Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 168 : de doareet (8351) à dol-2 (8400) :
  • doareet
    doareet

    adj.

    (1) Bezañ doareet : avoir l'aspect.

    (1866) FHB 56/26. Bete vrema, an ed en douar a so caer ; druz int ha doareet mad. ●(1868) KMM 268. nac earied brao avoalc'h na doareed evel ma rancfet. ●(1877) EKG I 70. daou zen estren, doareet mad.

    (1900) MSJO 30. netra doareet guelloc'h gant Providans Doue. ●169. var reier a zo doareet evel grott Lourd. ●(1907) PERS 136. eun ti nevez a oa eno, doareet brao ha tost d'an iliz.

    (2) Bezañ doareet da (+ v.) : il semble que.

    (1872) ROU 108b. Ce n'est pas vraisemblable, tr. «Neket doareed da veza gwir.»

    (1928) LEAN 15. doareet da rei frouez...

    (3) (météorologie) Bezañ doareet fall, mat : avoir mauvaise, bonne apparence.

    (1907) PERS 67. var digarez ma vije doareet fall an amzer, meur a hini a laboure. ●(1929) FHAB Meurzh 91. An amzer a oa doareet fall. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) an amzer zo doareet-mat.

  • doareour
    doareour

    m. –ion Nouvelliste.

    (1927) GERI.Ern 116. doéréour V[annetais], tr. «nouvelliste.»

  • doashaat
    doashaat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Doashaat (ub.) ouzh udb. : habituer (qqn) à qqc.

    (1849) LLB 1293. el lonèd aral (...) E zeli, a iouank, bout dueheit toh er iaw.

    (2) Habituer, entraîner.

    (1927) DIHU 187/203. aveit duahat, sonnat ha gresat é ziùharigeu de zoug é gorv bras. ●(1937) TBBN 215. duahat, tr. «kustumat.»

    II. V. intr.

    (1) Doashaat ouzh udb. : s'accoutumer, s'aguerrir à.

    (1849) LLB 685. Er blanten a iouank doh en doar e zueha.

    (1939) KOLM 6. duahat doh er uerhonieh.

    (2) Doashaat da : s'habituer à.

    (1929) DIHU 212/224. é sigur duahat de lén ha de skriù.

    III. V. pron. réfl. En em zoashaat ouzh : s'accoutumer.

    (1857) GUG 140. Jesus e sacrefi é vamprigueu distér, / Èl aveid hum zuéhat doh é varhue ér Halvér.

  • doazh
    doazh

    adj.

    (1) Compétent.

    (1825) COSp 28. bent-i criue ha duah mat, pé goan hac hemp experiance, ne vern quet.

    (1943) DIHU 379/195. Biskoah ur vatéh ken duah, ur jao labour ar er pamdé.

    (2) Bout doazh ouzh udb. : être rompu, aguerri à.

    (1744) L'Arm 12a. Amazone, tr. «Meairh duah doh er breséle.» ●341b. Rompu, qui a l'usage & la facilité, tr. «Duah.» ●436b. Emmariné, tr. «Duah doh er morr.» ●(1790) MG 395. Ur heminér (...) e oai quen duah doh er bigottèt. ●(1792) HS 105. n'enn dé quet düah ur bugul doh enn treu-zé. ●315. duah doh-oh.

    (1831) RDU 126. un nombr bras a dut e chonge bout dueah doh en oræson. ●(1849) LLB 1187-1188. loened (…) / Duehoh doh er bouitaj hag en er ag er vro. ●(1855) BDE 127. bout duéah doh en oræson. ●(1863) MBF 89. er varteloded é zou dueh doh er vêcher, tr. «les matelots sont habitués au métier.»

    (1905) IMJK 256. en treu ma on dueh dohté.

    (3) Bout doazh d'ober udb. : avoir l'habitude de faire qqc.

