Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 166 : de dizoueegezh (8251) à dizudi (8300) :
  • dizoueegezh
    dizoueegezh

    f. Athéisme.

    ●(1931) VALL 43a. Athéisme, tr. «dizoueegez f.»

  • dizoueelezh
    dizoueelezh

    f. Impiété.

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 44. en hon amzer a (…) zizouelez. ●(1927) FHAB Genver 18. Ar skol laïk 'zo deut da vezan muioc'h-mui eul lec'h a zizouelez.

  • dizoueüs
    dizoueüs

    adj. Impie.

    ●(1931) VALL 377a. Impie, tr. «dizoueüs.»

  • dizoueüsted
    dizoueüsted

    f. Impiété.

    ●(1931) VALL 377a. Impiété, tr. «dizoueüsted f.»

  • dizoug
    dizoug

    m. Hep doug na dizoug : impartialement.

    ●(1942) VALLsup 75. Juger sans faveur et sans prévention, tr. «barn hep doug na dizoug.»

  • dizougus
    dizougus

    adj. Qu'on ne peut porter.

    ●(1857) AVImaheu 94. béheu ponér ha dizougus.

  • dizouj
    dizouj

    adj. Qui ne craint rien, qui n'a peur de rien.

    ●(1732) GReg 231a. Qui ne craint point ce qui est à redouter, tr. «Disouch.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 91. un offiçour soudardèd ag er ré dizouchan. ●(1876) TDE.BF 164a. Dizouj, adj., tr. «Non respectueux.»

    ●(1910) MBJL 37. en em gemer a ra ouz (...) ar brotestanted dizouj, koulz hag ouz ar gatoliked. ●(1939) ANNI 6. er brezélour dizouj. ●(1939) RIBA 52. ur rouéig dizouj. ●155. Dizouj e oent. ●159. Ne oè ket dizouj neoah.

  • dizoujañs .1
    dizoujañs .1

    adj. Sans respect.

    ●(1931) VALL 652b. sans respect, tr. «dizoujañs.»

  • dizoujañs .2
    dizoujañs .2

    m.

    (1) Manque de crainte.

    ●(1732) GReg 231a. Défaut de crainte de Dieu, tr. «An disoujançz eus a Zouë.» ●(17--) TE 66. ha ne ouiér petra admirein davantage pé dizoujance pé folleah er-ré-zou hardéh assès eit hum sehuel inemp de Zoué memb. ●(17--) ST 88. N'en d-eo ket en-oun-me e ve ann dizoujanz, tr. «ce n'est pas moi qui oserai refuser un holl tel que vous.»

    (2) Irrespect.

    ●(1866) LZBt Gwengolo 195. didoujans e-kenver Doue. ●(1866) SEV 64. ar re a deu, dre ho dizoujanz, da nevezi bemdez torfed ar roue fallakr. ●(1874) POG 184. ober ann dilez euz a zizoujanz e kenver Doue. ●(1877) BSA 160. fallagriez an dud hag ho dizoujans e kenver Doue.

  • dizoujus
    dizoujus

    adj. Qui ne craint rien, qui n'a peur de rien, de personne.

    ●(1732) GReg 231a. Qui ne craint point ce qui est à redouter, tr. «Disoujus.» ●Il ne craint personne, tr. «estrainch eo disoujus.»

  • dizour .1
    dizour .1

    adj.

    (1) Sans eau.

    ●(1732) GReg 961a. Vin pur, tr. «guïn disour.»

    ●(1876) TDE.BF 164a. Dizour, adj., tr. «Sans eau.» ●(1890) MOA 227a. Sans eau, tr. «dizour.»

    ●(1962) EGRH I 70. dizour a., tr. « sans eau. »

    (2) (météorologie) Sans pluie.

    ●(1911) BUAZperrot 743. Koabr dizour int. ●(1955) STBJ 166. ar c'hourdeiou dizour.

    (3) À peu près sec.

    ●(1962) EGRH I 70. dizour a., tr. « à peu près sec. »

  • dizour .2
    dizour .2

    m.

