Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 188 : de drougou (9351) à droukkompagnunezh (9400) :
  • drougoù
    drougoù

    plur. Impôts.

    ●(1790) MG 215. carguét a chairrein en drougueu én ur Barræs. ●216. a pe vai quêstion a bayein en drougueu.

  • drouguzaj
    drouguzaj

    m. Mauvais usage.

    ●(c.1500) Cb 10a. [abusion] g. malvsaige. b. droucvsag.

  • drouguzañ
    drouguzañ

    v. Mal user, mal employer.

    ●(c.1500) Cb. [usaff] Jtem abusor / ris. g. mal user. b. drouc vsaff.

    ●(1728) Resurrection 365. Ha nin na voemp quet fur pa demp da drouc usan.

  • drougyoul
    drougyoul

    voir droukyoul

  • drouid
    drouid

    m. –ed Druide.

    ●(1906) BOBL 03 novembre 110/1a. Setu ar pez a zonje an drouided kelt.

  • drouilhenn
    drouilhenn

    f. –ed Dondon, femme grasse, gagui.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. gagui, tr. «farlauden, droüillen.»

    ●(1927) GERI.Ern 123. drouilhenn V[annetais] f. pl. eu, tr. «Dondon, femme grasse.»

  • drouin
    drouin

    m. –où

    I.

    (1) Drouine, havresac.

    ●(1647) Am 538. Scort he va drouhin quer besq à brinicq, tr. «Mon havresac est maigre, aussi écourté que patelles.» ●702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.»

    ●(1744) L'Arm 118a. Drouine, Havre-sac de barbier, de chaudronnier, tr. «Drouhin.. neu. m.» ●425b. Carnaciere, tr. «Drouin. m.»

    ●(1876) TDE.BF 173b. Drouin, s. m., tr. «Havre-sac des chaudronniers de campagne et des voyageurs, gibecière.»

    ●(1890) MOA 282b. Gibecière, tr. «Drouin, m.»

    (2) Frip-e-zrouin : dissipateur.

    ●(1732) GReg 295a. Dissipateur, qui consume son bien mal-à-propos, tr. «frip-e-zrouyn.»

    (3) Fripañ e zrouin : dissiper son bien.

    ●(1876) TDE.BF 173b. Fripa he zrouin, en style familier, dissiper son bien, s. m. C[ornouaille], tr. «Robe d'enfant et de femme.»

    II.

    (1) Lipat e zrouin hag e drantell : dépenser son fonds et son revenu.

    ●(1931) VALL 201b. Dépenser son fonds avec son revenu, tr. F. Vallée «lipat e zrouin hag e drantell.» ●446a. Manger tout son bien, son fonds avec son revenu, tr. «lipat e drouin hag e drantell.»

    (2) Bezañ savet a-zindan an drouin : être né pauvre.

    ●(1790-1794) PC i 210. Defot tud chentil oheus chagrin ? / Chetu qer stang ac an dridi / Savet a zindan an drouin / Noblanç neves do comandin.

  • drouinañ
    drouinañ

    v. intr. Porter une drouine, un havresac.

    ●(1732) GReg 309a. Porter la drouine, tr. «Drouyna. pr. drouynet.»

  • drouiner
    drouiner

    m. –ion Celui qui porte une drouine, un havresac.

    ●(1732) GReg 309a. Drouineur, celui qui porte la drouine, tr. «Drouyner. p. drouynéryen.»

  • drouiz
    drouiz

    m. –ed Druide.

    ●(1870) MBR 314. eunn drouiz koz-koz. ●(1870) FHB 300/308a. An drouizet eta a c'hourine oc'h Patris. ●308b. fals Doueou an drouizet. ●(1870) FHB 302/323a. Neuze an drouis-meur a gomzas evelen : (...).

    ●(1911) BUAZperrot 75. o tont a-benn eus an drouized. ●174. etouez ar C'helted e oa drouized hag a oa desket. ●(1923) SKET I 31. e kelenndiou an drouized. ●(1935) ANTO 64. ar bromesa graet d'an drouized.

  • drouizek
    drouizek

    adj. Druidique.

