Devri

Recherche 'ka...' : 2103 mots trouvés

Page 21 : de kanon-2 (1001) à kantmildifian (1050) :
  • kanon- .2
    kanon- .2

    voir kanol-

  • kanonek
    kanonek

    adj. Canonique.

    (1961) BAHE 29/4. ar gwir kanonek. ●(1963) BAHE 36/2. enklaskoù kanonek. ●(1964) BAHE 38/10. he frosez kanonek e Roma.

  • kanonik
    kanonik

    adj. Canonique.

    (1499) Ca 31b. Canonic. g. reiglement.

  • kanonikad
    kanonikad

    m. -où Canonicat.

    (1689) DOctrinal 197. hac é pourveas é daouzec Bælec eux an Dignitéou, hac ar Canonicquadou principala eux an Ilis Cathedral da pen ur spaç amser goude ó redouti ar paoues eux ar carg Pastoral.

  • kanonizañ / kanoniziñ
    kanonizañ / kanoniziñ

    v. tr. d. Canoniser.

    (1659) SCger 19a. canoniser, tr. «canonisa.» ●(1787) BI 16. canonisein ur Sant.

    (1866) FHB 65/97. evit canoniza sænt.

    (1911) BUAZperrot 329. Pi V eo an diveza pab a zo bet kanonizet.

  • kanonizasion
    kanonizasion

    f. –où Canonisation.

    (1911) BUAZperrot 384. Da brosez e ganonizasion.

  • kanoniziñ
    kanoniziñ

    voir kanonizañ

  • kanouc'hell
    kanouc'hell

    f. –où Canal d'irrigation.

    (1895) GMB 94. léon[ard] kanouc'hel rigole dans une prairie, d'où kanouc'hella irriguer (je tiens ces deux mots de M. Milin).

    (1931) VALL 93b. petit canal d'irrigation, tr. «kanouc'hell f.»

  • kanouc'hellañ / kanouc'helliñ
    kanouc'hellañ / kanouc'helliñ

    v. tr. d.

    (1) Irriguer par canaux.

    (1895) GMB 94. léon[ard] kanouc'hel rigole dans une prairie, d'où kanouc'hella irriguer (je tiens ces deux mots de M. Milin).

    (1931) VALL 93b. Canaliser, tr. «kanouc'hella.» ●(1931) VALL 401b. Irriguer, tr. «kanouc'hella, kanouc'helli

    (2) Faire des petit canaux d'irrigation.

    (1931) VALL 93b. petit canal d'irrigation, tr. «kanouc'hell f.» ●en faire [petit canal d'irrigation], tr. «kanouc'helli

  • kanouc'helliñ
    kanouc'helliñ

    voir kanouc'hellañ

  • kanouilh
    kanouilh

    s. –où = (?).

    (1847) MDM 82. an daoulagad a deu da trella, o veled kemend a draou kaër dishenvel, parkeïer, koajou, glazder ha kanouillou.

  • kañsell
    kañsell

    f. –où

    (1) Balustrade, chancel.

    (1907) VBFV.bf 37a. kansel, f. pl. leu, tr. «balustrade.» ●(1931) VALL 56a. Balustrade, tr. «kañsell f.»

    (2) Sanctuaire (d'église).

    (1907) VBFV.bf 37a. kansel, f. pl. leu, tr. «sanctuaire.» ●(1931) VALL 673b. Sanctuaire ; séparé par une balustrade, tr. «kañsell f. pl. ou

  • kansellañ
    kansellañ

    v. tr. d. Barrer un texte.

    (1499) Ca 31a. Cancellaff. g. canceller.

  • kanseller
    kanseller

    m. –ion Chancelier.

    (1732) GReg 149b. Chancelier, tr. «canceller. p. yen

    (1931) VALL 109b. Chancelier, tr. «kañseller pl. ien

  • kañsellerezh
    kañsellerezh

    m. Chancellerie.

    (1931) VALL 109b. Chancellerie, tr. «kañsellerez m.»

