Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 168 : de doareet (8351) à dol-2 (8400) :
  • doareet
    doareet

    adj.

    (1) Bezañ doareet : avoir l'aspect.

    ●(1866) FHB 56/26. Bete vrema, an ed en douar a so caer ; druz int ha doareet mad. ●(1868) KMM 268. nac earied brao avoalc'h na doareed evel ma rancfet. ●(1877) EKG I 70. daou zen estren, doareet mad.

    ●(1900) MSJO 30. netra doareet guelloc'h gant Providans Doue. ●169. var reier a zo doareet evel grott Lourd. ●(1907) PERS 136. eun ti nevez a oa eno, doareet brao ha tost d'an iliz.

    (2) Bezañ doareet da (+ v.) : il semble que.

    ●(1872) ROU 108b. Ce n'est pas vraisemblable, tr. «Neket doareed da veza gwir.»

    ●(1928) LEAN 15. doareet da rei frouez...

    (3) (météorologie) Bezañ doareet fall, mat : avoir mauvaise, bonne apparence.

    ●(1907) PERS 67. var digarez ma vije doareet fall an amzer, meur a hini a laboure. ●(1929) FHAB Meurzh 91. An amzer a oa doareet fall. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) an amzer zo doareet-mat.

  • doareour
    doareour

    m. –ion Nouvelliste.

    ●(1927) GERI.Ern 116. doéréour V[annetais], tr. «nouvelliste.»

  • doashaat
    doashaat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Doashaat (ub.) ouzh udb. : habituer (qqn) à qqc.

    ●(1849) LLB 1293. el lonèd aral (...) E zeli, a iouank, bout dueheit toh er iaw.

    (2) Habituer, entraîner.

    ●(1927) DIHU 187/203. aveit duahat, sonnat ha gresat é ziùharigeu de zoug é gorv bras. ●(1937) TBBN 215. duahat, tr. «kustumat.»

    II. V. intr.

    (1) Doashaat ouzh udb. : s'accoutumer, s'aguerrir à.

    ●(1849) LLB 685. Er blanten a iouank doh en doar e zueha.

    ●(1939) KOLM 6. duahat doh er uerhonieh.

    (2) Doashaat da : s'habituer à.

    ●(1929) DIHU 212/224. é sigur duahat de lén ha de skriù.

    III. V. pron. réfl. En em zoashaat ouzh : s'accoutumer.

    ●(1857) GUG 140. Jesus e sacrefi é vamprigueu distér, / Èl aveid hum zuéhat doh é varhue ér Halvér.

  • doazh
    doazh

    adj.

    (1) Compétent.

    ●(1825) COSp 28. bent-i criue ha duah mat, pé goan hac hemp experiance, ne vern quet.

    ●(1943) DIHU 379/195. Biskoah ur vatéh ken duah, ur jao labour ar er pamdé.

    (2) Bout doazh ouzh udb. : être rompu, aguerri à.

    ●(1744) L'Arm 12a. Amazone, tr. «Meairh duah doh er breséle.» ●341b. Rompu, qui a l'usage & la facilité, tr. «Duah.» ●436b. Emmariné, tr. «Duah doh er morr.» ●(1790) MG 395. Ur heminér (...) e oai quen duah doh er bigottèt. ●(1792) HS 105. n'enn dé quet düah ur bugul doh enn treu-zé. ●315. duah doh-oh.

    ●(1831) RDU 126. un nombr bras a dut e chonge bout dueah doh en oræson. ●(1849) LLB 1187-1188. loened (…) / Duehoh doh er bouitaj hag en er ag er vro. ●(1855) BDE 127. bout duéah doh en oræson. ●(1863) MBF 89. er varteloded é zou dueh doh er vêcher, tr. «les matelots sont habitués au métier.»

    ●(1905) IMJK 256. en treu ma on dueh dohté.

    (3) Bout doazh d'ober udb. : avoir l'habitude de faire qqc.

    ●(1906) HIVL 53. duah de lén én don ar ger galon. ●(1922) EOVD 273. er ré e zou duah de gondui en ineañneu. ●(1927) BBMT 7. A dural é oé hoah duéh de laret bamdé chapelet er Spered-Santél. ●(1954) BGUE 32/4. peh ken duah e oé hor michérourion koh de lakat o arz de servij o Fé.

