Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 47 : de diboelladenn (2301) à dibouezin (2350) :
  • diboelladenn
    diboelladenn

    [diboell .1 + -adenn]

    F. –où

    (1) Aberration.

    ●(1931) VALL 2b. (une) aberration, tr. «diboelladenn.»

    (2) Pensée insensée.

    ●(1962) EGRH I 54. diboelladenn f. -où, tr. « pensée insensée. »

    (3) Algarade.

    ●(1931) VALL 18b. Algarade, tr. «diboelladenn.»

  • diboelladur
    diboelladur

    [diboell .1 + -adur]

    M. –ioù Inconstance, manque d’application.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouilladur, m. pl. eu, tr. «inconstance, manque d'application, de retenue, libertinage.»

  • diboellamant
    diboellamant

    [mbr diboellement < diboell .1 + -amant]

    M. Fureur.

    ●(1499) Ca 60b. [diboell] g. fureur. b. diboellement.

  • diboellañ / diboelliñ
    diboellañ / diboelliñ

    [mbr diboelaff, diboellaff, brpm diboelli, mgall dibwyllaw < diboell .1 + -añ / -iñ]

    V. intr.

    (1) Devenir fou, perdre la raison.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 162). Diboelaff, forsenner. ●(1499) Ca 60b. Diboellaff. forsenner.

    ●(1876) TDE.BF 116b. Diboella, v. n. (anc.), tr. «Devenir fou ou furieux à lier.»

    (2) Diboellañ ouzh udb. : devenir enragé, fou furieux contre qqc.

    ●(1659) SCger 142a. diboelli, tr. «enrager.»

    ●(1869) SAG 158. ec'h evessaot azamblez gane-me ar gounnar en deuz bet atao [an diaoul] a enep tal ar gristenien. Diboella neat a ra oud han.

    (3) Diboellañ gant ar gounnar : être fou de rage, fou furieux.

    ●(1866) SEV 52. Ar pec'her a skrigno he zent hag a ziboello gant he gounnar.

  • diboellat
    diboellat

    [brpm dibouilad < diboell .1 + -at .2]

    Adj. Inconstant.

    ●(17--) VO 69. Penaus e vehai d’ur galon dibouilad èl-ce gobér jamæs nitra a vad ? tr.(GMB 162) « un cœur inconstant. »

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillad, adj., tr. «inconstant.»

  • diboellegezh
    diboellegezh

    [diboell .1 + -egezh]

    F. Aberration.

    ●(1931) VALL 2b. Aberration ; état habituel, tr. «diboellegez.»

  • diboellerezh
    diboellerezh

    [diboell .1 + -erezh .3]

    M. –ioù Inconstance, manque d’application.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillereh, m. pl. eu, tr. «inconstance, manque d'application, de retenue, libertinage.»

  • diboellet
    diboellet

    [mbr diboellet, brpm diboellet, dibouellet < diboell .1 + -et .1]

    Adj.

    (1) Insensé, aliéné, forcené.

    ●(1499) Ca 60b. g. forsennez. b. diboellet. ●(1530) Pm 176. Nep art dyaoul foll dyboellet, tr. «Aucun artifice de diable fou (et) furieux.»

    ●(1659) SCger 55a. extravagant, tr. «diboellet.» ●(c.1680) NG 1768. er (c)on dibouellet.

    ●(1824) BAM 26. an dut diboellet. ●(1849) SBI II 188. tud diboellet, tr. «gens insensés.» ●(1857) HTB 12. Afrenez diboellet ha bahomet a venas dilavar.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouillet, adj., tr. «inappliqué, effréné.» ●(1912) FHAB Meurzh 71. Red eo, ha n'eo ket 'ta, beza diboëllet evit lavaret kement all. ●(1912) FHAB Eost 239. An Ebestel n'oant ket ken nebeut tud diboëllet, kollet ganto o spered.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(18--) PEN 93/161. penos couitat ar butun Simon an diboellet.