  • kanselleri
    kanselleri

    f. –où Chancellerie.

    (1732) GReg 149b. Chancelerie, tr. «Cancellery

  • kansort
    kansort

    voir kenseurt

  • kant .1
    kant .1

    adj., adv. & m.

    I. Adj. num. card.

    (1) Cent.

    (1499) Ca 31b. Cant. g. cent. ●(1612) Cnf.epist 30. pe-heny na poes nemet cant pé dou cant liuffr.

    (c.1680) NG 938. cant mil ble. ●(1732) GReg 144a. Cent, terme numeral, tr. «Cant.» ●Un cent, tr. «Ur c'hant. Van[netois] Ur hant.» ●Cent ans font un siecle, tr. «Cant vloaz a ra ur c'hantved.» ●Cent mille, tr. «Cant mil.» ●(1744) L'Arm 49a. Cent, tr. «Cantt

    (1849) LLB 302. Ché mé touchand kand vlai. ●(1856) GRD 314. Chapistr unan ha cand. ●318. Chapistr deu ha cand. ●320. Chapistr tri ha cand.

    (2) [après un nombre de 2 à 9] Indique les centaines entre 200 et 900.

    (1877) BSA 48. eiz cant vloaz goude ma oa diazezet ar gear a Roum.

    (1908) PIGO II 1. seiz kant lur.

    (3) [après un nombre de 11 à 20] Indique les centaines entre 1100 et 2000.

    (1790) MG 78. hac er galon-ze e eèll deƒirein carein Doué uguênt-cant-gùéh én dé.

    (1821) SST 63. trihueh cant vlai. ●(c.1825/30) AJC 2814. parsec cand a voa ane. ●(1835) AMV 85. Er bloavez c'huezec cant unan. ●(1861) BELeu 8. puemzêc cand a dud. ●91. open trihuéh cand vlai. ●(1886) SAQ I 6. Brema zo trivac'h kant vloaz. ●34. naontek-kant vloas zo.

    (1902) MBKJ 4. Er bloaz c'houezek kant trizek ha triugent. ●(1906) KANngalon Eost 176. Abaoue pemzek kant vloaz. ●(1913) AVIE vii. chetu nandek kant vlé.

    II. Adv.

    A. A-gantoù : par centaines.

    (1744) L'Arm 49a. A centaines, tr. «A gandeu

    (1847) FVR 373. Hag a gantchou noz ha mintin / Ez a tud d'ar c'hillotin. ●(1868) FHB 198/332a. merouriou a ganchou. ●(1894) BUZmornik 374. n'e ket hebken a ganchou, mes a villerou hag a vilionou.

    (1902) LZBg Meurzh 69. A ganteu é ta bamdé en dud d'inou. ●(1912) MMPM 5. pa deu moueziou sent a gantchou d'en em unani ganeomp. ●(1929) SVBV 66. Er rann-vor-mañ ez eus rec'hier koural a-gantou.

    B.

    (1) Kant ha kant : par centaines.

    (1732) GReg 144a. Le monde sortoit de la Ville à centaines, tr. «An dud a zeué cant ha cant èr meas a guear.»

    (2) Kant e kant =

    (1612) Cnf 18b. à hanné ez dlé an pœnitant confes non pas hep muy quen an nyuer eues an pechedou extern, hoguen yuez an desirou hac an youillou eues, è calon, ez quement mazeo dezaff possibl ; Hac yuez quant è quant an greffusder à nezo.

    (3) Ha kant ha kant =

    (1612) Cnf 75b. ouff bet receuet var an font à badizyant, ha quant à quant enoret ves an titr à Christen.

    III. M.

    (1) Cent livres (poids).

    (1908) PIGO II 55. eur pez men a boueze n'oun ped kant.

    (2) Cent ans.

    (1935) BREI 397/3c. Mont a reio da gant.

    (3) Centaine.

    (1732) GReg 144a. Une centaine de pistoles, tr. «Ur c'hant pistol.»

