Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 192 : de duaodad (9551) à dukardenn (9600) :
  • Duaodad
    Duaodad

    m. Duodiz Habitant de Duault.

    (1935) BREI 398/1b. Duodiz, euz o zu, hen kare kement ha Lokarniz.

  • Duaodiz
    Duaodiz

    pl. Habitants de Duault.

    (1850) PENgwerin8 88. neuze e teyo Duauldis kompted hec’h holl trewien.

    (1935) BREI 398/1b. Duodiz, euz o zu, hen kare kement ha Lokarniz.

  • duard
    duard

    m. –ed Homme qui a le teint basané.

    (1732) GReg 82a. Basané, qui a le teint naturellement brun, tr. «Duard. p. duarded.» ●638b. Moricaud, tr. «Duard. p. duarded.» ●658b. Noiraud, tr. «Duard. p. duarded.» ●C'est un noiraud, tr. «Un duard eo. un duard a zèn eo.» ●(1744) L'Arm 27a. Basané, tr. «Dùartt.. rdétt. m.» ●39b. Celui qui est brun, tr. «Duartt.. rdétt

    (1890) MOA 137b. Des basanés, tr. «duarded

    (1927) GERI.Ern 26. duard, tr. «noiraud.»

  • duardell
    duardell

    f. –ezed Femme qui a le teint basané, brun.

    (1732) GReg 658b. Noiraude, basanée, tr. «Van[netois] duardell. p. ed.» ●(1744) L'Arm 27a. Basanée, tr. «Dùardeell.. lézétt. f.» ●253b. Noiraude, tr. «Dùardêll

    (1927) GERI.Ern 26. V[annetais] duardell, tr. «femme noire.»

  • duardenn
    duardenn

    f. –ed Femme qui a le teint basané, brun.

    (1931) VALL 497a. Noiraud f., tr. «duardenn

  • duardez
    duardez

    f. –ed Femme qui a le teint basané, brun.

    (1732) GReg 82a. Basanée, tr. «Duardès. p. duardesed.» ●658b. Noiraude, basanée, tr. «Duardès. p. duardesed.» ●(1744) L'Arm 39b. Celle qui est brune, tr. «Duardéss.. ézétt f.» ●253b. Noiraude, tr. «Dúardéss

    (1890) MOA 137b. Une femme basanée, tr. «eunn duardez

    (1927) GERI.Ern 26. duardez, tr. «femme noire.» ●(1954) VAZA 170. tapout a rae betek o bandenn ar c’hizennoù aour, rak ur ral e veze kejañ gant un duardez.

  • duardiñ
    duardiñ

    v. tr. d. Noircir.

    (1932) BRTG 101. duardet dehon, tré ha tré, é fas hag é ben.

  • duardur
    duardur

    m. Couleur noire.

    (1841) IDH 202. En dûardur-men e huélet doheign e vire doh en dud a me hanàuein.

  • duart
    duart

    adj. (en plt de qqn) Qui a la peau sombre.

    (1659) SCger 83b. noirastre, tr. «duart.» ●(1744) L'Arm 253b. Noiratre, noiraud, tr. «Dùartt

    (1869) FHB 235/207b. eun den duard a bemp bloas ha daou-ugent.

  • dube
    dube

    m. –ed (ornithologie) Pigeon biset.

    (1744) L'Arm 284b. Pigeon de voliére, tr. «Dubé.. éét : Dubi.. iétt

    (1872) ROU 71b. Une volée de pigeons s'est abattue sur le blé, tr. «ur vandenn dubeed a zo plaved var an ed.» ●102b. Il ne faut pas laisser de semer par crainte des pigeons, tr. «arabad choum eb gounid gant aoun rag an dubeed.» ●(1889) ISV 462. An Dube hag he Vestr. ●An dubeed ne garont nemeur mont pell dioc'h ti ho ferc'hen.

    (1909) KTLR 46. ouidi ha dubeed. ●(1927) GERI.Ern 124. dube m., tr. «Pigeon pattu.» ●(1934) PONT 12. er c'houldri oa eis-kant dube bennak.

  • dubenn
    dubenn

    f. –où Gros derrière.

    (1977) PBDZ 610. (Douarnenez) dubenn, dubennoù, tr. «gros derrière.»

  • dubeour
    dubeour

    m. –ion Colombophile.