    (1906) HIVL 53. duah de lén én don ar ger galon. ●(1922) EOVD 273. er ré e zou duah de gondui en ineañneu. ●(1927) BBMT 7. A dural é oé hoah duéh de laret bamdé chapelet er Spered-Santél. ●(1954) BGUE 32/4. peh ken duah e oé hor michérourion koh de lakat o arz de servij o Fé.

    (4) Bout doazh e : exceller en.

    (1895) FOV 238. E zou duah ér vechir de vagein er ronsèd.

    (5) Doazh da : habitué à.

    (1897) EST 74. Un dén duèh d'é labour, tr. «Un homme habitué à ce travail.»

    (1925) SFKH 14. Er boh-sé ne oé ket duah de vout staget.

  • doazhder
    doazhder

    m. Habileté.

    (1930) DIHU 22765/. El liùerion neoah, deusto d'ou duahdér, n'int ket bet aveit laret braùité er chapél-sé én hé féh.

  • doazhiñ
    doazhiñ

    v.

    (1) V. intr. S'aguerrir, accoutumer à.

    (1744) L'Arm 9a. Aguerrir, tr. «Duahein doh er bresél.. pp, duahétt doh er bresél.. pt, mé zuaha doh, &c.» ●441b. Il n'appartient qu'à un homme d'esprit de s'étourdir un peu sur les malheurs, tr. «Né aparchante nameitt d'unn deîn à ispritt duahein unn tamicq doh er maleurieu.»

    (2) V. tr. d. Accoutumer.

    (1744) L'Arm 367b. Stiler, tr. «Duahein

    (1907) VBFV.fb 2a. accoutumer, tr. «duahein

  • doazhoni
    doazhoni

    f. Compétence.

    (1934) MAAZ 126. houh ampertiz, hou tuahoni.

  • Dobenus
    Dobenus

    voir benedisite

  • dober
    dober

    m. –ioù cf. ober

    (1) Besoin.

    (1790) MG 296. hanàuein hue hlinhuædeu hac hun dobérieu. ●(1790) Ismar 7. hum chervige a nehai eit hun dobér hemb quin. ●(1792) CAg 131. Eit goulen ém dober secour.

    (1821) SST 37. ne ouai quet dober a bayein rançon. ●(1831) RDU 169. en dobér hun nès ag er pedein. ●(1838) OVD 189. réglein é gousquet revé é zobér naturel. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 70. dobér vras. ●(1855) BDE 1140. Ean e hanàu ol hun dobérieu. ●(1861) BSJ 77. tennet hou quérent ag en dobér.

    (1907) BSPD I 117. pourvéein d'ol hou tobérieu. ●(1921) BUFA 32. dobérieu er horv. ●49. n'hou tilauskou ket én hou tobérieu. ●(1931) GUBI 186. hun sekour é pep dobèr.

    (2) Kaout dober a (+ v.) : avoir, sentir le besoin de.

    (1790) MG vii. hac en hi dès dobér bras a zésquein hé devær.

    (1906) HIVL 124. dobér em es a zonet de Baris. ●(1921) BUFA 149. dobér en doé a laret d'é vredér é boén.

    (3) Kaout dober a (+ subst.) : avoir besoin de.

    (1856) VNA 107. Nous avons besoin de pluie, tr. «Dobér hun nès a hlàu.»

    (4) Bout e dober : être dans le besoin.

    (1790) Ismar 89. mar dai hun Nessan én un dobér bras.

    (1839) BESquil 465. ou fartagein guet er ré e zou é dobér.

    (5) Doberioù naturel : besoins naturels.

    (1790) MG 201. er-ré e hum laq d'obér ou dobérieu naturel ér hettan léh ma ta chonge tehai.

  • doc'h .1
    doc'h .1

    m. & interj.

    (1) M. Porc.

    (1931) VALL 129b. Cochon, tr. «doc'h fam.» ●(1934) CDFi 14 avril. eun doc'hig hag eun nebeud yer. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. (note de F. Vallée) Doc'h ! Unan eus anoiou koz ar moc'h, miret en ano-lec'h Koad-an-doc'h. ●(1962) EGRH I 70. doc’h m. -ed, tr. « cochon, pourceau (= pemoc’h). »

    (2) Interj. Onomatopée pour appeler les porcs.

