Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 168 : de doareet (8351) à dol-2 (8400) :- doareetdoareet
adj.
(1) Bezañ doareet : avoir l'aspect.
●(1866) FHB 56/26. Bete vrema, an ed en douar a so caer ; druz int ha doareet mad. ●(1868) KMM 268. nac earied brao avoalc'h na doareed evel ma rancfet. ●(1877) EKG I 70. daou zen estren, doareet mad.
●(1900) MSJO 30. netra doareet guelloc'h gant Providans Doue. ●169. var reier a zo doareet evel grott Lourd. ●(1907) PERS 136. eun ti nevez a oa eno, doareet brao ha tost d'an iliz.
(2) Bezañ doareet da (+ v.) : il semble que.
●(1872) ROU 108b. Ce n'est pas vraisemblable, tr. «Neket doareed da veza gwir.»
●(1928) LEAN 15. doareet da rei frouez...
(3) (météorologie) Bezañ doareet fall, mat : avoir mauvaise, bonne apparence.
●(1907) PERS 67. var digarez ma vije doareet fall an amzer, meur a hini a laboure. ●(1929) FHAB Meurzh 91. An amzer a oa doareet fall. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) an amzer zo doareet-mat.
- doareour
- doashaatdoashaat
v.
I. V. tr. d.
(1) Doashaat (ub.) ouzh udb. : habituer (qqn) à qqc.
●(1849) LLB 1293. el lonèd aral (...) E zeli, a iouank, bout dueheit toh er iaw.
(2) Habituer, entraîner.
●(1927) DIHU 187/203. aveit duahat, sonnat ha gresat é ziùharigeu de zoug é gorv bras. ●(1937) TBBN 215. duahat, tr. «kustumat.»
II. V. intr.
(1) Doashaat ouzh udb. : s'accoutumer, s'aguerrir à.
●(1849) LLB 685. Er blanten a iouank doh en doar e zueha.
●(1939) KOLM 6. duahat doh er uerhonieh.
(2) Doashaat da : s'habituer à.
●(1929) DIHU 212/224. é sigur duahat de lén ha de skriù.
III. V. pron. réfl. En em zoashaat ouzh : s'accoutumer.
●(1857) GUG 140. Jesus e sacrefi é vamprigueu distér, / Èl aveid hum zuéhat doh é varhue ér Halvér.
- doazhdoazh
adj.
(1) Compétent.
●(1825) COSp 28. bent-i criue ha duah mat, pé goan hac hemp experiance, ne vern quet.
●(1943) DIHU 379/195. Biskoah ur vatéh ken duah, ur jao labour ar er pamdé.
(2) Bout doazh ouzh udb. : être rompu, aguerri à.
●(1744) L'Arm 12a. Amazone, tr. «Meairh duah doh er breséle.» ●341b. Rompu, qui a l'usage & la facilité, tr. «Duah.» ●436b. Emmariné, tr. «Duah doh er morr.» ●(1790) MG 395. Ur heminér (...) e oai quen duah doh er bigottèt. ●(1792) HS 105. n'enn dé quet düah ur bugul doh enn treu-zé. ●315. duah doh-oh.
●(1831) RDU 126. un nombr bras a dut e chonge bout dueah doh en oræson. ●(1849) LLB 1187-1188. loened (…) / Duehoh doh er bouitaj hag en er ag er vro. ●(1855) BDE 127. bout duéah doh en oræson. ●(1863) MBF 89. er varteloded é zou dueh doh er vêcher, tr. «les matelots sont habitués au métier.»
●(1905) IMJK 256. en treu ma on dueh dohté.
(3) Bout doazh d'ober udb. : avoir l'habitude de faire qqc.
●(1906) HIVL 53. duah de lén én don ar ger galon. ●(1922) EOVD 273. er ré e zou duah de gondui en ineañneu. ●(1927) BBMT 7. A dural é oé hoah duéh de laret bamdé chapelet er Spered-Santél. ●(1954) BGUE 32/4. peh ken duah e oé hor michérourion koh de lakat o arz de servij o Fé.