    (1877) EKG I 236. eur c'hant pe eur c'hant-hanter-all.

    (1911) BUAZperrot 457. epad meur a gant vloaz.

    (4) Kant ha kant : par centaines.

    (1732) GReg 144a. Le monde sortoit de la Ville à centaines, tr. «An dud a zeué cant ha cant èr meas a guear.»

    (5) Diouzh ar c'hant : par centaines.

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 155. Renerien ar Breuriezou misioner a lavar eo diouz ar c'hant e c'houlen outo o relijiuzed mont d'ober wardro ar re lor.

    (6) Meur a gant : plusieurs centaines.

    (1847) FVR 221. Evel-se e oe laeret ann iliz, leveou pere a oa enn he c'hers abaoe meur a gant vloaz. ●(1867) FHB 102/393a. meur a gant ha meur a vil den.

    IV.

    (1) Monet ar c'hant da bevar-ugent gant ub. : rogner sa fortune, se ruiner.

    (1912) RVUm 318 (Gu). Henneh e zei er hant geton de bear-uigent, tr. P. ar Gov «En voilà un qui fera revenir le cent à quatre-vingts : qui rognera sa fortune.» ●(1924) NFLO. Bien. tu diminueras ton bien, tr. Loeiz ar Floc’h «kas a ri ar c’hant da bevar-ugent.» ●(1942) VALLsup 153. De qqn qui s’est ruiné peu à peu on dit aussi kaset en deus ar c’hant da bevar-ugent.»

    (2) Kas ar c'hantoù da zek : perdre de l’argent, le dilapider.

    (1859) SAVes 7. Contchou renqet en tavargniou / Da zec a gas prest ar c'hantchou.

    (3) Sevel e gantoù da ub. :

    (1874) FHB 508/301b (L) J. Fave. Petra fell did, pren da c'hinou, / Pe me savo did da gantchou.

    (4) Ober kant tro d'ar pod : voir tro.

    (5) Klask kant ha kant tro : voir tro.

  • kant .2
    kant .2

    m. –où

    (1) Bois d'un crible.

    (1499) Ca 32a. Cant croezr. g. cercle a cruble. ●(c.1500) Cb 34b. Cant croezr. g. cercle a crible. ●(1521) Cc. Cant croezr. g. cercle a crible. ●(1633) Nom 164a. Telia : la rondeur du crible : vr cant croüezr.

    (1732) GReg 101a. Le bois d'un tamis, cercle d'un tamis, tr. «Cand un tamoez.» ●Le bois d'un crible, tr. «Cand ur c'hroëzr.» ●234b. Le bois d'un crible, tr. «Cand. p. canchou

    (2) Bord d'un berceau.

    (18--) SAQ I 296. Eun dournik d'hezan zo a zispil var gant he gavel.

    (3) Bord d'un objet circulaire et plat.

    (1909) FHAB Meurzh 72. pladinier mein bras ; pemp pe c'huec'h bladen all var o c'hant d'ober disparti.

    (4) Van.

    (1732) GReg 948a. Van, instrument pour vaner le grain, tr. «candt. p. canchou

    (5) Disque.

    (1931) VALL 105b. Cercle, tr. «kant m. pl. ou.» ●223a. Disque, tr. «kant m. pl. ou

    (6) War e gant : sur le côté.

    (1962) EGRH I 25. war e gant…, tr. « sur le côté. »

  • kant-doubl
    kant-doubl

    m.

    (1) Centuple.

    (c.1500) Cb 34b. g. multiplier en cent doubles. b. crisquiff a cant doubl. ●gg. de cent doubles. b. a cant doubl.

    (1732) GReg 144b. Centuple, cent fois autant, tr. «Cant-doubl.» ●Dieu vous donne le centuple en ce monde, & la vie éternelle en l'autre, tr. «Doüe raz autreo dec'h ar c'hantdoubl èr bed-mâ, hac ar guenvidiguez èr bed-hont.»

