/Eost 126. Gant an traonwil neuze ez a da ober kudennou. An traonwil a zo henvel deuz eur rod en he za ha ne deffe kammet ebet.
- kammed-karr
- kammell .1kammell .1
f. –ed, –ezed Boiteuse.
●(1732) GReg 102a. Boiteuse, celle qui boite, tr. «Cammell. p. cammellesed.» ●(1744) L'Arm 33a. Boiteuse, tr. «Cammeell.. létt. f.» ●(1790) MG 149. me mès ur gammèl, péhani-zou goah eid er vocèn.
●(1878) BAY 14. kamel, tr. «boiteuse.»
●(1927) GERI.Ern 130. kammell, tr. «boiteuse.» ●(1957) DSGL 134. kamm ha kammell.
- kammell .2kammell .2
f. –où
(1) Bâton courbe.
●(1927) GERI.Ern 130. kammell, tr. «bâton courbe.»
(2) Crosse (d'évêque).
●(1867) FHB 118/108a. Ar zant (...) a guemer adare he gabel-eskop hag he gammel.
●(1928) FHAB Mezheven 204. gwisket gant dilhad-abad, e gammell. ●(1933) ALBR 16. AN den koz, eur gammel en e zorn, a oa an Aotrou 'n Eskob e-unan.
(3) (sport) Crosse.
●(1557) B I 370. Heb fellel tam gant ma cammell, / Horell ! tr. «Sans manquer, avec ma crosse, allons !»
●(1732) GReg 237a. Crosse, bâton crochu pour joüer à la crosse, tr. «Camell. p. camellou.»
●(1876) TDE.BF 316b. Kammell, s. f., tr. «Crosse ou bâton courbé pour le jeu de la crosse.»
- kammellennkammellenn
f. –où
(1) Ligne courbe.
●(1931) VALL 163b. ligne courbe, tr. «kammellenn.»
(2) Rouable.
●(1876) TDE.BF 316b. Kammellenn, s. f.., tr. «Rable du four, instrument crochu pour remuer la braise.»
●(1927) GERI.Ern 130. kammellenn f., tr. «rouable (de four).» ●(1931) VALL 665a. Rouable, tr. «kammellenn f.»
- kammellenn-fornkammellenn-forn
f. Rouable de boulanger.
●(1732) GReg 775b. Rable, ou roüable, instrument de four, tr. «Camellenn-fourn. p. camellennou-fourn.»
- kammemglev
- kammenn
- kammerezh
- kammetkammet
adj.
(1) (en plt de qqn) Devenu boiteux.
●(14--) N 1819-1820. Memeux estlam mazoff camet / Ha ma diuesquer leheryet, tr. «J'ai le malheur d'être boiteux / Et mes jambes disloquées.»
●(1908) PIGO II 144. Mont a refont d'ar gêr, bornet, monset, kammet, mac'hagnet. ●(1928) BFSA 176. distronket e oa e zivoc'h, moan e vizied, distreset eur skoaz d'ezan, kammet eur c'har.
(2) (en plt de qqc.) Tordu.
●(1869) FHB 214/37a. eun tam houarn camet ha lem.
- kammez .1
- kammez .2
- kammfroudenn
- kammgemer .1
- kammgemer / kammgemerout .2kammgemer / kammgemerout .2
v. tr. d. Confondre.
●(1931) VALL 143b. Confondre ; prendre une chose pour une autre, tr. «kamm-gemerout.»
- kammgemeroutkammgemerout
voir kammgemer .2
- kammichalkammichal
v. tr. d. Bricoler (un bout de bois).
●(1974) YABA 19.10. kammichal tammigeu koed. ●YABAlevr 247. Kammichal v. tailler un bout de bois, façonner. ●(1980) LIMO 12 juillet. en hani en em lakè de gamichal un tammig koed beuz. ●(1982) LIMO 05 mars. Lod e welér é kammichal koed d'obér un troed forh.
- kammigellkammigell
f. –où
(1) Détour, zig-zag.
●(1876) TDE.BF 317a. Kammigellou, s. pl. f., tr. «Ce mot se dit du vol irrégulier et en zig-zag du papillon.»
●(1931) VALL 212b. Détour, tr. «kammigell f.» ●798b. Zigzag, tr. «kammigell f.»
(2) Ober kammigelloù : voleter en zig-zag.
●(1876) TDE.BF 317a. Ober kammigellou, tr. «voler de la sorte.»
(3) Ober ur gammigell : faire un faux-pas.
●(1905) BOBL 11 novembre 60/3c. Ar marc'h, mechanz, a reaz eur gammigel, rag ar c'harr a gouezaz tud hag all 'barz ar rivier.
- kammigellañkammigellañ
voir kammigellat
- kammigellat / kammigellañ
- kammigellekkammigellek
adj. Sinueux.
●(1931) VALL 694a. Sinueux, tr. «kammigellek.» ●798b. en zigzag, tr. «kammigellek.»
- kammigelluskammigellus
adj. Qui produit des sinuosités.
●(1931) VALL 694a-b. Sinueux, qui produit, qui développe des sinuosités, tr. «kammigellus.»
- kammiñkammiñ
voir kammañ
- kammober
- kammrozkammroz
coll. (botanique) Narcisses Narcissus sp.
●(1931) VALL 490a. Narcisse, tr. «kam(m)roz col. sg. kam(m)rozenn.»