(4) Bout doazh e : exceller en.
●(1895) FOV 238. E zou duah ér vechir de vagein er ronsèd.
(5) Doazh da : habitué à.
●(1897) EST 74. Un dén duèh d'é labour, tr. «Un homme habitué à ce travail.»
●(1925) SFKH 14. Er boh-sé ne oé ket duah de vout staget.
- doazhderdoazhder
m. Habileté.
●(1930) DIHU 22765/. El liùerion neoah, deusto d'ou duahdér, n'int ket bet aveit laret braùité er chapél-sé én hé féh.
- doazhiñdoazhiñ
v.
(1) V. intr. S'aguerrir, accoutumer à.
●(1744) L'Arm 9a. Aguerrir, tr. «Duahein doh er bresél.. pp, duahétt doh er bresél.. pt, mé zuaha doh, &c.» ●441b. Il n'appartient qu'à un homme d'esprit de s'étourdir un peu sur les malheurs, tr. «Né aparchante nameitt d'unn deîn à ispritt duahein unn tamicq doh er maleurieu.»
(2) V. tr. d. Accoutumer.
●(1744) L'Arm 367b. Stiler, tr. «Duahein.»
●(1907) VBFV.fb 2a. accoutumer, tr. «duahein.»
- doazhoni
- DobenusDobenus
voir benedisite
- doberdober
m. –ioù cf. ober
(1) Besoin.
●(1790) MG 296. hanàuein hue hlinhuædeu hac hun dobérieu. ●(1790) Ismar 7. hum chervige a nehai eit hun dobér hemb quin. ●(1792) CAg 131. Eit goulen ém dober secour.
●(1821) SST 37. ne ouai quet dober a bayein rançon. ●(1831) RDU 169. en dobér hun nès ag er pedein. ●(1838) OVD 189. réglein é gousquet revé é zobér naturel. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 70. dobér vras. ●(1855) BDE 1140. Ean e hanàu ol hun dobérieu. ●(1861) BSJ 77. tennet hou quérent ag en dobér.
●(1907) BSPD I 117. pourvéein d'ol hou tobérieu. ●(1921) BUFA 32. dobérieu er horv. ●49. n'hou tilauskou ket én hou tobérieu. ●(1931) GUBI 186. hun sekour é pep dobèr.
(2) Kaout dober a (+ v.) : avoir, sentir le besoin de.
●(1790) MG vii. hac en hi dès dobér bras a zésquein hé devær.
●(1906) HIVL 124. dobér em es a zonet de Baris. ●(1921) BUFA 149. dobér en doé a laret d'é vredér é boén.
(3) Kaout dober a (+ subst.) : avoir besoin de.
●(1856) VNA 107. Nous avons besoin de pluie, tr. «Dobér hun nès a hlàu.»
(4) Bout e dober : être dans le besoin.
●(1790) Ismar 89. mar dai hun Nessan én un dobér bras.
●(1839) BESquil 465. ou fartagein guet er ré e zou é dobér.
(5) Doberioù naturel : besoins naturels.
●(1790) MG 201. er-ré e hum laq d'obér ou dobérieu naturel ér hettan léh ma ta chonge tehai.
- doc'h .1doc'h .1
m. & interj.
(1) M. Porc.
●(1931) VALL 129b. Cochon, tr. «doc'h fam.» ●(1934) CDFi 14 avril. eun doc'hig hag eun nebeud yer. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. (note de F. Vallée) Doc'h ! Unan eus anoiou koz ar moc'h, miret en ano-lec'h Koad-an-doc'h. ●(1962) EGRH I 70. doc’h m. -ed, tr. « cochon, pourceau (= pemoc’h). »
(2) Interj. Onomatopée pour appeler les porcs.
●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Doc'h ! doc'h = da c'hervel ar moc'h.
- doc'h .2doc'h .2
prép., conj. & part.
I. Prép.
(1) (indiquant la proximité) Contre, à, de, près de.