    (1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Doc'h ! doc'h = da c'hervel ar moc'h.

  • doc'h .2
    doc'h .2

    prép., conj. & part.

    I. Prép.

    (1) (indiquant la proximité) Contre, à, de, près de.

    (17--) TE 59. hum laquad doh taul.

    (1792-1815) CHCH 133. Ar’r voten-hont doh er véred, tr. « Sur cette colline près du cimetière. »

    (2) Envers, à (qqn, qqc.).

    (1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    (1838) OVD 140. ne chiffamb quet en eile doh éguilé.

    (3) En fonction de.

    (c.1680) NG 136. Er haf prepet douh pep ehom.

    (4) Doc'h ur sach : sans discontinuer.

    (1932) BRTG 65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulè én tu aral d'hé arhulé aveit deu pé tri dé, doh ur chach.

    (5) Sur. cf. diouzh

    (1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.

    (6) Doc’h e skoaz : à l’épaule.

    (1942) DHKN 63. Ur fuzilien e oè doh e skoé klei ha trèset e oè d’ur jiboésour.

    II. Loc. conj. Doc'h ma : selon que.

    (1913) AVIE 158. doh ma oé el loér én hé hresk pé ar en digresk.

    III. Part. verb. Élément de formation du gérondif. En.

    (c.1680) NG 431-432. He houe bet en ellet / Douh ou advertissou, tr. « The angels had been / Telling them. »

    (1942) DHKN 88. un dé mah oen d’en Ulster é vonet, doh men guélet é saùas huchereh, ha kent pèl tolpereh.

    ►[form. conju.]

    S1 doc'hin

    (1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    (1818) HJC 110. ac hui e huès malice deheign.

    S2 doc'has / doc'his / doc'hit / doc'hous

    (1790) MG 29. caz hac orreur e mès dohid. ●(17--) VO 104. hum guemér doh id.

    (1841) IDH 226. me mès caz ha malice doh-ous.

    (1903) EGBV 149. me vehé chifet doh ous.

    (1906) DIHU 7/123. dohis a pe sellan. ●(1908) NIKO 144. Truhé em es dohous. ●(1908) AVES 18. ne hran ket geu doh is. ●(1912) BOEG 40. Hannéh é e zihuen doh as a me héli. ●(1912) DIHU 80/27. petra e hoal dohous. ●(1914) MABR 35. Ker fal-sen é mant bet dohid !

    S3m doc'htañ

    (1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    (1900) BUSF 22. unañ ag é zivreh (...) é oé a skleij doh t'on èl un dra marù. ●(1913) AVIE 236. Ind (…) e skopou doh tou.

    S3f doc'hti

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. parlandâl e hré criue doh t'hi.

    (1932) GUTO 4. hi e sellas get mé dohti.

    P1 doc'himp

    (1767) ISpour 245. é tihuenn dohemp. ●(1790) MG 197. ean e spi dohemb abad en dé. ●(1790) Ismar 472. ne vireint quet dohemb.

    (1857) LVH 232. a pe oent arfleuet dohemb.

    P2 doc'hoc'h

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 43. Ean e chiffou bras doh-oh. ●(1856) VNA 90. Il ne vous convient pas de faire des grimaces quand je vous parle, tr. «Ne jauge quet doh-oh gobér grimeu, a pe gonzan doh-oh

    P3 doc'hte

    (1790) Ismar 536. cuhein e rait doh-t'ai.

    (1821) SST 53. ean e gonzas doh-thai.

    (1913) AVIE 258. hag ér sort é hrer doh té.

  • doc'had
    doc'had

    m. –où Grognement.

    (1936) IVGA 277. Paole a laoske eun doc'hadig sec'h.

  • doc'hal
    doc'hal

    v. intr. (en plt des porcs) Grogner.

    (1633) Nom 216a. Grunnitus, suum est, stridor suis : grognement : grouingnamant, dochal eguis vn guys.

