Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 188 : de drougou (9351) à droukkompagnunezh (9400) :- drougoùdrougoù
plur. Impôts.
●(1790) MG 215. carguét a chairrein en drougueu én ur Barræs. ●216. a pe vai quêstion a bayein en drougueu.
- drouguzaj
- drouguzañdrouguzañ
v. Mal user, mal employer.
●(c.1500) Cb. [usaff] Jtem abusor / ris. g. mal user. b. drouc vsaff.
●(1728) Resurrection 365. Ha nin na voemp quet fur pa demp da drouc usan.
- drougyouldrougyoul
voir droukyoul
- drouid
- drouilhenn
- drouindrouin
m. –où
I.
(1) Drouine, havresac.
●(1647) Am 538. Scort he va drouhin quer besq à brinicq, tr. «Mon havresac est maigre, aussi écourté que patelles.» ●702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.»
●(1744) L'Arm 118a. Drouine, Havre-sac de barbier, de chaudronnier, tr. «Drouhin.. neu. m.» ●425b. Carnaciere, tr. «Drouin. m.»
●(1876) TDE.BF 173b. Drouin, s. m., tr. «Havre-sac des chaudronniers de campagne et des voyageurs, gibecière.»
●(1890) MOA 282b. Gibecière, tr. «Drouin, m.»
(2) Frip-e-zrouin : dissipateur.
●(1732) GReg 295a. Dissipateur, qui consume son bien mal-à-propos, tr. «frip-e-zrouyn.»
(3) Fripañ e zrouin : dissiper son bien.
●(1876) TDE.BF 173b. Fripa he zrouin, en style familier, dissiper son bien, s. m. C[ornouaille], tr. «Robe d'enfant et de femme.»
II.
(1) Lipat e zrouin hag e drantell : dépenser son fonds et son revenu.
●(1931) VALL 201b. Dépenser son fonds avec son revenu, tr. F. Vallée «lipat e zrouin hag e drantell.» ●446a. Manger tout son bien, son fonds avec son revenu, tr. «lipat e drouin hag e drantell.»
(2) Bezañ savet a-zindan an drouin : être né pauvre.
●(1790-1794) PC i 210. Defot tud chentil oheus chagrin ? / Chetu qer stang ac an dridi / Savet a zindan an drouin / Noblanç neves do comandin.
- drouinañdrouinañ
v. intr. Porter une drouine, un havresac.
●(1732) GReg 309a. Porter la drouine, tr. «Drouyna. pr. drouynet.»
- drouinerdrouiner
m. –ion Celui qui porte une drouine, un havresac.
●(1732) GReg 309a. Drouineur, celui qui porte la drouine, tr. «Drouyner. p. drouynéryen.»
- drouizdrouiz
m. –ed Druide.
●(1870) MBR 314. eunn drouiz koz-koz. ●(1870) FHB 300/308a. An drouizet eta a c'hourine oc'h Patris. ●308b. fals Doueou an drouizet. ●(1870) FHB 302/323a. Neuze an drouis-meur a gomzas evelen : (...).
●(1911) BUAZperrot 75. o tont a-benn eus an drouized. ●174. etouez ar C'helted e oa drouized hag a oa desket. ●(1923) SKET I 31. e kelenndiou an drouized. ●(1935) ANTO 64. ar bromesa graet d'an drouized.
- drouizek
- drouizez
- drouiziezh
- droukdrouk
adj., adv. & subst.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn, d'un animal) Méchant, mauvais.
●(1499) Ca 72b. Drouc. g. mal / mauluais. ●(1612) Cnf 37a. chacc drouc.
●(1900) MSJO 183. ar roue drouk-se. ●(1909) KTLR 141. Pa lavaran eo drouk, dileaz, den n'hen deuz affer anezhi.
(2) (en plt de qqc.) Mal, mauvais.
●(1499) Ca 121b. Lau et drouc tout unv ibi vide.
