Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 42 : de dibabou (2051) à dibarezet (2100) :
  • dibaboù
    dibaboù

    plur. An dibaboù : les meilleurs.

    ●(1908) FHAB Du 346. An dibabou a ya da ugent hag ouspenn.

  • dibabour
    dibabour

    m. –ion (droit)

    (1) Gward-dibabour : subrogé-tuteur.

    ●(1938) WDAP 2/123. Gward-Dibabour, hano gourel, liester, Gwarded-Dibabour, Azgward (?) hervez Vallée. Gward-dibabour a dalv kement hag ar ger galleg «subrogé-tuteur» hag anavezet mat eo gant an holl tro-war-dro da Bleiben, Ar C'hastell-Nevez, Kastellin, Gwezeg ha marteze e lec'h all.

    (2) Gward-dibabour da heul : subrogé tuteur ad hoc.

    ●(1938) WDAP 2/123. Pa vez enebiez etre mad ar gward-dibabour hag hini an emzivad e vez bodet ar c'huzul-tiegez evit henvel eur gward-dibabour-da-heul (Subrogé-tuteur ad hoc, e galleg).

  • dibadus
    dibadus

    adj. Qui ne dure pas.

    ●(1857) HTB 25. Ar mann a oa eun dra dibaduz. ●40. da dreou dibaduz an douar.

  • dibae
    dibae

    adj. Qui n'a pas été payé, impayé.

    ●(1925) CBOU 5/72. Ne lezin ket dibae eur werennad dour yen bet roet em hano.

  • dibafet
    dibafet

    adj. (en plt de qqn) Remis.

    ●(1967) BRUD 26-27/ 44. Pa oe dibafet Falke.

  • dibaianer
    dibaianer

    m. –ion =

    ●(1939) KOLM 13. un dibaiañnour brudet.

  • dibaianiñ
    dibaianiñ

    v. (religion)

    (1) V. tr. d. Christianiser.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 131. É veint aben dibayannet.

    ●(1939) KOLM 21. barnein e hra Kolmkel de ziabaiañein kement a dud èl me oè bet lahet.

    (2) V. intr. Délaisser la condition de païen.

    ●(1921) GRSA 329. Er roué e oulen truhé. «Mar karet dibaiañnein, emé Nasien.

  • dibailhardiezh
    dibailhardiezh

    f. Chasteté.

    ●(1732) GReg 156b. Chastete, vertu chrétienne & morale, par laquelle on s'abstient des plaisirs de la chair, & on use moderément des legitimes, tr. «dibailharddyez.»

  • dibak
    dibak

    adj. Dépaqueté.

    ●(1904) DBFV 47a. dibak, adj., tr. «dépaqueté.» ●(1934) BRUS 114. Dépaqueté, tr. «dibak.»

  • dibakañ / dibakiñ
    dibakañ / dibakiñ

    v. tr. d. Déballer, dépaqueter.

    ●(1732) GReg 245a. Deballer, désemballer, tr. «Dibacqa. pr. dibacqet.» ●(1744) L'Arm 90b. Déballer, tr. «dibaquein.»

    ●(1876) TDE.BF 115a. Dibakein, v. a. V[annetais], tr. «Déballer, dépaqueter.»

    ●(1904) DBFV 47a. dibakein, v. a., tr. «dépaqueter, déballer.»

  • dibakediñ
    dibakediñ

    v. tr. d.

    (1) Déballer, dépaqueter.

    ●(1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dibakediñ, tr. «déballer, dépaqueter.»

    (2) Pakediñ-dibakediñ : passer son temps à faire et défaire des paquets.

    ●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) pakediñ-dibakediñ, tr. «passer son temps à faire et défaire des paquets.»

  • dibaker
    dibaker

    m. –ion Déballeur, dépaqueteur.

    ●(1732) GReg 245a. Deballeur, tr. «Van[netois] dibacqour. p. yon, yan.» ●(1744) L'Arm 90b. Déballeur, tr. «dibaquour.. erion.»

    ●(1904) DBFV 47a. dibakour, m. pl. –erion, tr. «déballeur (l'A.).»

  • dibakiñ
    dibakiñ

    voir dibakañ

  • dibalamour
    dibalamour

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Insouciant, sans gêne.

    ●(1847) BDJ 82. Diarbehit gwal ker bras, breudeûr dibalamour. ●(1847) MDM 3. gant an dud dibalamour-se. ●(1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour, tr. «Entendez-vous Jean l'Insouciant !» ●(1876) TDE.BF 115a. Dibalamour, adj., tr. «Insouciant, fainéant, sans façons.»