    (1732) GReg 474b. Grogner, parlant des pourceaux, tr. «Doc'hal. pr. doc'het

    (1847) FVR 122. ar moc'h enn touez pere e oa en em dennet, a doc'he, a soroc'he, hag a hoc'he. ●(1876) TDE.BF 293a. doc'ha, v. n., tr. «Grogner comme les pourceaux.» ●(1877) EKG I 125. Mez ar moc'h (...) a doc'he, a zoroc'he hag a oc'he...

    (1927) GERI.Ern 116. doc'hal, tr. «v. Grogner (se dit du pourceau).» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. doc'hal «crier comme un porc», skrivet a-dreuz toc'hal el levr «Itron Varia Garmez».

  • Doc'hard
    Doc'hard

    m -ed (blason populaire).

    (1) Doc'harded krouget (surnom des habitants de l’Ouest du Jaudy).

    (1974) TDBP III 369. Doc'harded krouget / A zebr laou evel kaouled (gens de l'Ouest du Jaudy).

    (2004) TROMK 221a. Tud e kuzh-heol d'ar Yeodi : / Doc'harded krouget / A debr laou evel kaouled. Jules Gros.

    (2) Doc'harded Plistin (surnom des habitants de Plestin).

    (2000) TPBR 212. C'est ce cri de oc'h, oc'h – ar moc'h a doc'h, a zoroc'h, a zoroc'h hag a oc'h, les cochons grognent, grommellent et grondent, qui aurait, dit-on, valu aux habitants de Plestin-les-Grèves d'être baptisés : Doc'harded Plistin, les "grognons" de Plestin, en raison de leur façon de prononcer le breton, influencés en l'occurence par les Léonards venus planter leurs choux en Trégor. ●(2005) HYZH 244/38. Doc'harded Plistin. ●note de l’auteur : "Doc'hard. Doc'hard 'zo un tamm evel Pagan e Bro-Leon, pelloc'h emañ bepred. Amañ eo evit tud Plistin (Titour : Andrev Latimier); met evit Jul ar Groz da skouer (TDBP.III/369), eo diwar-benn an dud er c'hornaoueg d'ar Yeodi (kalz pelloc'h war-du ar reter eta). Diazezet eo an anv war "doc'h", evit ober goap eus ar re a zistag "doc'h" evit deoc'h; e reter Treger e vez distaget "dac'h", e kornaoueg Treger "dèc'h"; "doc'h" a seblant bezañ ur stumm na vez klevet nemet adal ma 'n em gaver en ul lodenn eus Kernev (ALBB. 107)."

  • doc'hellat
    doc'hellat

    v. intr.

    (1) (en plt des porcs) Grogner.

    (1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hella(t).»

    (2) (en plt de qqn) Se racler la gorge.

    (1938) GWAL 110-111/16. Ar mengleuzier, hep respont, a doc'hellas hag a skopas e-kreiz an tantad peurzevet. ●(1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hal (…) doc'hella(t) se disent aussi des personnes (enfants «F. ha B.» ar c'hlañvour a doc'hellas… Jakez Riou, An tad-Koz»).»

  • doc'herezh
    doc'herezh

    m. Grognement.

    (1732) GReg 474b. Grognement, cri des pourceaux, tr. «Doc'hérez

    (1876) TDE.BF 293a. doc'herez, s. m., tr. «Grognement des pourceaux.»

  • doc'htañ
    doc'htañ

    voir diouzhtañ

  • dodinañ
    dodinañ

    v. tr. d. Séduire, tromper.

    (1922) DGEShy (d’après HYZH 52-53 p. 155). dodina, v. tr., tr. «’séduire, attirer, charmer ; syn. de touella’, L. ar Floc’h, 1922.»

  • dodinet
    dodinet

    adj. Trompé.

    (1924) NFLO. trompé, tr. «dodinet = touellet.»

  • dodo .1
    dodo .1

    m. enfant.

    (1) Dodo.

    (1744) L'Arm 114b. Dodo, tr. «Dodo. m.»