    ●(1931) VALL 232a. Druidique, tr. «drouizek.»

  • drouizez
    drouizez

    f. –ed Druidesse.

    ●(1907) BOBL 22 juin 143/1a. Ar merc'hed iaouank a vize skoliatet gant an drouizezed. ●(1912) MMKE vii. awen hon drouizezed gwechall. ●(1914) DFBP 104a. druidesse, tr. «Drouizez.»

  • drouiziezh
    drouiziezh

    f. Druidisme.

    ●(1914) DFBP 104a. druidisme, tr. «Drouiziez.» ●(1927) GERI.Ern 123. drouiziez f., tr. «druidisme.» ●(1931) VALL 232a. Druidisme, tr. «drouiziez f.»

  • drouk
    drouk

    adj., adv. & subst.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn, d'un animal) Méchant, mauvais.

    ●(1499) Ca 72b. Drouc. g. mal / mauluais. ●(1612) Cnf 37a. chacc drouc.

    ●(1900) MSJO 183. ar roue drouk-se. ●(1909) KTLR 141. Pa lavaran eo drouk, dileaz, den n'hen deuz affer anezhi.

    (2) (en plt de qqc.) Mal, mauvais.

    ●(1499) Ca 121b. Lau et drouc tout unv ibi vide.

    ●(1790) Ismar 6-7. er péh-zou mat, doh er péh-zou droug. ●33. dré é ævrou mat pé droug.

    B. Attr.

    (1) Mal lojé.

    ●(1937) DIHU 318/378. Chetu-ni én hol loj neùé. Nen domb ket drouk, nameit ien é. ●(1939) DIHU 340/354. Ne veemb ket droug ama.

    (2) Ne vo ket drouk ma zraoù, hon traoù : je ne serai pas mal.

    ●(1935) DIHU 288/288. Elsé ne vo ket droug me zreu, d'hortoz guel. ●(1940) DIHU 343/15. Ne vo ket droug hon treu aman, mar chomamb.

    II. Adv.

    (1) Mauvais.

    ●(1499) Ca 84b. Flaeriaff drouc.

    (2) Komz drouk : médire.

    ●(1612) Cnf 50b. Comps drouc eues an nessaff.

    III. [empl. comme subst. avec valeur de pluriel] Drouk ha mat : les méchants comme les bons.

    ●(1575) M 622. Da barnn sasun vn lam, merch ha mam, drouc ha mat, tr. «Pour juger parfaitement, d'un coup, fille et mère, méchant et bon.»

    ●(c.1680) NG 1337-1339. E Vallé Josafas / E vou ret hum cauet / Dirac Doue, drouc ha mat.

    IV. Drouk ha mat gant ub. : bon gré mal gré.

    ●(14--) Jer A.61. Na vezo en bro quet den ganet hep quet span, / A compso mat na drouc, endan poan e crougaff, tr. Gw. ar Menn «...qui ne parlera, bon gré mal gré, sous peine d'être pendu.» ●A.62. Nygun comps mat na drouc, dydan poan e crougaff, tr. Gw. ar Menn «Personne, parler bon gré mal gré, sous peine d'être pendu.»

    ●(1689) DOctrinal 196-197. Ar Roué en savas en é sa, à quemennas tri Escop, ha drouc ha mat ganta evoé Sacret d’ar Sul var lerc’h.

    ●(17--) CCn 460 (T). [Bre]ma ar christenien, droug a mat uo gante, / Perissan a rencont, lesel ma bro guene, tr. V. Tourneur «Maintenant les chrétiens, bon gré, mal gré, doivent périr, m'abandonner mon pays.»

    ●(1868) GBI II 472 (T). Drouk ha mad gant nep a garo, / D'al leur newe ni a ielo, tr. F.-V. an Uhel «(le trouve) bon ou mauvais qui voudra, à l'aire-neuve nous irons.»