    (4) Bout doazh e : exceller en.

    ●(1895) FOV 238. E zou duah ér vechir de vagein er ronsèd.

    (5) Doazh da : habitué à.

    ●(1897) EST 74. Un dén duèh d'é labour, tr. «Un homme habitué à ce travail.»

    ●(1925) SFKH 14. Er boh-sé ne oé ket duah de vout staget.

  • doazhder
    doazhder

    m. Habileté.

    ●(1930) DIHU 22765/. El liùerion neoah, deusto d'ou duahdér, n'int ket bet aveit laret braùité er chapél-sé én hé féh.

  • doazhiñ
    doazhiñ

    v.

    (1) V. intr. S'aguerrir, accoutumer à.

    ●(1744) L'Arm 9a. Aguerrir, tr. «Duahein doh er bresél.. pp, duahétt doh er bresél.. pt, mé zuaha doh, &c.» ●441b. Il n'appartient qu'à un homme d'esprit de s'étourdir un peu sur les malheurs, tr. «Né aparchante nameitt d'unn deîn à ispritt duahein unn tamicq doh er maleurieu.»

    (2) V. tr. d. Accoutumer.

    ●(1744) L'Arm 367b. Stiler, tr. «Duahein.»

    ●(1907) VBFV.fb 2a. accoutumer, tr. «duahein.»

  • doazhoni
    doazhoni

    f. Compétence.

    ●(1934) MAAZ 126. houh ampertiz, hou tuahoni.

  • Dobenus
    Dobenus

    voir benedisite

  • dober
    dober

    m. –ioù cf. ober

    (1) Besoin.

    ●(1790) MG 296. hanàuein hue hlinhuædeu hac hun dobérieu. ●(1790) Ismar 7. hum chervige a nehai eit hun dobér hemb quin. ●(1792) CAg 131. Eit goulen ém dober secour.

    ●(1821) SST 37. ne ouai quet dober a bayein rançon. ●(1831) RDU 169. en dobér hun nès ag er pedein. ●(1838) OVD 189. réglein é gousquet revé é zobér naturel. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 70. dobér vras. ●(1855) BDE 1140. Ean e hanàu ol hun dobérieu. ●(1861) BSJ 77. tennet hou quérent ag en dobér.

    ●(1907) BSPD I 117. pourvéein d'ol hou tobérieu. ●(1921) BUFA 32. dobérieu er horv. ●49. n'hou tilauskou ket én hou tobérieu. ●(1931) GUBI 186. hun sekour é pep dobèr.

    (2) Kaout dober a (+ v.) : avoir, sentir le besoin de.

    ●(1790) MG vii. hac en hi dès dobér bras a zésquein hé devær.

    ●(1906) HIVL 124. dobér em es a zonet de Baris. ●(1921) BUFA 149. dobér en doé a laret d'é vredér é boén.

    (3) Kaout dober a (+ subst.) : avoir besoin de.

    ●(1856) VNA 107. Nous avons besoin de pluie, tr. «Dobér hun nès a hlàu.»

    (4) Bout e dober : être dans le besoin.

    ●(1790) Ismar 89. mar dai hun Nessan én un dobér bras.

    ●(1839) BESquil 465. ou fartagein guet er ré e zou é dobér.

    (5) Doberioù naturel : besoins naturels.

    ●(1790) MG 201. er-ré e hum laq d'obér ou dobérieu naturel ér hettan léh ma ta chonge tehai.

  • doc'h .1
    doc'h .1

    m. & interj.

    (1) M. Porc.

    ●(1931) VALL 129b. Cochon, tr. «doc'h fam.» ●(1934) CDFi 14 avril. eun doc'hig hag eun nebeud yer. ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. (note de F. Vallée) Doc'h ! Unan eus anoiou koz ar moc'h, miret en ano-lec'h Koad-an-doc'h. ●(1962) EGRH I 70. doc’h m. -ed, tr. « cochon, pourceau (= pemoc’h). »

    (2) Interj. Onomatopée pour appeler les porcs.