●(17--) TE 59. hum laquad doh taul.
●(1792-1815) CHCH 133. Ar’r voten-hont doh er véred, tr. « Sur cette colline près du cimetière. »
(2) Envers, à (qqn, qqc.).
●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.
●(1838) OVD 140. ne chiffamb quet en eile doh éguilé.
(3) En fonction de.
●(c.1680) NG 136. Er haf prepet douh pep ehom.
(4) Doc'h ur sach : sans discontinuer.
●(1932) BRTG 65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulè én tu aral d'hé arhulé aveit deu pé tri dé, doh ur chach.
(5) Sur. cf. diouzh
●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.
(6) Doc’h e skoaz : à l’épaule.
●(1942) DHKN 63. Ur fuzilien e oè doh e skoé klei ha trèset e oè d’ur jiboésour.
II. Loc. conj. Doc'h ma : selon que.
●(1913) AVIE 158. doh ma oé el loér én hé hresk pé ar en digresk.
III. Part. verb. Élément de formation du gérondif. En.
●(c.1680) NG 431-432. He houe bet en ellet / Douh ou advertissou, tr. « The angels had been / Telling them. »
●(1942) DHKN 88. un dé mah oen d’en Ulster é vonet, doh men guélet é saùas huchereh, ha kent pèl tolpereh.
►[form. conju.]
S1 doc'hin
●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.
●(1818) HJC 110. ac hui e huès malice deheign.
S2 doc'has / doc'his / doc'hit / doc'hous
●(1790) MG 29. caz hac orreur e mès dohid. ●(17--) VO 104. hum guemér doh id.
●(1841) IDH 226. me mès caz ha malice doh-ous.
●(1903) EGBV 149. me vehé chifet doh ous.
●(1906) DIHU 7/123. dohis a pe sellan. ●(1908) NIKO 144. Truhé em es dohous. ●(1908) AVES 18. ne hran ket geu doh is. ●(1912) BOEG 40. Hannéh é e zihuen doh as a me héli. ●(1912) DIHU 80/27. petra e hoal dohous. ●(1914) MABR 35. Ker fal-sen é mant bet dohid !
S3m doc'htañ
●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.
●(1900) BUSF 22. unañ ag é zivreh (...) é oé a skleij doh t'on èl un dra marù. ●(1913) AVIE 236. Ind (…) e skopou doh tou.
S3f doc'hti
●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. parlandâl e hré criue doh t'hi.
●(1932) GUTO 4. hi e sellas get mé dohti.
P1 doc'himp
●(1767) ISpour 245. é tihuenn dohemp. ●(1790) MG 197. ean e spi dohemb abad en dé. ●(1790) Ismar 472. ne vireint quet dohemb.
●(1857) LVH 232. a pe oent arfleuet dohemb.
P2 doc'hoc'h
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 43. Ean e chiffou bras doh-oh. ●(1856) VNA 90. Il ne vous convient pas de faire des grimaces quand je vous parle, tr. «Ne jauge quet doh-oh gobér grimeu, a pe gonzan doh-oh.»
P3 doc'hte
●(1790) Ismar 536. cuhein e rait doh-t'ai.
●(1821) SST 53. ean e gonzas doh-thai.
●(1913) AVIE 258. hag ér sort é hrer doh té.
- doc'had
- doc'haldoc'hal
v. intr. (en plt des porcs) Grogner.
●(1633) Nom 216a. Grunnitus, suum est, stridor suis : grognement : grouingnamant, dochal eguis vn guys.
●(1732) GReg 474b. Grogner, parlant des pourceaux, tr. «Doc'hal. pr. doc'het.»
●(1847) FVR 122. ar moc'h enn touez pere e oa en em dennet, a doc'he, a soroc'he, hag a hoc'he. ●(1876) TDE.BF 293a. doc'ha, v. n., tr. «Grogner comme les pourceaux.» ●(1877) EKG I 125. Mez ar moc'h (...) a doc'he, a zoroc'he hag a oc'he...
