Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 42 : de dibabou (2051) à dibarezet (2100) :
  • dibaboù
    dibaboù

    plur. An dibaboù : les meilleurs.

    (1908) FHAB Du 346. An dibabou a ya da ugent hag ouspenn.

  • dibabour
    dibabour

    m. –ion (droit)

    (1) Gward-dibabour : subrogé-tuteur.

    (1938) WDAP 2/123. Gward-Dibabour, hano gourel, liester, Gwarded-Dibabour, Azgward (?) hervez Vallée. Gward-dibabour a dalv kement hag ar ger galleg «subrogé-tuteur» hag anavezet mat eo gant an holl tro-war-dro da Bleiben, Ar C'hastell-Nevez, Kastellin, Gwezeg ha marteze e lec'h all.

    (2) Gward-dibabour da heul : subrogé tuteur ad hoc.

    (1938) WDAP 2/123. Pa vez enebiez etre mad ar gward-dibabour hag hini an emzivad e vez bodet ar c'huzul-tiegez evit henvel eur gward-dibabour-da-heul (Subrogé-tuteur ad hoc, e galleg).

  • dibadus
    dibadus

    adj. Qui ne dure pas.

    (1857) HTB 25. Ar mann a oa eun dra dibaduz. ●40. da dreou dibaduz an douar.

  • dibae
    dibae

    adj. Qui n'a pas été payé, impayé.

    (1925) CBOU 5/72. Ne lezin ket dibae eur werennad dour yen bet roet em hano.

  • dibafet
    dibafet

    adj. (en plt de qqn) Remis.

    (1967) BRUD 26-27/ 44. Pa oe dibafet Falke.

  • dibaianer
    dibaianer

    m. –ion =

    (1939) KOLM 13. un dibaiañnour brudet.

  • dibaianiñ
    dibaianiñ

    v. (religion)

    (1) V. tr. d. Christianiser.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 131. É veint aben dibayannet.

    (1939) KOLM 21. barnein e hra Kolmkel de ziabaiañein kement a dud èl me oè bet lahet.

    (2) V. intr. Délaisser la condition de païen.

    (1921) GRSA 329. Er roué e oulen truhé. «Mar karet dibaiañnein, emé Nasien.

  • dibailhardiezh
    dibailhardiezh

    f. Chasteté.

    (1732) GReg 156b. Chastete, vertu chrétienne & morale, par laquelle on s'abstient des plaisirs de la chair, & on use moderément des legitimes, tr. «dibailharddyez

  • dibak
    dibak

    adj. Dépaqueté.

    (1904) DBFV 47a. dibak, adj., tr. «dépaqueté.» ●(1934) BRUS 114. Dépaqueté, tr. «dibak

  • dibakañ / dibakiñ
    dibakañ / dibakiñ

    v. tr. d. Déballer, dépaqueter.

    (1732) GReg 245a. Deballer, désemballer, tr. «Dibacqa. pr. dibacqet.» ●(1744) L'Arm 90b. Déballer, tr. «dibaquein

    (1876) TDE.BF 115a. Dibakein, v. a. V[annetais], tr. «Déballer, dépaqueter.»

    (1904) DBFV 47a. dibakein, v. a., tr. «dépaqueter, déballer.»

  • dibakediñ
    dibakediñ

    v. tr. d.

    (1) Déballer, dépaqueter.

    (1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dibakediñ, tr. «déballer, dépaqueter.»

    (2) Pakediñ-dibakediñ : passer son temps à faire et défaire des paquets.

    (1977) PBDZ 782. (Douarnenez) pakediñ-dibakediñ, tr. «passer son temps à faire et défaire des paquets.»

  • dibaker
    dibaker

    m. –ion Déballeur, dépaqueteur.

    (1732) GReg 245a. Deballeur, tr. «Van[netois] dibacqour. p. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 90b. Déballeur, tr. «dibaquour.. erion

    (1904) DBFV 47a. dibakour, m. pl. –erion, tr. «déballeur (l'A.).»

  • dibakiñ
    dibakiñ

    voir dibakañ

  • dibalamour
    dibalamour

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Insouciant, sans gêne.

    (1847) BDJ 82. Diarbehit gwal ker bras, breudeûr dibalamour. ●(1847) MDM 3. gant an dud dibalamour-se. ●(1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour, tr. «Entendez-vous Jean l'Insouciant !» ●(1876) TDE.BF 115a. Dibalamour, adj., tr. «Insouciant, fainéant, sans façons.»