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Doc'h ! doc'h = da c'hervel ar moc'h.

  • doc'h .2
    doc'h .2

    prép., conj. & part.

    I. Prép.

    (1) (indiquant la proximité) Contre, à, de, près de.

    ●(17--) TE 59. hum laquad doh taul.

    ●(1792-1815) CHCH 133. Ar’r voten-hont doh er véred, tr. « Sur cette colline près du cimetière. »

    (2) Envers, à (qqn, qqc.).

    ●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    ●(1838) OVD 140. ne chiffamb quet en eile doh éguilé.

    (3) En fonction de.

    ●(c.1680) NG 136. Er haf prepet douh pep ehom.

    (4) Doc'h ur sach : sans discontinuer.

    ●(1932) BRTG 65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulè én tu aral d'hé arhulé aveit deu pé tri dé, doh ur chach.

    (5) Sur. cf. diouzh

    ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.

    (6) Doc’h e skoaz : à l’épaule.

    ●(1942) DHKN 63. Ur fuzilien e oè doh e skoé klei ha trèset e oè d’ur jiboésour.

    II. Loc. conj. Doc'h ma : selon que.

    ●(1913) AVIE 158. doh ma oé el loér én hé hresk pé ar en digresk.

    III. Part. verb. Élément de formation du gérondif. En.

    ●(c.1680) NG 431-432. He houe bet en ellet / Douh ou advertissou, tr. « The angels had been / Telling them. »

    ●(1942) DHKN 88. un dé mah oen d’en Ulster é vonet, doh men guélet é saùas huchereh, ha kent pèl tolpereh.

    ►[form. conju.]

    S1 doc'hin

    ●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    ●(1818) HJC 110. ac hui e huès malice deheign.

    S2 doc'has / doc'his / doc'hit / doc'hous

    ●(1790) MG 29. caz hac orreur e mès dohid. ●(17--) VO 104. hum guemér doh id.

    ●(1841) IDH 226. me mès caz ha malice doh-ous.

    ●(1903) EGBV 149. me vehé chifet doh ous.

    ●(1906) DIHU 7/123. dohis a pe sellan. ●(1908) NIKO 144. Truhé em es dohous. ●(1908) AVES 18. ne hran ket geu doh is. ●(1912) BOEG 40. Hannéh é e zihuen doh as a me héli. ●(1912) DIHU 80/27. petra e hoal dohous. ●(1914) MABR 35. Ker fal-sen é mant bet dohid !

    S3m doc'htañ

    ●(1790) MG 222. ha mouhét-è doheign a gaus ne hoarhan quet mui doh-t'ou én Ilis.

    ●(1900) BUSF 22. unañ ag é zivreh (...) é oé a skleij doh t'on èl un dra marù. ●(1913) AVIE 236. Ind (…) e skopou doh tou.

    S3f doc'hti

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 180. parlandâl e hré criue doh t'hi.

    ●(1932) GUTO 4. hi e sellas get mé dohti.

    P1 doc'himp

    ●(1767) ISpour 245. é tihuenn dohemp. ●(1790) MG 197. ean e spi dohemb abad en dé. ●(1790) Ismar 472. ne vireint quet dohemb.

    ●(1857) LVH 232. a pe oent arfleuet dohemb.

    P2 doc'hoc'h

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 43. Ean e chiffou bras doh-oh. ●(1856) VNA 90. Il ne vous convient pas de faire des grimaces quand je vous parle, tr. «Ne jauge quet doh-oh gobér grimeu, a pe gonzan doh-oh.»

    P3 doc'hte

    ●(1790) Ismar 536. cuhein e rait doh-t'ai.

    ●(1821) SST 53. ean e gonzas doh-thai.

    ●(1913) AVIE 258. hag ér sort é hrer doh té.

  • doc'had
    doc'had

    m. –où Grognement.

    ●(1936) IVGA 277. Paole a laoske eun doc'hadig sec'h.

  • doc'hal
    doc'hal

    v. intr. (en plt des porcs) Grogner.

    ●(1633) Nom 216a. Grunnitus, suum est, stridor suis : grognement : grouingnamant, dochal eguis vn guys.