    ●(1925) FHAB Mae 162 (T) E. ar Moal. Lezenn an disparti hag a ra ac'hanomp dirak ar bed holl, eur bobl digredenn, bezet droug ha mad ganeomp... ●(1925) SFKH 20 (G) G. ar Born. Ne vein ket laér sur, emé ean ? Geou me mam, droug ha mad genoh. ●(1974) YABA 16.11 (Gi) J. Jaffre. Mes droug ha mad geti, dav e oè bet dehi monet d'er gulé ha gorein en anduilhenn épad ter suhun !

  • drouk-ha-mat
    drouk-ha-mat

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Bara drouk-ha-mat =

    ●(1866) FHB 67/118a-ab. kôl, grouiou, lêz, bara droug-ha-mad gand eur chopinad gistr pe bier bemde, setu eno ho bevanz.

    ●(1970) BHAF 169. bara droug-ha-mad.

    (2) Bep bloaz drouk ha mat : bon an mal an.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Cette terre me raporte dix pairées saigle bon an mal an, tr. «en doüar se a zigass' din peb blé drouc pe mat dec menat segal.»

    II. (en plt de qqn) Bezet drouk ha mat gant ub. : n'en déplaise à.

    ●(1925) FHAB Mae 162. lezenn an disparti hag a ra ac'hanomp dirak ar bed holl, eur bobl digredenn, bezet droug ha mad ganeomp…

  • droukaat
    droukaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Devenir mauvais.

    ●(1927) GERI.Ern 123. droukaat, tr. «devenir mauvais.»

    (2) Droukaat ouzh ub. : devenir méchant avec qqn.

    ●(1866) LZBt Genver 78. Hardiaat ha droukaat bemde a reont ouz-imp.

    (3) Mont war zroukaat : devenir de plus en plus méchant.

    ●(1908) BOBL 29 mai 179/1a. An dud a ia var zroukaat. ●(1927) GERI.Ern 4. war droukât T[régor], tr. «(aller) en empirant, devenir de plus en plus méchant.»

    II. V. tr. d. Rendre mauvais.

    ●(c.1500) Cb. [peruers] Jtem peruerto / is. g. peruertir. b. drouchat.

    ●(1927) GERI.Ern 123. droukaat, tr. «rendre mauvais.»

  • droukc'hoant
    droukc'hoant

    m. –où Concupiscence.

    ●(1732) GReg 209a. Convoitise, desir de posseder le bien, ou la femme d'autruy, tr. «drouc-c'hoant.» ●275b-276a. Desir dereglé, tr. «droucq-c'hoandt. p. droucq-c'hoanchou.»

    ●(1847) FVR 136. Evit ar veleien a reaz al Le dre eunn drouk-c'hoant bennak, ar re-ze her miraz hogoz holl.

    ●(1914) DFBP 74a. cupidement, tr. «Gant drougc'hoant.» ●(1927) GERI.Ern 122. drouk(-)c'hoant m., tr. «mauvais désir, convoitise.»

  • droukc'hoantañ
    droukc'hoantañ

    v. tr. d. Souhaiter une mauvaise chose.

    ●(1732) GReg 880a. Souhaiter une mauvaise chose, tr. «Droucq-hoandta.»

    ●(1931) VALL 703a. souhaiter une mauvaise chose, tr. «drouk-c'hoanta.»

  • droukc'hoantus
    droukc'hoantus

    adj. Cupide.

    ●(1914) DFBP 74a. cupide, tr. «Drougc'hoantus.»

  • droukc'hor
    droukc'hor

    adj. Mal couvé.

    ●(1876) TDE.BF 239a. Eur vi drouk gor, tr. «un œuf mal couvé.»

  • droukc'hraer
    droukc'hraer

    m. Malfaiteur.

    ●(1530) J 101a. Pan na ve drouc graer meurbet / Ne vihe quet dereet dit, tr. «s'il n'était pas un grand malfaiteur, / il ne vous eût point été amené.»

  • droukc'hraet
    droukc'hraet

    adj. Mal fait.

    ●(1659) SCger 76a. malfait, tr. «drouc gret.»

  • droukc'hras
    droukc'hras

    f. –où Disgrâce. cf. droukrañs

    ●(1612) Cnf 8a. hac é drouc gracc an Autrou Doué.

    ●(1752) BS 114. beza em be drouc-c'hraç an Impalaër.