    (1931) VALL 132b-133a. société colombophile, tr. «kevredad-dubeourien

  • dubeouriezh
    dubeouriezh

    f. Colombophilie.

    (1931) VALL 133a. Colombophilie, tr. «dubeouriez f.»

  • dubi
    dubi

    s./adj. Douteux.

    (c. 1501) Donoet 7-16. an dubi.

  • duc'huliek
    duc'huliek

    adj. (météorologie) À brouillard.

    (1942) VALLsup 25a. (Temps) à brouillard, tr. «duc'huliek L[éon] (L. ar F[loc'h].»

  • duche
    duche

    m. Duché.

    (1464) Cms (d’après GMB 199). Duche, duché. ●(1499) Ca 73a. Duchie. g. idem.

  • duder
    duder

    m. –ioù

    (1) Noirceur.

    (1499) Ca 73a. Duder. g. noirte.

    (1659) SCger 83b. noirceur, tr. «duder.» ●(1738) GGreg 39. duder p. duderyou, tr. «noirceur.»

    (1927) GERI.Ern 124. duder m., tr. «noirceur.»

    (2) Ombre dans un tableau.

    (1732) GReg 673a. Ombre dans un Tableau, tr. «duder

    (3) Hâle du visage.

    (1732) GReg 485a. Hale du visage, tr. «Duder

    (4) sens fig. Méchanceté.

    (1927) GERI.Ern 124. duder m., tr. «méchanceté.»

  • dudi
    dudi

    m. & adv. –

    I. M.

    (1) Plaisir, agrément.

    (1505) Vc 21. Meulody louenez dudy, tr. «Louange, joie, agrément.»

    (1710) IN I 380. ma zeo ur chalm hac un dudi e glevet o cana. ●(1732) GReg 254a. Deduit, divertissement, passe-tems agreable, tr. «Dudy. deduy

    (1855) MAV 6. dudiou kals dreist duduion (lire : dudiou) ar bed-man. ●(1860) BAL 67. an dudi o velet un dra ken caer. ●(1862) JKS 42. Ker braz oa dudiou ho ene pa droent ho spered war-zu Doue. ●101. Dudiou ann dud vad a zeu digant Doue. ●(1866) BOM 44. Kane dam euz gant kalz dudi. ●(1868) FHB 155/404b. ann dudiou en deuz dija tanveet. ●(1882) BAR 36. Eun dudi eo sellet outho.

    (1907) KORN 6. Ha c’hoarierien vrezonek Bro-Leon o deus kavet an tu da lakaat an daou dra-ze d’en em gocha ker klok ma’z eo eun dudi her gwelet evit holl vignoned Breiz-Izel. ●(1910) MBJL 100. bean hon deus breman on gwalc'h a dudi. ●139. C'hoant ganimp da hadtanva eun hevelep dudi.

    (2) Délice, délectation, agrément, ravissement.

    (1924) ZAMA 188. Darn a ouel, ha darn a gan : Ar bed a zo dudi ha poan ! ●(1932) TUML 25. Pebez levenez ! Pebez dudi !

    (3) Bezañ, en em gavout en dudi : être dans le ravissement, dans l'enchantement.

    (1911) BUAZperrot 728. An holl er gouent a ioa en dudi dirak an testeniou kaer a zantelez a ziskoueze bemdez. ●(1912) FHAB Genver 4. perag ec'h en em gavet en dudi, evel ma reat. ●(1928) BFSA 130. En dudi e voe Bugale ar Sant. ●(1953) BLBR 57/3. hag e vezan en dudi dirak an daolenn a zispak dirazon.

    (4) Kavout un dudi : trouver plaisant.

    (1909) FHAB Here 300. Evelse ema an den : e galon, divlazet diouz ar mare breman a gav eun dudi prederia var an amzer goz.

    (5) Kavout e zudi o : trouver son plaisir à.

    (1911) BUAZperrot 714. N'oa c'hoaz nemet eur bugel hag e kave he dudi o chom en iliz, daouarn kroaziet, da ginnig he c'halon d'he fried eus an nenv.

    (6) Ober dudi ub. : ravir, enchanter qqn.

    (1969) BAHE 62/19. o neizhioù hag o vioù bihan a rae va dudi.

    (7) Gant dudi : avec plaisir, avec ravissement.

