Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 42 : de dibabou (2051) à dibarezet (2100) :- dibaboù
- dibabourdibabour
m. –ion (droit)
(1) Gward-dibabour : subrogé-tuteur.
●(1938) WDAP 2/123. Gward-Dibabour, hano gourel, liester, Gwarded-Dibabour, Azgward (?) hervez Vallée. Gward-dibabour a dalv kement hag ar ger galleg «subrogé-tuteur» hag anavezet mat eo gant an holl tro-war-dro da Bleiben, Ar C'hastell-Nevez, Kastellin, Gwezeg ha marteze e lec'h all.
(2) Gward-dibabour da heul : subrogé tuteur ad hoc.
●(1938) WDAP 2/123. Pa vez enebiez etre mad ar gward-dibabour hag hini an emzivad e vez bodet ar c'huzul-tiegez evit henvel eur gward-dibabour-da-heul (Subrogé-tuteur ad hoc, e galleg).
- dibadusdibadus
adj. Qui ne dure pas.
●(1857) HTB 25. Ar mann a oa eun dra dibaduz. ●40. da dreou dibaduz an douar.
- dibaedibae
adj. Qui n'a pas été payé, impayé.
●(1925) CBOU 5/72. Ne lezin ket dibae eur werennad dour yen bet roet em hano.
- dibafet
- dibaianer
- dibaianiñdibaianiñ
v. (religion)
(1) V. tr. d. Christianiser.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 131. É veint aben dibayannet.
●(1939) KOLM 21. barnein e hra Kolmkel de ziabaiañein kement a dud èl me oè bet lahet.
(2) V. intr. Délaisser la condition de païen.
●(1921) GRSA 329. Er roué e oulen truhé. «Mar karet dibaiañnein, emé Nasien.
- dibailhardiezhdibailhardiezh
f. Chasteté.
●(1732) GReg 156b. Chastete, vertu chrétienne & morale, par laquelle on s'abstient des plaisirs de la chair, & on use moderément des legitimes, tr. «dibailharddyez.»
- dibak
- dibakañ / dibakiñdibakañ / dibakiñ
v. tr. d. Déballer, dépaqueter.
●(1732) GReg 245a. Deballer, désemballer, tr. «Dibacqa. pr. dibacqet.» ●(1744) L'Arm 90b. Déballer, tr. «dibaquein.»
●(1876) TDE.BF 115a. Dibakein, v. a. V[annetais], tr. «Déballer, dépaqueter.»
●(1904) DBFV 47a. dibakein, v. a., tr. «dépaqueter, déballer.»
- dibakediñ
- dibaker
- dibakiñdibakiñ
voir dibakañ
- dibalamourdibalamour
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Insouciant, sans gêne.
●(1847) BDJ 82. Diarbehit gwal ker bras, breudeûr dibalamour. ●(1847) MDM 3. gant an dud dibalamour-se. ●(1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour, tr. «Entendez-vous Jean l'Insouciant !» ●(1876) TDE.BF 115a. Dibalamour, adj., tr. «Insouciant, fainéant, sans façons.»
●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adj., tr. «insouciant.» ●(1909) BROU 223. (Eusa) Sans gêne, tr. «Dibalamour.» ●(1935) BREI 396/2b. an dud displeit ha dibalamor. ●(1965) KATR 38. an danvadez dibalamour a oa bet pried din. ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) Eur plac'h flao a zo hardis ha dibalamour.
(2) Yann dibalamour : personnification des insouciants.
●(1857) CBF 87. Klevet a rit-hu Iann dibalamour ! tr. «Entendez-vous Jean l'insouciant !»
●(1954) VAZA 190. ar vuhez-se, hini Yann Dibalamour.
(3) Dur envers les autres.
●(1847) BDJ 94. o ! bed... The a zo dibalamour evid dha vitiçzien, tr. (GMB 397) «ô monde, tu est dur pour ceux qui te servent.» ●(1896) HIS 52. Mès chuéhein e hras er bobl é añdur un dén ken dibalemort. ●(1896) HISger 1. Dibalemort, tr. «qui se conduit mal, qui n'a pas de tenue.»
