Devri

Recherche 'le...' : 630 mots trouvés

Page 2 : de lechienn-1 (51) à legader (100) :
  • lec'hienn .1
    lec'hienn .1

    f. –où Mucosité.

    ●(1938) WDAP 2/124. Lec'hîenn. An hevelep ger eo ha «mucosité» e galleg.

  • lec'hienn .2
    lec'hienn .2

    f. –où

    (1) Lieu déterminé.

    ●(1927) GERI.Ern 345. lec'hienn f., tr. «lieu déterminé.»

    (2) [au plur.] E lec'hiennoù : en certains endroits.

    ●(1867) FHB 118/112b. An edou en em glemer anezho e lec'hiennou. ●(1868) FHB 165/66a. E lec'hiennou e tiscarer ar c'hroaziou. ●(1874) FHB 490/159a. An hent da vont di a ia a hed ar ster hag a zo striz e lec'hiennou.

    ●(1907) BOBL 08 juin 141/1b. Ar chatallerez a zo dister en leac'hchennou rag neuz ket a voued. ●(1915) HBPR 142. Ar veleien vad, e leac'hennou, ne ellent mui beva.

  • lec'hiennek
    lec'hiennek

    adj. Local.

    ●(1931) VALL 430a. Local, tr. «lec'hiennek f.»

  • lec'hiet
    lec'hiet

    adj.

    (1) Corrompu.

    ●(1868) FHB 161/35b. Eur galoun lec'hiet pe breinet so douguet anezhi he unan d'en em zizober euz a ieo ar relijion.

    (2) Bugel lec'hiet : enfant supposé.

    ●(1839) BBZ I 26 [titre]. Ar vugel laec’hiet, tr. « L’enfant supposé » ●(1845) BBZ II 50 [titre]. Ar bugel laec’hiet, tr. « L’enfant supposé »

    ●(1931) VALL 716b. (enfant) supposé, tr. «lec'hiet (Barz.-B.).»

  • lec'hiñ / lec'hañ
    lec'hiñ / lec'hañ

    v. tr. d. Remboîter (un os démi).

    ●(1732) GReg 799b. Remboeter, remettre un os disloqué da sa boëte naturelle, tr. «lec'ha ou lec'hi, an esqern dislec'het, ou, dilec'het. Van[netois] leheiñ an esqern.»

    ●(1927) GERI.Ern 345. lec'hein V[annetais], tr. «remettre en place (un os démis).»

  • lec'hioù
    lec'hioù

    plur. Toilettes.

    ●(1732) GReg 449b. Garderobe, privé, tr. «an lec'hyou.»

  • lech .1
    lech .1

    m. (anatomie)

    (1) Appendice xiphoïde.

    ●(1633) Nom 21a. Ensiforme os : la fourcelle : toul an leig.

    ●(1659) SCger 156a. leich, tr. «petit os de l'estomach.» ●(1732) GReg 680b. Petit os de l'estomac, appelé la fourchette, ou le cartilage xyphoïde : il se plie quelquefois par une chûte, ou par quelque coup violent ; d'où l'on dit qu'on a les côtes tombées, parce que la douleur y répond. Couëset eo va c'hostou, au lieu de dire : couëzet eo, ou, pleguet eo va leich. Cest os s'appelle : al leich. toull al leich. ●(1744) L'Arm 408b. Xiphoide, fourchette qui est au bas de l'os de l'estomac, qui soutient le bout des cotes, tr. «Leih. m.»

    ●(1890) MOA 100a. creux de l'estomac, tr. «toull al lêch.»

    (2) local. Estomac.

    ●(1970) GSBG 5. (Groe) lech, tr. «estomac.»

  • lech .2
    lech .2

    voir lij

  • lech .3
    lech .3

    adj. (habillement) Botoù lech : sabots à talons hauts. Cf. lij

    ●(1876) TDE.BF 401b. Lich, adj. C[ornouaille], Boutou lich, tr. «des sabots ouvragés et à talons élevés.»

  • lechenn
    lechenn

    f. –où Petit morceau de pain.

    ●(1982) PBLS 31. (Langoned) eul lechenn vara, tr. «un petit morceau de pain.»

