Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 165 : de dizoloenn (8201) à dizouean (8250) :
  • dizoloenn
    dizoloenn

    f. -où Clairière.

    (1962) EGRH I 69. dizoloenn f. -où, tr. « clairière. »

  • dizoloer
    dizoloer

    m. –ion Découvreur.

    (1914) DFBP 81a. découvreur, tr. «Dizoloer.» ●(1962) EGRH I 69. dizoloer m. -ien, tr. « découvreur. »

  • dizoloerezh
    dizoloerezh

    m. Découverte.

    (1962) EGRH I 69. dizoloerezh m., tr. « découverte. »

  • dizoloidigezh
    dizoloidigezh

    f. Découverte.

    (1931) VALL 189b. Découverte, tr. «dizolôidigez f.» ●(1962) EGRH I 69. dizoloidigezh f., tr. « action de découvrir. »

  • dizoloiñ
    dizoloiñ

    voir dizeleiñ

  • dizomaj
    dizomaj

    adj. Sans dommage.

    (1464) Cms (d’après GMB 190). Dizomag, sans dommage. ●(1499) Ca 68b. Dizoumag. g. non dommaigez sans domaige.

    (1905) BOBL 05 août 46/1b. n'euz skuer a-bed euz eun ti chomet dizomach pa vez etre daou di all o flammina.

  • dizomajiñ
    dizomajiñ

    v. tr. d. Dédommager.

    (1790) MG 172. eit hun dizomagein ag en droug hur bou andurét.

    (1839) BESquil 109. didommagein en ol. ●(1855) BDE 91. men dizomagein ag ur hol quer bras ?

  • dizon .1
    dizon .1

    adj. Non profond.

    (1923) SKET I 133. Al lec'h-se eus ar stêr, glan ha dizoun an dour ennan. ●(1969) LLMM 134/210. ribl ar morioù hag an tachennadoù dizon a zo tost dezhañ.

  • dizon .2
    dizon .2

    adj. Sevré.

    (1927) GERI.Ern 115. dizon adj., tr. «Sevré.» ●(1931) VALL 690b. sevré, tr. «dizon ou dizonet suiv. sens.»

  • dizon .3
    dizon .3

    m. Sevrage.

    (1909) BOBL 17 avril 225/2c. Poent an dizoun a zo eur gwall dra evit al leue. ●(1927) GERI.Ern 115. dizon m., tr. «sevrage.»

  • dizon .4
    dizon .4

    voir dizonañ

  • dizonadenn
    dizonadenn

    f. –où Animal sevré.

    (1931) VALL 690b. un veau, etc. sevré, tr. «dizonadenn f.»

  • dizonadur
    dizonadur

    m. Sevrage.

    (1927) GERI.Ern 115. dizonadur m., tr. «sevrage.»

  • dizonañ / dizoniñ / dizon
    dizonañ / dizoniñ / dizon

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Sevrer.

    (1499) Ca 68a. Dizonaff. g. seurer.

    (1659) SCger 110b. sevrer, tr. «dizouna.» ●145a. dizonna, tr. «sevrer.»

    (1857) CBF 48. Ken toc'hor eo ne heller ket he zizoun, tr. «Il est si chétif qu'on ne peut le sevrer.»

    (1909) BOBL 17 avril 225/2c. Meur a oad a zo da zizoun al leue. ●(1926) FHAB Mezheven 217. a-benn pevar pe bemp miz eo poent dizouna an oan. ●(1927) GERI.Ern 115. L[éon] dizouna, V[annetais] dizonein, T[régor] didon v. a. tr. «sevrer.»

    (2) par ext. Priver.

    (1847) MDM 240. hen dizoun diouz ar boued sall.

    (3) sens fig. Déshabituer d'un plaisir.

    (1732) GReg 279b. Detacher quelqu'un de ce qui faisoit son plaisir, tr. «Disouna ur re. pr. disounet

    (1927) GERI.Ern 115. L[éon] dizouna, V[annetais] dizonein, T[régor] didon v. a. tr. «déshabituer.»

    II. V. intr. sens fig. Perdre une habitude.

    (1895) GMB 190. En pet[it] Trég[uier] didoñnañ sevrer, veut dire aussi «perdre une habitude».

  • dizonest
    dizonest

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Malhonnête.

    (1464) Cms (d’après GMB 180). disonnest, déshonnête. ●(1499) Ca 24b. Bourder disonest. g. bourdeur deshonneste. fol indiscret. ●65a. Dishonest. g. deshoneste. ●(1575) M 3465-3466. Tra diræson difæçon disonest, tr. «Chose déraisonnable, vile, malhonnête.»

