Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 165 : de dizoloenn (8201) à dizouean (8250) :
  • dizoloenn
    dizoloenn

    f. -où Clairière.

    ●(1962) EGRH I 69. dizoloenn f. -où, tr. « clairière. »

  • dizoloer
    dizoloer

    m. –ion Découvreur.

    ●(1914) DFBP 81a. découvreur, tr. «Dizoloer.» ●(1962) EGRH I 69. dizoloer m. -ien, tr. « découvreur. »

  • dizoloerezh
    dizoloerezh

    m. Découverte.

    ●(1962) EGRH I 69. dizoloerezh m., tr. « découverte. »

  • dizoloidigezh
    dizoloidigezh

    f. Découverte.

    ●(1931) VALL 189b. Découverte, tr. «dizolôidigez f.» ●(1962) EGRH I 69. dizoloidigezh f., tr. « action de découvrir. »

  • dizoloiñ
    dizoloiñ

    voir dizeleiñ

  • dizomaj
    dizomaj

    adj. Sans dommage.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 190). Dizomag, sans dommage. ●(1499) Ca 68b. Dizoumag. g. non dommaigez sans domaige.

    ●(1905) BOBL 05 août 46/1b. n'euz skuer a-bed euz eun ti chomet dizomach pa vez etre daou di all o flammina.

  • dizomajiñ
    dizomajiñ

    v. tr. d. Dédommager.

    ●(1790) MG 172. eit hun dizomagein ag en droug hur bou andurét.

    ●(1839) BESquil 109. didommagein en ol. ●(1855) BDE 91. men dizomagein ag ur hol quer bras ?

  • dizon .1
    dizon .1

    adj. Non profond.

    ●(1923) SKET I 133. Al lec'h-se eus ar stêr, glan ha dizoun an dour ennan. ●(1969) LLMM 134/210. ribl ar morioù hag an tachennadoù dizon a zo tost dezhañ.

  • dizon .2
    dizon .2

    adj. Sevré.

    ●(1927) GERI.Ern 115. dizon adj., tr. «Sevré.» ●(1931) VALL 690b. sevré, tr. «dizon ou dizonet suiv. sens.»

  • dizon .3
    dizon .3

    m. Sevrage.

    ●(1909) BOBL 17 avril 225/2c. Poent an dizoun a zo eur gwall dra evit al leue. ●(1927) GERI.Ern 115. dizon m., tr. «sevrage.»

  • dizon .4
    dizon .4

    voir dizonañ

  • dizonadenn
    dizonadenn

    f. –où Animal sevré.

    ●(1931) VALL 690b. un veau, etc. sevré, tr. «dizonadenn f.»

  • dizonadur
    dizonadur

    m. Sevrage.

    ●(1927) GERI.Ern 115. dizonadur m., tr. «sevrage.»

  • dizonañ / dizoniñ / dizon
    dizonañ / dizoniñ / dizon

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Sevrer.

    ●(1499) Ca 68a. Dizonaff. g. seurer.

    ●(1659) SCger 110b. sevrer, tr. «dizouna.» ●145a. dizonna, tr. «sevrer.»

    ●(1857) CBF 48. Ken toc'hor eo ne heller ket he zizoun, tr. «Il est si chétif qu'on ne peut le sevrer.»

    ●(1909) BOBL 17 avril 225/2c. Meur a oad a zo da zizoun al leue. ●(1926) FHAB Mezheven 217. a-benn pevar pe bemp miz eo poent dizouna an oan. ●(1927) GERI.Ern 115. L[éon] dizouna, V[annetais] dizonein, T[régor] didon v. a. tr. «sevrer.»

    (2) par ext. Priver.

    ●(1847) MDM 240. hen dizoun diouz ar boued sall.

    (3) sens fig. Déshabituer d'un plaisir.

    ●(1732) GReg 279b. Detacher quelqu'un de ce qui faisoit son plaisir, tr. «Disouna ur re. pr. disounet.»

    ●(1927) GERI.Ern 115. L[éon] dizouna, V[annetais] dizonein, T[régor] didon v. a. tr. «déshabituer.»

    II. V. intr. sens fig. Perdre une habitude.

    ●(1895) GMB 190. En pet[it] Trég[uier] didoñnañ sevrer, veut dire aussi «perdre une habitude».

  • dizonest
    dizonest

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Malhonnête.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 180). disonnest, déshonnête. ●(1499) Ca 24b. Bourder disonest. g. bourdeur deshonneste. fol indiscret. ●65a. Dishonest. g. deshoneste. ●(1575) M 3465-3466. Tra diræson difæçon disonest, tr. «Chose déraisonnable, vile, malhonnête.»