(4) Moqueur.
●(1942) FHAB Gwengolo/Here 197. eur mousc'hoarz dibalamour war o muzellou.
(5) iron. Laid.
●(1732) GReg 455b. Voilà vôtre belle geniture, tr. «cetu aze ho puguel dibalamour.»
B. (en plt de qqc.)
(1) (en plt d'une étoffe) Désagréable.
●(1857) HTB 105. mezer fetis ha dibalamour.
●(1907) VBFV.fb 29b. désagréable, tr. «dibalemort.»
(2) Affreux.
●(1907) VBFV.fb 3a. affreux, tr. «dibalemort.» ●(1912) DIHU 81/43. en Normanded (...) é rastellat er madeu e gavent ar ou hent, é lahein en dud e gavé rè zibalemort ou labour. ●(1922) EOVD 114. ur glahar dibalemort e luskas merùel getou a pe gollas hé fried hag hé bugalé.
(3) Mal travaillé.
●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, tr. «mal travaillé.»
(4) Mal tenu, négligé.
●(1959) LLMM 77/403. en desped d'e zilhad dibalamour.
(5) (en plt d'une langue) Mal parlée.
●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 34. e laras dehi é galleg dibalamort : (...).
(6) Inconvenant.
●(1922) EOVD 131. klah diskoein abilted pe houiér réh ha splann ne vér ket tam abil, e zou un orgueil dibalemort.
(7) = (?) Obscène (?).
●(1922) EOVD 201. A fet en treu dibalemort ha lous, en Apostol e zihuen memb a ou hanùein émesk er grechenion.
(8) =
●(1837) GET 12-13. ur falç dibalamour ha vil, / Leun a grezzier, a broudou var e c'hil, / Camm ha garv, distail a dremm, / hac he beq so meurbet lemm : / Var lerc'h ar falç cris-se ne deus remed ebet !
II. Adv. Négligemment.
●(1904) DBFV 47a. dibalemort, dibalamort, adv., tr. «(travailler) négligemment, sans soin.» ●(1962) TDBP II 103. Klevet am-oa lavared e oa bet savet dibalamour a-walh evitañ da veza penner, tr. «J'avais entendu dire qu'il avait été élevé sans direction morale (ou : assez mal éduqué), bien qu'il fût fils unique.» ●(1969) BAHE 62/13. Va zad a oa dres o tapout krog em c'hurunenn hag o vountañ anezhi dibalamour en e c'hodell.
- dibalañ
- dibalastrañdibalastrañ
v. tr. d. Ôter l'emplâtre.
●(1732) GReg 42b. Lever le dernier appareil, tr. «dibalastra.»
- dibalediñdibalediñ
v. intr.
(1) Éclater de colère.
●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi, tr. «Eclater de colère.» ●(1962) EGRH I 54. dibalediñ v., tr. « éclater (de colère, de rire, en pleurs, etc…) (Eusa). »
(2) Éclater (de rire, en sanglots).
●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibalèdi da c'hoarzin, da lenva, tr. «éclater de rire, de pleurer.»
- dibalevartdibalevart
adj. = (?) dibalamour (?).
●(1919) DBFVsup 5a. Balevard (Lang[uidic], s. et adj. imbécile. Cf. dibalevart, dibalemort.
- dibalpous
- dibalvañ
- diban
- dibane
- dibaniñ
- dibaodikdibaodik
voir dibaot
- dibaoedibaoe
prép. & conj.
(1) Prép. Depuis.
●(1926) FHAB Here 393. brasa medisin o deus gwelet an dud dibaoue Hipokrat. ●(1927) KANNkerzevod 3/14. dibaoue mil bloâ.
(2) Loc. conj. Dibaoe ma : depuis que.
●(1834-1840) BBZcarn I 66. diboa mem ni priedou.
●(1926) FHAB Mezheven 227. Dibaoe m'eo bet kempennet Ty Mamm Doue. ●(1933) KANNkerzevod 75/9. diboa m'en deus ar zorserez laret d'in.