    (2) Déshonnête, contraire à la pudeur.

    (1621) Mc 28. Lauaret comsaou disonest en vn chuerzin. ●31-32. Paraillamant pa duer da desiraff e ve guir an hunureou disonest.

    (1659) SCger 41b. deshonneste, tr. «dishonest.» ●69a. indecent, tr. «dishonest ●Dire des paroles deshonnêtes, tr. «Lavaret compsyou disonest

    (1839) BESquil 61. ur gonze dishoneste ha lubric.

    (1904) DBFV 58a. dishonest, adj., tr. «déshonnête.»

    (3) =

    (1633) Nom 191b. Missio ignominiosa : congé infame : coungè iffam, dishonest.

    B. par euphém. Sale, malpropre.

    (c.1718) CHal.ms ii. mal propre, tr. «lous, dibrop' dishonnest'

    II. Adv. Déshonnêtement.

    (1896) LZBt Meurzh 26. da gousket ha da gozeal dizonest.

  • dizonestiz
    dizonestiz

    f. –où

    (1) Malhonnêteté.

    (1915) MMED 178. var hent an dishonestiz.

    (2) Déshonnêteté, indécence.

    (1659) SCger 41b. deshonnesteté, tr. «dishonestis.» ●(1727) HB 218. Nep seurt dishonestis ha nep seurt disolanç. ●(1732) GReg 275a. Faire des actions deshonnêtes, tr. «Ober disonnestiz

    (1904) DBFV 58a. dishonestis, f. pl. eu, tr. «chose déshonnête.» ●(1929) FHAB Ebrel 155. n'eo ket a-vreman hepken eo ez eus bet graet dizonestiz war ar poent-se. ●(1935) KANNgwital 385/17. Ober disonestis ha dislealdet.

    (3) Acte déshonnête, indécent.

    (1710) IN I 384. da broposi un disonestis bennâc dezi.

  • dizonet .1
    dizonet .1

    adj.

    (1) Sevré.

    (1499) Ca 68a. Dizonet. g. seurez.

    (1836) FLF 4. Me so c'hoas var ma mam, n'on qet c'hoas disonet. ●(1872) ROU 63. Ul leue bian daou viz dizonet, a zo gret e goaz ganta, tr. «Un veau sevré depuis deux mois, (m. à m.) a fait son diminuer de volume.»

    (1931) VALL 690b. sevré, tr. «dizon ou dizonet suiv. sens.»

    (2) par ext. Dizonet diouzh : privé de.

    (1923) ADML 38. dizounet re alies diouz ar c'hig-fresk.

    (3) sens fig., iron. Bezañ dizonet diouzh : avoir perdu le goût d'un endroit, de faire qqc. ; avoir passé à qqn.

    (1877) BSA 140. me zo sur ez oc'h dizounet diouz ar mor ?

    (1910) MAKE 114. Bloaz goude, Truilhennig, dizounet mad diouz Pariz-ar-C'hagn, a zimezas da Nolaïg. ●(1949) KROB 14/6. Dizonet eo avat diouz an hent-houarn ! ●(1969) BAHE 62/24. Dizonet 'oa Andrewig evit ur c'hrogad, eus an neizhioù kazeg-koad…

    ►absol.

    (1924) BILZbubr 43-44/1030. Yac'haet ar pôtr, dionet evit atao ?

  • dizonet .2
    dizonet .2

    adj. Impur.

    (1557) B I 623. rac an con disonet, tr. «de ces chiens impurs.»

  • dizonidigezh
    dizonidigezh

    f. Sevrage.

    (1464) Cms (d’après GMB 190). dizonnidigaez. ●(1499) Ca 68a. g. desseurance. b. dizonidigaez.

    (1927) GERI.Ern 115. dizonidigez f., tr. «sevrage.»

  • dizoniñ
    dizoniñ

    voir dizonañ

  • dizoñjer
    dizoñjer

    adj. Qui n'est pas écœuré.

    (1869) FHB 210/6. al leanez nerzuz ha dizonjer.

    (1962) EGRH I 69. dizoñjer a., tr. « sans dégoût. »

  • dizoñv
    dizoñv

    adj. Indompté.

    (1923) SKET I 49. ha dizonv c'hoaz e kantree al loened-chatal. ●(1931) VALL 386b. Indompté, tr. «dizoñv.» ●(1962) EGRH I 69. dizoñv a., tr. « non apprivoisé, sauvage. »

  • dizoñvus
    dizoñvus

    adj. Indomptable.