    (1922) FHAB Gouere 204. e sellas gant dudi ouz oberennou (…) al liver. ●(1969) BAHE 60/50. Polo a flume gant dudi un dornad boued gwak.

    II. Tr. adv. Evel un dudi : comme par enchantement.

    (1878) EKG II 124. ar gleizenn a deuaz ganen, evel un dudi.

  • dudiañ
    dudiañ

    v. tr. d. Divertir.

    (1931) ALMA 64. dudia da galonig.

  • dudiet
    dudiet

    adj. Ravi.

    (1868) KMM 237. ar joa-ze a lacass e galon ken dudied, m'en doa keuz o veza mired eul lagad da zellet ouz traou an douar.

  • dudius
    dudius

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Intéressant.

    (1880) SAB 276. traou dudiuz da lenn.

    (2) Délicieux, délectable, agréable.

    (1882) BAR 36. arm el dudiuz. ●(1890) MOA 109b. Agréable, adj. Au moral on dit : dudiuz.

    (1908) PIGO II 176. an huvreou dudius a oa diwanet ennan diwar gomzou Janig. ●(1909) MMEK 231. eur c'houez dudiuz a ioa ganto [ar roz]. ●(1911) BUAZperrot 542. Eur c'houez dudius a deuas anezan [ar bez].

    (3) Agréable à voir.

    (1889) SFA 1. enn eun draonienn dudiuz meurbed da velet.

    (1925) LZBt Meurzh 29. Abardeï 'ra ; dudius eo ar vro.

    (4) Ravissant, adorable.

    (1889) ISV 93. Oh ! Nag hi a voa caer, dudiuz ha madelezus ! [ar Verc'hez].

    (1911) BUAZperrot 723. ar Werc'hez a en em ziskouezas d'ezan gant eun dremm dudius.

    II. Adv. Agréablement.

    (1915) MMED 253. me (...) a lakaio an iliz da dregarni dudius. ●(1924) BILZbubr 37/807. n'an neus (…) kleir (lire : kleier) da gana ken seder, ken dudius hag o re.

  • dued
    dued

    m. Produit noir.

    (1962) EGRH I 73. dued m., tr. « produit noir (= duad). »

  • duenn
    duenn

     

    I. F. –où

    (1) = (?).

    (1939) RIBA 87. Dalbéh é ma er saùour é huchal arnehon : « Chachet genoh ! Sellet doh en düen… »

    (2) (météorologie) Nuage noir.

    (1927) GERI.Ern 124. duenn f., tr. «V[annetais] nuage noir.» ●(1942) VALLsup 13b. Assombrir (s’) en parl. du temps, tr. «duenni, de duenn nuage noir.» ●(1982) PBLS 489. (Langoned) un duenn, tr. «nuage.»

    (3) (musique) Noire.

    (1931) VALL 497a. (musiq.) Noire, tr. «duenn f.» ●(1959) BAHE 18/22. notennoù krogek a zo da lenn, ha n’eo ket duennoù.

    II. F. -ed Vache noire.

    (1927) GERI.Ern 124. duenn f., tr. «vache noire.» ●(1962) EGRH I 73. duenn f. -ed, tr. « noiraude (vache, etc..). »

  • duenniñ
    duenniñ

    v. intr. (météorologie) S'assombrir.

    (1942) VALLsup 13b. Assombrir (s') en parl. du temps, tr. «duenni, de duenn nuage noir.»

  • duer
    duer

    m.

    (1) Celui qui noircit.

    (2) fam., péjor. Duer paper : écrivain, journaliste.

    (1906) BOBL 28 avril 84/3d. Me a gav d'in n'omp ket daou zuer-paper disane an eil d'egile, laka'ta ?

    (3) sens fig. Calomniateur.

    (1931) VALL 92a. Calomniateur, tr. «duer

  • duerezh
    duerezh

    m.

    (1) Noircissure, action de noircir.

    (1931) VALL 497a. Noircissure, tr. «duerez m.»

    (2) sens fig. Calomnie.

    (1927) GERI.Ern 124. duerez m., tr. «calomnie.» ●(1931) VALL 92a. Calomnie, tr. «duerez m.»

  • duet
    duet

    adj.

    (1) Noirci.

    (1787) BI 115. dùett guet en tuemdér d'en-an, crisset guet en anèoüet d'er gouyan.