    (1) Écoulement.

    ●(c.1500) Cb 86a. [fluaff] Jtem hec fluctuatio / is. g. fluctuation de fleuues. b. dizour.

    (2) euphém. Petit besoin.

    ●(1935) NOME 94. Evit un dizour e oa.

    (3) Gouttière, chéneau.

    ●(c.1500) Cb 34a. Can ty alias dizour. gal. gouttiere / chalante.

    (4) Conduit, égout.

    ●(c.1500) Cb 34a. [can ty] Item hoc fratellum / li. g. aigout de chambres priuees. b. dizour an camprou aes.

    (5) (marine) Toull-dizour : nable.

    ●(1633) Nom 151b. Sentina : l'ossec : an losseau, an toull dizour.

    ●(1732) GReg 859b. Sentine, le lieu le plus bas du navire, près du grand mât, tr. «an toull disour.»

    ●(1987) GOEM 78. Un autre trou est parfois percé dans le bordage près de la quille : il sert de nable, pour évacuer l'eau quand le bateau est au sec. Il est normalement bouché par une forte cheville, an ibil, enfoncée à force. Ce trou porte le nom de toull-dizour, toull-faozet ou bond-chaoz.

  • dizouradenn
    dizouradenn

    f. –où euph. Ober un dizouradenn : satisfaire un petit besoin, uriner.

    ●(1976) BAHE 90/45. Geriennoù all poblek, met damziseven : mont da ober un dizouradenn.

  • dizouradur
    dizouradur

    m. Drainage, assèchement.

    ●(1931) VALL 210a. Dessèchement des terrains, tr. «dizouradur m.» ●231a. Drainage, tr. «dizouradur m.»

  • dizourañ / dizouriñ
    dizourañ / dizouriñ

    v. & adv.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Écouler.

    ●(c.1500) Cb 86a. [fluaff] Jtem fluctuo / as / n. g. fluctuer / vaciller / commouuoir. b. dizouraff.

    (2) Couler, découler.

    ●(c.1500) Cb 86a. [fluaff] Jtem defluo / is. n. g. decouurir. b. dizouraff. ●86b. [fluaff] Jtem liquescit verbum impersonale. g. il appiert / ou decourt. b. teuzyff / pe dizouraff.

    ●(1659) SCger 33a. couler, tr. «dizoura.»

    B.

    (1) (en plt de l'eau) Couler, s'écouler.

    ●(1895) GMB 190. couler, petit Trég[uier] didourañ. ●(18--) SAQ I 367. pa vez dic'hlaniet an dour, roït dizal ma tizouro.

    ●(1977) PBDZ 901. (Douarnenez) aze ne zizoure morse ar pont, tr. «là l'eau ne s'écoulait jamais du pont [du bateau].» ●(1979) VSDZ 67. (Douarnenez) Ar pont a rank dizourañ, tr. (p. 231) «L'eau doit s'écouler du pont.»

    (2) (cuisine) Égoutter.

    ●(1659) SCger 145a. dizoura, tr. «degouster».

    ●(1912) DIHU 80/23. Tennet ind nezé ar ur plad de zizeurein mat.

    (3) (en plt des yeux) Pleurer.

    ●(1933) OALD 45/217. Da rei nerz d'an daoulagad (…) pa deu daerou anezo, pa zizouront.

    (4) fam. Pleuvoir.

    ●(1967) BAHE 52/27. Er-maez ivez e tizour.

    (5) euphém. Pisser.

    ●(1907) VBFV.bf 17b. dizeurein, v. n., tr. «uriner.» ●(1910) MAKE 54. evit... dizoura, respet d'eoc'h, ouz eur voden-lann. ●(1931) VALL 767a. Uriner, tr. «dizoura.» ●(1955) STBJ 107. e teuas c'hoant dizoura din. ●(1973) AMED 31. O tizouri on bet dreon ar vouredenn.

    II. V. tr. d.

    (1) Assécher, drainer, égoutter.

    ●(1732) GReg 311b. Oter l'eau des prez, l'empêcher d'y aller l'en faire écouler, tr. «Disoura ar prageou. pr. disouret.»