    (2) E kant-doubl, er c'hant-doubl : au centuple.

    (1732) GReg 144b. Au centuple, tr. «ê Cant-doubl. èr c'hant doubl

  • kant-loar
    kant-loar

    voir kann-loar

  • kant-toull
    kant-toull

    m. (botanique) Millepertuis.

    (1876) TDE.BF 320a. Kañt-toull, s. m., tr. «Mille-pertuis, plante.» ●(1879) BLE 195. Millepertuis. (Hypericum. L.) Kant-toull.

    (1931) VALL 469a. Mille-pertuis, tr. «kant-toull m.»

  • kantaberzh
    kantaberzh

    m. Hécatombe.

    (1931) VALL 356b. Hécatombe, tr. «kant-aberz m.»

  • kantad
    kantad

    m. & adv. –où

    (1) M. Quantité de cent unités, centaine.

    (1744) L'Arm 49a. Une centaine, tr. «Ur handatt

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 84. ur handad benac a dud. ●(1861) BSJ 5. Ur handad blaïeu benac.

    (1906) HIVL 27. ur handad tud. ●(1912) BUEV 76. ur handad [a bautred] é hortoz ou zro. ●(1970) GSBG 231. (Groe) ur c'hantad pesked, tr. «une centaine de poissons.»

    (2) Adv. A-gantad : par centaines.

    (1913) THJE 36. deit oé tud a gandad. ●(1919) BSUF 41. Limajeu a gandad. ●(1931) VALL 104b. par centaines, tr. «a-gantadou

  • kantañ
    kantañ

    v. tr. d.

    (1) Faire (des cercles de tamis).

    (1890) MOA 161a. kancha, tr. «mettre, ou faire de ces cercles [de tamis, de crible].»

    (2) Vanner.

    (1876) TDE.BF 319b. Kañta, v. a., tr. «Vanner avec un tamis.»

    (3) Placer une pièce de bois sur un chevalet pour la travailler.

    (1876) TDE.BF 319b. Kañta, v. a., tr. «placer une pièce de bois sur un chevalet pour la travailler.»

  • kantaridez
    kantaridez

    coll. (entomologie) Kelien kantaridez : cantharides.

    (1633) Nom 48b. Canthatis : cantharide : quelyenen cantarides.

  • kantdifiañ
    kantdifiañ

    v. tr. d. Défier.

    (1732) GReg 256a. Je t'en defi, non pas une fois, mais cent fois, tr. «Me ez cantefy. me az cantdify

    (18--) CST 46. M'ho tifi ha kantifi da respont mat. ●(1877) FHB (3e série) 5/40b. me da gantifi da vont ebarz.

    (1927) TSPY 25. me gantifi ac'hanoc'h da gavout d'ho merc'h eur pried koulz ha me.

  • kantek
    kantek

    adj. (Année) du siècle.

    (1992) FAGW 68. Les gens appréhendaient un peu d'entrer dans un autre siècle. Ils avaient peur que "ar bloa(z) kantek" (l'année du cent) leur apporte toutes sortes de calamités.

  • kantener
    kantener

    m. –ion Centurion.

    (1633) Nom 289a. Centurio, qui centum numero prœrat militibus : Centenier : Cantenier, vnan en deus gallout voar cant den armet.

    (1732) GReg 144a. Centenier, tr. «Candener. p. candenéryen. candenyer. p. candenyeryen.» ●J. C. guerit la fille du Centenier, tr. «Hon salver a réntas ar yec'hed da verc'h ar c'handener

    (1857) AVImaheu 124. Er hantenær hag er ré e oé guet hou é hoarn Jesus. ●(1869) HTC 178. Servicher ar c'hantener (…) Eur c'hantener roumen, da lavaret eo, eun offiser hag a ioa e pen eur gompagnunez a gant soudard. ●(1880) SAB 139. Un ofisser pe ganteneur, unan mestr var gant soudard. ●(1889) ISV 204. ar c'hantdener Demetrius. ●207. Ar c'hantdener a zigasaz an eil cosa euz an tri merzer.