    ●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adj., tr. «insouciant.» ●(1909) BROU 223. (Eusa) Sans gêne, tr. «Dibalamour.» ●(1935) BREI 396/2b. an dud displeit ha dibalamor. ●(1965) KATR 38. an danvadez dibalamour a oa bet pried din. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Eur plac'h flao a zo hardis ha dibalamour.

    (2) Yann dibalamour : personnification des insouciants.

    ●(1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour ! tr. «Entendez-vous Jean l'insouciant !»

    ●(1954) VAZA 190. ar vuhez-se, hini Yann Dibalamour.

    (3) Dur envers les autres.

    ●(1847) BDJ 94. o ! bed... The a zo dibalamour evid dha vitiçzien, tr. (GMB 397) «ô monde, tu est dur pour ceux qui te servent.» ●(1896) HIS 52. Mès chuéhein e hras er bobl é añdur un dén ken dibalemort. ●(1896) HISger 1. Dibalemort, tr. «qui se conduit mal, qui n'a pas de tenue.»

    (4) Moqueur.

    ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 197. eur mousc'hoarz dibalamour war o muzellou.

    (5) iron. Laid.

    ●(1732) GReg 455b. Voilà vôtre belle geniture, tr. «cetu aze ho puguel dibalamour.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt d'une étoffe) Désagréable.

    ●(1857) HTB 105. mezer fetis ha dibalamour.

    ●(1907) VBFV.fb 29b. désagréable, tr. «dibalemort.»

    (2) Affreux.

    ●(1907) VBFV.fb 3a. affreux, tr. «dibalemort.» ●(1912) DIHU 81/43. en Normanded (...) é rastellat er madeu e gavent ar ou hent, é lahein en dud e gavé rè zibalemort ou labour. ●(1922) EOVD 114. ur glahar dibalemort e luskas merùel getou a pe gollas hé fried hag hé bugalé.

    (3) Mal travaillé.

    ●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, tr. «mal travaillé.»

    (4) Mal tenu, négligé.

    ●(1959) LLMM 77/403. en desped d'e zilhad dibalamour.

    (5) (en plt d'une langue) Mal parlée.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 34. e laras dehi é galleg dibalamort : (...).

    (6) Inconvenant.

    ●(1922) EOVD 131. klah diskoein abilted pe houiér réh ha splann ne vér ket tam abil, e zou un orgueil dibalemort.

    (7) = (?) Obscène (?).

    ●(1922) EOVD 201. A fet en treu dibalemort ha lous, en Apostol e zihuen memb a ou hanùein émesk er grechenion.

    (8) =

    ●(1837) GET 12-13. ur falç dibalamour ha vil, / Leun a grezzier, a broudou var e c'hil, / Camm ha garv, distail a dremm, / hac he beq so meurbet lemm : / Var lerc'h ar falç cris-se ne deus remed ebet !

    II. Adv. Négligemment.

    ●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adv., tr. «(travailler) négligemment, sans soin.» ●(1962) TDBP II 103. Klevet am-oa lavared e oa bet savet dibalamour a-walh evitañ da veza penner, tr. «J'avais entendu dire qu'il avait été élevé sans direction morale (ou : assez mal éduqué), bien qu'il fût fils unique.» ●(1969) BAHE 62/13. Va zad a oa dres o tapout krog em c'hurunenn hag o vountañ anezhi dibalamour en e c'hodell.

  • dibalañ
    dibalañ

    v. tr. d. Écroûter (le pain).

    ●(1931) VALL 240b. Écroûter (le pain), tr. «dibala.»

  • dibalastrañ
    dibalastrañ

    v. tr. d. Ôter l'emplâtre.

    ●(1732) GReg 42b. Lever le dernier appareil, tr. «dibalastra.»

  • dibalediñ
    dibalediñ

    v. intr.

    (1) Éclater de colère.

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi, tr. «Eclater de colère.» ●(1962) EGRH I 54. dibalediñ v., tr. « éclater (de colère, de rire, en pleurs, etc…) (Eusa). »

    (2) Éclater (de rire, en sanglots).

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi da c'hoarzin, da lenva, tr. «éclater de rire, de pleurer.»

  • dibalevart
    dibalevart

    adj. = (?) dibalamour (?).

    ●(1919) DBFVsup 5a. Balevard (Lang[uidic], s. et adj. imbécile. Cf. dibalevart, dibalemort.

  • dibalpous
    dibalpous

    adj. Bien tenu, propre.

    ●(1867) FHB 141/296a. dillad dibalpous var he dro.