●(1927) GERI.Ern 116. doc'hal, tr. «v. Grogner (se dit du pourceau).» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. doc'hal «crier comme un porc», skrivet a-dreuz toc'hal el levr «Itron Varia Garmez».
- Doc'hardDoc'hard
m -ed (blason populaire).
(1) Doc'harded krouget (surnom des habitants de l’Ouest du Jaudy).
●(1974) TDBP III 369. Doc'harded krouget / A zebr laou evel kaouled (gens de l'Ouest du Jaudy).
●(2004) TROMK 221a. Tud e kuzh-heol d'ar Yeodi : / Doc'harded krouget / A debr laou evel kaouled. Jules Gros.
(2) Doc'harded Plistin (surnom des habitants de Plestin).
●(2000) TPBR 212. C'est ce cri de oc'h, oc'h – ar moc'h a doc'h, a zoroc'h, a zoroc'h hag a oc'h, les cochons grognent, grommellent et grondent, qui aurait, dit-on, valu aux habitants de Plestin-les-Grèves d'être baptisés : Doc'harded Plistin, les "grognons" de Plestin, en raison de leur façon de prononcer le breton, influencés en l'occurence par les Léonards venus planter leurs choux en Trégor. ●(2005) HYZH 244/38. Doc'harded Plistin. ●note de l’auteur : "Doc'hard. Doc'hard 'zo un tamm evel Pagan e Bro-Leon, pelloc'h emañ bepred. Amañ eo evit tud Plistin (Titour : Andrev Latimier); met evit Jul ar Groz da skouer (TDBP.III/369), eo diwar-benn an dud er c'hornaoueg d'ar Yeodi (kalz pelloc'h war-du ar reter eta). Diazezet eo an anv war "doc'h", evit ober goap eus ar re a zistag "doc'h" evit deoc'h; e reter Treger e vez distaget "dac'h", e kornaoueg Treger "dèc'h"; "doc'h" a seblant bezañ ur stumm na vez klevet nemet adal ma 'n em gaver en ul lodenn eus Kernev (ALBB. 107)."
- doc'hellatdoc'hellat
v. intr.
(1) (en plt des porcs) Grogner.
●(1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hella(t).»
(2) (en plt de qqn) Se racler la gorge.
●(1938) GWAL 110-111/16. Ar mengleuzier, hep respont, a doc'hellas hag a skopas e-kreiz an tantad peurzevet. ●(1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hal (…) doc'hella(t) se disent aussi des personnes (enfants «F. ha B.» ar c'hlañvour a doc'hellas… Jakez Riou, An tad-Koz»).»
- doc'herezh
- doc'htañdoc'htañ
voir diouzhtañ
- dodinañdodinañ
v. tr. d. Séduire, tromper.
●(1922) DGEShy (d’après HYZH 52-53 p. 155). dodina, v. tr., tr. «’séduire, attirer, charmer ; syn. de touella’, L. ar Floc’h, 1922.»
- dodinetdodinet
adj. Trompé.
●(1924) NFLO. trompé, tr. «dodinet = touellet.»
- dodo .1dodo .1
m. enfant.
(1) Dodo.
●(1744) L'Arm 114b. Dodo, tr. «Dodo. m.»
●(1900) KAKE 33. Grît dodoig, va c'holladen ! ●(1924) SBED 79. groeit dodo.
(2) Ober dodo d'ur babig : bercer un bébé.
●(1924) SBED 79. Me saùa de greiz noz / D'hobér dohui dodo.
(3) Lit.
●(1910-15) CTPV I 33. On dodoèk bihan e hrei berdi-berdan, tr. «un petit lit que nous bercerons.»
- dodo .2
- dodoennañdodoennañ
v. tr. d. enfant. Choyer, dorloter.
●(1912) BUAZpermoal 898. Ar yaouankan a ve dodoennet bepred muioc'hik evit ar re-all. (...) Den yaouank, c'hoant ho peus da vezan dodoennet, moumounet gant an Otrou Doue ?
- doeh-doeh-
v. tr. d. = (?) Maintenir en place (?).