    (1907) AVKA 91. Neuze e laras d'ar c'hantener. ●(1911) BUAZperrot 285. Eur c'hantener var varc'h a zigor an hent.

  • kantenn
    kantenn

    f. –où

    (1) Cercle en bois du crible.

    (1732) GReg 234b. Le fond d'un crible, tr. «Cantenn. p. cantennou.» ●(1744) L'Arm 85a. Bois de crible, tr. «Candeenn.. neu

    (2) Tresse.

    (1849) LLB 216. Pé d'hober tokeu plouz e drès ou handeneu.

    (1942) DHKN 267. ur ganden danùé én dro d'é ben.

    (3) Tranche d'une pièce de monnaie.

    (1910) MAKE 93. A bep sort peziou (…) unan a zo konchet e ganten.

    (4) Paroi, bord intérieur d'un récipient circulaire.

    (1910) MAKE 26. ar jidhouarn, eun tammig yod c'hoaz en he strad ha krestenn ouz he c'hantennou. ●93. eur gastel, toaz ouz he c'hantennou.

    (5) Disque.

    (1931) VALL 223a. Disque, tr. «kantenn f. pl. ou

  • kantennat
    kantennat

    v. tr. d. Tresser.

    (1895) FOV 245. Hag é misk er panseu en des bet chervijet / Eit kannennad el lost, er séy e zou laket.

    (1938) DIHU 321/44. meùel en ti e ganden un tok plouz neùé.

    ►absol.

    (1928) DIHU 206/115. pautred é kandennat.

  • kantenner
    kantenner

    m. –ion Vannier.

    (1732) GReg 948a. Vanier, artisan qui fait des vans, & toutes sortes d'ouvrages d'osier, tr. «Candtenner. p. candtennéryen

    (1744) L'Arm 395b. Vannier, tr. «Candeennourr

  • kantennerezh
    kantennerezh

    m. Vannerie.

    (1732) GReg 948a. Vannerie, ouvrage, & marchandise de Vanier, tr. «cantennérez. p. ou.» ●(1744) L'Arm 395b. Vannerie, tr. «Candennereah

  • kantenniñ
    kantenniñ

    v. intr.

    (1) Aller vite, filer.

    (1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Kantenniñ : mont dillo, redek buan, – «kantenni a ra war e varc'h-houarn», «avel vat a zo hag ar vag a gantenn».

    (2) Fuir, filer.

    (1944) GWAL 165/312. (Ar Gelveneg) Kantenniñ : a-wechoù e talv : tec'hout, – «kantenn 'ta ! emeur o tont da gerc'hat ac'hanout !» ; «emaon o redek war e lerc'h, met kantennet eo !»

  • kanter
    kanter

    voir kantier

  • kantier / kanter
    kantier / kanter

    m. –ion Vannier.

    (1732) GReg 234b. Faiseur de cribles, tr. «Cantyer. p. cantyéryen.» ●948a. Vanier, artisan qui fait des vans, & toutes sortes d'ouvrages d'osier, tr. «Candtyer. p. candtyéryen

    (1890) MOA 161a. kancher, tr. «fabricant de cercles pour cribles.»

  • kantifarenn
    kantifarenn

    f. –où

    (1) =

    (1868) SBI I 18. Ter gentifarinn (?) / Diou rodenn ar vilinn, tr. «Trois gentifarinn (?) / Les deux roues du moulin.»

    (2) Racontar.

    (1915) LILH 5 a Gerzu. Ne gredet ket kantifarenneu er merhed diar en Alloc[ation]. Deli int ha reit e veint. ●(1935) DIHU 288/286. kantifaren-neu (s. f.), sorbien pé istoér nen dé ket haval doh er uirioné. ●(1941) DIHU 358/241. kantifaren-neu, tr. «(s. f.) conte à dormir debout.»