- dibaot / dibaodikdibaot / dibaodik
adj., adv., prép. & pron.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) Rare.
●(1659) SCger 101b. rare, tr. «dibaot.» ●142a. dibaot, tr. «rare.» ●(1732) GReg 783a. Rare, qui arrive peu souvent, tr. «Dibaut.» ●Le vice est commun & la vertu est rare, tr. «Ar viçz a so paut, hac ar vertuz a so dibaut, sioüaz !» ●Rareté, tr. «tra dibaut.»
●(1834) KKK 38. ann traou dibaota.
●(1904) DBFV 47a. dibaut, adj., tr. «rare.»
►[antéposé devant un plur. ou un sing.]
●(1872) GAM 69. Dibaot ann dud a binvidika, o renkout aliez diloja.
●(1909) FHAB Meurzh 67. dibaot ar zac'h ne rank frega / Pa vez bet Paol ouz e garga. ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibaot ar iar ne goll he vi – O kana re goude dezvi. ●(1925) SFKH 22. dibaudik er guéhieu mé faché.
(3) Dibaot bras : très rare.
●(1741) RO 324. Dibot bras eo à re à eul ar gourhemenno.
(4) Comme il y en a peu, fameux.
●(1857) CBF 101. Eunn arer dibaot oud, tr. «Tu es un charrueur comme il y en a peu.»
B. Attr. [loc. impers.]
(1) Dibaot eo ma : il est rare que.
●(1912) MMPM 121. Dibaot eo ne vije ket kasseat en dro dezan.
(2) Dibaot eo : il est rare de, que.
●(1860) BAL 150-151. Lavaret a c'heller freaz, eo dibot g-velet ur c'hristen mad eb joa ebed en e eur diveza.
●(1924) ZAMA 89. Dibaot eo d'eomp kaout tud didamall a bep si fall.
II. Adv.
A.
(1) Peu.
●(1839) BESquil 613. conze dibaut doh en dud.
(2) Peu de.
●(c.1820) COF 7. Dibaot hini en andure. ●9. Dibaot roue so er bed màn, / Na g'ef ar bopl abec ennàn. ●(1857) CBF 128. Dibaot les-vamm a gar ive / Bugale all keit hag he re, tr. «Il est rare qu'une belle-mère aime, autant que les siens, les enfants d'un autre lit.» ●(1867) MGK 19. eur wezenn, / (…) out-hi dibaot delien.
(3) E dibaot : dans peu de.
●(1866) SEV 252. dre n'ema int e dibaot leor all e-bed.
(4) Rarement.
●(c.1820) COF 26. Ha mar labouront dioc'h marc'hat / Dibaot e reont labour vat.
B. Loc. adv.
(1) Dibaot a wech : rarement.
●(1710) IN I 4. hoguen dibaut a veich eo. ●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «dibaut a vech.»
●(1867) FHB 102/395b. kalz na yeent mui da glask ini [oferenn] ebed, pe dibaôd a wech. ●(18--) SAQ II 56. Dibaot a vech en em heuliout (lire : heuliont).
●(1911) SKRS II 181. Dibaot a vech e vez guelet eur mesvier o terri he bleg fall. ●194. dibaot a vech e vez lavaret ar pedennou diouz ar mintin, da vihana en ho fez. ●203. ne vez kavet nemet dibaot a vech e kaloun an dud.
(2) Dibaot ar wech : rarement.
●(1732) GReg 783a. Rarement, tr. «Dibaut ar vech.»
III. Loc. prép. Dibaot a : peu de.
●(c.1820 COF 10. Dibaot a zen a excusont. ●38. Dibaot a zen so demezet, / na enou prest gant e briet.
IV. Pron. ind. Peu (de gens).
●(1790) MG 353. Paud e garehai bout devod, mæs dibaud e hum boéni de vout. ●(1790) Ismar 1. dibaud e hum boéni eit hanàuein hac accomplissein erhad ou obligationeu.