  • lechet
    lechet

    adj. (habillement) Botoù lechet : sabots à talons hauts.

    ●(1732) GReg 836a. Sabots à talons hauts, & ouvragez par dessus, tr. «botou lichet. botou lechet.»

    ●(1876) TDE.BF 401b. Lichet, adj. C[ornouaille], Boutou lichet, tr. «des sabots ouvragés et à talons élevés.»

  • led .1
    led .1

    adj. (?) Dû, obligatoire (?)

    ●(1891) MAA 66. A led eo ive hen ober ? ●76. e giz ma oa led.

    ●(1912) MMPM 70. Breman eo gwest da ren an traou evel zo led. ●99. ne dleomp rei d'hor c'horf nemet ar pez zo led. ●110. Led eo diskoultra ar vinien evit ma roïo muioc'h a frouez.

  • led .2
    led .2

    m. & adv.

    I. M. Largeur.

    ●(1732) GReg 563b. Largeur, tr. «led.»

    II. Adv.

    (1) A-led : horizontalement.

    ●(1872) ROU 83b. Etaler, étendre, tr. «lacaat a led.»

    ●(1943) FATI 75. E-kichen an dervenn zu ez eus bet savet evel eur porched gant teir gwezennig divrazet, diou en o sav hag un drede a-led.

    (2) Loc. adv. War, àr led = ledet.

    ●(1939) RIBA 43. ramblet ar led én deur.

    ►[form. comb.]

    P1 war hol led

    ●(1960) PETO 61. d'hon teurel war hon led.

  • led .3
    led .3

    s. Outrage.

    ●(1530) Pm 33. A lem an bet a laet a hu, tr. «Qui tire le monde de l'outrage, de l'insulte.»

  • ledad
    ledad

    m. –où Étendue.

    ●(1931) VALL 276a. Étendue, tr. «ledad m.»

  • ledan
    ledan

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqc.) Large.

    ●(1499) Ca 122b. Ledan. g. large. ●157b. Pezz ledan a houarn g. large piece de fer ou dargent / ou daultre metal. ●(1633) Nom 46b. Pectem : large coquille, coquille de sainct Iacques : croguen sant Iacques, crogen ledan. ●115a. Galerus, petalus, vmbella, causia : chapeline, chapeau : tocq ledan euit miret diouz an eaul. ●161b. Lanx, magis, discus : plat ou escuelle large : plat pe scudell ledan, pezell, scudell-dorz. ●237b. Actus : chemin large : henth lædan.

    ●(1659) SCger 72a. large, tr. «ledan.» ●113b. spatieux, tr. «ledan.» ●156a. ledan, tr. «large.» ●(1732) GReg 563b. Large, seconde dimension des corps, tr. «Ledan.»

    ●(1878) EKG II 217. eur pres ledan, daou stalaf varnez-han.

    ●(1903) MBJJ 43. eur min sonn, ledan euz traou hag a ya war voanaat. ●(1908) FHAB Ebrel 111. an dervennou krenv ha ledan. ●(1909) MMEK 169. pignat eun delez ledan, en doa diou bazen ha tregont.

    (2) (en plt de qqn, d'un animal, d'une partie de son corps) Large.

    ●(1868) FHB 153/388a. eur vam-viz a zo ledan, a zo kovek, a ro bep bloaz moc'higou dioc'h an dousen. ●(1877) EKG I 70. Guenn oa he benn, ledan he dal, lemm he lagad.

    ●(1912) BUAZpermoal 345. eur c'hrennard, daoulagad lemm d'ezan, teo a c'houg, ledan a ziouskoaz. ●(1923) FHAB Mezheven 222. Ar c'higer a zellas c'hoaz ouz ar vioc'h... Eun tamm brao a gig a zo enni, a zonjas ; ledan eo ha doun. ●(1924) BILZbubr 37/808. eul Leonardez talfasek, eun dorgosenn a blac'h teo ha ledan. ●(1926) FHAB Mezheven 216. An denved a rank beza ledan o diouskoaz. ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 345. ledan e dal. ●(1949) KROB 9/12. Eur mailh a zen, bras ha ledan.