  • kantik
    kantik

    m. –où (religion) Cantique.

    I.

    (1687) MArtin 1. Ur Cantic so spirituel. ●(1732) GReg 134a. Cantique, chant spirituel, tr. «Canticq. p. canticqou

    II.

    (1) Kontañ kantikoù : raconter des cracs.

    (1930) FHAB Gwengolo 334 (L) Y.-V. Perrot. O ! te ! te ! te ! eur marc'h dall d'eun aotrou ? emaout o konta kantikou; An dra-ze ne c'hell ket beza gwir.

    (2) Kanañ kantikoù : perdre son temps.

    (1942) VALLsup 165. Perdre son temps, tr. F. Vallée «kanañ kantikou T[régor].»

  • kantiker
    kantiker

    m. –ion

    (1) Dirigeant d'un chœur.

    (1870) FHB 289/219b. Beza voant var bidir renk, ar mestr cantiker e penn.

    (2) Auteur de cantiques.

    (1930) KANNgwital 335/466. an Ao. Guillou, kantiker bras an naontekvet kantved. ●(1948) KROB 5/11. ober gwelloc'h eget ar gantikerien en e raok.

  • kantilh
    kantilh

    coll. (phycologie) Algues Bifurcaria rotunda. cf. skantilh

    (1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le kãntiḻ (Kantilh), Bifurcaria tuberculata. ●(1980) PLNN 5/43. (Kerlouan) Ar c'hantilh. Ar re-se neuse a zo etre ar pioka haga... Kantilh ha pioka. War ar memes roc'h e vez kavet kantilh ha pioka.

  • kantin .1
    kantin .1

    adj. Sukr kantin : sucre candi.

    (1744) L'Arm 365b. Sucre (…) Candi, tr. «Chucre cantin

  • kantin .2
    kantin .2

    m. Cantine.

    (1923) FHAB C'hwevrer 46. ar ganolierien a gemere ar pez o devoa ezomm er c'hantin a oa demdost eno.

  • kantina
    kantina

    m. Cantine.

    (1732) GReg 771a. Quentine, bûvette pour les soldats, tr. «Cantina.» ●Aller boire à la quentine, tr. «Mont da eva d'ar c'hantina

  • kantiner
    kantiner

    m. –ion Cantinier.

    (1732) GReg 771a. Celui qui tient la quentine, tr. «Cantinèr. ar c'hantinèr. p. cantinéryen

  • kantinerez / kantinierez
    kantinerez / kantinierez

    f. –ed Cantinière.

    (1732) GReg 771a. Femme qui a la quentine, tr. «Cantinerès. ar gantinerès. p. cantineresed

    (1859) MMN 18. En he amser oa bet cantiniereus en arme.

  • kantinierez
    kantinierez

    voir kantinerez

  • kantite
    kantite

    f. Quantité.

    (1499) Ca 168a. Quantite. g. idem.

    (1710) IN I 138. ur gantite a bec'hejou.

    (1831) RDU 193. de glasq seul ha pri d'obér ha de bobat er gantité vras a divl.

  • kantkement / kant kement all
    kantkement / kant kement all

    m. Centuple.

    (1732) GReg 144b. Centuple, tr. «cant qement all.» ●Dieu vous donne le centuple en ce monde, & la vie éternelle en l'autre, tr. «digand doue e reqetañ dec'h cant qement all var an doüar, hac ar barados goude ho maro.»

    (1931) VALL 105a. Centuple, tr. «kant-kement, kant-kemend-all

  • kantkementiñ
    kantkementiñ

    v. tr. d. Centupler.

    (1931) VALL 105a. Centupler, tr. «kant-kementi, kant-kementa

  • kantmildifiañ
    kantmildifiañ

    v. tr. d. Défier cent mille fois.

    (1732) GReg 256a. Je t'en defi, non pas une fois, mais cent fois, tr. «Me ez cantefy. me az cantdify. me az cantmil dify, sél.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...