●(1790) Ismar 6-7. er péh-zou mat, doh er péh-zou droug. ●33. dré é ævrou mat pé droug.
B. Attr.
(1) Mal lojé.
●(1937) DIHU 318/378. Chetu-ni én hol loj neùé. Nen domb ket drouk, nameit ien é. ●(1939) DIHU 340/354. Ne veemb ket droug ama.
(2) Ne vo ket drouk ma zraoù, hon traoù : je ne serai pas mal.
●(1935) DIHU 288/288. Elsé ne vo ket droug me zreu, d'hortoz guel. ●(1940) DIHU 343/15. Ne vo ket droug hon treu aman, mar chomamb.
II. Adv.
(1) Mauvais.
●(1499) Ca 84b. Flaeriaff drouc.
(2) Komz drouk : médire.
●(1612) Cnf 50b. Comps drouc eues an nessaff.
III. [empl. comme subst. avec valeur de pluriel] Drouk ha mat : les méchants comme les bons.
●(1575) M 622. Da barnn sasun vn lam, merch ha mam, drouc ha mat, tr. «Pour juger parfaitement, d'un coup, fille et mère, méchant et bon.»
●(c.1680) NG 1337-1339. E Vallé Josafas / E vou ret hum cauet / Dirac Doue, drouc ha mat.
IV. Drouk ha mat gant ub. : bon gré mal gré.
●(14--) Jer A.61. Na vezo en bro quet den ganet hep quet span, / A compso mat na drouc, endan poan e crougaff, tr. Gw. ar Menn «...qui ne parlera, bon gré mal gré, sous peine d'être pendu.» ●A.62. Nygun comps mat na drouc, dydan poan e crougaff, tr. Gw. ar Menn «Personne, parler bon gré mal gré, sous peine d'être pendu.»
●(1689) DOctrinal 196-197. Ar Roué en savas en é sa, à quemennas tri Escop, ha drouc ha mat ganta evoé Sacret d’ar Sul var lerc’h.
●(17--) CCn 460 (T). [Bre]ma ar christenien, droug a mat uo gante, / Perissan a rencont, lesel ma bro guene, tr. V. Tourneur «Maintenant les chrétiens, bon gré, mal gré, doivent périr, m'abandonner mon pays.»
●(1868) GBI II 472 (T). Drouk ha mad gant nep a garo, / D'al leur newe ni a ielo, tr. F.-V. an Uhel «(le trouve) bon ou mauvais qui voudra, à l'aire-neuve nous irons.»
●(1925) FHAB Mae 162 (T) E. ar Moal. Lezenn an disparti hag a ra ac'hanomp dirak ar bed holl, eur bobl digredenn, bezet droug ha mad ganeomp... ●(1925) SFKH 20 (G) G. ar Born. Ne vein ket laér sur, emé ean ? Geou me mam, droug ha mad genoh. ●(1974) YABA 16.11 (Gi) J. Jaffre. Mes droug ha mad geti, dav e oè bet dehi monet d'er gulé ha gorein en anduilhenn épad ter suhun !
- drouk-ha-matdrouk-ha-mat
adj.
I. (en plt de qqc.)
(1) Bara drouk-ha-mat =
●(1866) FHB 67/118a-ab. kôl, grouiou, lêz, bara droug-ha-mad gand eur chopinad gistr pe bier bemde, setu eno ho bevanz.
●(1970) BHAF 169. bara droug-ha-mad.
(2) Bep bloaz drouk ha mat : bon an mal an.
●(c.1718) CHal.ms i. Cette terre me raporte dix pairées saigle bon an mal an, tr. «en doüar se a zigass' din peb blé drouc pe mat dec menat segal.»
II. (en plt de qqn) Bezet drouk ha mat gant ub. : n'en déplaise à.
●(1925) FHAB Mae 162. lezenn an disparti hag a ra ac'hanomp dirak ar bed holl, eur bobl digredenn, bezet droug ha mad ganeomp…
- droukaatdroukaat
v.