    (3) (en plt d'un lieu) Large, vaste.

    ●(1530) Pm 186. doe roe an bet ledan, tr. «Dieu, Roi du vaste monde.»

    ●(1868) FHB 184/221b. re a henchou ledan a zo brema... ●(1870) FHB 281/155b. eur vali ledan. ●(1878) EKG II 138. ginou ar siminal a zo ledannoc'h eged he vek. ●(1888) SAQ I 90. Ar mor a zo ledan, nerzus, dijaden.

    ●(1902) PIGO I 207. eun toull don ha ledan braz. ●(1903) MBJJ 3. Eur blenen ledan-ledan. ●(1909) KTLR 192. Fecher ledan, leun a zour. ●(1932) GUTO 13. ul len hir ha ledan.

    (4) Hed ha ledan : en long et en large.

    ●(1575) M 94. Maz renonçer dan bet, parfet het ha ledan, tr. «Que l'on renonce au monde complètement, au long et au large.»

    B. par ext.

    (1) Ample.

    ●(1499) Ca 87a. g. ample. b. ledan. ●(1633) Nom 108b. Vestis laciniata, striata : robbe plissée, ou pleine de plis, vestement fort large : sæ plisset leun á plissou, guiscamant lædan.

    ●(1867) BUE 56. eur zae dindan gant divrec'h hirr ha ledan.

    (2) Grand.

    ●(1839) BEScrom 4. un hospital forh-lédan.

    C. sens fig.

    (1) (en plt de qqn) Spered ledan : esprit large.

    ●(1925) FHAB C'hwevrer 50. sperejou ker bras ha va hini, digor, ledan ha diere evel ma 'z eo !

    (2) (linguistique) Ster ledan : sens large, étendu.

    ●(1952) LLMM 32-33/132. En ur ster ledanoc'h : dont da zen a zo kreskiñ.

    II. Épith. (botanique)

    (1) Ach ledan : maceron.

    ●(1732) GReg 588a. Maceron, ou leneche, plante, tr. «An aich ledan.»

    (2) Del-ledan : plantain.

    ●(1869) FHB 244/280a. e galleg plantain, hag e brezoneg gand lod all sclànvesk, gant lod all skloe, gant lod all deledan.

    III. Adv.

    (1) Largement.

    ●(1909) KTLR 178. Hag e tigoras frank ha ledan dor an ifern.

    (2) =

    ●(1909) KTLR 115. ho ginou flanchet ledan. ●(1926) FHAB C'hwevrer 62. eun tagoz a baotr bruchedet ledan.

    (3) =

    ●(1983) PABE 17. (Berrien) Ar Fouilleed (a) gaoze ledannoh.

    (4) De loin.

    ●(1575) M 1673-1674. Hoguen ne guell bout quet, comparachet ledan, / Muyguet poes pluff ouz plom, tr. «Mais il ne peut pas être comparé de loin, / Plus que le poids de la plume au plomb.»

    IV.

    (1) Ledan evel an dorn : voir dorn.

    (2) Bezañ ledan e vañch : voir mañch.

    (3) Bezañ ledan plas e loa : voir loa.

  • ledañ / lediñ / ledek
    ledañ / lediñ / ledek

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Étendre.

    ●(1499) Ca 122b. Ledaff g. attendre vide in astenn cest tout vn.

    ●(1659) SCger 42b. deplier, tr. «leda.» ●(1732) GReg 373a. Étendre en large, tr. «Leda. pr. ledet. ledecq. pr. ledet. Van[netois] ledeiñ. ledeëcq. ppr. et.»

    ●(1849) LLB 2115. lidet ul liein guen. ●(1872) ROU 83b. Etaler, étendre, tr. «Leda.»

    ●(1970) GSBG 246. (Groe) ledek, tr. «étendre.»

    (2) Étaler.

    ●(1849) LLB 2113. Er gloren koer tenaw lidet ar en touleu.

    ●(1915) LIKA 5. (Groe) our peh tam bara, hag e lédinn amenenn arn'hon. ●(1932) BRTG 78. Lédein e hrè hé hlogéiadeu ar er grazeréz.