  • dibalvañ
    dibalvañ

    v. Desserrer les mains de qqc.

    ●(1732) GReg 277b. Desserrer les mains, quitter prise d'une chose qu'on tient ferme des mains, tr. «dibalva. pr. dibalvet.»

    ●(1876) TDE.BF 115a. Dibalfa, v. a., tr. «Lâcher prise.»

  • diban
    diban

    adj. Sans poils.

    ●(1919) DBFVsup 14b. diban, adj., tr. «épilé, sans poil.»

  • dibane
    dibane

    prép. Depuis.

    ●(1982) PBLS 93. (Langoned) dibane, tr. «depuis.»

  • dibaniñ
    dibaniñ

    v.

    (1) V. intr. Perdre son poil.

    ●(1909) DIHU 43/203. E lost e zibañnas abéh. ●(1919) DBFVsup 14b. dibañnein, v. n., tr. «perdre son poil.»

    (2) V. tr. d. Épiler.

    ●(1919) DBFVsup 14b. dibañnein, v. a., tr. «épiler, arracher les cheveux.» ●(1934) BRUS 63. Epiler, tr. «dibañnein.»

  • dibaodik
    dibaodik

    voir dibaot

  • dibaoe
    dibaoe

    prép. & conj.

    (1) Prép. Depuis.

    ●(1926) FHAB Here 393. brasa medisin o deus gwelet an dud dibaoue Hipokrat. ●(1927) KANNkerzevod 3/14. dibaoue mil bloâ.

    (2) Loc. conj. Dibaoe ma : depuis que.

    ●(1834-1840) BBZcarn I 66. diboa mem ni priedou.

    ●(1926) FHAB Mezheven 227. Dibaoe m'eo bet kempennet Ty Mamm Doue. ●(1933) KANNkerzevod 75/9. diboa m'en deus ar zorserez laret d'in.

  • dibaot / dibaodik
    dibaot / dibaodik

    adj., adv., prép. & pron.

    I. Adj.

    A. Attr./Épith.

    (1) Rare.

    ●(1659) SCger 101b. rare, tr. «dibaot.» ●142a. dibaot, tr. «rare.» ●(1732) GReg 783a. Rare, qui arrive peu souvent, tr. «Dibaut.» ●Le vice est commun & la vertu est rare, tr. «Ar viçz a so paut, hac ar vertuz a so dibaut, sioüaz !» ●Rareté, tr. «tra dibaut.»

    ●(1834) KKK 38. ann traou dibaota.

    ●(1904) DBFV 47a. dibaut, adj., tr. «rare.»

    ►[antéposé devant un plur. ou un sing.]

    ●(1872) GAM 69. Dibaot ann dud a binvidika, o renkout aliez diloja.

    ●(1909) FHAB Meurzh 67. dibaot ar zac'h ne rank frega / Pa vez bet Paol ouz e garga. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibaot ar iar ne goll he vi – O kana re goude dezvi. ●(1925) SFKH 22. dibaudik er guéhieu mé faché.

    (3) Dibaot bras : très rare.

    ●(1741) RO 324. Dibot bras eo à re à eul ar gourhemenno.

    (4) Comme il y en a peu, fameux.

    ●(1857) CBF 101. Eunn arer dibaot oud, tr. «Tu es un charrueur comme il y en a peu.»

    B. Attr. [loc. impers.]

    (1) Dibaot eo ma : il est rare que.

    ●(1912) MMPM 121. Dibaot eo ne vije ket kasseat en dro dezan.

    (2) Dibaot eo : il est rare de, que.

    ●(1860) BAL 150-151. Lavaret a c'heller freaz, eo dibot g-velet ur c'hristen mad eb joa ebed en e eur diveza.

    ●(1924) ZAMA 89. Dibaot eo d'eomp kaout tud didamall a bep si fall.

    II. Adv.

    A.

    (1) Peu.

    ●(1839) BESquil 613. conze dibaut doh en dud.

    (2) Peu de.

    ●(c.1820) COF 7. Dibaot hini en andure. ●9. Dibaot roue so er bed màn, / Na g'ef ar bopl abec ennàn. ●(1857) CBF 128. Dibaot les-vamm a gar ive / Bugale all keit hag he re, tr. «Il est rare qu'une belle-mère aime, autant que les siens, les enfants d'un autre lit.» ●(1867) MGK 19. eur wezenn, / (…) out-hi dibaot delien.

    (3) E dibaot : dans peu de.

    ●(1866) SEV 252. dre n'ema int e dibaot leor all e-bed.