    ●(1857) CBF 106. Dizoura ann douar, tr. «Egoutter la terre.» ●(1866) FHB 58/45b. e ma o tizoura an oll douarou glib. ●(1867) FHB 142/300b. dourra ar prajeier re sec'h, dizourra ar prajeier re c'hleb. ●(1868) FHB 169/98a. difonta ha dizoura an douarou so o coll e meziou Rom.

    ●(1907) VBFV.bf 17b. dizeurein, v. a., tr. «ôter l'eau.» ●(1935) BREI 390/2b. an doare da zizoura an douarou mouest. ●(1942) DIHU 369/34. Penaos dizeurat en doar. ●(1958) BAHE 16/7. An douaroù put a voe dizouret.

    ►absol.

    ●(1864) KLV 6. Ann ero forchet enn izelen evit dizoura.

    ●(1924) FHAB Meurzh 110. pa vez dic'hlaniet an dour, grit fezier da zizoura. ●(1935) BREI 390/2c. Hogen, penôs dizoura ?

    ►[en appostion à l'inf.] Gwazh dizourañ : canal de drainage.

    ●(1890) MOA 225b. Faire des travaux de drainage, tr. «ober goaziou dizoura.»

    ●(1935) BREI 390/2c. Ar gwaziou dizoura a dle beza doun.

    (2) Retirer (qqc.) de l'eau.

    ●(1857) CBF 93. Dizoura al lin, tr. «Retirer le lin du rouissoir.» ●(1857) HTB 53. mar c'huitomp hon daou d'hen didoura.

    (3) Sécher (le foin).

    ●(1866) FHB 73/167a. Lavaret on eus meur a vech e c'hounezet cals o troc'ha abred ar foen, hag oc'h he zizoura buan pa vez trouc'het.

    ●(1962) EGRH I 70. dizourañ v., tr. « sécher légèrement. »

    (4) Protéger de l'infiltation des eaux.

    ●(1988) TIEZ II 115. Les bâtiments circulaires comme les soues à porc ont une toiture conique ; il est dit qu'elles sont plus «faciles à garantir des infiltrations», ezoc'h da zizourou !

    (5) fam. Dizourañ e gig : pisser un coup.

    ●(1976) BAHE 90/45. Pep loen bev a rank dizoura e gig.

    III. Loc. adv. War zidourañ : en pente.

    ●(1881) RECe v 126. petit Trég[uier] war didouraṅ, tr. «en pente.»

    IV. Dizouriñ avalou-douar : voir avaloù-douar.

  • dizourek
    dizourek

    adj. Asséché.

    ●(1904) ARPA 98. dre al leac'hiou dizourec.

  • dizourer
    dizourer

    m. –ioù

    (1) Rigole, canal de drainage.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 190). dizourer, v. i. rigol.

    ►Épith.

    ●(1744) L'Arm 389b. Trenchée, tr. «Flosquêr dizeurérr.»

    (2) Plinthe.

    ●(1744) L'Arm 291a. Plinthe de mur, tr. «Dizeurérr ur vangoerr.»

  • dizouriñ
    dizouriñ

    voir dizourañ

  • dizourus
    dizourus

    adj. =

    ●(c.1500) Cb 86a-b. g. decouurans. b. dizourus.

  • dizraeniñ
    dizraeniñ

    v. tr. d. Oter une arête de.

    ●(1939) RIBA 14. kavet ur médesinour abil eroalh de zizraenein goug merh hor Roué. ●16. Chetu me merh, e zo hé goug de zizraenein.

  • dizrailh
    dizrailh

    adj. Sans fatigue.

    ●(1931) VALL 296a. sans fatigue, tr. «didrailh T[régor].»

  • dizrammañ
    dizrammañ

    v. tr. d. Couper à la faux.

    ●(1982) PBLS 139. (Sant-Servez-Kallag) dizrammañ, tr. «couper à la faux.»

  • dizrast
    dizrast

    adj.