    (3) Épandre (du fumier).

    ●(1915) FBBF 107 (16 décembre). o tenna legumach, ho ledec teil.

    (4) =

    ●(1903) CDFi août-septembre (d’après KBSA 65). me a yelo da leda foenn.

    (5) Ledañ e gorf : tomber de tout son long.

    ●(1970) BHAF 119. ha ma 'z afen da leda ma c'horv ? ●164. darbet e oe dezañ leda e gorv en iliz...

    (6) Ledañ a-hed e gorf : s’affaler.

    ●(1963) LLMM 99/265. he setu hemañ ledet a-hed e gorf e poultrenn ar straed.

    (7) Ledañ douar : s’affaler.

    B. sens fig.

    (1) Répandre (l'instruction).

    ●(1912) BUAZpermoal 182. An Iliz, dreist-holl, he deus ledet an deskadurez.

    (2) Conter à tout le monde.

    ●(1909) NOAR i. N'ho peus ket a zonj (…) eus ar varvailherien-valeerien-ze, a rede gwechall henchou hor bro (…) en eur leda konchennou dre ma 'z aent ?

    (3) absol. Ledañ gant ar forc'h : dissiper les économies.

    ●(1953) BLBR 57/2. Hennont a zo o verniañ gant ar rastell epad m'emañ e vugale o forani e beadra, o leda gant ar forc'h.

    II. V. intr.

    (1) S'étendre, s'appliquer.

    ●(c.1872) LVL 3. Evit dont a-benn da gaout eur verniz kaer hag a ledo mad oc'h ar podou-pri.

    ●(1978) BZNZ 53. (Lilia-Plougernev) pa veze tomm an heol, ablamor ar c'holtar a led gwelloc'h.

    (2) Se répandre.

    ●(1907) AVKA 51. Kelo deus ar burzud-ze a ledas dre oll vro C'halile.

    III. V. pron. réfl. En em ledañ.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Tomber de tout son long.

    ●(1944) EURW I 119. da ziwall ez eus d'en em leda.

    (2) S'étendre.

    ●(1882) BAR 144. oc'h en em leda var ar groaz.

    ●(1915) HBPR 191. hag he za he unan d'en em leda var planken ar c'hillotin.

    (3) (en plt de plusieurs personnes) Se répandre.

    ●(1882) BAR 212. Divar ar mor e teuint (lire : teuent) gant ho bagou hag en em ledent var ar vro dre ar stiri gant bagou disteroc'h.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) S'étendre, se propager, gagner du terrain.

    ●(1882) BAR 26. O velet an devalijen oc'h en em ledek muioc'h mui var ar bed.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1911) BUAZperrot 323. divar benn e Iliz hag an en em leda a dlie dre ar bed.

    (2) S’étaler.

    ●(1909) KTLR 205. evel (..) ar goagou mor pa 'en em ledond var an treaz.

    (3) par erreur et influence du fr. S'étendre (en plt d'un lieu, d'une surface, etc.).

    ●(1933) OALD 45/206. En-dro da dorgen Menez-Hom, ec'h en em lede, gwechall-goz, eur c'hoad dero dek gwech brasoc'h eget an hini a zo bremañ.

  • ledanaat
    ledanaat

    v.

    I. V. intr. S'élargir.

    ●(1931) ANDO 30. Ledanaat a rae an aber. ●(1949) KROB 12/12. Ar pengenn troet a ya war ledanaat.

    ►sens fig.

    ●(1878) EKG II 123-124. Va c'haloun a laouennaaz, hag, a gaf d'ign, a ledanaaz em c'hreiz.

    II. V. tr. d.

    (1) Élargir.

    ●(1499) Ca 122b. g. eslargir. b. ledanhat.

    ●(1732) GReg 327b. Élargir, faire plus large, & étendre, tr. «ledanaat. pr. ledaneët. Van[netois] ledannât.» ●(1744) L'Arm 126a. Elargir, tr. «Lédannatt.»

    ●(1872) GAM 33. ledanat ar riboul.