    (2) Bezañ diboellet gant : être fou (de rage, etc.).

    ●(c.1802-1825) APS 98. Ma n'en don dibouellet guet er holer.

    (3) (Vie) de débauche.

    ●(1732) GReg 247a. Mener une vie debordée, tr. «Cundui ur vuhez diboellet.»

    ●(1838) CGK 31. va bue diboëllet.

    (4) (Femme) débauchée.

    ●(1862) BSH 96. merc'hed diboellet.

  • diboelliñ
    diboelliñ

    voir diboellañ

  • diboellus
    diboellus

    [mbr diboellus < diboell .1 + -us .1]

    Adj.

    (1) Furieux.

    ●(c.1500) Cb 61b. [diboell] furieux. b. diboellus. ●(1521) Cc. [diboell] g. furieux. b. diboellus.

    (2) Sujet à se mettre en fureur.

    ●(1931) VALL 324a. sujet à se mettre en fureur, tr. «diboellus.»

    (3) Propre à mettre en fureur.

    ●(1931) VALL 324a. propre à mettre en fureur, tr. «diboellus.»

  • diboentet
    diboentet

    adj. = (?) Dérouté (?).

    ●(1921) FHAB Ebrel 94. Kalz a zo diboentet ?

  • diboket
    diboket

    adj. Écossé.

    ●(1939) RIBA 57. méz poket pe méz diboket e zo ataù méz.

  • dibokiñ
    dibokiñ

    v. tr. d. Écosser.

    ●(1903) EGBV 70. dibokein, tr. «écosser.» ●(1907) VBFV.bf 14a. dibokein, b[as] van[netais] dibollein, disklorein, v. a., tr. «écosser.» ●(1914) DIHU 110/126. Er guellan had melchon e zo, é ma en hani e hra er peizant é unan, en hani é pokeu. Er gran aveit bout diboket, e zeli bout krazet ér forn. ●(1934) BRUS 60. Ecosser, tr. «dibokein.»

  • dibolc'hiñ
    dibolc'hiñ

    v. tr. d. Écosser.

    ●(1907) VBFV.bf 14a. dibokein, b[as] van[netais] dibollein, disklorein, v. a., tr. «écosser.»

  • dibolis
    dibolis

    adj. Non policé.

    ●(1557) B I 269. Ydol a drouc scol dipolicc, tr. «Idole sauvage et pleine de mauvais enseignement.»

    ●(1732) GReg 702a. Patois, tr. «ur parland rust, ha dibouliçz.»

  • dibolotañ
    dibolotañ

    voir dibouloudañ

  • diboltron
    diboltron

    adj. Brave, hardi, courageux.

    ●(1904) DBFV 48a. dibouiltron, adj., tr. «hardi, courageux.» ●(1905) HFBI 114. Félix a voa eun den diboéltron. ●(1907) VBFV.fb 14a. brave, tr. «dibouiltron.»

  • dibombell
    dibombell

    adj. Insensé, idiot…

    ●(1877) FHB (3e série) 26/210b. radical a zinifi eur machin diboumbel, ne ket hebken da baka stered en noz, mez da zisc'hrizienna ar feiz demeuz calonou an dud fidel. ●(1893) IAI 91. ne voe nemet eun dournad sperejou diboumbel saouzanet ganto. ●440. e giz marvaillou diboumbel ar Bayaned.

  • dibont
    dibont

    adj. (Bateau) sans pont.

    ●(1941) ARVR 5/3a. bagou dibont. ●(1978) ARVA I 32. Ces coques ne sont pas pontées : on parle en Vannetais de bagou dibont, en Cornouaille de bagou kleuz.

  • dibordadenn
    dibordadenn

    f. –ed Effrontée.