    (1900) KAKE 33. Grît dodoig, va c'holladen ! ●(1924) SBED 79. groeit dodo.

    (2) Ober dodo d'ur babig : bercer un bébé.

    (1924) SBED 79. Me saùa de greiz noz / D'hobér dohui dodo.

    (3) Lit.

    (1910-15) CTPV I 33. On dodoèk bihan e hrei berdi-berdan, tr. «un petit lit que nous bercerons.»

  • dodo .2
    dodo .2

    m. enfant. Cheval, dada.

    (1732) GReg 241b. Dada, Cheval, en terme enfantin, tr. «Dodo

  • dodoennañ
    dodoennañ

    v. tr. d. enfant. Choyer, dorloter.

    (1912) BUAZpermoal 898. Ar yaouankan a ve dodoennet bepred muioc'hik evit ar re-all. (...) Den yaouank, c'hoant ho peus da vezan dodoennet, moumounet gant an Otrou Doue ?

  • doeh-
    doeh-

    v. tr. d. = (?) Maintenir en place (?).

    (1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 217-218. mæs ne gouéh quet [er groéz], er fardeu aral hi doeh.

  • Doelan
    Doelan

    voir Dolan

  • Doerion
    Doerion

    pl. Blason populaire : surnom des habitants de Saint-Allouestre.

    (1911) DIHU 73/282. Doerion e hrér a dud Sant-Aleustr rak ma larant, èl kalz a dud aral en do eit en devo. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Saint-Allouestre, Doérion (car ils disaient "en do" pour "en devou").

  • dofennour
    dofennour

    m. –ion Conteur de choses invraisemblables.

    (1927) GERI.Ern 116. dofennour m., tr. «Conteur de choses invraisemblables, de bourdes, qu'il exagère.»

  • dofoù
    dofoù

    plur. Turlupinades.

    (1927) GERI.Ern 116. dofeu pl., tr. «contes pour rire, turlupinades V[annetais].»

  • dogan
    dogan

    m. –ed

    (1) Cocu.

    (1499) Ca 69b. Dogan. ga. cocu / celui qui nourrist aultruy enfans et cuyde nourrir les siens.

    (1659) SCger 32a. cornart, tr. «dogan, p. et.» ●145b. dogan, tr. «cocu.» ●(c.1718) CHal.ms i. cornar, tr. «dogan doguet, h/cornard.» ●(1732) GReg 176b. Cocu, terme injurieux, tr. «Dogan. p. doganed.» ●212b. Cornard, cocu, tr. «Dogan. p. doganed.» ●(1763-1767) SE 1. quement dogan so er bet, tr. «tout ce qu'y a de cocus au monde.» ●(17--) EN 1329. Pa ve dogan o coais, tr. «Quand votre gars serait cornard.»

    (1838) CGK 12. Mar chanç dezan demizi eo dogan peurvia. ●Meur a zogan a ra goab deus pen e amezec. ●(1895) GMB 192. On dit en Trég[uier] dogan, dogen, heli-dogen, heri-dogen.

    (1927) GERI.Ern 116. dogan, tr. «Cocu, mari trompé.»

    (2) Dogan kontant : homme qui supporte le cocuage.

    (1732) GReg 229b. Couvre-pot, tr. «homme qui sçait, & qui souffre le libertinage de sa femme, tr. «dogan countant

  • doganaj
    doganaj

    m. Cocuage.

    (1732) GReg 176b. Cocuage, tr. «Doganaich

  • doganañ
    doganañ

    voir doganiñ

  • doganenn
    doganenn

    f. –ed Femme de cocu.

    (1908) DGEShy (d’après HYZH 52-53 p. 155). doganenn, s.f., femme d'un cocu, Trégor, Berthou, 1908. ●(1931) VALL 129b. femme de cocu, tr. «doganenn.» ●(1962) EGRH I 70. dogarenn (lire : doganenn) f. -ed, tr. « femme de cocu. »

  • doganiezh
    doganiezh

    f. Cocuage.