    (1909) NOAR 71. ar mogeriou duet.

    (2) (pathologie végétale) (Blé) malade du charbon.

    (1732) GReg 152b. Charbonne, parlant du blé, tr. «duet

    (1927) GERI.Ern 123. duet, tr. «(blé) charbonné.»

  • dug / duk
    dug / duk

    m. –ed Duc.

    (1499) Ca 73a. duc. g. duc. ●(1575) M 101. Ne doug na Duc na Roe, tr. «Ne craint ni duc ni roi.» ●205- 206. Ho bezaff Duc na Roe, nep ploe ne auoehes / Muyget seruicheryen, pe peuryen diouz Renes, tr. «Tu ne reconnaîtrais pas qu'ils furent duc ou roi en aucun pays, / Plûtot que serviteurs, et tu ne distinguerais pas de ceux-ci des pauvres.»

    (c.1680) NG 1210. Ducguet ha monarquet. ●(1732) GReg 432a. Les manteaux des Ducs & Pairs ont des fourrures d'hermines, tr. «mentell an Dugued ha par a so feuret gad erminicq.» ●686a. Les Ducs et Pairs, tr. « «An Dugued ha Pared.» ●(1741) RO 946. abeurs an notro duc.

    (1882) BAR 29. da velet an duk a Vreiz. ●(1883) MIL 15. an duk kenta a c'houarnas Breiz.

    (1909) NOAR 2. beza duked a Vreiz-Izel.

  • dugad / dukad
    dugad / dukad

    m. –où Ducat.

    (1732) GReg 309b. Ducat, monnoïe battuë sur les terres d'un Duc, tr. «Dugad. p. dugadou. mouneiz a dall daou real varn-'nuguent.»

    (1839) BSI 171. talvoudeguès trivec'h mil ducat en aour.

  • dugaj / dukaj
    dugaj / dukaj

    m. –où Duché.

    (1910) ISBR 149. é lakas a her é dugaj édan bili roué Frans. ●(1911) BUAZperrot 104. e kear-benn an Dukaj. ●798. e penn unan eus dukachou kaëra an Allemagn.

    ►spécial. Duché de Bretagne.

    (1914) FHAB Gouere 195. kurunenn an Dukach.

  • dugel
    dugel

    adj. Ducal.

    (1931) VALL 232a. Ducal, tr. «dugel

  • dugelezh
    dugelezh

    f. Duché.

    (1927) GERI.Ern 124. dugelez f., tr. «duché.» ●(1931) VALL 232b. Duché, tr. «dugelez f.»

  • dugen
    dugen

    adj. Noir de peau.

    (1931) VALL 497a. Noir de peau, tr. «dugen

  • dugez / dukez
    dugez / dukez

    f. –ed Duchesse.

    (1499) Ca 73a. duches. g. duchesse. ●(1505) Vc 14. ducgez vat ar Vretonet, tr. «bonne duchesse des Bretons.» ●24-25. enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez, tr. «en l'honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine.»

    (1741) RO 2647. En jtron an Duques. ●(1790) MG 45-46. Marquizesèt, Duguêzèt, ha memb Princezèt. ●(1792) BD 1368. goudese an ducques, tr. «Après cela la duchesse.»

    (1847) FVR 256. Ann Dukez Anna, a oa Dukez a Vreiz.

    (1904) SKRS I 63. dukez a Vreiz Izel.

  • dugiezh
    dugiezh

    f. Duché.

    (1878) BAY 14. dugeah, tr. «duché.»

    (1927) GERI.Ern 124. dugiez f., V[annetais] duegeh m., tr. «duché.» ●(1931) VALL 232b. Duché, tr. «dugiez f.»

  • duheuilh
    duheuilh

    s. Kemer ub. da zuheuilh : faire de qqn un souffre-douleur.

    (1919) DBFVsup 20b. duheuill (Gr[oix]) ; kemer unan de zuheuill, tr. «faire de quelqu'un un objet de risée, un souffre-douleur.»

  • duienn
    duienn

    voir duan

  • duig
    duig

    m. –ed

    (1) Noiraud.

    (1927) GERI.Ern 124. duig m. pl. ed, tr. «noiraud.»

    (2) (ichtyonymie) Dorade noire.