    ●(1732) GReg 474b. Grogner, parlant des pourceaux, tr. «Doc'hal. pr. doc'het.»

    ●(1847) FVR 122. ar moc'h enn touez pere e oa en em dennet, a doc'he, a soroc'he, hag a hoc'he. ●(1876) TDE.BF 293a. doc'ha, v. n., tr. «Grogner comme les pourceaux.» ●(1877) EKG I 125. Mez ar moc'h (...) a doc'he, a zoroc'he hag a oc'he...

    ●(1927) GERI.Ern 116. doc'hal, tr. «v. Grogner (se dit du pourceau).» ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 210. doc'hal «crier comme un porc», skrivet a-dreuz toc'hal el levr «Itron Varia Garmez».

  • Doc'hard
    Doc'hard

    m -ed (blason populaire).

    (1) Doc'harded krouget (surnom des habitants de l’Ouest du Jaudy).

    ●(1974) TDBP III 369. Doc'harded krouget / A zebr laou evel kaouled (gens de l'Ouest du Jaudy).

    ●(2004) TROMK 221a. Tud e kuzh-heol d'ar Yeodi : / Doc'harded krouget / A debr laou evel kaouled. Jules Gros.

    (2) Doc'harded Plistin (surnom des habitants de Plestin).

    ●(2000) TPBR 212. C'est ce cri de oc'h, oc'h – ar moc'h a doc'h, a zoroc'h, a zoroc'h hag a oc'h, les cochons grognent, grommellent et grondent, qui aurait, dit-on, valu aux habitants de Plestin-les-Grèves d'être baptisés : Doc'harded Plistin, les "grognons" de Plestin, en raison de leur façon de prononcer le breton, influencés en l'occurence par les Léonards venus planter leurs choux en Trégor. ●(2005) HYZH 244/38. Doc'harded Plistin. ●note de l’auteur : "Doc'hard. Doc'hard 'zo un tamm evel Pagan e Bro-Leon, pelloc'h emañ bepred. Amañ eo evit tud Plistin (Titour : Andrev Latimier); met evit Jul ar Groz da skouer (TDBP.III/369), eo diwar-benn an dud er c'hornaoueg d'ar Yeodi (kalz pelloc'h war-du ar reter eta). Diazezet eo an anv war "doc'h", evit ober goap eus ar re a zistag "doc'h" evit deoc'h; e reter Treger e vez distaget "dac'h", e kornaoueg Treger "dèc'h"; "doc'h" a seblant bezañ ur stumm na vez klevet nemet adal ma 'n em gaver en ul lodenn eus Kernev (ALBB. 107)."

  • doc'hellat
    doc'hellat

    v. intr.

    (1) (en plt des porcs) Grogner.

    ●(1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hella(t).»

    (2) (en plt de qqn) Se racler la gorge.

    ●(1938) GWAL 110-111/16. Ar mengleuzier, hep respont, a doc'hellas hag a skopas e-kreiz an tantad peurzevet. ●(1942) VALLsup 89b. Grogner, tr. «doc'hal (…) doc'hella(t) se disent aussi des personnes (enfants «F. ha B.» ar c'hlañvour a doc'hellas… Jakez Riou, An tad-Koz»).»

  • doc'herezh
    doc'herezh

    m. Grognement.

    ●(1732) GReg 474b. Grognement, cri des pourceaux, tr. «Doc'hérez.»

    ●(1876) TDE.BF 293a. doc'herez, s. m., tr. «Grognement des pourceaux.»

  • doc'htañ
    doc'htañ

    voir diouzhtañ

  • dodinañ
    dodinañ

    v. tr. d. Séduire, tromper.

    ●(1922) DGEShy (d’après HYZH 52-53 p. 155). dodina, v. tr., tr. «’séduire, attirer, charmer ; syn. de touella’, L. ar Floc’h, 1922.»

  • dodinet
    dodinet

    adj. Trompé.

    ●(1924) NFLO. trompé, tr. «dodinet = touellet.»

  • dodo .1
    dodo .1

    m. enfant.

    (1) Dodo.