    (1) Attr./Épith. Qui n'est pas equinté, blessé.

    ●(1919) MVRO 3/d. deût bravik d'ar gêr, / Sonn a (lire : o) fenn ha dizrast o lêr.

    (2) Adv. Bevañ dizrast : vivre sans peine.

    ●(1935) BREI 413/1d. tud dizoursi o veva didrast.

  • dizrastet
    dizrastet

    adj. =

    ●(1919) BUBR 10/265. eur foz-difenn didrastet.

  • dizrein
    dizrein

    adj.

    (1) Sans épines.

    ●(1744) L'Arm 138b. Sans épines, tr. «Dizrein.»

    ●(1876) TDE.BF 164a. Dizrein, adj., tr. «Sans épines.» ●(1890) MOA 85. di-zrein, tr. «sans épines.»

    (2) Sans arêtes.

    ●(1876) TDE.BF 164a. Dizrein, adj., tr. «débarrassé des arêtes.» ●(1890) MOA 85. di-zrein, tr. «sans arêtes.»

    ●(1977) PBDZ 184. (Douarnenez) dizrein, tr. «sans arêtes.»

    (3) sens fig. Sans ennuis, sans obstacles.

    ●(1913) PRPR 10. eürusted eur vuez dizrein.

  • dizreiñ
    dizreiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Revenir, retourner.

    ●(1902) PIGO I 28. hini na oa dizroet. ●(1911) BUAZperrot 119. da zizrei d'e vro.

    (2) Détourner (un cours d'eau).

    ●(1908) PIGO II 64. choselli ar waz ha dizrei an dour el lec'h dounan anezi.

    (3) Devenir humide.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) ar holo a oa kraz mad, bremañ eo deut da zizroi (dizrei) : gourd eo dija.

    II. V. tr. d. Dissuader.

    ●(c.1825-1830) AJC 4272. cair a moa ebedin ne voan quet vid edisrein.

  • dizreinañ / dizreiniñ
    dizreinañ / dizreiniñ

    v. tr. d.

    (1) Ôter les ronces (d'un endroit).

    ●(1499) Ca 68a. Dizreinaff. g. oster les espines.

    ●(1659) SCger 41a. defricher, tr. «dizreina.» ●145a. dizreina, tr. «oster les ronces». ●(1732) GReg 368a. Essarter, couper les buissons, arracher les racines, les ronces d'une terre, tr. «disreyna. pr. disreynet.» ●(1744) L'Arm 341b. Arracher les ronces, tr. «Dizreinnein.»

    ●(1936) DIHU 295/4. Deoh hui é de zizreinein en hent én hor raok.

    (2) Ôter les épines (de).

    ●(1876) TDE.BF 164a. Dizreina, v. a., tr. «enlever les épines.»

    ●(1911) SKRS II 58. Da zizreina penn Hor Zalver.

    (3) Ôter les arêtes d'un poisson.

    ●(1876) TDE.BF 164a. Dizreina, v. a., tr. «Oter les arêtes d'un poisson.»

    ●(1954) BISO 4. fonnusoc'h pesked int hag aes da zizreinañ d'ar vugale.

  • dizreiniñ
    dizreiniñ

    voir direinañ

  • dizremen
    dizremen

    v. tr. d. Repasser.

    ●(1499) Ca 68a. Dizremen. g. repasser.

    ●(1659) SCger 145a. dizremen, tr. «repasser.»

  • dizremm
    dizremm

    adj.

    (1) Sans visage.

    ●(1962) EGRH I 70. dizremm a., tr. « sans visage. »

    (2) Sans tranchant.

    ●(1962) EGRH I 70. dizremm a., tr. « sans tranchant. »

  • dizremmañ
    dizremmañ

    v. tr. d. Défigurer.

    ●(1914) DFBP 82b. défigurer, tr. «Didremma.»

  • dizrevelliñ
    dizrevelliñ

    voir dezrevell .2

  • dizrez
    dizrez

    adj. Sans ronces.

    ●(1876) TDE.BF 164b. Dizrez, adj., tr. «Débarrassé des ronces.»