    (2) Déshonnête, contraire à la pudeur.

    ●(1621) Mc 28. Lauaret comsaou disonest en vn chuerzin. ●31-32. Paraillamant pa duer da desiraff e ve guir an hunureou disonest.

    ●(1659) SCger 41b. deshonneste, tr. «dishonest.» ●69a. indecent, tr. «dishonest ●Dire des paroles deshonnêtes, tr. «Lavaret compsyou disonest.»

    ●(1839) BESquil 61. ur gonze dishoneste ha lubric.

    ●(1904) DBFV 58a. dishonest, adj., tr. «déshonnête.»

    (3) =

    ●(1633) Nom 191b. Missio ignominiosa : congé infame : coungè iffam, dishonest.

    B. par euphém. Sale, malpropre.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. mal propre, tr. «lous, dibrop' dishonnest'.»

    II. Adv. Déshonnêtement.

    ●(1896) LZBt Meurzh 26. da gousket ha da gozeal dizonest.

  • dizonestiz
    dizonestiz

    f. –où

    (1) Malhonnêteté.

    ●(1915) MMED 178. var hent an dishonestiz.

    (2) Déshonnêteté, indécence.

    ●(1659) SCger 41b. deshonnesteté, tr. «dishonestis.» ●(1727) HB 218. Nep seurt dishonestis ha nep seurt disolanç. ●(1732) GReg 275a. Faire des actions deshonnêtes, tr. «Ober disonnestiz.»

    ●(1904) DBFV 58a. dishonestis, f. pl. eu, tr. «chose déshonnête.» ●(1929) FHAB Ebrel 155. n'eo ket a-vreman hepken eo ez eus bet graet dizonestiz war ar poent-se. ●(1935) KANNgwital 385/17. Ober disonestis ha dislealdet.

    (3) Acte déshonnête, indécent.

    ●(1710) IN I 384. da broposi un disonestis bennâc dezi.

  • dizonet .1
    dizonet .1

    adj.

    (1) Sevré.

    ●(1499) Ca 68a. Dizonet. g. seurez.

    ●(1836) FLF 4. Me so c'hoas var ma mam, n'on qet c'hoas disonet. ●(1872) ROU 63. Ul leue bian daou viz dizonet, a zo gret e goaz ganta, tr. «Un veau sevré depuis deux mois, (m. à m.) a fait son diminuer de volume.»

    ●(1931) VALL 690b. sevré, tr. «dizon ou dizonet suiv. sens.»

    (2) par ext. Dizonet diouzh : privé de.

    ●(1923) ADML 38. dizounet re alies diouz ar c'hig-fresk.

    (3) sens fig., iron. Bezañ dizonet diouzh : avoir perdu le goût d'un endroit, de faire qqc. ; avoir passé à qqn.

    ●(1877) BSA 140. me zo sur ez oc'h dizounet diouz ar mor ?

    ●(1910) MAKE 114. Bloaz goude, Truilhennig, dizounet mad diouz Pariz-ar-C'hagn, a zimezas da Nolaïg. ●(1949) KROB 14/6. Dizonet eo avat diouz an hent-houarn ! ●(1969) BAHE 62/24. Dizonet 'oa Andrewig evit ur c'hrogad, eus an neizhioù kazeg-koad…

    ►absol.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1030. Yac'haet ar pôtr, dionet evit atao ?

  • dizonet .2
    dizonet .2

    adj. Impur.

    ●(1557) B I 623. rac an con disonet, tr. «de ces chiens impurs.»

  • dizonidigezh
    dizonidigezh

    f. Sevrage.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 190). dizonnidigaez. ●(1499) Ca 68a. g. desseurance. b. dizonidigaez.

    ●(1927) GERI.Ern 115. dizonidigez f., tr. «sevrage.»

  • dizoniñ
    dizoniñ

    voir dizonañ

  • dizoñjer
    dizoñjer

    adj. Qui n'est pas écœuré.

    ●(1869) FHB 210/6. al leanez nerzuz ha dizonjer.

    ●(1962) EGRH I 69. dizoñjer a., tr. « sans dégoût. »

  • dizoñv
    dizoñv

    adj. Indompté.

    ●(1923) SKET I 49. ha dizonv c'hoaz e kantree al loened-chatal. ●(1931) VALL 386b. Indompté, tr. «dizoñv.» ●(1962) EGRH I 69. dizoñv a., tr. « non apprivoisé, sauvage. »

  • dizoñvus
    dizoñvus

    adj. Indomptable.

    ●(1931) VALL 386b. Indomptable, tr. «dizoñvus.»