●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 217-218. mæs ne gouéh quet [er groéz], er fardeu aral hi doeh.
- DoelanDoelan
voir Dolan
- Doerion
- dofennourdofennour
m. –ion Conteur de choses invraisemblables.
●(1927) GERI.Ern 116. dofennour m., tr. «Conteur de choses invraisemblables, de bourdes, qu'il exagère.»
- dofoùdofoù
plur. Turlupinades.
●(1927) GERI.Ern 116. dofeu pl., tr. «contes pour rire, turlupinades V[annetais].»
- dogandogan
m. –ed
(1) Cocu.
●(1499) Ca 69b. Dogan. ga. cocu / celui qui nourrist aultruy enfans et cuyde nourrir les siens.
●(1659) SCger 32a. cornart, tr. «dogan, p. et.» ●145b. dogan, tr. «cocu.» ●(c.1718) CHal.ms i. cornar, tr. «dogan doguet, h/cornard.» ●(1732) GReg 176b. Cocu, terme injurieux, tr. «Dogan. p. doganed.» ●212b. Cornard, cocu, tr. «Dogan. p. doganed.» ●(1763-1767) SE 1. quement dogan so er bet, tr. «tout ce qu'y a de cocus au monde.» ●(17--) EN 1329. Pa ve dogan o coais, tr. «Quand votre gars serait cornard.»
●(1838) CGK 12. Mar chanç dezan demizi eo dogan peurvia. ●Meur a zogan a ra goab deus pen e amezec. ●(1895) GMB 192. On dit en Trég[uier] dogan, dogen, heli-dogen, heri-dogen.
●(1927) GERI.Ern 116. dogan, tr. «Cocu, mari trompé.»
(2) Dogan kontant : homme qui supporte le cocuage.
●(1732) GReg 229b. Couvre-pot, tr. «homme qui sçait, & qui souffre le libertinage de sa femme, tr. «dogan countant.»
- doganaj
- doganañdoganañ
voir doganiñ
- doganenn
- doganiezh
- doganiñ / doganañdoganiñ / doganañ
v. tr. d. Cocufier.
●(1499) Ca 69b. Doganaff. ga. faire coquz aulcun homme marie.
●(1848) SBI II 212. Am eus kerc'het ma mewel ewit ma doganañ ! tr. «Moi qui ai été chercher mon domestique pour me faire cocu !» ●(1864) SBI II 102. Dogani an aotro, tr. «Faire Monsieur cocu.» ●(1876) TDE.BF 165b. Dogana, tr. «Faire cocu, cocufier.»
●(1927) GERI.Ern 116. dogana, tr. «rendre cocu.» ●(1944) DIHU 393/67. penaos é vè «doganet» ur pried. ●(1962) EGRH I 70. doganañ v., tr. « cocufier. »
- doged
- dogezdogez
m. –ed (zoologie) Dogue (chien).
(1) Dogez.
●(1633) Nom 30b. Canis molossus : mastin, chien, dogue : mastin, quy bras, dogues.
●(1659) SCger 45a. dogue, tr. «dogués p. et.»
●(c.1825-1830 AJC 1232. a balamourd dan doqueset a re ar hard. ●(1868) KTB.ms 14 p 194. un dogès vraz a zo aze. ●(1887) SRD 11. Daou zoguès em beuz euz ar re voassa. ●(18--) SBI II 194. Ann dogezed hac ar chass red, tr. «Les dogues et les chiens courants.»
(2) (Blason populaire) Dogezed : surnom des habitants de Plougastell-Daoulas.
●(1647) Am 416. Quement Dogues bras so en Plougastell. ●(1647) Am A.286. Quement Dogues bras so en Plougastell, tr. « Tous les grands dogues qui sont à Plougastel ».
- dogmatek
- dogmenndogmenn
f. –où Dogme.
●(1960) BAHE 23/5. ma vije diskleriet evel un dogmenn eus ar feiz katolik difaziusted ar Pab.