    (1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adj., tr. «insouciant.» ●(1909) BROU 223. (Eusa) Sans gêne, tr. «Dibalamour.» ●(1935) BREI 396/2b. an dud displeit ha dibalamor. ●(1965) KATR 38. an danvadez dibalamour a oa bet pried din. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Eur plac'h flao a zo hardis ha dibalamour.

    (2) Yann dibalamour : personnification des insouciants.

    (1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour ! tr. «Entendez-vous Jean l'insouciant !»

    (1954) VAZA 190. ar vuhez-se, hini Yann Dibalamour.

    (3) Dur envers les autres.

    (1847) BDJ 94. o ! bed... The a zo dibalamour evid dha vitiçzien, tr. (GMB 397) «ô monde, tu est dur pour ceux qui te servent.» ●(1896) HIS 52. Mès chuéhein e hras er bobl é añdur un dén ken dibalemort.(1896) HISger 1. Dibalemort, tr. «qui se conduit mal, qui n'a pas de tenue.»

    (4) Moqueur.

    (1942) FHAB Gwengolo/Here 197. eur mousc'hoarz dibalamour war o muzellou.

    (5) iron. Laid.

    (1732) GReg 455b. Voilà vôtre belle geniture, tr. «cetu aze ho puguel dibalamour

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'une étoffe) Désagréable.

    (1857) HTB 105. mezer fetis ha dibalamour.

    (1907) VBFV.fb 29b. désagréable, tr. «dibalemort

    (2) Affreux.

    (1907) VBFV.fb 3a. affreux, tr. «dibalemort.» ●(1912) DIHU 81/43. en Normanded (...) é rastellat er madeu e gavent ar ou hent, é lahein en dud e gavé rè zibalemort ou labour. ●(1922) EOVD 114. ur glahar dibalemort e luskas merùel getou a pe gollas hé fried hag hé bugalé.

    (3) Mal travaillé.

    (1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, tr. «mal travaillé.»

    (4) Mal tenu, négligé.

    (1959) LLMM 77/403. en desped d'e zilhad dibalamour.

    (5) (en plt d'une langue) Mal parlée.

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 34. e laras dehi é galleg dibalamort : (...).

    (6) Inconvenant.

    (1922) EOVD 131. klah diskoein abilted pe houiér réh ha splann ne vér ket tam abil, e zou un orgueil dibalemort.

    (7) = (?) Obscène (?).

    (1922) EOVD 201. A fet en treu dibalemort ha lous, en Apostol e zihuen memb a ou hanùein émesk er grechenion.

    (8) =

    (1837) GET 12-13. ur falç dibalamour ha vil, / Leun a grezzier, a broudou var e c'hil, / Camm ha garv, distail a dremm, / hac he beq so meurbet lemm : / Var lerc'h ar falç cris-se ne deus remed ebet !

    II. Adv. Négligemment.

    (1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adv., tr. «(travailler) négligemment, sans soin.» ●(1962) TDBP II 103. Klevet am-oa lavared e oa bet savet dibalamour a-walh evitañ da veza penner, tr. «J'avais entendu dire qu'il avait été élevé sans direction morale (ou : assez mal éduqué), bien qu'il fût fils unique.» ●(1969) BAHE 62/13. Va zad a oa dres o tapout krog em c'hurunenn hag o vountañ anezhi dibalamour en e c'hodell.

  • dibalañ
    dibalañ

    v. tr. d. Écroûter (le pain).

    (1931) VALL 240b. Écroûter (le pain), tr. «dibala

  • dibalastrañ
    dibalastrañ

    v. tr. d. Ôter l'emplâtre.

    (1732) GReg 42b. Lever le dernier appareil, tr. «dibalastra

  • dibalediñ
    dibalediñ

    v. intr.

    (1) Éclater de colère.

    (1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi, tr. «Eclater de colère.» ●(1962) EGRH I 54. dibalediñ v., tr. « éclater (de colère, de rire, en pleurs, etc…) (Eusa). »

    (2) Éclater (de rire, en sanglots).

    (1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi da c'hoarzin, da lenva, tr. «éclater de rire, de pleurer.»

  • dibalevart
    dibalevart

    adj. = (?) dibalamour (?).

    (1919) DBFVsup 5a. Balevard (Lang[uidic], s. et adj. imbécile. Cf. dibalevart, dibalemort.