  • dizordr .1
    dizordr .1

    adj. Désordonné.

    ●(c.1802-1825) APS 103. ur garanté disordr doh en treu ag er bed. ●(1838) OVD 45. en hoant désordre de zastum madeu. ●185. er bligeadur disordre.

  • dizordr .2
    dizordr .2

    m. –où Désordre.

    ●(1687) MArtin 2. Dré é squient e hanavié / An disordr a voa er c'hontré. ●(1792) HS 140. hou derhel enn ou désordreu.

    ●(1821) SST 262. desordreu aral a beb mode e hum gave ér banhuezieu.

  • dizordren
    dizordren

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Désordonné.

    ●(1575) M 2374. Gant furor disordren, tr. «Avec fureur désordonnée.»

    ●(1659) SC 89. desir disordren da veza dreist are all. ●(1688) MD I 22. na souci disordren [er] galon na goal custum. ●(1732) GReg 203a. Contenter sa passion, tr. «goualc'ha e youl disordren.» ●276b. Desordonné, ée, excessif, vicieux, libertin, tr. «Disordren.» ●629b. Moderer ses passions, tr. «reolya e inclinacionou disordrenn.» ●(17--) EN 547. dou fripon disordren, tr. «deux fripons désordonnés.»

    ●(1846) BAZ 28-29. eur vuez disordren. ●(1850) JAC 47. va youl disordren. ●(1867) FHB 117/100a. ar vues dizordren a zalc'h abaoue daou vloaz ? ●(1877) BSA 132. ar garantez dizordrenn-se.

    (2) Injuste, illégal, hors de la règle.

    ●(1530) J p. 36a. Dren maru discord disordren / So destinet yen dif me en croas tr. «par la mort cruelle, impie, illégale qui m'est réservée sur la croix.»

    (3) (en plt des éléménts) Déchaînés.

    ●(c.1825-1830) AJC 2190. ar mor a voa disordren.

    II. Adv.

    (1) Guère.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) Dizordren : adv. – Guère, pas beaucoup (nemeur, qui possède ce sens, n'est pas connu à l'H.-C.) : ne oa ket dizordren a dud er foar hirio.

    (2) Adv. intens. Très.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/457. (An Ospital-Kammfroud) n'eus ket pell dizordren abaoe m'eo êt an heol da gousked.

  • dizordrenañs
    dizordrenañs

    f. =

    ●(1612) Cnf 8b. maz carer an tra croet gant vn desordrenancc bennac, equit (lire : eguit) se ne lesquer an Carantez eues an Crouer.

  • dizordrenet
    dizordrenet

    adj. Désordonné, hors de proportion.

    ●(1625) Bel 194. An Auaricc eo vn affection disordrenet da quehela an pinuiziguezou.

    ●(1659) SCger 42a. demesuré, tr. «disordrenet.»

  • dizoriñ
    dizoriñ

    v. tr. d. Réchauffer (un four). cf. goriñ

    ●(1744) L'Arm 326a. Réchauffer le four, tr. «Dizorein.»

  • dizorn .1
    dizorn .1

    adj. Manchot, qui n'a pas de mains.

    ●(1659) SCger 75b. qui n'a point de main, tr. «disorn.» ●76a. manchot, tr. «dizorn.» ●145a. dizorn, tr. «sans main.» ●(c.1718) CHal.ms ii. qui n'a point de main, tr. «disorn.» ●(1732) GReg 590b. Qui n'a pas de mains, tr. «Disourn. disôrn.»

    ●(1962) EGRH I 70. dizorn a., tr. « sans mains. »

  • dizorn .2
    dizorn .2

    adj. (plt des céréales) Non battu.

    ●(1962) EGRH I 70. dizorn a., tr. « non battu (céréales). »

  • dizornañ / dizorniañ
    dizornañ / dizorniañ

    v. tr. d.

    I. Couper les mains.

    ●(1732) GReg 590b. Couper la main, ou les mains, tr. «Disourna. pr. disournet.»

    ●(1872) ROU 80b. Dizorna, qui signifie également, priver de sa ou de ses mains.

    II. sens fig.

    (1) Dizorniañ ub. : déposer qqn., le déposséder (de son autorité).

    ●(1872) ROU 80b. Déposséder, tr. «Dizorna.» ●(1890) MOA 211a. Déposséder, tr. «Dizourna ; voy. évincer.»