    ●(1744) L'Arm 114b. Dodo, tr. «Dodo. m.»

    ●(1900) KAKE 33. Grît dodoig, va c'holladen ! ●(1924) SBED 79. groeit dodo.

    (2) Ober dodo d'ur babig : bercer un bébé.

    ●(1924) SBED 79. Me saùa de greiz noz / D'hobér dohui dodo.

    (3) Lit.

    ●(1910-15) CTPV I 33. On dodoèk bihan e hrei berdi-berdan, tr. «un petit lit que nous bercerons.»

  • dodo .2
    dodo .2

    m. enfant. Cheval, dada.

    ●(1732) GReg 241b. Dada, Cheval, en terme enfantin, tr. «Dodo.»

  • dodoennañ
    dodoennañ

    v. tr. d. enfant. Choyer, dorloter.

    ●(1912) BUAZpermoal 898. Ar yaouankan a ve dodoennet bepred muioc'hik evit ar re-all. (...) Den yaouank, c'hoant ho peus da vezan dodoennet, moumounet gant an Otrou Doue ?

  • doeh-
    doeh-

    v. tr. d. = (?) Maintenir en place (?).

    ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 217-218. mæs ne gouéh quet [er groéz], er fardeu aral hi doeh.

  • Doelan
    Doelan

    voir Dolan

  • Doerion
    Doerion

    pl. Blason populaire : surnom des habitants de Saint-Allouestre.

    ●(1911) DIHU 73/282. Doerion e hrér a dud Sant-Aleustr rak ma larant, èl kalz a dud aral en do eit en devo. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Saint-Allouestre, Doérion (car ils disaient "en do" pour "en devou").

  • dofennour
    dofennour

    m. –ion Conteur de choses invraisemblables.

    ●(1927) GERI.Ern 116. dofennour m., tr. «Conteur de choses invraisemblables, de bourdes, qu'il exagère.»

  • dofoù
    dofoù

    plur. Turlupinades.

    ●(1927) GERI.Ern 116. dofeu pl., tr. «contes pour rire, turlupinades V[annetais].»

  • dogan
    dogan

    m. –ed

    (1) Cocu.

    ●(1499) Ca 69b. Dogan. ga. cocu / celui qui nourrist aultruy enfans et cuyde nourrir les siens.

    ●(1659) SCger 32a. cornart, tr. «dogan, p. et.» ●145b. dogan, tr. «cocu.» ●(c.1718) CHal.ms i. cornar, tr. «dogan doguet, h/cornard.» ●(1732) GReg 176b. Cocu, terme injurieux, tr. «Dogan. p. doganed.» ●212b. Cornard, cocu, tr. «Dogan. p. doganed.» ●(1763-1767) SE 1. quement dogan so er bet, tr. «tout ce qu'y a de cocus au monde.» ●(17--) EN 1329. Pa ve dogan o coais, tr. «Quand votre gars serait cornard.»

    ●(1838) CGK 12. Mar chanç dezan demizi eo dogan peurvia. ●Meur a zogan a ra goab deus pen e amezec. ●(1895) GMB 192. On dit en Trég[uier] dogan, dogen, heli-dogen, heri-dogen.

    ●(1927) GERI.Ern 116. dogan, tr. «Cocu, mari trompé.»

    (2) Dogan kontant : homme qui supporte le cocuage.

    ●(1732) GReg 229b. Couvre-pot, tr. «homme qui sçait, & qui souffre le libertinage de sa femme, tr. «dogan countant.»

  • doganaj
    doganaj

    m. Cocuage.

    ●(1732) GReg 176b. Cocuage, tr. «Doganaich.»

  • doganañ
    doganañ

    voir doganiñ

  • doganenn
    doganenn

    f. –ed Femme de cocu.

    ●(1908) DGEShy (d’après HYZH 52-53 p. 155). doganenn, s.f., femme d'un cocu, Trégor, Berthou, 1908. ●(1931) VALL 129b. femme de cocu, tr. «doganenn.» ●(1962) EGRH I 70. dogarenn (lire : doganenn) f. -ed, tr. « femme de cocu. »

  • doganiezh
    doganiezh

    f. Cocuage.