I. V. intr.
(1) Devenir mauvais.
●(1927) GERI.Ern 123. droukaat, tr. «devenir mauvais.»
(2) Droukaat ouzh ub. : devenir méchant avec qqn.
●(1866) LZBt Genver 78. Hardiaat ha droukaat bemde a reont ouz-imp.
(3) Mont war zroukaat : devenir de plus en plus méchant.
●(1908) BOBL 29 mai 179/1a. An dud a ia var zroukaat. ●(1927) GERI.Ern 4. war droukât T[régor], tr. «(aller) en empirant, devenir de plus en plus méchant.»
II. V. tr. d. Rendre mauvais.
●(c.1500) Cb. [peruers] Jtem peruerto / is. g. peruertir. b. drouchat.
●(1927) GERI.Ern 123. droukaat, tr. «rendre mauvais.»
- droukc'hoantdroukc'hoant
m. –où Concupiscence.
●(1732) GReg 209a. Convoitise, desir de posseder le bien, ou la femme d'autruy, tr. «drouc-c'hoant.» ●275b-276a. Desir dereglé, tr. «droucq-c'hoandt. p. droucq-c'hoanchou.»
●(1847) FVR 136. Evit ar veleien a reaz al Le dre eunn drouk-c'hoant bennak, ar re-ze her miraz hogoz holl.
●(1914) DFBP 74a. cupidement, tr. «Gant drougc'hoant.» ●(1927) GERI.Ern 122. drouk(-)c'hoant m., tr. «mauvais désir, convoitise.»
- droukc'hoantañ
- droukc'hoantus
- droukc'hor
- droukc'hraerdroukc'hraer
m. Malfaiteur.
●(1530) J 101a. Pan na ve drouc graer meurbet / Ne vihe quet dereet dit, tr. «s'il n'était pas un grand malfaiteur, / il ne vous eût point été amené.»
- droukc'hraet
- droukc'hrasdroukc'hras
f. –où Disgrâce. cf. droukrañs
●(1612) Cnf 8a. hac é drouc gracc an Autrou Doué.
●(1752) BS 114. beza em be drouc-c'hraç an Impalaër.
●(1829) IAY 11. tennan a reont voar-neze hoc'h-unan he drouc-c'hras. ●(1852) MML 2. gant aon da denna voarnezi hec'h-unan droug gras ar roue. ●(1854) MMM 277. el labouriou, en droug-c'hraçou, en humiliationou (…) ho Crucifi ho consolo.
- droukc'hwezhdroukc'hwezh
f. Mauvaise odeur.
●(1633) Nom 246b. Mephitis : puanteur des eaux ensoulfrées : an drouc, chuez (lire : drouc chuez) pe gouall chuez an dour souffret, an dour fleryus.
(?) droukerioù plur. = (?) drougeur (?).
●(2002) TEBOT 32. Klevet ho peus koulz ha me / Komz deus an droukerioù / Na 'pezh en em gav bemdez / Goude re gorvadoù.
- droukchañsdroukchañs
f. Malchance.
●(1659) SCger 75b. mal aduenture, tr. «drouc eur, pe auentur, pe chancç.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mal auanture, tr. «goal auantur' drouc chanç.» ●malencontre, tr. «goal, drouc chans' goal ancontr'.» ●(1732) GReg 426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «droucq chançz.» ●594b. Mal-avanture, rencontre fâcheuse par hazard, tr. «droucq-chançz.»
●(1914) DFBP 163a. guignon, tr. «Drougchans.» ●(1935) BREI 390/2c. Eun tôl a zrouk-chans eo bet se d'ac'h ha n'eo ket dre hon ratoz. ●(1939) MGGD 69. kouezet eo, eur wech c'hoaz, an drouk-chañs warnoun.
- droukchañsus
- droukfavordroukfavor
f. Défaveur.
●(c.1500) Cb 84a. [fauor] vnde hec fautoria / e. g. mal faueur. b. drouch fauor.