    (1732) GReg 176b. Cocuage, tr. «Doganyez

    (1931) VALL 129b. état de cocu, tr. «doganiezh.» ●(1962) EGRH I 70. doganïezh f., tr. « condition de cocu. »

  • doganiñ / doganañ
    doganiñ / doganañ

    v. tr. d. Cocufier.

    (1499) Ca 69b. Doganaff. ga. faire coquz aulcun homme marie.

    (1848) SBI II 212. Am eus kerc'het ma mewel ewit ma doganañ ! tr. «Moi qui ai été chercher mon domestique pour me faire cocu !» ●(1864) SBI II 102. Dogani an aotro, tr. «Faire Monsieur cocu.» ●(1876) TDE.BF 165b. Dogana, tr. «Faire cocu, cocufier.»

    (1927) GERI.Ern 116. dogana, tr. «rendre cocu.» ●(1944) DIHU 393/67. penaos é vè «doganet» ur pried. ●(1962) EGRH I 70. doganañ v., tr. « cocufier. »

  • doged
    doged

    m. Cocu.

    (c.1718) CHal.ms i. cornar, tr. «dogan doguet, h/cornard.»

  • dogez
    dogez

    m. –ed (zoologie) Dogue (chien).

    (1) Dogez.

    (1633) Nom 30b. Canis molossus : mastin, chien, dogue : mastin, quy bras, dogues.

    (1659) SCger 45a. dogue, tr. «dogués p. et

    (c.1825-1830 AJC 1232. a balamourd dan doqueset a re ar hard. ●(1868) KTB.ms 14 p 194. un dogès vraz a zo aze. ●(1887) SRD 11. Daou zoguès em beuz euz ar re voassa. ●(18--) SBI II 194. Ann dogezed hac ar chass red, tr. «Les dogues et les chiens courants.»

    (2) (Blason populaire) Dogezed : surnom des habitants de Plougastell-Daoulas.

    (1647) Am 416. Quement Dogues bras so en Plougastell. ●(1647) Am A.286. Quement Dogues bras so en Plougastell, tr. « Tous les grands dogues qui sont à Plougastel ».

  • dogmatek
    dogmatek

    adj. Dogmatique.

    (1971) BAHE 68/26. an ton dogmatek-se.

  • dogmenn
    dogmenn

    f. –où Dogme.

    (1960) BAHE 23/5. ma vije diskleriet evel un dogmenn eus ar feiz katolik difaziusted ar Pab.

  • doian
    doian

    m. –ed Doyen.

    (1633) Nom 281b. Censor Ecclesiasticus : Prouiseur, ou Doyen : Prouisor, Doyan.

  • dok
    dok

    m. –où Dock.

    (1943) TRHS 74. tiez-dastum bras-bras ha dokoù niverus.

  • doktor
    doktor

    m. –ed

    I.

    A.

    (1) Docteur, savant.

    (1612) Cnf.epist 19. an holl doctoret. ●34. Doctoret scauant ha gouizyec bras.

    (1659) SCger 45a. docteur, tr. «doctor.» ●(c.1680) NG 302. (Geluer) e doctoret.

    (1909) NOAR vi. D'an tammou krak doktored difeiz. ●(1921) BUFA 42. en doktor disketan. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 55. Doktor e vijen kavet marteze gand eun den dizesk ha diskol.

    (2) Doktor war : docteur en, es.

    (1909) FHAB Eost 232. ne oa ket eun doktor var ar relijion. ●(1929) FHAB Ebrel 158. al lezano a zoktor war al lennegez.

    B. Docteur, médecin.

    (1935) OALD 51/6. dont a reas an Doktor da welout koenv va divesker.

    II. (religion)

    (1) Doktor an Iliz : docteur de l'Église.

    (1792) HS 5. Ahouèl, livreu enn Tadeu santèl, enn Doctorèt ag enn Ilis, ha livreu er ré-hont e hannüér el livreu sacret, er scritur santèl ?

    (1902) MBKJ 158. Santez Thereza, lakeat e renk Doktored ann Iliz.