    ●(1732) GReg 176b. Cocuage, tr. «Doganyez.»

    ●(1931) VALL 129b. état de cocu, tr. «doganiezh.» ●(1962) EGRH I 70. doganïezh f., tr. « condition de cocu. »

  • doganiñ / doganañ
    doganiñ / doganañ

    v. tr. d. Cocufier.

    ●(1499) Ca 69b. Doganaff. ga. faire coquz aulcun homme marie.

    ●(1848) SBI II 212. Am eus kerc'het ma mewel ewit ma doganañ ! tr. «Moi qui ai été chercher mon domestique pour me faire cocu !» ●(1864) SBI II 102. Dogani an aotro, tr. «Faire Monsieur cocu.» ●(1876) TDE.BF 165b. Dogana, tr. «Faire cocu, cocufier.»

    ●(1927) GERI.Ern 116. dogana, tr. «rendre cocu.» ●(1944) DIHU 393/67. penaos é vè «doganet» ur pried. ●(1962) EGRH I 70. doganañ v., tr. « cocufier. »

  • doged
    doged

    m. Cocu.

    ●(c.1718) CHal.ms i. cornar, tr. «dogan doguet, h/cornard.»

  • dogez
    dogez

    m. –ed (zoologie) Dogue (chien).

    (1) Dogez.

    ●(1633) Nom 30b. Canis molossus : mastin, chien, dogue : mastin, quy bras, dogues.

    ●(1659) SCger 45a. dogue, tr. «dogués p. et.»

    ●(c.1825-1830 AJC 1232. a balamourd dan doqueset a re ar hard. ●(1868) KTB.ms 14 p 194. un dogès vraz a zo aze. ●(1887) SRD 11. Daou zoguès em beuz euz ar re voassa. ●(18--) SBI II 194. Ann dogezed hac ar chass red, tr. «Les dogues et les chiens courants.»

    (2) (Blason populaire) Dogezed : surnom des habitants de Plougastell-Daoulas.

    ●(1647) Am 416. Quement Dogues bras so en Plougastell. ●(1647) Am A.286. Quement Dogues bras so en Plougastell, tr. « Tous les grands dogues qui sont à Plougastel ».

  • dogmatek
    dogmatek

    adj. Dogmatique.

    ●(1971) BAHE 68/26. an ton dogmatek-se.

  • dogmenn
    dogmenn

    f. –où Dogme.

    ●(1960) BAHE 23/5. ma vije diskleriet evel un dogmenn eus ar feiz katolik difaziusted ar Pab.

  • doian
    doian

    m. –ed Doyen.

    ●(1633) Nom 281b. Censor Ecclesiasticus : Prouiseur, ou Doyen : Prouisor, Doyan.

  • dok
    dok

    m. –où Dock.

    ●(1943) TRHS 74. tiez-dastum bras-bras ha dokoù niverus.

  • doktor
    doktor

    m. –ed

    I.

    A.

    (1) Docteur, savant.

    ●(1612) Cnf.epist 19. an holl doctoret. ●34. Doctoret scauant ha gouizyec bras.

    ●(1659) SCger 45a. docteur, tr. «doctor.» ●(c.1680) NG 302. (Geluer) e doctoret.

    ●(1909) NOAR vi. D'an tammou krak doktored difeiz. ●(1921) BUFA 42. en doktor disketan. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 55. Doktor e vijen kavet marteze gand eun den dizesk ha diskol.

    (2) Doktor war : docteur en, es.

    ●(1909) FHAB Eost 232. ne oa ket eun doktor var ar relijion. ●(1929) FHAB Ebrel 158. al lezano a zoktor war al lennegez.

    B. Docteur, médecin.

    ●(1935) OALD 51/6. dont a reas an Doktor da welout koenv va divesker.

    II. (religion)

    (1) Doktor an Iliz : docteur de l'Église.

    ●(1792) HS 5. Ahouèl, livreu enn Tadeu santèl, enn Doctorèt ag enn Ilis, ha livreu er ré-hont e hannüér el livreu sacret, er scritur santèl ?