    ●(1829) IAY 11. tennan a reont voar-neze hoc'h-unan he drouc-c'hras. ●(1852) MML 2. gant aon da denna voarnezi hec'h-unan droug gras ar roue. ●(1854) MMM 277. el labouriou, en droug-c'hraçou, en humiliationou (…) ho Crucifi ho consolo.

  • droukc'hwezh
    droukc'hwezh

    f. Mauvaise odeur.

    ●(1633) Nom 246b. Mephitis : puanteur des eaux ensoulfrées : an drouc, chuez (lire : drouc chuez) pe gouall chuez an dour souffret, an dour fleryus.

    (?) droukerioù plur. = (?) drougeur (?).

    ●(2002) TEBOT 32. Klevet ho peus koulz ha me / Komz deus an droukerioù / Na 'pezh en em gav bemdez / Goude re gorvadoù.

  • droukchañs
    droukchañs

    f. Malchance.

    ●(1659) SCger 75b. mal aduenture, tr. «drouc eur, pe auentur, pe chancç.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mal auanture, tr. «goal auantur' drouc chanç.» ●malencontre, tr. «goal, drouc chans' goal ancontr'.» ●(1732) GReg 426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «droucq chançz.» ●594b. Mal-avanture, rencontre fâcheuse par hazard, tr. «droucq-chançz.»

    ●(1914) DFBP 163a. guignon, tr. «Drougchans.» ●(1935) BREI 390/2c. Eun tôl a zrouk-chans eo bet se d'ac'h ha n'eo ket dre hon ratoz. ●(1939) MGGD 69. kouezet eo, eur wech c'hoaz, an drouk-chañs warnoun.

  • droukchañsus
    droukchañsus

    adj.

    (1) Qui porte malchance, malheur.

    ●(1967) BAHE 52/46. ’Oa ket mat, eme ar re gozh, dispenn ar (lire : an) neizhioù-piged re dost d’an ti. Se ’oa droukchañsus.

    (2) Malchanceux.

    ●(1962) EGRH I 72. droukchañsus a., tr. « malchanceux. »

  • droukfavor
    droukfavor

    f. Défaveur.

    ●(c.1500) Cb 84a. [fauor] vnde hec fautoria / e. g. mal faueur. b. drouch fauor.

  • droukfazi
    droukfazi

    m. Erreur.

    ●(1959) BAHE 18/26. ober dezho dilezel o droukfazi.

  • droukfin
    droukfin

    f. Mauvaise fin.

    ●(1575) M 1694. Ez tenne da drouc fin, tr. «Qu'il menait à mauvaise fin.»

  • droukfinvezh
    droukfinvezh

    f.

    (1) Mort brutale, tragique, malemort.

    ●(1732) GReg 595a. Male-mort, mort funeste, tr. «droucq-finvez.»

    (2) Kouezhañ e droukfinvezh : mourir de malemort.

    ●(1557) B I 699. Rac en drouc finuez ez coezy, tr. «car tu feras une mauvaise fin.»

    ●(1732) GReg 415a. Faire une mauvaise fin, tr. «cüeza ê droucq finvez.»

  • droukfinvezhañ
    droukfinvezhañ

    v. intr. Mourir funestement.

    ●(1732) GReg 713b. Les mechans, les scelerats perissent tôt ou tard malheureusement, tr. «Ar fallagred, an droucq-oberéryen a zeu abred pe zivezat da zroucq-finveza.»

  • droukfiziañs
    droukfiziañs

    f. Défiance.

    ●(1862) JKS.lam 211. Digas a ra ar gasoni, ar warisi, ann disleaded, ann drouk fizians.

  • droukfiziiñ
    droukfiziiñ

    voir droukfiziout

  • droukfiziout / droukfiziiñ
    droukfiziout / droukfiziiñ

    v. intr. Se défier.

    ●(1924) DIHU 161/164. (Groe) Droukfiein, tr. «se défier.» ●(1927) GERI.Ern 122. droukfi V[annetais], tr. «se méfier.»

  • droukfortun
    droukfortun

    f. Mauvaise fortune.