    (4) Rarement.

    ●(c.1820) COF 26. Ha mar labouront dioc'h marc'hat / Dibaot e reont labour vat.

    B. Loc. adv.

    (1) Dibaot a wech : rarement.

    ●(1710) IN I 4. hoguen dibaut a veich eo. ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «dibaut a vech.»

    ●(1867) FHB 102/395b. kalz na yeent mui da glask ini [oferenn] ebed, pe dibaôd a wech. ●(18--) SAQ II 56. Dibaot a vech en em heuliout (lire : heuliont).

    ●(1911) SKRS II 181. Dibaot a vech e vez guelet eur mesvier o terri he bleg fall. ●194. dibaot a vech e vez lavaret ar pedennou diouz ar mintin, da vihana en ho fez. ●203. ne vez kavet nemet dibaot a vech e kaloun an dud.

    (2) Dibaot ar wech : rarement.

    ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «Dibaut ar vech.»

    III. Loc. prép. Dibaot a : peu de.

    ●(c.1820 COF 10. Dibaot a zen a excusont. ●38. Dibaot a zen so demezet, / na enou prest gant e briet.

    IV. Pron. ind. Peu (de gens).

    ●(1790) MG 353. Paud e garehai bout devod, mæs dibaud e hum boéni de vout. ●(1790) Ismar 1. dibaud e hum boéni eit hanàuein hac accomplissein erhad ou obligationeu.

    ●(1900) KAKE 247. Eur c'halvez euz ar re zesketa / Dibaot a ra braoc'h labour.

  • dibaotaat
    dibaotaat

    v.

    (1) V. tr. d. Raréfier.

    ●(1931) VALL 623b. raréfier, tr. «dibaotaat.»

    (2) V. intr. Se raréfier.

    ●(1931) VALL 623b. se raréfier, tr. «dibaotaat.»

  • dibaotre
    dibaotre

    =

    ●(1893) IAI 195. e douarou prinsed di=baotre.

  • dibaouez .1
    dibaouez .1

    adv. Sans cesse.

    ●(1963) LLMM 99/263. ar c'hwezhenn (lire : c'hwezenn) o tiverañ a-hed o mell-kein hag o taskrognat dibaouez o holl izili.

  • dibaouez .2
    dibaouez .2

    v.

    (1) V. Cesser.

    ●(1659) SCger 142a. dibaoues, tr. «cesser.»

    (2) [empl. comme subst.] Repos.

    ●(1659) SCger 21a. il ne cesse, tr. «nendeusquet a dipaouès.» ●104a. repos, tr. «dibaoues.»

  • dibaouraat
    dibaouraat

    v. tr. d.

    (1) Désappauvrir, rendre moins pauvre.

    ●(1931) VALL 206a. Désappauvrir, tr. «dibaouraat.»

    (2) Engraisser.

    ●(1932) BRTG 137. prénet ré [buohed] mangrellet de zibeurat.

    (3) Rendre (une terre aride) plus fertile.

    ●(1939) KOLM 6. diskein dehon en tu de zibeurat en doar labour.

  • dibaper
    dibaper

    adj. Sans papier.

    ●(1947) YNVL 94. Karout a ran chaseal (...) dibaper.

  • dibar
    dibar

    adj.

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Sans pareil, sans égal.

    ●(1857) HTB 29. eur vlaz c'houek dibar. ●43. hag en difoe eur spont dibar.

    (2) Dépareillé.

    ●(1934) BRUS 114. Dépareillé, tr. «dibar.»

    (3) Unique.

    ●(1931) VALL 766b. Unique, tr. «dibar.»

    II. (en plt de qqn)

    (1) Bezañ dibar gant udb. =

    ●(1867) FHB 120/125b. Bezit eun den dournet, / Dibar gant peb benvek.

    (2) Bezañ dibar e pep tra : être le meilleur dans tout.

    ●(1932) BRTG 137. En dén n'hel ket bout dibar é pep tra !

  • dibaradañ
    dibaradañ

    v. Enlever la croûte (du pain).

    ●(1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «dibarada.»

  • dibaradennañ
    dibaradennañ

    v. Enlever la croûte (du pain).

    ●(1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «dibaradenna.»

  • dibarailh
    dibarailh

    adv. Incomparablement.

    ●(1557) B I 361. Me so dibaraill maruaillet, tr. «Je suis dans un étonnement sans pareil.»

  • dibaraj
    dibaraj

    adj. Incomparable.

    ●(1732) GReg 186b. Il n'est pas comparable à l'autre, tr. «Dibaraich eo da eguile.»