  • dizrezañ
    dizrezañ

    v. tr. d. Ôter les ronces (d'un endroit).

    ●(1876) TDE.BF 164b. Dizreza, v. a., tr. «Arracher les ronces.»

    ●(1909) BROU 229. (Eusa) Enlever les ronces, tr. «Dizreiza.» ●(1962) EGRH I 70. dizrezañ v., tr. « enlever les ronces. »

  • dizro .1
    dizro .1

    adj.

    (1) De retour.

    ●(1732) GReg 272a. Dès qu'il fût retourné, tr. «Qentre ma yoa disro.»

    ●(1909) NOAR 46. ma ne vezan ket dizro a-benn hanter-noz. ●(1909) TOJA 27. Pa vin dizro, me 'yei davedout da gousket. ●(1924) FHAB Genver 14. eur wech dizro eus ar brezel.

    (2) Écarté.

    ●(1911) BUAZperrot 275. dre an hentchou dizroa.

  • dizro .2
    dizro .2

    m.

    I.

    (1) Retour.

    ●(1877) FHB (3e série) 11/83a. n'am euz bet distag ebet abaoue va dizro er vro-man.

    ●(1911) BUAZperrot 39. goude e zizro.

    (2) (religion) Conversion.

    ●(1911) BUAZperrot 326. evit goulenn ouz Doue, dizro he mab.

    (3) Guérison.

    ●(1911) BUAZperrot 327. anaout a reas n'oa dizro ebed mui eviti.

    II.

    A.

    (1) Dizro lous =

    ●(1920) FHAB Gwengolo 454. ar re-man goude an dizro louz-ze a jomas sioul eur pennad. ●(1936) CDFi 11 janvier. c'hoarvezout a reas gantan ar memes dizro-lous ha gand e vestr.

    (2) Ober un dizro var : faire un retour sur, revenir sur.

    ●(1911) BUAZperrot 338. tud Rouan a c'houlennas ma vije great eun dizro var he frosez.

    B. En dizro.

    (1) Sur le chemin du retour.

    ●(1911) BUAZperrot 33. En dizro e reas e zisken e manati Lerin.

    (2) En retour.

    ●(1902) MBKJ 186. Brud vad an den, eur wêch kollet, ral ma c'heller he c'haout en dizro.

    (3) En échange.

    ●(1911) BUAZperrot 342. Eun den eus Floranz evit deiz kenta ar bloaz a zigasas d'ezan eur baneradig frouez, en esper kaout eur galanna gaër en dizro.

    (4) En dizro a bep lec'h : (?) en toute occasion (?).

    ●(1872) GAM 19. D'ar mare-ze, en distro a bep leac'h, ar mear a iea da ober eur bale d'ar prospital.

    ●(1909) KTLR 48. He amezeien he c'harie ive, hag en dizro a bep leac'h, hen diskueze d'ezhi. ●106. Ar bugel keaz hen doa kalz da c'houzanv. En dizro a bep leac'h, ar beac'h a gueze var-n-han.

  • dizro-mat
    dizro-mat

    voir dérou-mat

  • dizroenn
    dizroenn

    f. –où Kaout un dizroenn : être éconduit.

    ●(1954) LLMM 47/23. Ar Bideo-se, ivez, dont betek en he zi d'ober lagad dezhi !... Daoust d'an dizroenn en doa bet e feunteun Kerleger... Kribell en doa !

  • dizroet
    dizroet

    adj. Humide, moite.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/461. (An Ospital-Kammfroud) Gourd : adj. – Humide, moite. À placer da la progression suivante : kraz, seh, dizroet, kousket, gourd, leiz, gleb, gleb-teil.

  • dizroug .1
    dizroug .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Sans mal, sans maladie, guéri.

    ●(1861) BSJ 82. hag aben é gorv abéh hum gavas yah ha dizroug.

    (2) Qui s'est passé sans mal.

    ●(1917) LZBt Gouere 34. beaj dizrouk.

