Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 190 : de droukskouer (9451) à druilhan (9500) :- droukskouerdroukskouer
f. –ioù Mauvais exemple.
●(1575) M 547-548. vn marhec hegas, / A descueze drouc scuezr, tr. «un chevalier odieux / Qui montrait le mauvais exemple.»
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «rei droucq-squëzr.»
●(1907) AVKA 112. Un droug skouer a gavent anehan. ●152. Koulskoude, betegout a drougskouer, diskenn d'ar Lenn ha tôl an higen. ●155. abalamour d'e drougskouerio. ●(1912) MMPM 115. ha zoken an drouk skweriou a zo en dro d'eomp.
- droukskoueriañdroukskoueriañ
v. tr. d.
(1) Donner le mauvais exemple à.
●(1732) GReg 384b. Donner mauvais exemple, tr. «drouc-squëzrya. ppr. et.»
●(1907) AVKA 155. Miret a Drougskoueria ar Vugale.
(2) Scandaliser.
●(1982) TKRH 52. Ar paour-kaezh mamm-gozh 'oa bet droukskoueriet gant emzalc'h ar seurezed-se, ken oa fourbiet-holl.
- droukskoueriet
- drouksoliañdrouksoliañ
voir doubsoliañ
- drouksoñjdrouksoñj
m. –où Mauvaise pensée.
●(1860) BAL 28. e teuio adarre droug-sonjou em spered. ●(1866) HSH 40. Pell diouzimp an drouc-sonch-se. ●(18--) SAQ II 98. an drouk-prezegerez, – ar falz-prezegerez, an drouk-sounjou. ●102. derc'hel a ra ganthan he zroug-sounjou.
●(1908) PIGO II 48. pegen zod e oan oc'h ober kement a drouk-sonjou ! ●(1933) MMPA 96. digor e spered d'an drouk-sonjou.
- drouksoñjaldrouksoñjal
v. intr.
(1) Penser mal.
●(1710) IN I 166. tud pere so eas o lacât d'en em forrmalisa pe da zrouc-songeal. ●(1728) Resurrection 1866. Drouc songeal eo aret o cridin dan teaut fal.
●(1860) BAL 222. An dud iaouanc, siouas ! a lavar etrezo meur a c'her dizoare, ac a laca da zroug sonjal. ●(1876) TDE.BF 175b. Drouk-soñjal, v. n., tr. «Avoir de mauvaise pensées, de méchantes idées.»
●(1907) AVKA 111. Emaint o vont da droug sonjal. ●(1923) KTKG 41. Drouk-sonjal a zo kredi re vuhan en deuz great ann nesa eunn drouk bennag.
(2) Drouksoñjal a, eus ub., udb. : penser du mal de qqn, qqc.
●(1621) Mc 56. barnet em eux re pront, ha drouc songet à ré all.
●(1659) SC 94. Pe a lec'h e teu an dut aliés da drouc songeal ha suspenti eus a re all. ●102. na droucsongit eus a den.
●(1846) DGG 248-249. Certen tud-all o deus ato santimant-mad eus ar re a garont, hac a zrouc sonch ato eus ar re ne garont quet. ●(1868) KMM 35. eb rei tro ebed d'an dud da zroug-zonjal anezi. ●(1869) SAG 185. N'euz ket a leac'h eta da zroug-sonjal nag euz a c'halloud Doue nag euz he garantez en hon andred. ●(1847) MDM 208. kals muioc'h douget da zroug-sounjal ha da zisfizout eus ar-re all. ●(1894) BUZmornik 58. rei tro d'ann dud da zrouk-sonjal anezhi. ●(1896) RECe xvii 266. Hen éfé ac'hanon drouc sonjet, tr. «Qui a pensé du mal de moi.»
►[empl. comme subst.]
●(1923) KTKG 41. An drouk sonjal a zo eas da repari.
- drouksoñjer
- drouksoñjerezdrouksoñjerez
f. –ed Femme qui pense toujours en mal des autres.
●(1977) PBDZ 523. (Douarnenez) drouksoñjerez, tr. «qui pense toujours en mal des autres.»
- drouksoñjezon
- droukspereddroukspered
m. –où
I.
(1) Diable, démon.