    (2) Doktor al Lezenn : docteur de la Loi.

    (1849) LLBg vi 50-51. Hou mab e hias un dé, é kuh d'oh, de gleuet / En doktored ag el lezen.

    (1903) MBJJ 173. rabined pe doktored al Lezen.

  • doktorelezh
    doktorelezh

    f. Doctorat.

    (1931) VALL 226a. Doctorat, tr. «doktorelez f.» ●(1941) GWAL 140-143/105. Da dezenn evit an doktorelez. ●(1962) EGRH I 70. doktorelezh f., tr. « doctorat. »

  • doktorezh
    doktorezh

    m. Doctorat.

    (1744) L'Arm 435b. Doctorerie, tr. «Doctoreah. m.»

  • doktoriezh
    doktoriezh

    f. Doctorat.

    (1920) MVRO 59/1a. eur mestr-labour doktoriez. ●(1931) VALL 226a. Doctorat, tr. «doktoriez f.»

  • doktrin
    doktrin

    m./f. –où Doctrine.

    (1499) Ca 70b. Doctrin. g. doctrine. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrin. gal. doctrine. ●(1530) Pm 50. doctrin mat, tr. «la bonne doctrine.» ●258. Ha bez creff deuot dre dotryn, tr. «Et sois fort et dévot par doctrine.» ●(1557) B I 17. dotrin net, tr. «la pure doctrine.» ●(1575) M 21. Heruez é doctrinaou, tr. «selon ses doctrines.»

    (1834) APD 101. an Doctrin hac a voralen an Aviel. ●(1854) PSA I 39. un doctrin ampouisonet ha carguet a bèn-lézenneu condannet dré en Ilis.

  • doktrinañ
    doktrinañ

    v. tr. d.

    (1) Instruire, endoctriner.

    (1499) Ca 70b. Doctrinaff. g. doctriner. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrinaff. g. doctriner. ●(1557) B I 87. Nen douff quet din dan fin de dotrinaff, tr. «Je ne suis pas digne de l'instruire.» ●(1575) M 1073. Ha doctrinaff affet, ho subiectet hedan, tr. «Et instruire tout à fait leurs sujets, ardemment (?).» ●(1576) Cath 5. Sanctes Cathell (…) a voe ynstrue[t] ha doctrinet en oll ardou liberal.

    (17--) CCn 122. quer couls o doctrinent da anauout ar fe, tr. «Ils lui apprenaient aussi à connaître la foi.» ●(17--) SP III 521. da dont do doctrinan, tr. «pour les endoctriner.»

    (1914) DFBP 117b. endoctriner, tr. «Doktrina

    ►absol.

    (14--) N 1783. Euit doctrina nos ha deiz / Ha chrisqui an feiz en Breiz man, tr. «Pour instruire nuit et jour / Et accroître la foi dans cette Bretagne.»

    (2) Corriger, châtier.

    (1575) M 975. Pan doctrinez da corff, mar menn ober torfet, tr. «Quand tu corriges ton corps s'il veut faire une faute.»

    (3) sens fig. Soigner les plats (en cuisine).

    (1530) J p. 202a. Hastit tizmat list hoz tatin / An boet en queguyn dotrinet, tr. «Dépêchez-vous, silence ! et vite à votre cuisine et à vos plats !» ●tr. (DEBm 275) «soignez (vos plats).»

  • doktrinapl
    doktrinapl

    adj. Qu'on peut instruire.

    (c.1500) Cb 71a. [dotrin] Jtez mathematicus / ca / cum. ga. dotrinables. b. dotrinabl.

  • doktriner
    doktriner

    m. –ion Endoctrineur.

    (1914) DFBP 117b. endoctrineur, tr. «Doktriner

  • Dol
    Dol

    n. de lieu.

    (1) Dol-de-Bretagne (cité).