    ●(1902) PIGO I 87. red e oe d'Arnus hirrât ha ledanâd e borz. ●(1911) BUAZperrot 385. o tounnât hag o ledannât anezi [an doufez]. ●(1929) FHAB C'hwevrer 41. ledanaat a ray an nor pe ar prenestr.

    (2) Ledanaat e vañch =

    ●(2003) TONKA 62. Ledannaad ho mañch ive ne dalvez a boan chom keit-se. ●Ledanaad ho mañch : bezañ euz an amzer-vremañ.

    III. V. pron. réfl. En em ledanaat : s'élargir.

    ●(1926) FHAB Kerzu 455. pep yez he deus daou seurt lusk, keit ha m'eo beo : techet eo da vont gwech war en em strishaat, gwech war en em ledanaat.

  • ledanaet
    ledanaet

    adj. Élargi.

    ●(1499) Ca 122b. g. eslargiz. b. ledanhet.

  • ledanañ
    ledanañ

    voir ledaniñ

  • ledanded
    ledanded

    f.

    I. Largeur.

    ●(1732) GReg 563b. Largeur, tr. «ledanded.» ●(1744) L'Arm 439a. Entrevoux, tr. «Lédandaid er hourzatt m.» ●(17--) TE 195. a gaus d'é vrastæd ha d'é ledandæd.

    ●(1861) BSJ 140. un hantér-leàu a ledandèd. ●(1868) FHB 159/19b. eur raouenn ledanded a bep tu. ●(1868) FHB 185/227a-b. seiz troatad ha tregon a hirded, var ugent troatad ledanded. ●(1889) SFA 258. eur gouli ruz, ledanded tri biz. ●(1893) LZBg 51vet blezad-4e lodenn 235. un ty-scôl (...) Deu-uiguènt troétet a hirdèd hag un uiguêndat a ledandèd.

    ●(1913) AVIE 155. A ziabèl é griben e zisko bout goal luem ; ha neoah bout es ar er blein anehou ur bratel en des un hantér lèu a ledanded. ●(1922) FHAB C'hwevrer 51. tri droatad ledanded.

    II. sens fig.

    (1) Envergure.

    ●(1925) FHAB Du 409. Ar gwirioneziou displeget edoug an deiz-ze o deus muioc'h a zounded hag a ledanded.

    (2) Ledanded a galon : magnanimité.

    ●(1744) L'Arm 225a. Magnanimité, tr. «Ledandæd a galon.»

    ●(1934) BRUS 210. La magnanimité, tr. «el ledanded a galon.»

  • ledander
    ledander

    m. Largeur.

    ●(1499) Ca 122b. g. largesse. b. ledander. ●(1633) Nom 146b-147a. Foramen palmare : vn pertuis large de quatre doigts : vr toul ledander peuar bis.

    ●(1659) SCger 72a. largeur, tr. «ledander.» ●73a. lese, tr. «ledander.» ●(1688) MD II 8. oll ledander va c'halon. ●(1732) GReg 563b. Largeur, tr. «Ledander.» ●(1774) AC 35. eis meudat ledander. ●(17--) EN 3454. ledander plas eun troaid.

    ●(1849) GBI I 50. ledander ul linsel-wenterez, tr. «la largeur d'une nappe à vanner.» ●(1869) HTC 8. eul lestr braz hag en devezo 512 troatad a hirder, 85 troatad a ledander, hag 51 troatad a huelder. ●(1894) BUZmornik 831. ar memes ledander (....) ha mogeriou an ti.

    ●(1903) MBJJ 42. en tu-hont da ziou leo a ledander. ●(1909) FHAB Meurzh 72. 3 droatad ledander. ●(1915) MMED 32. kant metr ledander d'ezan. ●(1919) BUBR 3/63. ne chom nemet ledander an hent ganeomp.

  • ledandez
    ledandez

    f. Largeur.

    ●(1869) FHB 237/222a. seiz troated ledandez.

    ●(1977) PBDZ 742. (Douarnenez) ledandez, tr. «largeur.»

  • ledandiñ
    ledandiñ

    v. tr. d. Élargir.

    ●(1904) LZBg Meurzh 79. ledandeit e zou bet en hent.

  • ledanentez
    ledanentez

    f. Largeur.