●(1576) H 3. dren quic dren bet dren droucsperedou, tr. « by the flesh, by the worls, by the evil spirits. »
●(1659) SCger 44a. diable, tr. «droucsperet.» ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno. ●(1727) HB 2. tentation an droucsperet. ●(1732) GReg 265b. Demon, esprit malin, tr. «Drouc-spered. p. drouc-sperejou.» ●(1761) HBrezonec prefaç [2]. ec’hobtenont digant Doue an nerz da drec’hi ar c’hic, ar bet, hac an drouc-Speret.
●(1863) GOM 175. da antreteni ar scanvadurez ha da rei lec’h hac occasion da dentationou an droug-spered. ●(1877) BSA 44. Lucifer hac an drouc-sperejou. ●(1877) EKG I 70. mez mar d’hoc’h digaset gant an drouk-spered, aman ne vezo truez ebed ouzoc’h. ●(1880) SAB 125. an dud clanv pe goall gemered gant an droug-spered.
●(1900) MSJO 177. an drouk-sperejou. ●(1907) PERS 160. ar vech kenta ma teuaz an drouk-spered var he dro.
(2) Priñs an drouksperedoù : surnom du diable.
●(1857) AVImaheu 32. Mæs er Pharisiénèd e laré : Dré bréns en droug-sperèdeu ean e cass quit en droug-sperèdeu.
II. Poaniañ evel an droukspered : travailler dur, avec acharnement.
●(1928) TAPO 8. Mont a-hont, dont aman, redet a gleiz hag a zehou ha poania evel an drouk-spered.
- droukstaddroukstad
f. Mauvais état.
●(14--) N 1125. Ma doulagat so e drouc stat badet, tr. «Mes yeux sont obscurcis et en mauvais état.» ●(1557) B I 583. En drouc stat ez edomp ganty, tr. «Elle nous met dans un bel état !» ●(1612) Cnf 71a. Rac aoun na deuhé an maru dé seuell è drouc stat eues an beth-man. ●(1650) Nlou 223. En drouc stat, dre pechet Adam, / Ez oamp dre vn tam blammet, tr. «En mauvais état, à cause du péché d’Adam, / nous étions punis à cause d’un morceau.»
- droukstrivdroukstriv
m. =
●(1530) J p. 178a. Dre afuy bras ha cas Cayphas crez / Annas hastif dre drouc strif a dimez, tr. «à cause de l'envie et de la haine violente de Caïphe le cruel, et d'Anne, poussés par l'esprit de malice, de discorde et d'impudence.» ●(1557) B I 342. Ef fize seder quemeret / Hastiff dre drouc striff ha liffret / Ha condampnet heb sellet pas, tr. «Qu'il fut saisi avec une violence sacrilège, livré et condamné sans égard.»
- drouktechdrouktech
m. Mauvais penchant.
●(1530) J p. 53a. Nep so en drouc teig ampechet / Nedeu quet, men goar, net parfet, tr. «Quiconque est l'esclave de ses mauvais penchants n'est pas, je le sais, parfaitement pur.»
- droukteoddroukteod
m. –où Personne médisante, mauvaise langue.
●(1612) Cnf 65b. Aoun da bezaff drouc compset ha drouc prezequet gant an drouc teautou.
- drouktermendrouktermen
m. Mauvaise fin.
●(1651) JKmenn 121. Ne ri nep drouc termen evit ho gloar mentenet, tr. « Pour que je ne fasse pas de mauvaise fin, pour votre gloire assurée ».
- drouktizhet
- drouktretañ
- drouktunañ
- drouktuner
- drouktunerezh
- droukvallozhdroukvallozh
f./m. –ioù Malédiction.
●(1792) BD 5120. drouc vallos choas aran, tr. «Je donne encore ma malédiction.»
- droukvarv
- droukvennozh
- droukverzhdroukverzh
m. Malheur, insuccès, échec, adversité.
●(1530) J 87a. Me, am drouc berz, am eus guerzet / gant couvetis, tr. «Moi, pour mon malheur, j'ai vendu par l'appât du gain.»
●(1732) GReg 595b. Malheur, tr. «drouc-berz. ●Garder de malheur, tr. «miret ouz droucq-berz.»
●(1927) GERI.Ern 122. drouk-verz, drougverz m., tr. «malheur, infortune.» ●(1931) VALL 189a. Déconvenue, tr. «drouk-verz m.» ●(1939) MGGD 54. an droukverz ne ehane ket da stourm outañ. ●86. ar re na gollont ket kalon e-kreiz an droukverz.
- droukvlazetdroukvlazet
adj. Qui a mauvais goût.