    (1904) DBFV 69b. duig, m. pl. ed, tr. «dorade noire.» ●(1927) GERI.Ern 124. duig m. pl. ed, tr. «V[annetais] dorade noire.»

  • Duig
    Duig

    m. –ed (blason populaire) Homme du pays de Quimperlé, Bannalec.

    (1938) BRHI 111. l'excellence du Glazig sur le Duig (petit noir, allusion au costume de la région de Quimperlé).

    (1974) COBR 405. Duig coll. surnom des hommes portant la mode de Bannalec, Quimperlé.

  • duik
    duik

    adj. Noirâtre.

    (1927) GERI.Ern 124. duik, tr. «un peu noir, noirâtre.»

  • duilh
    duilh

    m. –où cf. druilh

    (1) Poignée (d'herbes, de laine, etc.).

    (1499) Ca 73a. Duyll lin. ●(c.1500) Cb 73b. Duyll lin. m. poingnee de lin.

    (1732) GReg 576b. Poignée de lin, tr. «Duylh lin. p. duilhou lin.» ●734b. Poignée de lin, de chanvre, de laine, &c., tr. «Un duylh lin, un duylh canab, un duylh gloan, &c. p. duylhou

    (18--) SAQ I 348. an ivre a vezo lakeat a zuillou ha taolet da rosta.

    (1909) KTLR 206. un duil c'hloan. ●(1923) KNOL 29. eun duilh lin. ●(1931) VALL 428a. poignée de lin (liée pour rouir), tr. «duilh m.» ●545a. Pelote de chanvre, de lin, tr. «duilh m.» ●570b. Poignée de lin, de chanvre, etc., «duilh m.»

    (2) Liasse.

    (1931) VALL 424b. Liasse, tr. «duilh m.»

    (3) Botte (de paille).

    (1910) MAKE 74. ar pôtrig a c'hourvezas war eun duilh plouz. ●(1931) VALL 73b. Botte, tr. «duilh m.»

    (4) Fagot.

    (1965) LLMM 109/86. div gordenn geuneud, ur c'hant duilh bleñchoù. ●(1986) CCBR 193. (Brieg) lâsènou a dèilhou kîneud væ o gwæ, tr. «des rondins là, des fagots dessus.»

  • duilhad
    duilhad

    m. –où cf. druilhad

    (1) Poignée de.

    (1732) GReg 734b. Une grande poignée de lin, &c., tr. «Un duylhad lin, &c. p. duylhadou

    (1876) TDE.BF 433a. he varo hirr ha gwenn-kann evel eunn duillad lin.

    (1931) VALL 428a. poignée de lin (liée pour rouir), tr. «duilhad m.» ●545a. Pelote de chanvre, de lin, tr. «duilhad m.» ●570b. Poignée de lin, de chanvre, etc., «duilhad m.» ●(1933) MMPA 115. Eun dulad stoub ne bado ket pell ma ve laket re dost d'an tan.

    (2) Groupe de.

    (1732) GReg 709a. Un peloton de monde, tr. «Un duylhad tud.» ●Un peloton de soldats, tr. «un duylhad Soudarded.»

    (1931) VALL 545a. Peloton de soldats, tr. «duilhad m.»

    (3) Botte de.

    (1931) VALL 73b. Botte de, tr. «duilhad m.»

    (4) Liasse de.

    (1931) VALL 424b. Liasse, tr. «duilhad m.»

  • duilhañ
    duilhañ

    v. tr. d. Botteler.

    (1931) VALL 73b. Botteler, tr. «duilha

  • duilhoù
    duilhoù

    plur. Crins (derrière les pieds des chevaux).

    (1931) VALL 171a. Crins touffus derrière les peids des chevaux, tr. «duilhou (treid eur marc'h).»

  • duiñ
    duiñ

    voir duañ

  • duk
    duk

    voir dug

  • dukad
    dukad

    voir dugad

  • dukaj
    dukaj

    voir dugaj

  • dukard
    dukard

    m. –ed Homme brun.

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Dukard, tr. «homme brun.» ●(1983) PABE 32. (Berrien) dukard, tr. «noireaud.»

  • dukardenn
    dukardenn

    f. Femme brune.

    (1870) KTB.ms 15 p 136. pehini a vô eureujet hiri ar penn-zun d'ar brinses Dukardenn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...