    (1931) VALL 386b. Indomptable, tr. «dizoñvus

  • dizordr .1
    dizordr .1

    adj. Désordonné.

    (c.1802-1825) APS 103. ur garanté disordr doh en treu ag er bed. ●(1838) OVD 45. en hoant désordre de zastum madeu. ●185. er bligeadur disordre.

  • dizordr .2
    dizordr .2

    m. –où Désordre.

    (1687) MArtin 2. Dré é squient e hanavié / An disordr a voa er c'hontré. ●(1792) HS 140. hou derhel enn ou désordreu.

    (1821) SST 262. desordreu aral a beb mode e hum gave ér banhuezieu.

  • dizordren
    dizordren

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Désordonné.

    (1575) M 2374. Gant furor disordren, tr. «Avec fureur désordonnée.»

    (1659) SC 89. desir disordren da veza dreist are all. ●(1688) MD I 22. na souci disordren [er] galon na goal custum. ●(1732) GReg 203a. Contenter sa passion, tr. «goualc'ha e youl disordren.» ●276b. Desordonné, ée, excessif, vicieux, libertin, tr. «Disordren.» ●629b. Moderer ses passions, tr. «reolya e inclinacionou disordrenn.» ●(17--) EN 547. dou fripon disordren, tr. «deux fripons désordonnés.»

    (1846) BAZ 28-29. eur vuez disordren. ●(1850) JAC 47. va youl disordren. ●(1867) FHB 117/100a. ar vues dizordren a zalc'h abaoue daou vloaz ? ●(1877) BSA 132. ar garantez dizordrenn-se.

    (2) Injuste, illégal, hors de la règle.

    (1530) J p. 36a. Dren maru discord disordren / So destinet yen dif me en croas tr. «par la mort cruelle, impie, illégale qui m'est réservée sur la croix.»

    (3) (en plt des éléménts) Déchaînés.

    (c.1825-1830) AJC 2190. ar mor a voa disordren.

    II. Adv.

    (1) Guère.

    (1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizordren : adv. – Guère, pas beaucoup (nemeur, qui possède ce sens, n'est pas connu à l'H.-C.) : ne oa ket dizordren a dud er foar hirio.

    (2) Adv. intens. Très.

    (1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) n'eus ket pell dizordren abaoe m'eo êt an heol da gousked.

  • dizordrenañs
    dizordrenañs

    f. =

    (1612) Cnf 8b. maz carer an tra croet gant vn desordrenancc bennac, equit (lire : eguit) se ne lesquer an Carantez eues an Crouer.

  • dizordrenet
    dizordrenet

    adj. Désordonné, hors de proportion.

    (1625) Bel 194. An Auaricc eo vn affection disordrenet da quehela an pinuiziguezou.

    (1659) SCger 42a. demesuré, tr. «disordrenet

  • dizoriñ
    dizoriñ

    v. tr. d. Réchauffer (un four). cf. goriñ

    (1744) L'Arm 326a. Réchauffer le four, tr. «Dizorein

  • dizorn .1
    dizorn .1

    adj. Manchot, qui n'a pas de mains.

    (1659) SCger 75b. qui n'a point de main, tr. «disorn.» ●76a. manchot, tr. «dizorn.» ●145a. dizorn, tr. «sans main.» ●(c.1718) CHal.ms ii. qui n'a point de main, tr. «disorn.» ●(1732) GReg 590b. Qui n'a pas de mains, tr. «Disourn. disôrn

    (1962) EGRH I 70. dizorn a., tr. « sans mains. »

  • dizorn .2
    dizorn .2

    adj. (plt des céréales) Non battu.

    (1962) EGRH I 70. dizorn a., tr. « non battu (céréales). »

  • dizornañ / dizorniañ
    dizornañ / dizorniañ

    v. tr. d.

    I. Couper les mains.

    (1732) GReg 590b. Couper la main, ou les mains, tr. «Disourna. pr. disournet

    (1872) ROU 80b. Dizorna, qui signifie également, priver de sa ou de ses mains.

    II. sens fig.

    (1) Dizorniañ ub. : déposer qqn., le déposséder (de son autorité).

    (1872) ROU 80b. Déposséder, tr. «Dizorna.» ●(1890) MOA 211a. Déposséder, tr. «Dizourna ; voy. évincer.»