●(1710) IN I 8. Ar sucr a zeu da zouçaat ar frouez pere ne dint quet meur, ha da vellaat ar re so drouc-vlaset evito da veza meur.
- droukvolontezdroukvolontez
f. Mauvaise volonté.
●(1621) Mc 28. hep drouc volontez. ●94. seul muy ma en em acustumes da consanty dan drouc volontez pe tentation.
- droukvrudañdroukvrudañ
v. tr. d. Discréditer.
●(1957) BAHE 11/7. n'o deus na distummet na droukvrudet ar Jestr Kristen ha Broadel.
- droukvuhezdroukvuhez
f.
(1) Mauvaise conduite morale.
●(1576) H 48. Hep nep desir a pinigen na laquat fin en e drouc buhez, tr. « without any desire of repenting or of putting an end to one’s evil life. » ●(1612) Cnf.epist 32. an drouc buhez pé en heny hon eus beuet bedé breman. ●(1612) Cnf 83a. da Chanig (lire : chaing) à drouc buhez. ●(1650) Nlou 306. Pan voaé chetu à drouc buhez, tr. «puisqu'il était, voilà, de mauvaise vie.»
(2) Mauvais traitements.
●(c.1825-1830) AJC 101. e soufre reprocho a memes drouc vué, tr. «Elle supportait trop de reproches et de mauvais traitements.»
- droukweloutdroukwelout
nv. Mauvaise vue.
●(c.1500) Cb 92b-93a. [glan] Jtem lanoculus / a / um. gal. cil qui a les yeulx tendres. b. nep en deueus drouc guelet.
- droukwinienndroukwinienn
f. Mauvaise vigne.
●(c.1500) Cb 106a. [guinyenn] Jtem hoc vitulamen / nis. g. mauluaise vigne. b. drouc guinyenn.
- droukwiskamantdroukwiskamant
m. Mauvais habit.
●(1710) IN I 152. Ar ciliç, ar yun, an drouc viscamant, an disciplin.
- droukwiskañ
- droukwisket
- droukyouldroukyoul
f. –où Mauvais désir.
●(c.1500) Cb 73a. [drouc] Jtem maliuolentia / e. g. maliuolence. b. drouc youll. Jtem hic hec hoc maliuolens tis. g. malueillant. b. nep en deueus drouc youl. ●(1557) B I 412. He drouc ioull ann oll e groay collet, tr. «son entêtement vont causer sa ruine entière.»
●(1732) GReg 209a. Convoitise, desir de posseder le bien, ou la femme d'autruy, tr. «Drouc-youl.» ●275b-276a. Desir dereglé, tr. «Droucq-youl. p. droucq-youlou.» ●300a. Dominer sa passion, tr. «Reolya e zrouc-youl.»
●(1839) BSI 52. dioual (...) dioc'h an droucg-youl. ●(1862) JKS 8. lakaat anezhan da heulia he zrouk-ioulou. ●15. dre ma'z eo en em roet d'he zrouk-ioulou.
●(1927) GERI.Ern 122. drouk-youl, drougyoul f., tr. «mauvais désir, convoitise.» ●(1962) EGRH I 72. drougyoul m. -où, tr. « convoitise mauvaise, passion déréglée. »
- droukyoulet
- droukzegemerdroukzegemer
v. tr. d. Mal accueillir.
●(1732) GReg 474a. Faire grise mine à quelqu'un, tr. «Droucq-diguemeret ur re.»
- droukzispign
- droulañs-droulañs-
voir droukrañs-
- drouzivi .1drouzivi .1
adj. Enceinte sans être mariée.
●(1936) IVGA 46. Neuze eo gant ar beleg en deus kaset ho nizez Filo druzivi... ●239. Pennherez Tin Andro druzivi ! ●Mont druzivi, siouaz ! enor ar familh !
- drouzivi .2drouzivi .2
m. Kas e drouzivi : ruiner.
●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Kas e drouzivi : rivinañ dre forzh dispign.
- drouziviañdrouziviañ
v. tr. d. Gaspiller.
●(1869) FHB 250/323b. penaôz e koll hag e trouziviz on tammig arc'hant !...
●(1936) IVGA 23. druzivïa (...) o nerz. ●310. re eo bet druzivïet va amzer ganin... ●164. N'em eus ket argant da zruzivïa. ●(1957) BRUD 2/45. Re ger eo ar boued da veza drouziviet. ●(1952) LLMM 32-33/134. (Douarnenez) Drouziviañ, tr. «gaspiller.»