    ●(1936) IVGA 46. Ha va c'hoar Lij Vloagen a ra ar fae war an dibordadenned eus ho rañs. ●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Dibordadenn : fille excentrique. ●(1980) HYZH 136/56. (Treboull) O, honnezh zo un dibordadenn !

  • dibordal
    dibordal

    v. intr. =

    ●(1867) FHB 112/62b. pini o peus guelet aliez dre ar pardoniou o tireiza, o tibordel ag o c'houren dirag an oll gant Jacquezik ar sclevard pe gant Follik kementra, map bian da Varquis an tavernou.

  • dibordet
    dibordet

    adj. Débauché.

    ●(1824) BAM 411. ho canaouennou dibordet. ●(1869) FHB 240/241b. tamallet ar c'hreg dibordet ha divez-ze. ●(1886) RECe vii 187. Kar un tammig oc'h dibordet, tr. «Car vous êtes un peu débauché.»

  • dibordiñ
    dibordiñ

    v. tr. d. (marine) Déborder (du quai).

    ●(1972) SKVT I 151. bec'h warno, o tibordiñ ar vatimant bonner diouzh ar c'hae gant bidevioù hir.

  • diboreet
    diboreet

    adj. Guéri.

    ●(1932) BRTG 100. Ha hui, diboréet oh tré bremen ?

  • diborzhañ
    diborzhañ

    voir diborzhiañ

  • diborzhiañ / diborzhañ
    diborzhiañ / diborzhañ

    v.

    I. V. intr. Quitter le port.

    ●(1912) DIHU 90/190. er lestr-sé en doé diborhet en dé-men-dé. ●(1939) KOLM 80. ur vag e ziborhè a Derry. ●(1944) DGBD 10. war-dro an hevelep eur, e tiborzhie al lestr «Brazza». ●(1955) SKOL 3/18. diborzhañ, tr. «sortir du port.»

    II. V. tr. d.

    (1) Exporter.

    ●(1955) SKOL 3/18. diborzhañ, tr. «exporter.»

    (2) (au jeu de quilles) Dévier (la boule).

    ●(1985) AMRZ 261. atao e veze eur hrouanenn hroz bennag da ziborzia ar voul. ●338. diborzia : (au jeu de quilles) : dévier la boule de la bonne direction.

  • dibosedañ / dibosediñ
    dibosedañ / dibosediñ

    v. tr. d.

    (1) Déposséder.

    ●(1557) B I 25. hon disheritaff / Hac hon diposidaff, tr. «de nous déshériter et de nous déposséder.»

    ●(c.1718) CHal.ms i. Euiction, quand on depossede quelquun d'un heritage qu'il auoit acquis, tr. «dibossession, dibossedein unan bennac.»

    ●(1904) DBFV 48a. dibosedein, v. a., tr. «déposséder, évincer (Ch. ms.).»

    (2) Exorciser.

    ●(1908) FHAB Meurzh 85. gwelet dibosedi, kalz a dud posedet. ●(1914) DFBP 134a. exorciser, tr. «Dibosedi.»

  • diboseder
    diboseder

    m. –ion Exorciste.

    ●(1914) DFBP 134a. exorciseur, tr. «Diboseder.» ●exorciste, tr. «Diboseder.»

  • dibosediñ
    dibosediñ

    voir dibosedañ

  • dibosesion
    dibosesion

    f. Éviction.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Euiction, quand on depossede quelquun d'un heritage qu'il auoit acquis, tr. «dibossession, dibossedein unan bennac.»

    ●(1904) DBFV 48a. dibosesion, f. pl. eu, tr. «éviction (Ch. ms.).»

  • dibosipl
    dibosipl

    adj. Impossible.

    ●(1879) GDI 21. n'ordren quet d'emb nitra dibossibl.

    ●(1904) DBFV 48a. dibosibl, adj., tr. «impossible (l'A.).»

  • dibositerezh
    dibositerezh

    m. Dépossession.

    ●(1904) DBFV 48a. dibositereh, m., tr. «dépossession (l'A.).»