    ●(1944) GWAL 165/317. (Ar Gelveneg) Hirder, hirded a zo dianav ; ne leverer nemet hirentez, evel ledanentez, uhelentez.

  • ledanerezh
    ledanerezh

    m. Élargissement.

    ●(1744) L'Arm 126b. Elargissement, tr. «Lédannereah m.»

  • ledanidigezh
    ledanidigezh

    f. Élargissement.

    ●(1732) GReg 327b. Élargissement, dilatation, tr. «ledannidiguez.»

  • ledaniñ / ledanañ
    ledaniñ / ledanañ

    v. tr. d. Élargir.

    ●(1659) SCger 156a. ledana, tr. «élargir.» ●(1732) GReg 327b. Élargir, faire plus large, & étendre, tr. «Van[netois] Ledanneiñ.» ●(1744) L'Arm 126a. Elargir, tr. «Lédannein.»

  • ledanoù
    ledanoù

    m.

    (1) Endroit large (d’une rivière, etc.).

    ●(1931) VALL 418b. les endroits larges, tr. «ledanou T[reger].» ●(1944) DGBD 58. Da vare ar reverzhioù bras e vez kalz a gas gant an dour o vont hag o tont en aberioù strizh-se, dreist-holl ma kaver alies a-walc’h gwir ledanoù en a-dreñv.

    (2) Ledanoù : Al Ledanoù (partie la plus large du Trieux dans son aber, Pleudaniel, Plounez).

    ●(1896) GGI 31. O tremen dre al Ledano / E lavarent o fedenno.

    ●(1912) BUAZpermoal 927. O tremen al Ledano.

  • ledanvez
    ledanvez

    f. Largeur.

    ●(1977) PBDZ 1100. (Douarnenez) ledanvez ul liser, tr. «la largeur d'un drap.»

  • ledasenn
    ledasenn

    f. –où péjor. Tas large à la base.

    ●(1902) CRYP vi 28. Eul ledasen koc'h saout, tr. «une bouse de vache.»

  • Ledav
    Ledav

    n. de l. Letavia (ancien nom de la Bretagne continentale).

    ●(1716) PEll.ms 125. car auparavant cette province s’appeloit Lydaw. ●831. Ledaw n’est de l’usage de ce païs.

    ●(1995) LMBR 33. setu ma tegouezh gant arvor Ledav. ●92. ar goadeg vras a c’holoe Ledav gwezhall-gozh.

  • ledek
    ledek

    v. tr. d. Étendre. cf. ledañ

    I.

    ●(1732) GReg 24b. Etendre le blé sur l'aire pour le battre, tr. «ledeec ar bañ.» ●373b. ledecq foënn. ●(1744) L'Arm 143b. Etendre (…) En large, tr. «ledein ou deêc.»

    ●(1900) MELU x 17. Lédek i leuriad. ●(1907) LZBt Genver 3. da n'on ledeg dreol ? ●4. ledeg en diavez d'ei sklerijenn e fe ?

    II. Ledek e leuriad : voir leuriad.

  • ledenez
    ledenez

    f. –i (géographie)

    I. Péninsule, presqu’île.

    ●(1923) SKET i 148. al ledenez iberek. ●(1931) VALL 546a. Péninsule, tr. «ledenez f. (dans nom de lieux, plus exact) p ; i, ennou.»

    II. Appellations géographiques diverses.

    (1) Ledenez ar Groazig : Presqu’île du Croisic.

    ●(1914) ARVG mae 74. Beg ha ledenez ar Groazig.

    (2) Ledenez Kiberen : Presqu’île de Quiberon.

    ●(1914) ARVG mae 74. Ledenez Kiberen, izel ha divag.

    (3) Ledenez Kraozon : Presqu’île de Crozon.

    ●(1914) ARVG mae 72. Ledenez Kraon, pe Krozon, gret eur groaz diouti gant ar mor o tarc'ha; en penn brec'hiou ar groaz eman : en hanter-noz, 150 troatad a-zers 'us d'an dour, beg ar Spagnoled ha beg ar C'havr, er c'hreiste.

    (4) Ledenez Lokentaz : Presqu’île de Saint-Gildas-de-Rhuys.