    ●(1908) FHAB Genver 30-31. Ar jeneral Drud (...) zo bet dizornet gant ar Gouarnamant. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. dizourna, tr. «révoquer.» ●(1925) SATR 36. gourdrouzet da vean eskumunuget ha didorniet diouz e c'halloud. ●(1925) FHAB Mae 162. lezenn ar skoliou hag a zizorne ar gerent. ●(1926) FHAB Genver 15. hag ar pennou anezan a vije didorniet ha laket er prizon. ●91. setu dizournet gouarnamant Pariz. ●(1942) VALLsup 29a. Casser un employé, un fonctionnaire, tr. «dizorniañ.» ●(1960) PETO 18. Petra 'c'hoarvezfe ma vefemp dizornet ? ●(1976) LLMM 179/408. goude m'en devoa lakaet ar c'hure kemenn (...) e oa dizornet.

    (2) =

    ●(1868) FHB 180/189a. Mes eun amezeg d'in (an oll amezeyen ned-int ket mignoned) hen deuz lakeet daou c'hant liour droug warn-on hag hen deuz va dizornet.

  • dizornet
    dizornet

    adj. À qui on a coupé les mains.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 190). Dizornnet, sans mains. ●(1499) Ca 68a. Dizornet. g. qui est sans mains. ●(1530) Pm 99. Pan oae net didornet an caez, tr. «Quand le malheureux eut [litt. avait] les mains coupées.»

  • dizorniañ
    dizorniañ

    voir dizornañ

  • dizouar .1
    dizouar .1

    adj. Qui ne possède pas de terre.

    ●(1959) BRUD 8/36. Dizanvez ha dizouar e-giztoh. ●(1976) LLMM 178/330. an dud dizouar.

  • dizouar .2
    dizouar .2

    voir dizouarañ

  • dizouaradeg
    dizouaradeg

    f. –où Exhumation d'un charnier.

    ●(1931) VALL 284a. Exhumation de beaucoup de corps, tr. «dizouaradeg f.»

  • dizouaradenn
    dizouaradenn

    f. –où Exhumation.

    ●(1931) VALL 284a. (une) exhumation, tr. «dizouaradenn f.»

  • dizouaradur
    dizouaradur

    m. –ioù Exhumation.

    ●(1931) VALL 284a. Exhumation, tr. «dizouaradur m.»

  • dizouarañ / dizouariñ / dizouar
    dizouarañ / dizouariñ / dizouar

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Déterrer, désenterrer.

    ●(1659) SCger 43a. deterrer, tr. «dizouara.» ●(1744) L'Arm 106a. Deterrer, une chose cachée, tr. «Disoarein.»

    ●(1925) DIHU 164/213. dizoarein aveleu-doar (lire : avaleu). ●(1925) FHAB Meurzh 86. ar pez koad o devoa dizouaret. ●(1942) HERV 141. bouc'hili maen lufret a zo bet dizouaret ac'halen. ●(1978) BRUDn 19/10. neizou pig pe vran da vond da gerhad e begou ar gwez, pistolennou skao da doulla, futellennou da gizella gand ar gontell e skourrou leun a zeo, kokolorig da zizouara, kreskennou kolza, broñsou drez, trichin tener da zibri a vegadou. ●(1985) AMRZ 307. da zizouara ar souheller.

    (2) Soulever de terre, relever.

    ●(1902) MBKJ 169. Dizouaret ha kennerzet e vezoc'h. ●(1909) BROU 229. (Eusa) Dizouára, tr. «Signifie aussi : Soulever de terre. » ●(1932) BRTG 47. hemb dizoarein troad erbet. ●(1934) BRUS 84. Soulever (de terre), tr. «dizoarein.»

    (3) fam. Exhumer.

    ●(1787) BI 198. Pè ouair arriüet er Bé, int ë-hum apprestass d'enn dizouarein.

    ●(1839) BSI 145. evel ma voa en deiz qenta ma voue bet dizouaret. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 102. de zizoarein er horv.

    ●(1903) MBJJ 210. mont an noz da zizouari ar c'horfo maro. ●(1921) GRSA 154. dizoaret en deu gorf. ●(1931) VALL 284a. Exhumer, tr. «dizouara.»

    (4) par ext. Faire revivre, sortir de l'oubli.

    ●(1847) BDJ XV. Evid dont pelhoc'h da zizoüara / Eun niver bras eus a gomzou kolhet.

    (5) Décrotter.

    ●(1937) DIHU 310/253. Tammeu planch hor boè lakeit étal hor guélé aveit dizoarein hor boteu-lér. ●(1985) AMRZ 98. stoket an eil ouz é-ben (...) evid o dizouara pe o dibria.

    (6) Mouiller (un bateau).

    ●(1904) LZBg Mae 123. Er sturiour hag er ruannerion hum stag dré greiz ou horv hag e zizoar ou bag ponnér.

    (7) Lever qqn de terre.