  • dibalpous
    dibalpous

    adj. Bien tenu, propre.

    (1867) FHB 141/296a. dillad dibalpous var he dro.

  • dibalvañ
    dibalvañ

    v. Desserrer les mains de qqc.

    (1732) GReg 277b. Desserrer les mains, quitter prise d'une chose qu'on tient ferme des mains, tr. «dibalva. pr. dibalvet

    (1876) TDE.BF 115a. Dibalfa, v. a., tr. «Lâcher prise.»

  • diban
    diban

    adj. Sans poils.

    (1919) DBFVsup 14b. diban, adj., tr. «épilé, sans poil.»

  • dibane
    dibane

    prép. Depuis.

    (1982) PBLS 93. (Langoned) dibane, tr. «depuis.»

  • dibaniñ
    dibaniñ

    v.

    (1) V. intr. Perdre son poil.

    (1909) DIHU 43/203. E lost e zibañnas abéh. ●(1919) DBFVsup 14b. dibañnein, v. n., tr. «perdre son poil.»

    (2) V. tr. d. Épiler.

    (1919) DBFVsup 14b. dibañnein, v. a., tr. «épiler, arracher les cheveux.» ●(1934) BRUS 63. Epiler, tr. «dibañnein

  • dibaodik
    dibaodik

    voir dibaot

  • dibaoe
    dibaoe

    prép. & conj.

    (1) Prép. Depuis.

    (1926) FHAB Here 393. brasa medisin o deus gwelet an dud dibaoue Hipokrat. ●(1927) KANNkerzevod 3/14. dibaoue mil bloâ.

    (2) Loc. conj. Dibaoe ma : depuis que.

    (1834-1840) BBZcarn I 66. diboa mem ni priedou.

    (1926) FHAB Mezheven 227. Dibaoe m'eo bet kempennet Ty Mamm Doue. ●(1933) KANNkerzevod 75/9. diboa m'en deus ar zorserez laret d'in.

  • dibaot / dibaodik
    dibaot / dibaodik

    adj., adv., prép. & pron.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Rare.

    (1659) SCger 101b. rare, tr. «dibaot.» ●142a. dibaot, tr. «rare.» ●(1732) GReg 783a. Rare, qui arrive peu souvent, tr. «Dibaut.» ●Le vice est commun & la vertu est rare, tr. «Ar viçz a so paut, hac ar vertuz a so dibaut, sioüaz !» ●Rareté, tr. «tra dibaut

    (1834) KKK 38. ann traou dibaota.

    (1904) DBFV 47a. dibaut, adj., tr. «rare.»

    ►[antéposé devant un plur. ou un sing.]

    (1872) GAM 69. Dibaot ann dud a binvidika, o renkout aliez diloja.

    (1909) FHAB Meurzh 67. dibaot ar zac'h ne rank frega / Pa vez bet Paol ouz e garga. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibaot ar iar ne goll he vi – O kana re goude dezvi. ●(1925) SFKH 22. dibaudik er guéhieu mé faché.

    (3) Dibaot bras : très rare.

    (1741) RO 324. Dibot bras eo à re à eul ar gourhemenno.

    (4) Comme il y en a peu, fameux.

    (1857) CBF 101. Eunn arer dibaot oud, tr. «Tu es un charrueur comme il y en a peu.»

    B. Attr. [loc. impers.]

    (1) Dibaot eo ma : il est rare que.

    (1912) MMPM 121. Dibaot eo ne vije ket kasseat en dro dezan.

    (2) Dibaot eo : il est rare de, que.

    (1860) BAL 150-151. Lavaret a c'heller freaz, eo dibot g-velet ur c'hristen mad eb joa ebed en e eur diveza.

    (1924) ZAMA 89. Dibaot eo d'eomp kaout tud didamall a bep si fall.

    II. Adv.

    A.

    (1) Peu.

    (1839) BESquil 613. conze dibaut doh en dud.

    (2) Peu de.

    (c.1820) COF 7. Dibaot hini en andure. ●9. Dibaot roue so er bed màn, / Na g'ef ar bopl abec ennàn. ●(1857) CBF 128. Dibaot les-vamm a gar ive / Bugale all keit hag he re, tr. «Il est rare qu'une belle-mère aime, autant que les siens, les enfants d'un autre lit.» ●(1867) MGK 19. eur wezenn, / (…) out-hi dibaot delien.

    (3) E dibaot : dans peu de.