    ●(2002) YAOD 41. Pennet dor ar sal-skrivañ àrne, oa bec'h àr frer Gurvan ha frer Hoel (hep pouezho re greñv àr o fluennoù-gwaz, memestra !) 'krivo danevelloù 'n abati a oa bet savet ga' menec'h-mor ba tu kreisteiz ledenez Lokeltas.

    (5) Ledenez Sant-Yagu : Presqu’île de Saint-Jacu.

    ●(1914) ARVG mae 72. Bae Lansieu ha bir an Argenon; entreze eman ledenez Sant-Yagu.

  • ledenezek
    ledenezek

    adj. (géographie) Péninsulaire.

    ●(1931) VALL 546a. Péninsulaire, tr. «ledenezek.»

  • ledenezel
    ledenezel

    adj. (géographie) Péninsulaire.

    ●(1931) VALL 546a. Péninsulaire, tr. «ledenezel.»

  • ledennad
    ledennad

    f. –où

    (1) Grande surface de.

    ●(1934) DIHU 278/128. ul lédennad doar, hemb klé na garh, hemb kin harp d'er selleu nameit bégeu gué dizél er hoed Foulon.

    (2) Couche.

    ●(1907) VBFV.fb 24a. couche, certaine quantité, tr. «ledennad (amonen).» ●(1919) DBFVsup 45a. ledennad, m., tr. «couche d'une matière qu'on peut étendre.» ●(1934) BRUS 187. Une couche, tr. «ul lédennad –eu.»

  • leder
    leder

    m. –ion Celui qui exagère.

    ●(1732) GReg 34b. Amplificateur, celui qui amplifie, & qui aggrandit les choses au-delà de ce qu'elles sont, tr. «ledèr. pp. yen.»

  • lederez
    lederez

    f.

    (1) Crêpière sur laquelle on étend la pâte.

    ●(1928) DIHU 203/73. Poéheréz, tr. «cuiseuse ; galettoire de droite. En arall e zo el léderéz.» ●(1932) BRTG 75-76. ne houiant ket lardein el léderéz. ●(1933) KANNkerzevod 79/12. Rrr… eun taol rozel var al lederez… / Flip… eun taol spanel var ar boazerez. ●(1972) LIMO 23 septembre. Lederez, tr. «la poêle sur laquelle s'étend la pâte.»

    (2) Pillig-lederez : crêpière sur laquelle on étend la pâte.

    ●(1938) BRHI 21. Sur la première des deux tuiles (bilig-lederez).

  • lediñ
    lediñ

    voir ledañ

  • ledoued
    ledoued

    m. –où / le-douet m. -où-douet

    (1) Serment.

    ●(14--) N 1512. Dezaff men re voar e le doet, tr. « Je les lui donne sur son serment. » ●1565. Ne gray quet ledoet a credaff, tr. « Il ne fera pas de serment, je crois. » ●(1612) Cnf 28b. an archant endeues receuet eguit ober an faux ledouet-sé. ●(1621) Mc 13. obseruy an le touet. ●44-45. geuyer dre le touet. ●103. mar deux le douet.

    ●(1732) GReg 552a. Jurement, affirmation qu'on fait d'une chose, dont on prend Dieu à témoin, tr. «Ledouëd. p. leoudouëd, ledouëdou.»

    (2) Juron.

    ●(1612) Cnf 27b-28a. dré leou-touet. ●28a. Lauaret dré ma feiz, pé dré guiryonez, hep caffout intention da touet, n'a da lauaret dré feiz Iesus-Christ, n'a dré feiz Doué, n'a dré guiryonez Doué, n'en deo quet lé touet.

    ●(1659) SCger 71a. iurement, tr. «ledouet p. edou.» ●88b. pariure, tr. «le touet faos.» ●156a. ledouet, tr. «iurement.» ●(1710) IN I 2. dal leoudouet ha dar goal bedennou.

    ●(1936) PRBD 116. Dont a ra eus ar ginou leodouejou, komzou lous.

  • ledrin
    ledrin

    adj.

    (1) Joyeux et souriant.

    ●(17--) TE 277. gaillartoh ha lerrinnoh.