- doian
- dok
- doktordoktor
m. –ed
I.
A.
(1) Docteur, savant.
●(1612) Cnf.epist 19. an holl doctoret. ●34. Doctoret scauant ha gouizyec bras.
●(1659) SCger 45a. docteur, tr. «doctor.» ●(c.1680) NG 302. (Geluer) e doctoret.
●(1909) NOAR vi. D'an tammou krak doktored difeiz. ●(1921) BUFA 42. en doktor disketan. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 55. Doktor e vijen kavet marteze gand eun den dizesk ha diskol.
(2) Doktor war : docteur en, es.
●(1909) FHAB Eost 232. ne oa ket eun doktor var ar relijion. ●(1929) FHAB Ebrel 158. al lezano a zoktor war al lennegez.
B. Docteur, médecin.
●(1935) OALD 51/6. dont a reas an Doktor da welout koenv va divesker.
II. (religion)
(1) Doktor an Iliz : docteur de l'Église.
●(1792) HS 5. Ahouèl, livreu enn Tadeu santèl, enn Doctorèt ag enn Ilis, ha livreu er ré-hont e hannüér el livreu sacret, er scritur santèl ?
●(1902) MBKJ 158. Santez Thereza, lakeat e renk Doktored ann Iliz.
(2) Doktor al Lezenn : docteur de la Loi.
●(1849) LLBg vi 50-51. Hou mab e hias un dé, é kuh d'oh, de gleuet / En doktored ag el lezen.
●(1903) MBJJ 173. rabined pe doktored al Lezen.
- doktorelezh
- doktorezh
- doktoriezh
- doktrindoktrin
m./f. –où Doctrine.
●(1499) Ca 70b. Doctrin. g. doctrine. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrin. gal. doctrine. ●(1530) Pm 50. doctrin mat, tr. «la bonne doctrine.» ●258. Ha bez creff deuot dre dotryn, tr. «Et sois fort et dévot par doctrine.» ●(1557) B I 17. dotrin net, tr. «la pure doctrine.» ●(1575) M 21. Heruez é doctrinaou, tr. «selon ses doctrines.»
●(1834) APD 101. an Doctrin hac a voralen an Aviel. ●(1854) PSA I 39. un doctrin ampouisonet ha carguet a bèn-lézenneu condannet dré en Ilis.
- doktrinañdoktrinañ
v. tr. d.
(1) Instruire, endoctriner.
●(1499) Ca 70b. Doctrinaff. g. doctriner. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrinaff. g. doctriner. ●(1557) B I 87. Nen douff quet din dan fin de dotrinaff, tr. «Je ne suis pas digne de l'instruire.» ●(1575) M 1073. Ha doctrinaff affet, ho subiectet hedan, tr. «Et instruire tout à fait leurs sujets, ardemment (?).» ●(1576) Cath 5. Sanctes Cathell (…) a voe ynstrue[t] ha doctrinet en oll ardou liberal.
●(17--) CCn 122. quer couls o doctrinent da anauout ar fe, tr. «Ils lui apprenaient aussi à connaître la foi.» ●(17--) SP III 521. da dont do doctrinan, tr. «pour les endoctriner.»
●(1914) DFBP 117b. endoctriner, tr. «Doktrina.»
►absol.
●(14--) N 1783. Euit doctrina nos ha deiz / Ha chrisqui an feiz en Breiz man, tr. «Pour instruire nuit et jour / Et accroître la foi dans cette Bretagne.»
(2) Corriger, châtier.
●(1575) M 975. Pan doctrinez da corff, mar menn ober torfet, tr. «Quand tu corriges ton corps s'il veut faire une faute.»
(3) sens fig. Soigner les plats (en cuisine).
●(1530) J p. 202a. Hastit tizmat list hoz tatin / An boet en queguyn dotrinet, tr. «Dépêchez-vous, silence ! et vite à votre cuisine et à vos plats !» ●tr. (DEBm 275) «soignez (vos plats).»
- doktrinapldoktrinapl
adj. Qu'on peut instruire.