    (1866) SEV 252. dre n'ema int e dibaot leor all e-bed.

    (4) Rarement.

    (c.1820) COF 26. Ha mar labouront dioc'h marc'hat / Dibaot e reont labour vat.

    B. Loc. adv.

    (1) Dibaot a wech : rarement.

    (1710) IN I 4. hoguen dibaut a veich eo. ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «dibaut a vech

    (1867) FHB 102/395b. kalz na yeent mui da glask ini [oferenn] ebed, pe dibaôd a wech. ●(18--) SAQ II 56. Dibaot a vech en em heuliout (lire : heuliont).

    (1911) SKRS II 181. Dibaot a vech e vez guelet eur mesvier o terri he bleg fall. ●194. dibaot a vech e vez lavaret ar pedennou diouz ar mintin, da vihana en ho fez. ●203. ne vez kavet nemet dibaot a vech e kaloun an dud.

    (2) Dibaot ar wech : rarement.

    (1732) GReg 783a. Rarement, tr. «Dibaut ar vech

    III. Loc. prép. Dibaot a : peu de.

    (c.1820 COF 10. Dibaot a zen a excusont. ●38. Dibaot a zen so demezet, / na enou prest gant e briet.

    IV. Pron. ind. Peu (de gens).

    (1790) MG 353. Paud e garehai bout devod, mæs dibaud e hum boéni de vout. ●(1790) Ismar 1. dibaud e hum boéni eit hanàuein hac accomplissein erhad ou obligationeu.

    (1900) KAKE 247. Eur c'halvez euz ar re zesketa / Dibaot a ra braoc'h labour.

  • dibaotaat
    dibaotaat

    v.

    (1) V. tr. d. Raréfier.

    (1931) VALL 623b. raréfier, tr. «dibaotaat

    (2) V. intr. Se raréfier.

    (1931) VALL 623b. se raréfier, tr. «dibaotaat

  • dibaotre
    dibaotre

    =

    (1893) IAI 195. e douarou prinsed di=baotre.

  • dibaouez .1
    dibaouez .1

    adv. Sans cesse.

    (1963) LLMM 99/263. ar c'hwezhenn (lire : c'hwezenn) o tiverañ a-hed o mell-kein hag o taskrognat dibaouez o holl izili.

  • dibaouez .2
    dibaouez .2

    v.

    (1) V. Cesser.

    (1659) SCger 142a. dibaoues, tr. «cesser.»

    (2) [empl. comme subst.] Repos.

    (1659) SCger 21a. il ne cesse, tr. «nendeusquet a dipaouès.» ●104a. repos, tr. «dibaoues

  • dibaouraat
    dibaouraat

    v. tr. d.

    (1) Désappauvrir, rendre moins pauvre.

    (1931) VALL 206a. Désappauvrir, tr. «dibaouraat

    (2) Engraisser.

    (1932) BRTG 137. prénet ré [buohed] mangrellet de zibeurat.

    (3) Rendre (une terre aride) plus fertile.

    (1939) KOLM 6. diskein dehon en tu de zibeurat en doar labour.

  • dibaper
    dibaper

    adj. Sans papier.

    (1947) YNVL 94. Karout a ran chaseal (...) dibaper.

  • dibar
    dibar

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Sans pareil, sans égal.

    (1857) HTB 29. eur vlaz c'houek dibar. ●43. hag en difoe eur spont dibar.

    (2) Dépareillé.

    (1934) BRUS 114. Dépareillé, tr. «dibar

    (3) Unique.

    (1931) VALL 766b. Unique, tr. «dibar

    II. (en plt de qqn)

    (1) Bezañ dibar gant udb. =

    (1867) FHB 120/125b. Bezit eun den dournet, / Dibar gant peb benvek.

    (2) Bezañ dibar e pep tra : être le meilleur dans tout.

    (1932) BRTG 137. En dén n'hel ket bout dibar é pep tra !

  • dibaradañ
    dibaradañ

    v. Enlever la croûte (du pain).

    (1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «dibarada

  • dibaradennañ
    dibaradennañ

    v. Enlever la croûte (du pain).

    (1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «dibaradenna

  • dibarailh
    dibarailh

    adv. Incomparablement.

    (1557) B I 361. Me so dibaraill maruaillet, tr. «Je suis dans un étonnement sans pareil.»

  • dibaraj
    dibaraj

    adj. Incomparable.

    (1732) GReg 186b. Il n'est pas comparable à l'autre, tr. «Dibaraich eo da eguile.»