    ●(1902) MBKJ 158. Santez Thereza, lakeat e renk Doktored ann Iliz.

    (2) Doktor al Lezenn : docteur de la Loi.

    ●(1849) LLBg vi 50-51. Hou mab e hias un dé, é kuh d'oh, de gleuet / En doktored ag el lezen.

    ●(1903) MBJJ 173. rabined pe doktored al Lezen.

  • doktorelezh
    doktorelezh

    f. Doctorat.

    ●(1931) VALL 226a. Doctorat, tr. «doktorelez f.» ●(1941) GWAL 140-143/105. Da dezenn evit an doktorelez. ●(1962) EGRH I 70. doktorelezh f., tr. « doctorat. »

  • doktorezh
    doktorezh

    m. Doctorat.

    ●(1744) L'Arm 435b. Doctorerie, tr. «Doctoreah. m.»

  • doktoriezh
    doktoriezh

    f. Doctorat.

    ●(1920) MVRO 59/1a. eur mestr-labour doktoriez. ●(1931) VALL 226a. Doctorat, tr. «doktoriez f.»

  • doktrin
    doktrin

    m./f. –où Doctrine.

    ●(1499) Ca 70b. Doctrin. g. doctrine. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrin. gal. doctrine. ●(1530) Pm 50. doctrin mat, tr. «la bonne doctrine.» ●258. Ha bez creff deuot dre dotryn, tr. «Et sois fort et dévot par doctrine.» ●(1557) B I 17. dotrin net, tr. «la pure doctrine.» ●(1575) M 21. Heruez é doctrinaou, tr. «selon ses doctrines.»

    ●(1834) APD 101. an Doctrin hac a voralen an Aviel. ●(1854) PSA I 39. un doctrin ampouisonet ha carguet a bèn-lézenneu condannet dré en Ilis.

  • doktrinañ
    doktrinañ

    v. tr. d.

    (1) Instruire, endoctriner.

    ●(1499) Ca 70b. Doctrinaff. g. doctriner. ●(c.1500) Cb 71a. Dotrinaff. g. doctriner. ●(1557) B I 87. Nen douff quet din dan fin de dotrinaff, tr. «Je ne suis pas digne de l'instruire.» ●(1575) M 1073. Ha doctrinaff affet, ho subiectet hedan, tr. «Et instruire tout à fait leurs sujets, ardemment (?).» ●(1576) Cath 5. Sanctes Cathell (…) a voe ynstrue[t] ha doctrinet en oll ardou liberal.

    ●(17--) CCn 122. quer couls o doctrinent da anauout ar fe, tr. «Ils lui apprenaient aussi à connaître la foi.» ●(17--) SP III 521. da dont do doctrinan, tr. «pour les endoctriner.»

    ●(1914) DFBP 117b. endoctriner, tr. «Doktrina.»

    ►absol.

    ●(14--) N 1783. Euit doctrina nos ha deiz / Ha chrisqui an feiz en Breiz man, tr. «Pour instruire nuit et jour / Et accroître la foi dans cette Bretagne.»

    (2) Corriger, châtier.

    ●(1575) M 975. Pan doctrinez da corff, mar menn ober torfet, tr. «Quand tu corriges ton corps s'il veut faire une faute.»

    (3) sens fig. Soigner les plats (en cuisine).

    ●(1530) J p. 202a. Hastit tizmat list hoz tatin / An boet en queguyn dotrinet, tr. «Dépêchez-vous, silence ! et vite à votre cuisine et à vos plats !» ●tr. (DEBm 275) «soignez (vos plats).»

  • doktrinapl
    doktrinapl

    adj. Qu'on peut instruire.

    ●(c.1500) Cb 71a. [dotrin] Jtez mathematicus / ca / cum. ga. dotrinables. b. dotrinabl.

  • doktriner
    doktriner

    m. –ion Endoctrineur.

    ●(1914) DFBP 117b. endoctrineur, tr. «Doktriner.»

  • Dol
    Dol

    n. de lieu.

    (1) Dol-de-Bretagne (cité).