  • dibostek
    dibostek

    adj. Chancelant.

    ●(1876) TDE.BF 116b. Dibostek, tr. «Chancelant.»

  • dibosupl
    dibosupl

    adj. Impossible.

    ●(1977) PBDZ 767. (Douarnenez) dibosubl, tr. «impossible.»

  • dibotailh
    dibotailh

    adj. Sans serrure.

    ●(1931) BAGA 81. Da di divez, dor dibotailh.

  • dibotailhañ
    dibotailhañ

    v. tr. d.

    (1) Crocheter.

    ●(1659) SCger 35a. crocheter, tr. «dibotailla.» ●40a. debarrer, tr. «dibotailla.» ●(1732) GReg 236a. Crochetter, ouvrir avec un crochet une porte, un coffre, &c. à mauvaise intention, tr. «dibotailha. pr. dibotailhet gand ur c'hloched.»

    ●(1876) TDE.BF 116b. Dibotailla, v. a., tr. «Enlever la serrure d'une porte.»

    (2) Désentraver.

    ●(1876) TDE.BF 116b. Dibotailla, v. a., tr. «ôter les entraves à un cheval, les fers à un criminel.»

  • dibotailher
    dibotailher

    m. –ion Crocheteur.

    ●(1732) GReg 236a. Crocheteur, qui crochette les serrures, tr. «Dibotailher. p. dibotailhéryen.»

  • diboubañ
    diboubañ

    v. tr. d.

    (1) Défiler le lin.

    ●(1962) EGRH I 54. diboubañ v., tr. « défiler le lin (Vallée). »

    (2) Diboubañ gloan : défaire de la laine pour la filer de nouveau.

    ●(1931) GWAL 136-137/425. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Dibouba : dispenn (dibouba gloan : dispenn gloan evit e adneza. – Ne vez implijet ar ger-mañ nemet er ster-se).

    (3) Trier.

    ●(1983) TDBP IV 36. Diboubañ : Bremañ-souden e vo diboubet ar saladenn-mañ, tr. «Tout à l'heure on nettoiera cette salade. (dépiauter, trier).»

  • dibouber
    dibouber

    m. -ion Défileur de lin.

    ●(1962) EGRH I 54. dibouber m. -ien.

  • dibouberez
    dibouberez

    f. -ed Défileuse de lin.

    ●(1962) EGRH I 54. dibouberez f. -ed.

  • dibouberezh
    dibouberezh

    m. Action de défiler le lin.

    ●(1962) EGRH I 54. dibouberezh m.

  • diboubou
    diboubou

    pl. Bourre.

    ●(14--) N 1615-1616. Nem boe netra eux e madou / Na lin na stoub na diboubou, tr. «Je n'ai rien eu de ses biens, / Ni lin, ni étoupe, ni bourre.»

    ●(1876) TDE.BF 116b. Diboubou, s. m., tr. «Bourre ou espèce d'étoupe.»

    ●(1931) VALL 77b. Bourre, tr. «diboubou (-gloan de laine) pl.»

  • dibouchañ
    dibouchañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Sortir (de).

    ●(1867) MGK 52-53. n'ema ket ar mare / Da ziboucha er meaz.

    ●(1910) BUJA 37. A veac'h ma tibouch euz e balez. ●38. seiz bioc'h lard o tiboucha euz a gichen ar ster.

    (2) Dibouchañ war : déboucher sur.

    ●(1867) MGK 97. Eur porc'hel koz (…) a zibouch war ann hent.

    (3) fam. Se lever du lit.

    ●(1942) HERV 13. me gred oa poent d'in diboucha.

    II. V. tr. d. Débusquer.

    ●(1911) BUAZperrot 609. ar chas a zibouchas ar c'havrez.

  • diboudriñ
    diboudriñ

    v. tr. d. Époudrer, dépoussiérer.