- droukfazi
- droukfin
- droukfinvezhdroukfinvezh
f.
(1) Mort brutale, tragique, malemort.
●(1732) GReg 595a. Male-mort, mort funeste, tr. «droucq-finvez.»
(2) Kouezhañ e droukfinvezh : mourir de malemort.
●(1557) B I 699. Rac en drouc finuez ez coezy, tr. «car tu feras une mauvaise fin.»
●(1732) GReg 415a. Faire une mauvaise fin, tr. «cüeza ê droucq finvez.»
- droukfinvezhañdroukfinvezhañ
v. intr. Mourir funestement.
●(1732) GReg 713b. Les mechans, les scelerats perissent tôt ou tard malheureusement, tr. «Ar fallagred, an droucq-oberéryen a zeu abred pe zivezat da zroucq-finveza.»
- droukfiziañsdroukfiziañs
f. Défiance.
●(1862) JKS.lam 211. Digas a ra ar gasoni, ar warisi, ann disleaded, ann drouk fizians.
- droukfiziiñdroukfiziiñ
voir droukfiziout
- droukfiziout / droukfiziiñ
- droukfortundroukfortun
f. Mauvaise fortune.
●(c.1500) Cb 87b. [fortun] Jtem hoc infortunium / nij. g. aduersite / ou mal fortune. bri. drouc fortun. ●(1557) B I 552. Traou vil ort a drouc fortun, tr. «objets repoussants et malencontreux.»
●(1728) Resurrection 1621-1622. Allas allas me so eur paour ques disasun / Dre ma fragilite coeset en drouc fortun. ●3080. Chetu er voes man coesset endrouc fortun. ●(1732) GReg 426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «droucq fortun.» ●531a. Infortune, malheur, disgrace, tr. «droucq fortun.»
- droukhañval
- droukhañvaloutdroukhañvalout
v. tr. i. Se différencier.
●(1865) LZBt Gouere 16. paneved eunn nebeut a dreo euz ar re disteran, e lerent-hi, he$$$ relijion na droug hanval ket ouz hon hini.
- droukhoalañ
- droukkannad
- droukkarout
- droukkas
- droukkejañdroukkejañ
v. tr. d. Mélanger, confondre.
●(17--) TE 19. rac-ce dorgaigeamb ou langage én ur fæçon ne hum antandeint mui itré-d'ai.
- droukkeloù
- droukkemerdroukkemer
v.
I. V. tr. d.
(1) Voler, dérober.
●(1829) IAY 115. bean drouc-quemeret gouinien Naboth.
●(1927) GERI.Ern 122-123. drouk(-)kemer, tr. «prendre à tort (par fraude ou vol).»
(2) Mal comprendre, confondre.
●(1907) AVKA 34. N'eom ket da droug kémer ar gir a «vaouez». Er jude d'ar mare-ma an hano-ze a dalvee ar gir a «itron.» ●(1927) GERI.Ern 122-123. drouk(-)kemer, tr. «prendre à tort (par erreur).»
II. V. pron. réfl. En em zroukkemer : se méprendre.
●(1659) SCger 79a. se mesprendre, tr. «en em drouc quemeret.»
- droukkempenndroukkempenn
v. tr. d. Maltraiter.
●(1732) GReg 597a. Maltraiter, tr. «drouq-qempenn. pr. droucqempennet.»
- droukkinnig
- droukklemmdroukklemm
v. intr. Récriminer.
●(1962) TDBP III $$$. Tud kêr a vez o troukklemm pa n'o-devez ket tra-walh a gig, tr. «les gens de la ville récriminent (toujours) quand ils n'ont pas assez de viande.»
- droukklevetdroukklevet
voir droukklevout
- droukklevout / droukklevetdroukklevout / droukklevet
v. intr. Mal entendre.
●(1879) ERNsup 162. drouk-klewet, entendre haut, Trév[érec].
- droukkompagnunezh