    (1908) FHAB Genver 30-31. Ar jeneral Drud (...) zo bet dizornet gant ar Gouarnamant. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. dizourna, tr. «révoquer.» ●(1925) SATR 36. gourdrouzet da vean eskumunuget ha didorniet diouz e c'halloud. ●(1925) FHAB Mae 162. lezenn ar skoliou hag a zizorne ar gerent. ●(1926) FHAB Genver 15. hag ar pennou anezan a vije didorniet ha laket er prizon. ●91. setu dizournet gouarnamant Pariz. ●(1942) VALLsup 29a. Casser un employé, un fonctionnaire, tr. «dizorniañ.» ●(1960) PETO 18. Petra 'c'hoarvezfe ma vefemp dizornet ? ●(1976) LLMM 179/408. goude m'en devoa lakaet ar c'hure kemenn (...) e oa dizornet.

    (2) =

    (1868) FHB 180/189a. Mes eun amezeg d'in (an oll amezeyen ned-int ket mignoned) hen deuz lakeet daou c'hant liour droug warn-on hag hen deuz va dizornet.

  • dizornet
    dizornet

    adj. À qui on a coupé les mains.

    (1464) Cms (d’après GMB 190). Dizornnet, sans mains. ●(1499) Ca 68a. Dizornet. g. qui est sans mains. ●(1530) Pm 99. Pan oae net didornet an caez, tr. «Quand le malheureux eut [litt. avait] les mains coupées.»

  • dizorniañ
    dizorniañ

    voir dizornañ

  • dizouar .1
    dizouar .1

    adj. Qui ne possède pas de terre.

    (1959) BRUD 8/36. Dizanvez ha dizouar e-giztoh. ●(1976) LLMM 178/330. an dud dizouar.

  • dizouar .2
    dizouar .2

    voir dizouarañ

  • dizouaradeg
    dizouaradeg

    f. –où Exhumation d'un charnier.

    (1931) VALL 284a. Exhumation de beaucoup de corps, tr. «dizouaradeg f.»

  • dizouaradenn
    dizouaradenn

    f. –où Exhumation.

    (1931) VALL 284a. (une) exhumation, tr. «dizouaradenn f.»

  • dizouaradur
    dizouaradur

    m. –ioù Exhumation.

    (1931) VALL 284a. Exhumation, tr. «dizouaradur m.»

  • dizouarañ / dizouariñ / dizouar
    dizouarañ / dizouariñ / dizouar

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déterrer, désenterrer.

    (1659) SCger 43a. deterrer, tr. «dizouara.» ●(1744) L'Arm 106a. Deterrer, une chose cachée, tr. «Disoarein

    (1925) DIHU 164/213. dizoarein aveleu-doar (lire : avaleu). ●(1925) FHAB Meurzh 86. ar pez koad o devoa dizouaret. ●(1942) HERV 141. bouc'hili maen lufret a zo bet dizouaret ac'halen. ●(1978) BRUDn 19/10. neizou pig pe vran da vond da gerhad e begou ar gwez, pistolennou skao da doulla, futellennou da gizella gand ar gontell e skourrou leun a zeo, kokolorig da zizouara, kreskennou kolza, broñsou drez, trichin tener da zibri a vegadou. ●(1985) AMRZ 307. da zizouara ar souheller.

    (2) Soulever de terre, relever.

    (1902) MBKJ 169. Dizouaret ha kennerzet e vezoc'h. ●(1909) BROU 229. (Eusa) Dizouára, tr. «Signifie aussi : Soulever de terre. » ●(1932) BRTG 47. hemb dizoarein troad erbet. ●(1934) BRUS 84. Soulever (de terre), tr. «dizoarein

    (3) fam. Exhumer.

    (1787) BI 198. Pè ouair arriüet er Bé, int ë-hum apprestass d'enn dizouarein.

    (1839) BSI 145. evel ma voa en deiz qenta ma voue bet dizouaret. ●(1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 102. de zizoarein er horv.

    (1903) MBJJ 210. mont an noz da zizouari ar c'horfo maro. ●(1921) GRSA 154. dizoaret en deu gorf. ●(1931) VALL 284a. Exhumer, tr. «dizouara

    (4) par ext. Faire revivre, sortir de l'oubli.

    (1847) BDJ XV. Evid dont pelhoc'h da zizoüara / Eun niver bras eus a gomzou kolhet.

    (5) Décrotter.

    (1937) DIHU 310/253. Tammeu planch hor boè lakeit étal hor guélé aveit dizoarein hor boteu-lér. ●(1985) AMRZ 98. stoket an eil ouz é-ben (...) evid o dizouara pe o dibria.

    (6) Mouiller (un bateau).

    (1904) LZBg Mae 123. Er sturiour hag er ruannerion hum stag dré greiz ou horv hag e zizoar ou bag ponnér.

    (7) Lever qqn de terre.