    ●(1904) DBFV 47b. dibeudrein, v. a., tr. «époudrer, ôter la poussière.»

  • dibouesata
    dibouesata

    v. tr. d. Soulever.

    ●(1982) PBLS 628. (Langoned) dibouessatad, tr. «soulever.»

  • dibouez .1
    dibouez .1

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Délassé.

    ●(c.1718) CHal.ms i. delassé, tr. «diboes, discüih.»

    ●(1904) DBFV 49. diboés adj. tr. «délassé, oisif.» ●(1984) HBPD 120. bourabl e oé chom diboés.

    (2) (en plt de chevaux) = (?) Léger (?).

    ●(1921) FHAB Ebrel 88-89. eleiz a gezeg kaer ha talvoudek dre ar Vro, mes ivez, lod-all re zibouez gwall alïes.

    (3) (en plt du temps qui passe) Libre.

    ●(1942) DHKN 61. euriadou diboés.

  • dibouez .2
    dibouez .2

    m. Délassement, repos.

    ●(c.1718) CHal.ms i. delas ou delassement, tr. «diboes, discüih.»

    ●(1904) DBFV 48a. diboés s., tr. «délassement.»

  • dibouez .3
    dibouez .3

    m. & adv.

    (1) M. = (?) Moyen (?).

    (2) Adv. A-zibouez : (attaché, suspendu, traîné) par, au moyen de.

    ●(1905) AGTG 106. leonet stag a zibouez eur gorden ! ●(1926) FHAB Meurzh 95. Goude e vezont staget a zibouez eul las, er siminal, da vogedi. ●(1929) FHAB Du 424. stlejet gant gant Yann Varc'heg a-zibouez e vleo. ●(1931) CDFi 22 août. a-zibouez eur rollig arc'hant. ●(1935) CDFi 23 mars. en em ispilla a zibouez eun dorn ouz ar funiou.

  • dibouezañ / diboueziñ
    dibouezañ / diboueziñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Peser.

    ●(1877) FHB (3e série) 30/234a. eun devez benag goude ma'z e bet dibouezet he ene e balanz justiz Doue.

    (2) Soulever.

    ●(1874) FHB 494/189a. Daou zen a zibouezaz anezi.

    ●(1902) LZBt Du 6. diboueza eur banered glaou. ●(1906) GWEN 22. en eur ziboueza anezhi. ●(1955) STBJ 37. Gouest e oa da zibouesa diwar an douar (...) eur c'harr gollo eus ar re bounnera. ●(1983) PABE 27. (Berrien) dibouezañ, tr. «soulever.»

    (3) par ext. Soupeser.

    ●(1872) ROU 104a. Soupeser, tr. «diboeza.» ●(1877) BSA 140. Dec lur am boa em godel ; eur vech an amzer, me ho difoeze en eur lavaret : (...).

    ●(1977) PBDZ 767. (Douarnenez) diboueziñ, tr. «soupeser.» ●(1983) PABE 27. (Berrien) dibouezañ, tr. «soupeser.»

    (4) Retirer du poids.

    ●(1732) GReg 249a. Decharger, diminuer la charge, ôter la charge, le fardeau, retrancher ce qui incommode, tr. «Van[netois] diboëseiñ.»

    (5) sens fig. Pouezañ ha dibouezañ : balancer, comparer.

    ●(1924) ZAMA 22. p'am bo bet amzer da boueza ha da ziboueza hoc'h aliou.

    II. V. intr. Se délasser, se reposer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. delasser, tr. «diboesein, discuihein.»

    ●(1904) DBFV 48a. diboésein, tr. «délasser (Ch.).» ●(1908) NIKO 6. Chuéh on !... Forhés me lakehé / Me horv ar er bratel de ziboéz un tammig. ●(1984) HBPD 125. é-léh chom er gér de ziboésein.

  • diboueziñ
    diboueziñ

    voir dibouezañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...