  • dibaramantañ
    dibaramantañ

    v. tr. d. (marine) Dégréer.

    ●(1931) VALL 194a. Dégréer, tr. «dibaramanta.»

  • dibarañ
    dibarañ

    v. tr. i. Dibarañ diwar ub. : quitter qqn (des yeux).

    ●(1907) FHAB Kerzu 289. o daoulagat evel re ar bleizi ne zibarent ket divarnomp.

  • dibardaonañ
    dibardaonañ

    v. intr. Ken na zibardaon : tant que faire se peut.

    ●(1929) SVBV 82. en eur skrabat e waoñig ken na zibardaone ! ●(1939) CDFi 29 avril. an teodou fall a yeas endro ken na zibardaone.

  • dibarded
    dibarded

    f. Inégalité.

    ●(1931) VALL 387a. inégalité, tr. «dibarded f.»

  • dibarder
    dibarder

    m.

    (1) Inégalité.

    ●(1931) VALL 387a. inégalité, tr. «dibarder m.»

    (2) Particularité.

    ●(1931) VALL 387a. (une) particularité, qualité particulière, tr. «dibarder m. pl. iou.»

  • dibardon
    dibardon

    adj.

    (1) Attr./Épith. Impardonable, impitoyable.

    ●(1732) GReg 693a. Sans pardon, sans remission, tr. «Dibardoun.»

    ●(1904) DBFV 47a. dibardon, adj., tr. «irrémissible ; sans rémission.» ●(1957) AMAH $$$. met chomet on digastiz daoust d'am zorfedoù dibardon. ●(1972) SKVT I 121. N'eus ket dibardonoc'h eget ar brezelioù a relijion.

    (2) Adv. Sans rémission.

    ●(1904) DBFV 47a. dibardon, adv., tr. «irrémissible ; sans rémission.»

  • dibare
    dibare

    adj. Incurable.

    ●(1920) MVRO 22/1a. D'ar re goz ha d'an dud dibare (incurables). ●(1926) FHAB Here 364. ar pare da glanvourien dibare. ●(1931) VALL 384a. Incurable, tr. «dibare.»

  • dibarelezh
    dibarelezh

    f. Originalité.

    ●(1931) VALL 517b. Originalité, tr. «dibarelez f.»

  • dibares
    dibares

    adj.

    (1) Attr./Épith. Qui n'est pas paresseux.

    ●(1744) L'Arm 146b. Exact, cte, ponctuel, lle, tr. «Dibarésse.» ●(1787) BI 46. unn deine ampert, dibaresse. ●(1790) MG 149. er-ré dibarèss.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 32. un dén dibarès-oé bet aveid é zevérieu.

    ●(1904) DBFV 47a. dibares, adj., tr. «exact, ponctuel.»

    (2) Adv. Exactement.

    ●(1744) L'Arm 146b. Exactement, tr. «Dibarésse.» ●(1792) CAg 40. Eit monet dibaresse / Guet gred santel d'ou chervigein.

    ●(1829) CNG 126. Gueneign é oulennehès / Dibarès / Ag en deur-hont e ran-mé.

    ●(1904) DBFV 47a. dibares, adv., tr. «exactement, sans négligence.»

  • dibareüs
    dibareüs

    adj. Incurable.

    ●(1890) MOA 213a. Condamné, – incurable, tr. «dibareuz.»

    ●(1931) VALL 384a. Incurable, tr. «dibareüs.»

  • dibarez
    dibarez

    adj. Dépareillé.

    ●(1903) MSLp xii 270. eur votez dibarez ou mieux dibarezet = heb he farez (chaussure dépareillée) Mil. ms. ●(1934) BRUS 114. Dépareillé, tr. «dibaréz.»

  • dibarezañ
    dibarezañ

    v. tr. d. Dépareiller, déparier.

    ●(1872) ROU 80b. Déparier, un sabot, tr. «dibareza ur votez.» ●(1890) MOA 209b. Déparier, Oter l'une des deux choses qui font la paire, (dépareiller) tr. «dibareza, v. a.»

    ●(1962) EGRH I 54. dibarezañ v., tr. « changer de 2ème sabot, soulier, etc… de manière que la paire n’est plus complète. »

  • dibarezet
    dibarezet

    adj. Dépareillé, déparié.

    ●(1903) MSLp xii 270. eur votez dibarez ou mieux dibarezet = heb he farez (chaussure dépareillée) Mil. ms. ●(1957) ADBr lxiv 4/454. (An Ospital-Kammfroud) diou votez dibarezet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...