    (1688) DOctrinal 186. un all Samson, pehini à voué goude Arc’hescob en Éborac an enesenn, ha goude é Dol é Breis-isel. ●197. ha goude ma en deva eff quaçet da Dol, er bloas 553. ●(1732) GReg 299b. Dôl. ●(1746) BS 670. Neuse e resont sevel ur gouent vras en Dôl.(c.1789) SD 20. Garnier, Person, Deputet eus a Zol.

    (1825-1830) AJC p. 280. dol.(1834) KKK 132. Hini Breiz Uc'hel a zalc'hé Sant Briek, Sant Malo, Dol ha Roazoun. ●(1834) HEB 378. Sant Samson a voe choaset evit beza arc'hescop e Dol. ●1847 FVR []. Ann Aotrou a Herse, Eskop Dol. ●(18--) PENdast 258. Sant-Briec, Landreguer a Dol. ●(1884) BUZmorvan 476. ez eaz anezhan he-unan da gear Dol. ●(1894) BUZmornik 726. var douar Breiz e kichen kear Dol.

    (1909) NOAR 137. azalek Dol betek an naoned. ●(1910) EGBT 129. Stank e oa gwejall an dud ac'h ê d'ober tro Breiz, evit pidi war beio an eskibien gentan eus hon bro, en Gwened, en Kemper, en Kastel-Pôl, en Landreger, en Sant-Brieg, en Sant-Malo hag en Dol. ●(1911) BUAZmadeg []. hag e reaz d'ar venec'h deski d'ezan kement tra a c'hell gouzout eun den a iliz, e Baulon da genta, e Dol da c'houde. ●(1948) KANTlandivizio 72. E kichen Dol e zeo ganet.

    (2) Dol (pays).

    (1687) MArtin 3. En Leon, Dol, en Sant Briec. ●(1712) HB 80. ha nep a chom e Dol a ell lavaret : Sant Paul ha Sant Samson.

    (3) Eskopti Dol : évêché de Dol.

    (1656) VEach 61. parres meillac, en Escobti Dol. ●(1732) GReg 339a. Cals Parresyou eveus a Escopty Dol a so eñclaouët. ebarz èn Escoptyou all a vreyz.

    (1827-1829) VSA 2433. Eun den a esquopty dol maro edif har hac edou droad. ●(1839) BESquillere 427. Sant Thuriàu e zas er bed e Trécoet, toste de gouvand Ballon, é escobti Dol. ●(1847) FVR 8. euz a barrez Lanvellek, gwech all e eskopti Dol. ●(1865) FHB 16/122a. Goude beza gounezet an eneziz-ze da Zoue, an daou visioner a dremenaz da Lannevez, parrez all euz a escopti Dôl. ●(1876) BJM 93. escoptiou Dol ha Sant-Briec. ●(1887) RCP iv 24. eur vumelen deus a eskopti Dol.

    (1914) ARVG Eost 138. Betek an Dispac’h vras, parouz Koadout, stag outi evel trew hini Magoar, a oa lod eus Eskopti Dol. ●(1931) FHAB C'houevrer 48. Eus Krozon, an Tad Maner a yeas, d'ober misionou e eskoptiou Treger, Dol ha Leon.

    (4) Arc’heskopti Dol : archevêché de Dol.

    (1732) GReg 125a. Sant Buzoc, Sant Beuzeuc, Sant Beuzec, Arc’hescop a Zol. ●(1744) L'Arm 131b. Enn éssquêd à Arch'Esscopti Doll enn-dèss goarnéd er Baræzieu claouéd énn Esscoptieu à Ruan, San-Maleu, Quimpér, San-Briêc, ha Treiguérr.

    (18--) PENgwerin10 56. Arc’heskop Dol a levere.

  • dol .1
    dol .1

    adj. Pal-dol : pelle courbe.

    (1936) FHAB Mezheven 213. Job en devoa diskouarn henvel ouz diou bal-dol ! ●(1958) BLBR 110/13. eun trañch, eul langede hag eur bal-dol.

  • dol .2
    dol .2

    m. Lieu fertile et bas.

    (1876) TDE.BF 165b. Dol, s. m. (anc.), tr. «Lieu fertile et bas.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...