    ●(1688) DOctrinal 186. un all Samson, pehini à voué goude Arc’hescob en Éborac an enesenn, ha goude é Dol é Breis-isel. ●197. ha goude ma en deva eff quaçet da Dol, er bloas 553. ●(1732) GReg 299b. Dôl. ●(1746) BS 670. Neuse e resont sevel ur gouent vras en Dôl. ●(c.1789) SD 20. Garnier, Person, Deputet eus a Zol.

    ●(1825-1830) AJC p. 280. dol. ●(1834) KKK 132. Hini Breiz Uc'hel a zalc'hé Sant Briek, Sant Malo, Dol ha Roazoun. ●(1834) HEB 378. Sant Samson a voe choaset evit beza arc'hescop e Dol. ●1847 FVR []. Ann Aotrou a Herse, Eskop Dol. ●(18--) PENdast 258. Sant-Briec, Landreguer a Dol. ●(1884) BUZmorvan 476. ez eaz anezhan he-unan da gear Dol. ●(1894) BUZmornik 726. var douar Breiz e kichen kear Dol.

    ●(1909) NOAR 137. azalek Dol betek an naoned. ●(1910) EGBT 129. Stank e oa gwejall an dud ac'h ê d'ober tro Breiz, evit pidi war beio an eskibien gentan eus hon bro, en Gwened, en Kemper, en Kastel-Pôl, en Landreger, en Sant-Brieg, en Sant-Malo hag en Dol. ●(1911) BUAZmadeg []. hag e reaz d'ar venec'h deski d'ezan kement tra a c'hell gouzout eun den a iliz, e Baulon da genta, e Dol da c'houde. ●(1948) KANTlandivizio 72. E kichen Dol e zeo ganet.

    (2) Dol (pays).

    ●(1687) MArtin 3. En Leon, Dol, en Sant Briec. ●(1712) HB 80. ha nep a chom e Dol a ell lavaret : Sant Paul ha Sant Samson.

    (3) Eskopti Dol : évêché de Dol.

    ●(1656) VEach 61. parres meillac, en Escobti Dol. ●(1732) GReg 339a. Cals Parresyou eveus a Escopty Dol a so eñclaouët. ebarz èn Escoptyou all a vreyz.

    ●(1827-1829) VSA 2433. Eun den a esquopty dol maro edif har hac edou droad. ●(1839) BESquillere 427. Sant Thuriàu e zas er bed e Trécoet, toste de gouvand Ballon, é escobti Dol. ●(1847) FVR 8. euz a barrez Lanvellek, gwech all e eskopti Dol. ●(1865) FHB 16/122a. Goude beza gounezet an eneziz-ze da Zoue, an daou visioner a dremenaz da Lannevez, parrez all euz a escopti Dôl. ●(1876) BJM 93. escoptiou Dol ha Sant-Briec. ●(1887) RCP iv 24. eur vumelen deus a eskopti Dol.

    ●(1914) ARVG Eost 138. Betek an Dispac’h vras, parouz Koadout, stag outi evel trew hini Magoar, a oa lod eus Eskopti Dol. ●(1931) FHAB C'houevrer 48. Eus Krozon, an Tad Maner a yeas, d'ober misionou e eskoptiou Treger, Dol ha Leon.

    (4) Arc’heskopti Dol : archevêché de Dol.

    ●(1732) GReg 125a. Sant Buzoc, Sant Beuzeuc, Sant Beuzec, Arc’hescop a Zol. ●(1744) L'Arm 131b. Enn éssquêd à Arch'Esscopti Doll enn-dèss goarnéd er Baræzieu claouéd énn Esscoptieu à Ruan, San-Maleu, Quimpér, San-Briêc, ha Treiguérr.

    ●(18--) PENgwerin10 56. Arc’heskop Dol a levere.

  • dol .1
    dol .1

    adj. Pal-dol : pelle courbe.

    ●(1936) FHAB Mezheven 213. Job en devoa diskouarn henvel ouz diou bal-dol ! ●(1958) BLBR 110/13. eun trañch, eul langede hag eur bal-dol.

  • dol .2
    dol .2

    m. Lieu fertile et bas.

    ●(1876) TDE.BF 165b. Dol, s. m. (anc.), tr. «Lieu fertile et bas.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...