●(c.1500) Cb 71a. [dotrin] Jtez mathematicus / ca / cum. ga. dotrinables. b. dotrinabl.
- doktriner
- DolDol
n. de lieu.
(1) Dol-de-Bretagne (cité).
●(1688) DOctrinal 186. un all Samson, pehini à voué goude Arc’hescob en Éborac an enesenn, ha goude é Dol é Breis-isel. ●197. ha goude ma en deva eff quaçet da Dol, er bloas 553. ●(1732) GReg 299b. Dôl. ●(1746) BS 670. Neuse e resont sevel ur gouent vras en Dôl. ●(c.1789) SD 20. Garnier, Person, Deputet eus a Zol.
●(1825-1830) AJC p. 280. dol. ●(1834) KKK 132. Hini Breiz Uc'hel a zalc'hé Sant Briek, Sant Malo, Dol ha Roazoun. ●(1834) HEB 378. Sant Samson a voe choaset evit beza arc'hescop e Dol. ●1847 FVR []. Ann Aotrou a Herse, Eskop Dol. ●(18--) PENdast 258. Sant-Briec, Landreguer a Dol. ●(1884) BUZmorvan 476. ez eaz anezhan he-unan da gear Dol. ●(1894) BUZmornik 726. var douar Breiz e kichen kear Dol.
●(1909) NOAR 137. azalek Dol betek an naoned. ●(1910) EGBT 129. Stank e oa gwejall an dud ac'h ê d'ober tro Breiz, evit pidi war beio an eskibien gentan eus hon bro, en Gwened, en Kemper, en Kastel-Pôl, en Landreger, en Sant-Brieg, en Sant-Malo hag en Dol. ●(1911) BUAZmadeg []. hag e reaz d'ar venec'h deski d'ezan kement tra a c'hell gouzout eun den a iliz, e Baulon da genta, e Dol da c'houde. ●(1948) KANTlandivizio 72. E kichen Dol e zeo ganet.
(2) Dol (pays).
●(1687) MArtin 3. En Leon, Dol, en Sant Briec. ●(1712) HB 80. ha nep a chom e Dol a ell lavaret : Sant Paul ha Sant Samson.
(3) Eskopti Dol : évêché de Dol.
●(1656) VEach 61. parres meillac, en Escobti Dol. ●(1732) GReg 339a. Cals Parresyou eveus a Escopty Dol a so eñclaouët. ebarz èn Escoptyou all a vreyz.
●(1827-1829) VSA 2433. Eun den a esquopty dol maro edif har hac edou droad. ●(1839) BESquillere 427. Sant Thuriàu e zas er bed e Trécoet, toste de gouvand Ballon, é escobti Dol. ●(1847) FVR 8. euz a barrez Lanvellek, gwech all e eskopti Dol. ●(1865) FHB 16/122a. Goude beza gounezet an eneziz-ze da Zoue, an daou visioner a dremenaz da Lannevez, parrez all euz a escopti Dôl. ●(1876) BJM 93. escoptiou Dol ha Sant-Briec. ●(1887) RCP iv 24. eur vumelen deus a eskopti Dol.
●(1914) ARVG Eost 138. Betek an Dispac’h vras, parouz Koadout, stag outi evel trew hini Magoar, a oa lod eus Eskopti Dol. ●(1931) FHAB C'houevrer 48. Eus Krozon, an Tad Maner a yeas, d'ober misionou e eskoptiou Treger, Dol ha Leon.
(4) Arc’heskopti Dol : archevêché de Dol.
●(1732) GReg 125a. Sant Buzoc, Sant Beuzeuc, Sant Beuzec, Arc’hescop a Zol. ●(1744) L'Arm 131b. Enn éssquêd à Arch'Esscopti Doll enn-dèss goarnéd er Baræzieu claouéd énn Esscoptieu à Ruan, San-Maleu, Quimpér, San-Briêc, ha Treiguérr.
●(18--) PENgwerin10 56. Arc’heskop Dol a levere.
- dol .1
- dol .2