    II. Adv. Sans mal.

    ●(1878) EKG II 80. en doa gellet an Aoutrou Crenn en em gaout dizrouk e Lescoat.

    ●(1903) MBJJ 59. evel-se e tremen æzed ha dizrouk.

  • dizroug .2
    dizroug .2

    m. Bénignité.

    ●(1931) VALL 63b. Bénignité, tr. «dizroug m.»

  • dizrougañ / dizrougiñ
    dizrougañ / dizrougiñ

    v.

    (1) V. intr. Décolérer.

    ●(1931) VALL 188b. Décolérer, tr. «dizrouga.» ●(1932) BRTG 59. didérein ha dizrougein e hrant.

    (2) V. tr. d. Défâcher.

    ●(1931) VALL 190b. Défâcher, tr. «dizrouga.»

  • dizrougiñ
    dizrougiñ

    voir dizrougañ

  • dizrouk
    dizrouk

    adj.

    (1) (en plt de qqn, d'un animal) Qui ne fait pas de mal, qui n'est pas méchant, bénin.

    ●(1867) FHB 122/137a. bugale c'hoas dizroug. ●(1870) FHB 301/315b. eur bugel dizroug ha didroel. ●(1889) ISV 87. Eur vec'h dizroug ha sioul e voa. ●343. Er mare all avad oa ken dizrouk ha pep den. ●463. Ar glujiri a zo labouset dizroug.

    ●(1907) BSPD I 189. ol el loñned gouiù-sé e oé ataù dizroug é kevér en deu vreur. ●(1914) DFBP 185b. inoffensif, tr. «Dizroug.» ●(1931) VALL 63b. Bénin, tr. «dizrouk.» ●(1933) ALBR 44. eur pôtr dizrouk.

    (2) (en plt de paroles) Inoffensif.

    ●(1869) FHB 205/386a. eur goms dizrouk, lavaret ep he zonjal.

  • dizroulañs
    dizroulañs

    adj. [empl. comme adv.] Sans rancœur.

    ●(1883) MIL 30. N'eus douetans ebet na vije eur beva dizroullans etre an n'Autrou'n Eskop a Gemper hag hen.

  • dizruzañ
    dizruzañ

    v. tr. d. Dégraisser.

    ●(1732) GReg 258b. Degraisser, ôter la graisse, tr. «didruza. pr. didruzet.»

    ●(1869) TDE.FB 251a. Dégraisser la soupe, tr. «dizruza ar zoubenn.»

    ●(1931) VALL 193b. Dégraisser, tr. «dizruza.»

  • dizruzer
    dizruzer

    m. –ion Dégraisseur.

    ●(1732) GReg 258b. Degraisseur, tr. «dizruer. p. dizruéryen. Van[netois] dizruour-myher. p. yon.»

  • dizuañ / dizuiñ
    dizuañ / dizuiñ

    v. tr. d.

    (1) Ôter la couleur noire, la noirceur.

    ●(c.1500) Cb 73b. ga. ennoircir / ou desnoircir. b. duaff pe dizuaff.

    ●(1732) GReg 659a. Oter la noirceur, tr. «Disua.»

    ●(1876) TDE.BF 164b. Dizua, v. a., tr. «Dénoircir.» ●(1895) GMB 190. ôter la noirceur pet[it] Trég[uier] diduañ.

    ●(1932) BRTG 118. Ur blijadur e vehè bet dehon en dizuein [en hoh]

    (2) Déhâler.

    ●(1732) GReg 259a. Dehaler, travailler à ôter le hâle du visage, tr. «Disua. pr. disuet.»

    (3) sens fig. Égayer.

    ●(1949) KROB 14/2. o tiroufenna e dal, o tizui e spered.

  • dizuardiñ
    dizuardiñ

    v. tr. d. Ôter la couleur noire, la noirceur.

    ●(1932) BRTG 102. en dizuardein érauk er lézel.

  • dizudi
    dizudi

    adj. Sans intérêt.

    ●(1928) GWAL 16/7. en draonienn dizudi. ●(1931) GWAL 26/17. er broiou digenvez ha dizudi.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...