    ●(1902) MBKJ 169. Dizouaret ha kennerzet e vezoc'h.

    II. V. intr.

    (1) Quitter (le port, la côte).

    ●(1732) GReg 739b. Sortir d'un port, tr. «Disoüara. pr. disoüaret.»

    ●(1849) LLB 634-635. é han hoah de sewel en eor, / De zizoar ag er porh, de sewel men gouilieu.

    ►sans compl.

    ●(1907) BSPD I 62. Chetui, nezé memb, é kavant ér porh ul lestr ar en taul de zizoarein. ●(1909) BROU 229. (Eusa) Dizouára, tr. «Signifie aussi : quitter terre, en parlant d'un bateau.» ●(1925) VINV 2. Kent dizoar. ●(1954) VAZA 88. pa grogas hol lestr da zidouarañ.

    (2) (en plt d'un avion, d'un oiseau) Décoller.

    ●(1930) DIHU 230/123. Garm boezet er bilann, pe gemér hé randon eit dizouar ha krog de nijal.

    (3) =

    ●(1903) MBJJ 155. Dizouaromp eta ha pignomp war al leur-doenn.

    (4) (en plt de la terre) Se décoller (de racines, carottes, etc.).

    ●(1872) ROU 81a. La terre ne se détache de ces racines, tr. «ar griziou-ma ne zizouaront ket.»

  • dizouaret
    dizouaret

    adj. Déterré.

    ●(1908) NIKO 113. er limaj-kouh dizoaret.

  • dizouaridigezh
    dizouaridigezh

    f. Exhumation.

    ●(1931) VALL 284a. Exhumation, tr. «dizouaridigez f.»

    ●(1943) VKST Kerzu 413. war-lerc'h dizouaridigez ar skeudenn santel.

  • dizouariñ
    dizouariñ

    voir dizouarañ

  • dizoubl
    dizoubl

    adj. Non double.

    ●(1962) EGRH I 70. dizoubl a., tr. « non double. »

  • dizoublañ / dizoubliñ
    dizoublañ / dizoubliñ

    v. tr. d. Dédoubler.

    ●(1732) GReg 254a. Dedoubler, tr. «Disoubla. pr. disoublet. Van[netois] disoubleiñ.»

    ●(1890) MOA 204b. Dédoubler, tr. «Dizoubla.»

    ●(1931) VALL 190b. Dédoubler, tr. «dizoubla.» ●(1962) EGRH I 70. dizoublañ v., tr. « dédoubler. »

  • dizoubliñ
    dizoubliñ

    voir dizoublañ

  • dizoue .1
    dizoue .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Anti chrétien.

    ●(1877) EKG I 8. an eskibien en em zavas a enep lezennou ken dizoue.

    ●(1906) KANngalon Genver 4. mont d'ar skoliou dizoue. ●(1910) FHAB Gwengolo 264. o c'homzou dizoue. ●(1938) FHAB Genver 4. lezennou dizoue 1917.

    (2) Athée.

    ●(1847) FVR 109. Touerien direiz, dizoue. ●(1877) EKG I 238. an dud difeiz ha dizoue.

    ●(1913) FHAB C'hwevrer 60. an dud dizoue.

    II. Adv. =

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 40. ar Francizien evel pobl, a vev direligion ha dizoue. ●(1911) KANNgwital 100/18. ar vugale savet dizoue e skoliou dizoue.

  • dizoue .2
    dizoue .2

    m. –ed Athée.

    ●(1909) FHAB Gouere 193. an den a relijion e kichen an dizoue. ●(1935) BREI 401/3b. brao d'an Dizoueed goulenn ma vije heuilhet al lezenn.

  • dizouead
    dizouead

    m. –ed, dizoueidi Athée.

    ●(1931) VALL 43a. Athée, tr. «dizouead pl. –eaded, eïdi.»

  • dizoueañ
    dizoueañ

    v.

    (1) V. tr. d. Faire perdre la foi à qqn, à un pays.

    ●(1929) FHAB Genver 3. Divrezoneget eo bet ar vugale gand ar gerent hag ar vugale, d'o zro, o deus dizoueet o c'herent. ●(1930) FHAB Du 404. o klask dizouea ha divrezonega ar vro.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1929) FHAB Genver é. lorgnez an dizouea ha lorgnez an divrezonega. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 94. taolit evez ouz lorgnez an dizouea.

    (2) V. pron. réfl. En em zizoueañ : cesser d'être pieu, perdre la foi.

    ●(1929) FHAB Genver 2. Ya ! Breiz, bro ar zent, a zo oc'h en em zizouea a-nebeudou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...