- drouziwezhdrouziwezh
m.
(1) Malemort.
●(1732) GReg 595a. Male-mort, mort funeste, tr. «droucq-zivez.» ●613b. Son horoscope le menace d'une fin tragique, tr. «E avantur a ziougan dezâ drouzivez.»
●(1876) TDE.BF 175b. Drouzivez, s. m., tr. «Mauvaise issue, mauvaise fin, mauvaise mort par suite d'inconduite.»
(2) Mauvaise fin, mauvaise issue, désastre.
●(1659) SCger 58a. fin mauuaise, tr. «drouc diuez.»
●(1847) FVR 38. p'hini a zizec'h gant poan ha gand enkrez / Ouz ho kwelet enn hent a gas da drouzivez.
●(1927) GERI.Ern 122. drouk-ziwez, drouziwez m., tr. «mauvaise fin, mauvaise issue, désastre.»
(3) Mont e drouziwezh : mal finir.
●(1862) JKS 160. Mar kavont gwell mont da heul ho menoz ho-unan eget kredi da guzuliou ann dud fur, ez aint e drouzivez.
- drozioùdrozioù
s. pl. Mont droziou : avoir perdu la raison (en parlant des femmes).
●(1889) SKG 25 (K) P. Martin. N'helleont fichal ho zroad nemed en eurejou / Eb but lakeit e rink ar merc'hed oeit droziou, tr. «elles ne peuvent lever le pied que dans les noces sans qu'on les mette au rang des filles qui ont complètement déraillé.»
- drrdrr
interj. Onomatopée qui intime aux chevaux l'ordre de s'arrêter.
●(1957) BRUD 1/19. Ho ! Robin ! Drr... !
- druid
- druilh .1
- druilh .2druilh .2
m. & adv.
I. M. cf. duilh
(1) Quantité.
●(1927) GERI.Ern 123. druilh m., tr. «Quantité.» ●(1931) VALL 607b. grande quantité, tr. «druilh m.»
(2) E-kreiz an druilh hag an drailh : en pleine échauffourée.
●(1920) AMJV 117. digouezout e kear e kreiz an druill hag an draill, en dervez ma oue lazet an jeneral.
II. Loc. adv.
A. Diouzh an druilh.
(1) En quantité, tant que tant, en pagaille.
●(1870) FHB 288/213b. dreist oll e tibune chapeledou dioc'h an druil. ●(1872) GAM 52. Komzou brao diouc'h an druill. ●(1894) BUZmornik 223. ann dud a varve dioc'h an druill.
●(1905) KANngalon Genver 293. kazetennou diouz an druill. ●(1907) KANngalon Even 419. pec'herien dioc'h an druill. ●(1915) MMED 76. hag a lazas ar Prusianed dioc'h an druill. ●(1925) BUAZmadeg 528. ar re glanv a varve dioc'h an druill. ●741. an dud a varve dioc'h an druill. ●(1931) VALL 607b. en quantité, tr. «diouz (ou dioc'h) an druilh.» ●(1936) LVPR 76. miraklou eus an druilh. ●(1955) STBJ 33. eviti da gaout danvez diouz an druilh.
(2) =
●(1847) BDJ 52-53. Paotred diramail ha paotred diskorpul, / Krogherïen drus ha paotred dioc'h an drul, tr. (GMB 198) «des gaillards solides, sans peur (rime ul).»
B. D'an druilh.
(1) À toute volée.
●(1687) MArtin 5. Sonnet voé d'an druil ar Clechy.
(2) Mont d'an druilh : aller très vite.
●(1879) ERNsup 168. ar c'harr-ze 'ha d'ann druill, d'ann dreill, cette voiture va au grand galop, Lanr[odec]. ●(1895) GMB 198. On dit en Pet[it] Trég[uier] et en Goello (à Trévérec et à Tréméven) moñd d'an druill, aller au triple galop.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. mont d'an druilh, tr. «aller très vite.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. mont d'an druilh, tr. «aller très vite.»
C.
(1) A-zruilh : en quantité, à profusion.
●(1874) FHB 476/41a. ar scridou fall a skigner a zruil etouez an dud. ●(1879) BMN 28. Ar beorien a goueze a zruill var ruiou kear Ajen. ●103. an dizursiou a zeu a zruil da heul ar prejou-ze. ●213. mignoned a vanden, a zruill.