    (1902) MBKJ 169. Dizouaret ha kennerzet e vezoc'h.

    II. V. intr.

    (1) Quitter (le port, la côte).

    (1732) GReg 739b. Sortir d'un port, tr. «Disoüara. pr. disoüaret

    (1849) LLB 634-635. é han hoah de sewel en eor, / De zizoar ag er porh, de sewel men gouilieu.

    ►sans compl.

    (1907) BSPD I 62. Chetui, nezé memb, é kavant ér porh ul lestr ar en taul de zizoarein. ●(1909) BROU 229. (Eusa) Dizouára, tr. «Signifie aussi : quitter terre, en parlant d'un bateau.» ●(1925) VINV 2. Kent dizoar. ●(1954) VAZA 88. pa grogas hol lestr da zidouarañ.

    (2) (en plt d'un avion, d'un oiseau) Décoller.

    (1930) DIHU 230/123. Garm boezet er bilann, pe gemér hé randon eit dizouar ha krog de nijal.

    (3) =

    (1903) MBJJ 155. Dizouaromp eta ha pignomp war al leur-doenn.

    (4) (en plt de la terre) Se décoller (de racines, carottes, etc.).

    (1872) ROU 81a. La terre ne se détache de ces racines, tr. «ar griziou-ma ne zizouaront ket

  • dizouaret
    dizouaret

    adj. Déterré.

    (1908) NIKO 113. er limaj-kouh dizoaret.

  • dizouaridigezh
    dizouaridigezh

    f. Exhumation.

    (1931) VALL 284a. Exhumation, tr. «dizouaridigez f.»

    (1943) VKST Kerzu 413. war-lerc'h dizouaridigez ar skeudenn santel.

  • dizouariñ
    dizouariñ

    voir dizouarañ

  • dizoubl
    dizoubl

    adj. Non double.

    (1962) EGRH I 70. dizoubl a., tr. « non double. »

  • dizoublañ / dizoubliñ
    dizoublañ / dizoubliñ

    v. tr. d. Dédoubler.

    (1732) GReg 254a. Dedoubler, tr. «Disoubla. pr. disoublet. Van[netois] disoubleiñ

    (1890) MOA 204b. Dédoubler, tr. «Dizoubla

    (1931) VALL 190b. Dédoubler, tr. «dizoubla.» ●(1962) EGRH I 70. dizoublañ v., tr. « dédoubler. »

  • dizoubliñ
    dizoubliñ

    voir dizoublañ

  • dizoue .1
    dizoue .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Anti chrétien.

    (1877) EKG I 8. an eskibien en em zavas a enep lezennou ken dizoue.

    (1906) KANngalon Genver 4. mont d'ar skoliou dizoue. ●(1910) FHAB Gwengolo 264. o c'homzou dizoue. ●(1938) FHAB Genver 4. lezennou dizoue 1917.

    (2) Athée.

    (1847) FVR 109. Touerien direiz, dizoue. ●(1877) EKG I 238. an dud difeiz ha dizoue.

    (1913) FHAB C'hwevrer 60. an dud dizoue.

    II. Adv. =

    (1907) FHAB Meurzh/Ebrel 40. ar Francizien evel pobl, a vev direligion ha dizoue. ●(1911) KANNgwital 100/18. ar vugale savet dizoue e skoliou dizoue.

  • dizoue .2
    dizoue .2

    m. –ed Athée.

    (1909) FHAB Gouere 193. an den a relijion e kichen an dizoue. ●(1935) BREI 401/3b. brao d'an Dizoueed goulenn ma vije heuilhet al lezenn.

  • dizouead
    dizouead

    m. –ed, dizoueidi Athée.

    (1931) VALL 43a. Athée, tr. «dizouead pl. –eaded, eïdi

  • dizoueañ
    dizoueañ

    v.

    (1) V. tr. d. Faire perdre la foi à qqn, à un pays.

    (1929) FHAB Genver 3. Divrezoneget eo bet ar vugale gand ar gerent hag ar vugale, d'o zro, o deus dizoueet o c'herent. ●(1930) FHAB Du 404. o klask dizouea ha divrezonega ar vro.

    ►[empl. comme subst.]

    (1929) FHAB Genver é. lorgnez an dizouea ha lorgnez an divrezonega. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 94. taolit evez ouz lorgnez an dizouea.

    (2) V. pron. réfl. En em zizoueañ : cesser d'être pieu, perdre la foi.

    (1929) FHAB Genver 2. Ya ! Breiz, bro ar zent, a zo oc'h en em zizouea a-nebeudou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...