    ●(c.1500) Cb 87b. [fortun] Jtem hoc infortunium / nij. g. aduersite / ou mal fortune. bri. drouc fortun. ●(1557) B I 552. Traou vil ort a drouc fortun, tr. «objets repoussants et malencontreux.»

    ●(1728) Resurrection 1621-1622. Allas allas me so eur paour ques disasun / Dre ma fragilite coeset en drouc fortun. ●3080. Chetu er voes man coesset endrouc fortun. ●(1732) GReg 426b. Mauvaise fortune, revers de fortune, tr. «droucq fortun.» ●531a. Infortune, malheur, disgrace, tr. «droucq fortun.»

  • droukhañval
    droukhañval

    adj. Dissemblable.

    ●(1896) LZBt Mae 13. na nint ket drouk-hanvel deuz morianed Basukuma.

  • droukhañvalout
    droukhañvalout

    v. tr. i. Se différencier.

    ●(1865) LZBt Gouere 16. paneved eunn nebeut a dreo euz ar re disteran, e lerent-hi, he$$$ relijion na droug hanval ket ouz hon hini.

  • droukhoalañ
    droukhoalañ

    v. tr. d. Tenter.

    ●(1920) MVRO 46/2a. diaoul ar pizoni en em lakaas d'e zrouk-hoala.

  • droukkannad
    droukkannad

    m. –ed =

    ●(1867) MGK 46. Pa zilamm eur c'hi red, drouk-kannad ann dud kriz.

  • droukkarout
    droukkarout

    v. tr. d. Détester.

    ●(1876) TDE.BF 173b. Drouk-karet, v. a., tr. «Détester, haïr.»

  • droukkas
    droukkas

    v. tr. d. malmener.

    ●(1659) SCger 76a. mal mener, tr. «drouc cacç.»

  • droukkejañ
    droukkejañ

    v. tr. d. Mélanger, confondre.

    ●(17--) TE 19. rac-ce dorgaigeamb ou langage én ur fæçon ne hum antandeint mui itré-d'ai.

  • droukkeloù
    droukkeloù

    m. Faux bruits.

    ●(1862) JKS 251-252. ar re a lekea drouk kelou da redek diwar he benn.

  • droukkemer
    droukkemer

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Voler, dérober.

    ●(1829) IAY 115. bean drouc-quemeret gouinien Naboth.

    ●(1927) GERI.Ern 122-123. drouk(-)kemer, tr. «prendre à tort (par fraude ou vol).»

    (2) Mal comprendre, confondre.

    ●(1907) AVKA 34. N'eom ket da droug kémer ar gir a «vaouez». Er jude d'ar mare-ma an hano-ze a dalvee ar gir a «itron.» ●(1927) GERI.Ern 122-123. drouk(-)kemer, tr. «prendre à tort (par erreur).»

    II. V. pron. réfl. En em zroukkemer : se méprendre.

    ●(1659) SCger 79a. se mesprendre, tr. «en em drouc quemeret.»

  • droukkempenn
    droukkempenn

    v. tr. d. Maltraiter.

    ●(1732) GReg 597a. Maltraiter, tr. «drouq-qempenn. pr. droucqempennet.»

  • droukkinnig
    droukkinnig

    m. –où Tribut.

    ●(1867) BBZ III 112. Le Tribut de Noménoë, tr. «Drouk-kinnig Neumenoiou.»

  • droukklemm
    droukklemm

    v. intr. Récriminer.

    ●(1962) TDBP III $$$. Tud kêr a vez o troukklemm pa n'o-devez ket tra-walh a gig, tr. «les gens de la ville récriminent (toujours) quand ils n'ont pas assez de viande.»

  • droukklevet
    droukklevet

    voir droukklevout

  • droukklevout / droukklevet
    droukklevout / droukklevet

    v. intr. Mal entendre.

    ●(1879) ERNsup 162. drouk-klewet, entendre haut, Trév[érec].

  • droukkompagnunezh
    droukkompagnunezh

    f. Mauvaise compagnie.

    ●(1621) Mc 41. euel maz eo drouc compaigunez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...