●(1900) KAKE 247. Eur c'halvez euz ar re zesketa / Dibaot a ra braoc'h labour.
- dibaotaat
- dibaotre
- dibaouez .1dibaouez .1
adv. Sans cesse.
●(1963) LLMM 99/263. ar c'hwezhenn (lire : c'hwezenn) o tiverañ a-hed o mell-kein hag o taskrognat dibaouez o holl izili.
- dibaouez .2
- dibaouraat
- dibaper
- dibardibar
adj.
I. (en plt de qqc.)
(1) Sans pareil, sans égal.
●(1857) HTB 29. eur vlaz c'houek dibar. ●43. hag en difoe eur spont dibar.
(2) Dépareillé.
●(1934) BRUS 114. Dépareillé, tr. «dibar.»
(3) Unique.
●(1931) VALL 766b. Unique, tr. «dibar.»
II. (en plt de qqn)
(1) Bezañ dibar gant udb. =
●(1867) FHB 120/125b. Bezit eun den dournet, / Dibar gant peb benvek.
(2) Bezañ dibar e pep tra : être le meilleur dans tout.
●(1932) BRTG 137. En dén n'hel ket bout dibar é pep tra !
- dibaradañ
- dibaradennañdibaradennañ
v. Enlever la croûte (du pain).
●(1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «dibaradenna.»
- dibarailhdibarailh
adv. Incomparablement.
●(1557) B I 361. Me so dibaraill maruaillet, tr. «Je suis dans un étonnement sans pareil.»
- dibarajdibaraj
adj. Incomparable.
●(1732) GReg 186b. Il n'est pas comparable à l'autre, tr. «Dibaraich eo da eguile.»
- dibaramantañ
- dibarañdibarañ
v. tr. i. Dibarañ diwar ub. : quitter qqn (des yeux).
●(1907) FHAB Kerzu 289. o daoulagat evel re ar bleizi ne zibarent ket divarnomp.
- dibardaonañ
- dibarded
- dibarder
- dibardondibardon
adj.
(1) Attr./Épith. Impardonable, impitoyable.
●(1732) GReg 693a. Sans pardon, sans remission, tr. «Dibardoun.»
●(1904) DBFV 47a. dibardon, adj., tr. «irrémissible ; sans rémission.» ●(1957) AMAH $$$. met chomet on digastiz daoust d'am zorfedoù dibardon. ●(1972) SKVT I 121. N'eus ket dibardonoc'h eget ar brezelioù a relijion.
(2) Adv. Sans rémission.
●(1904) DBFV 47a. dibardon, adv., tr. «irrémissible ; sans rémission.»
- dibare
- dibarelezh
- dibaresdibares
adj.
(1) Attr./Épith. Qui n'est pas paresseux.
●(1744) L'Arm 146b. Exact, cte, ponctuel, lle, tr. «Dibarésse.» ●(1787) BI 46. unn deine ampert, dibaresse. ●(1790) MG 149. er-ré dibarèss.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 32. un dén dibarès-oé bet aveid é zevérieu.
●(1904) DBFV 47a. dibares, adj., tr. «exact, ponctuel.»
(2) Adv. Exactement.
●(1744) L'Arm 146b. Exactement, tr. «Dibarésse.» ●(1792) CAg 40. Eit monet dibaresse / Guet gred santel d'ou chervigein.
●(1829) CNG 126. Gueneign é oulennehès / Dibarès / Ag en deur-hont e ran-mé.
●(1904) DBFV 47a. dibares, adv., tr. «exactement, sans négligence.»
- dibareüs
- dibarez
- dibarezañdibarezañ
v. tr. d. Dépareiller, déparier.
●(1872) ROU 80b. Déparier, un sabot, tr. «dibareza ur votez.» ●(1890) MOA 209b. Déparier, Oter l'une des deux choses qui font la paire, (dépareiller) tr. «dibareza, v. a.»
●(1962) EGRH I 54. dibarezañ v., tr. « changer de 2ème sabot, soulier, etc… de manière que la paire n’est plus complète. »
- dibarezet