●(1912) MMPM 7. Reï frouez a zruill.
(2) A-zruilhoù : en quantité, à profusion.
●(1931) VALL 607b. en quantité, tr. «a-zruilhou.»
- druilh-drastdruilh-drast
adv.
(1) Rapidement.
●(1557) B I 477. Me cret diouz an pip pan diplacc / Ez en (lire : eu) a certen maru yen sclacc / Gant an druill dracc ma-z-eu caczet, tr. «Je crois que quand on la tirera du tonneau, on la trouvera certainement glacée par la mort, tant elle a été heurtée et cahotée dans cette course.»
●(1803) MQG 14. Hoguen, te, Baillic luch, a renco deomp sermon / Drouill-drast he meuleudi, n'eus cas e pez fêçon. ●tr. (GMB 198) (débiter) à la hâte (un discours).»
(2) Mont druilh-drast : aller très vite.
●(1895) GMB 198. On dit (...) aller au triple galop ; à Pédernec, moñd druill-dras.
- druilhaddruilhad
m. & adv. –où
I. M. cf. duilhad
(1) Grande quantité.
●(1732) GReg 709a. Un peloton de monde, tr. «un druylhad tud.»
●(1870) FHB 290/225b. druilladou chapeledou. ●(1876) TDE.BF 643b. Ce mot s'emploie aussi en parlant d'une réunion d'être animés : Eunn druillad soudarded, un groupe de soldats.» ●(1884) BUR I 60-61. ann druillado gwaziet varis. ●(1896) GMB 728. pet[it] tréc[orois] eun drulhad dilhad un paquets de hardes, eun drulhad tud une bande de gens.
●(1925) BILZ 150. Ha gant eun druilhad bugale a-zistribilh eus da zavanjer ! ●(1931) VALL 21b. Amas, tr. «druilhad m.» ●607b. grande quantité, tr. «druilhad m.»
(2) Trousseau (de clefs).
●(1869) KTB.ms 14 p 287. un druillad alc'houeo a divill euz he c'houriz. ●(1896) GMB 728. pet[it] tréc[orois] eun drulhad alc'houeo un trousseau de clés.
(3) Botte (de légumes).
●(1857) CBF 13. Roit d'in tri zruillad, tr. «Donnez-m'en trois bottes.» ●(1876) TDE.BF 643b. Truillad, s. f., tr. «Botte de légumes, comme raves, carottes, etc.»
●(1962) EGRH I 73. druilhad m. -où, tr. « paquet (d’oignons), grappe. »
II. Adv.
(1) A-zruilhadoù : en quantité.
●(1884) BUR I 60. Deuz ann oll gwaziet c'houezet a oa a zruillado evel a zistribill c'hed he ziou-har.
(2) En un druilhad : en un bloc, pêle-mêle.
●(1876) TDE.BF 643b. Enn eunn druillad, tr. «en un bloc, pêle-mêle.»
- druilhañdruilhañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Faire tomber.
●(18--) KTB.ms 14 p 8. Heman a diskare hag a druille holl, taol-ha-taol. ●(1949) KROB 12/12. o truilha ar paotr Cheun.
(2) Bredouiller.
●(1867) FHB 121/132b. pa n'helle mui nemet druilla chapeledou. ●(1868) KMM 49. en em lacaat, dre galz a boan, da zruilla un Ave Maria bennac. ●(1870) FHB 304/340a. ato o truilla salmou.
(3) Brouiller.
●(1872) ROU 76b. Brouiller, tr. «Druilla.»
(4) (?) Esquisser (?).
●(1913) FHAB C'hwevrer 40. Jakob a skrabas e benn hag a zrulhas eun tam sin ar groaz.
(5) Découper.
●(1659) SCger 145b. druilla, tr. «decouper.»
(6) Attacher en paquets.
●(1962) EGRH I 73. druilhañ v., tr. « attacher en paquets. »
II. V. intr. (agriculture) = (?) S'embrouiller, s'emmêler (?).
●(1907) BOBL 05 janvier 119/2e. An hada dre rengennou a lez an ear da vond etouez an had, ar plouz a zeu krenvoc'h ha dre-ze na druill ket.
III. V. pron. réfl. En em zruilhañ : s'embrouiller.
●(1925) FHAB Genver 18. Eun hevelep goulenn a oa nevez evidoc'h, ha n'oun ket souezet ho pefe en em zruilhet ganti.