    ●(1919) DBFVsup 45b. lerrin, lérin, adj., tr. «joyeux, souriant, qui a bonne mine ; ledrin (figure) délicate, animée (Pont[ivy]).» ●(1924) SBED 22. Me zou ker braù ha ken lidrin. ●(1931) VALL 705a. Souriant, tr. «V[annetais] ledrin.» ●(1934) BRUS 106. Clair, tr. «lederin (teint).» ●(1943) DIHU 384/278. ur fas lederin.

    (2) (Teint) clair.

    ●(1942) VALLsup 33b. (teint) clair, tr. «V[annetais] ledrin.»

  • ledrinenn
    ledrinenn

    f. Femme joyeuse et souriante.

    ●(1939) RIBA 26. ne vaman ket é kleuet laret é ma karet me merh Anna. Ur vraù é, ur ledrinen.

  • ledus
    ledus

    adj.

    (1) Attr./Epith. Infâme.

    ●(14--) N 620. Na vez laedus na flerius dre luxur, tr. «Ne sois pas infâme ni fétide de luxure.»

    (2) Adv. Injurieusemnt.

    ●(14--) N 610. na goappa quet laedus, tr. «ne fais pas de railleries injurieuses.»

  • leet
    leet

    adj. Trouble.

    ●(1879) ERNsup 160. lèet e 'nn dour, l'eau est trouble, Lanr[odec].

  • lefan
    lefan

    s. (minéralogie) Schiste ; pierre plate de nature schisteuse.

    ●(1909) BROU 392. (Eusa) Léfan Pierre de nature schisteuse, servant au besoin à remplacer les ardoises. ●(1931) VALL 679b. Schiste, tr. «léfan (Ouess[ant]).» ●(1942) VALLsup 156a. Schiste. Après léfan (Ouess[ant]) ajouter : pierre de nature schisteuse servant au besoin à remplacer l’ardoise (D. Malgorne, Breton d’Ouess[ant], p. 392). ●(1985) OUIS 198. Quant aux nouveaux toits d’ardoises, (…) rapiécés de lefan alourdis d’un bourrelet de ciment pour recueillir l’eau de pluie. ●note. Lefan : pierre plate schisteuse. ●201. La porte s’ouvre sur un étroit couloir au sol en terre battue (plus rarement dallé de lefan).

  • legad .1
    legad .1

    m. –ed

    (1) Légat.

    ●(1499) Ca 123a. Legat. g. idem.

    ●(1732) GReg 567a. Legat, Cardinal Ambassadeur du Pape, tr. «Legad. p. Legaded.»

    ●(1839) BESquil 200. Légad er pab Gregoër.

    ●(1910) MBJL 164. Pad a ra goude m'eo êt al «Legat» en iliz.

    (2) Kardinal-legad : legad.

    ●(1732) GReg 567a. Legat, Cardinal Ambassadeur du Pape, tr. «Cardinal Legad. p. Cardinaled Legad.»

  • legad .2
    legad .2

    m. –où Legs.

    ●(1612) Cnf 37a. An ré pe-ré n'a satisfiont quet da legadou ha testamantou an anauon tremenet.

    ●(1659) SCger 72b. legs, tr. «legadou.» ●(1732) GReg 567b. Legs, ce qui est laissé par testament à une personne, tr. «Legad. p. legadou.» ●Leguer, tr. «ober legadou.»

    ●(1834) SIM 189. cetu aze al legad a ràn dêc'h. ●(1866) LZBt Ebrel 128. al legado ho deve ar c'henvreudeur. ●(1876) TDE.BF 395a. Legad, s. m., tr. «Legs par testament.»

  • legadelezh
    legadelezh

    f. Légation, dignité de légat.

    ●(1931) VALL 421a. Légation dignité de légat, tr. «legadelez f.»

  • legader
    legader

    m. –ion

    (1) Légataire.

    ●(1732) GReg 567b. Legataire, celui à qui on fait quelque legs par un testament, tr. «Legadour. p. legadouryen.»

    (2) Testateur.

    ●(1931) VALL 736b. Testateur, tr. «legader, legadour pl. ien.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...