  • dibaramantañ
    dibaramantañ

    v. tr. d. (marine) Dégréer.

    (1931) VALL 194a. Dégréer, tr. «dibaramanta

  • dibarañ
    dibarañ

    v. tr. i. Dibarañ diwar ub. : quitter qqn (des yeux).

    (1907) FHAB Kerzu 289. o daoulagat evel re ar bleizi ne zibarent ket divarnomp.

  • dibardaonañ
    dibardaonañ

    v. intr. Ken na zibardaon : tant que faire se peut.

    (1929) SVBV 82. en eur skrabat e waoñig ken na zibardaone ! ●(1939) CDFi 29 avril. an teodou fall a yeas endro ken na zibardaone.

  • dibarded
    dibarded

    f. Inégalité.

    (1931) VALL 387a. inégalité, tr. «dibarded f.»

  • dibarder
    dibarder

    m.

    (1) Inégalité.

    (1931) VALL 387a. inégalité, tr. «dibarder m.»

    (2) Particularité.

    (1931) VALL 387a. (une) particularité, qualité particulière, tr. «dibarder m. pl. iou

  • dibardon
    dibardon

    adj.

    (1) Attr./Épith. Impardonable, impitoyable.

    (1732) GReg 693a. Sans pardon, sans remission, tr. «Dibardoun

    (1904) DBFV 47a. dibardon, adj., tr. «irrémissible ; sans rémission.» ●(1957) AMAH $$$. met chomet on digastiz daoust d'am zorfedoù dibardon. ●(1972) SKVT I 121. N'eus ket dibardonoc'h eget ar brezelioù a relijion.

    (2) Adv. Sans rémission.

    (1904) DBFV 47a. dibardon, adv., tr. «irrémissible ; sans rémission.»

  • dibare
    dibare

    adj. Incurable.

    (1920) MVRO 22/1a. D'ar re goz ha d'an dud dibare (incurables). ●(1926) FHAB Here 364. ar pare da glanvourien dibare. ●(1931) VALL 384a. Incurable, tr. «dibare

  • dibarelezh
    dibarelezh

    f. Originalité.

    (1931) VALL 517b. Originalité, tr. «dibarelez f.»

  • dibares
    dibares

    adj.

    (1) Attr./Épith. Qui n'est pas paresseux.

    (1744) L'Arm 146b. Exact, cte, ponctuel, lle, tr. «Dibarésse.» ●(1787) BI 46. unn deine ampert, dibaresse. ●(1790) MG 149. er-ré dibarèss.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 32. un dén dibarès-oé bet aveid é zevérieu.

    (1904) DBFV 47a. dibares, adj., tr. «exact, ponctuel.»

    (2) Adv. Exactement.

    (1744) L'Arm 146b. Exactement, tr. «Dibarésse.» ●(1792) CAg 40. Eit monet dibaresse / Guet gred santel d'ou chervigein.

    (1829) CNG 126. Gueneign é oulennehès / Dibarès / Ag en deur-hont e ran-mé.

    (1904) DBFV 47a. dibares, adv., tr. «exactement, sans négligence.»

  • dibareüs
    dibareüs

    adj. Incurable.

    (1890) MOA 213a. Condamné, – incurable, tr. «dibareuz

    (1931) VALL 384a. Incurable, tr. «dibareüs

  • dibarez
    dibarez

    adj. Dépareillé.

    (1903) MSLp xii 270. eur votez dibarez ou mieux dibarezet = heb he farez (chaussure dépareillée) Mil. ms. ●(1934) BRUS 114. Dépareillé, tr. «dibaréz

  • dibarezañ
    dibarezañ

    v. tr. d. Dépareiller, déparier.

    (1872) ROU 80b. Déparier, un sabot, tr. «dibareza ur votez.» ●(1890) MOA 209b. Déparier, Oter l'une des deux choses qui font la paire, (dépareiller) tr. «dibareza, v. a.»

    (1962) EGRH I 54. dibarezañ v., tr. « changer de 2ème sabot, soulier, etc… de manière que la paire n’est plus complète. »

  • dibarezet
    dibarezet

    adj. Dépareillé, déparié.

    (1903) MSLp xii 270. eur votez dibarez ou mieux dibarezet = heb he farez (chaussure dépareillée) Mil. ms. ●(1957) ADBr lxiv 4/454. (An Ospital-Kammfroud) diou votez dibarezet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...