Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 43 : de dibarfeded (2101) à dibell-1 (2150) :- dibarfededdibarfeded
f. –où
(1) Inattention, dissipation.
●(1876) TDE.BF 115a. Dibarfeded, s. m ; C[ornouaille], tr. «Distraction d'esprit, dissipation d'esprit.» ●(18--) SAQ II 179. Mez en traou-ze holl, dibarfeded, inouamant, melkoni…
(2) Imperfection.
●(1732) GReg 255a. Defectuosité, tr. «dibarfeded. p. dibarfededou.»
- dibarfediñdibarfediñ
v.
(1) V. intr. Se départir de son calme.
●(1931) VALL 201a. se départir de son calme, tr. «dibarfedi.»
(2) V. tr. d. Distraire, dissiper (qqn).
●(1931) VALL 223b. Dissiper, distrraire, tr. «dibarfedi.» ●224b. Distraire, donner des distractions, tr. «dibarfedi.»
(3) V. pron. réfl. En em zibarfediñ : devenir inattentif, se dissiper.
●(1857) LVH 36. aveit hum zibarfædein.
- dibarfeksion / dibarfesion
- dibarfesiondibarfesion
voir dibarfeksion
- dibarfetdibarfet
adj.
(1) Qui n'est pas sérieux.
●(c.1802-1825) APS 49. en ol gesteu dibarfæt. ●68. er chongeu dibarfæt. ●(1821) SST 229. en hantiss a dut yoancq debauchet dé dibarfait. ●(1860) BAL 192. ur mab all deza, bete neuze scanv ha dibarfet.
(2) Inattentif, distrait.
●(1790) MG 35. ni e grèd bout dibarfæt dirac-t'ou, ha laquat hur chonge guet treu-aral ! ●(1790) PEdenneu 82. Mar doh oueit én Ilis guet un isprit dibarfæt.
●(1876) TDE.BF 115a. Dibarfed, adj. C[ornouaille], tr. «Distrait, inconstant, chancelant.» ●Dibarfed enn he bedennou, tr. «distrait pendant ses prières.» ●(1882) BAR 218. tremenet calz amzer o vressa eur maread pedenou gant eur speret dibarfet. ●(1890) MOA 127b. Peu attentif (évaporé), tr. «dibarfet.»
●(1904) SKRS I 23. skambenn ha dibarfet en iliz. ●(1907) VBFV.fb 32a. distrait, tr. «dibarfet.» ●(1909) BROU 223. (Eusa) Dibarfet e vezan em fedennou. ●(1920) AMJV 23. daoust m'oa dibarfetoc'h egetho !
(3) Imparfait, défectueux.
●(1659) SCger 68b. imparfait, tr. «diparfet.» ●(1732) GReg 255a. Defectueux, euse, tr. «dibarfed.»
- dibarfetaatdibarfetaat
v. intr. Devenir un peu fou.
●(1904) DBFV 47a. dibarfétat, dibarfétein, v. n., tr. «s'égarer, devenir un peu fou.»
- dibarfoeltrañdibarfoeltrañ
v. tr. d. Détruire, mettre en pièces, en mille morceaux.
●(1766) MM 1240. dibarfoeltret stal ar c'hiqueur. ●(1792) BD 1214-1215. quement aguiffin voar ma hent / a dibarfoeltrin gand ma dent, tr. «Tous ceux que je trouverai sur mon chemin, / Je les déchirerai avec mes dents.»
●(1978) BAHE 97-98/28. Neuze eo dibarfoeltret ar gwez.
- dibarfreuziñdibarfreuziñ
v. tr. d. Mettre en pièces.
●(17--) EN 2991. me songe er gentou evoais dibarfreuzet, tr. «je pensais tantôt que tu étais déchiré.»
- dibariñ
- dibarkañdibarkañ
v.
I. V. tr. d. Faire sortir d'un champ.
●(1931) VALL 701a. Faire sortir du champ, tr. «dibarka.»
II. V. intr. fam.
(1) Divaguer, s'éloigner du sujet.
●(1872) ROU 81b. Divaguer, tr. «Dibarca.» ●103b. Sortir, de la question, tr. «Dibarca.» ●(1890) MOA 222b. Divaguer, tr. «Dibarka, v. n. – trei divar ar gaoz.»
●(1931) VALL 701a. dibarka, au figuré : sortir de la question.
►[empl. comme subst.] Digression.
●(1872) ROU 81a. Digression, tr. «Un dibarca.»
(2) Déraisonner.
●(1890) MOA 211b. Déraisonner, tr. «dibarka, v. n.»
- dibarkiñdibarkiñ
v. intr. Débucher.
●(1838) OVD 56. a pe zehé er giboesserion d'hobér dehou [er harhue] dibarquein.
- dibarrezañdibarrezañ
voir dibarreziañ
- dibarreziañ / dibarreziñ / dibarrezañdibarreziañ / dibarreziñ / dibarrezañ
v.
(1) V. tr. d. Exiler, expulser de sa paroisse.
●(1915) HBPR 58. dibarrezi ar re [ar veleien] na douent ket. ●64. Ar veleien vad a vije dibarrezet dre ma vije kavet beleien touerien da gemeret ho leac'h.
(2) V. intr. Changer de paroisse.
●(1872) ROU 77a. Changer de paroisse, tr. «dibareza.» ●(1890) MOA 163b. Changer de paroisse, tr. «dibaresia, v. n.»
●(1932) FHAB Eost 337. eun hanter dousenn verc'hed ha kement all a bôtred, hag a oar brao dibarrezia, evit mont da zansal en eun osteleri (lire : ostaleri). ●(1962) EGRH I 54. dibarreziañ v., tr. « quitter sa paroisse. »
(3) plais. [employé pour dibarezañ] : dépareiller, déparier.
●(1962) EGRH I 54. dibarreziañ v., tr. « par plaisanterie pour dibarezañ. »
- dibarreziñdibarreziñ
voir dibarreziañ
- dibarzhdibarzh
voir debarzh .1
- dibaseal
- dibasiantdibasiant
adj.
(1) Attr./Épith. Impatient.
●(c.1500) Cb 99b. [gouzaff] Inde impassibilis et hoc le. g. non souffrable. b. dipacient.
●(1790) MG 182. hac e vai caus liès-mat d'er vugalé bout daibrannus ha dibatiant.
●(1904) DBFV 47a. dibasiant, adj., tr. «impatient.»
(2) Adv. Avec impatience.
●(1904) DBFV 47a. dibasiant, adv., tr. «avec impatience.»
- dibasianteddibasianted
f. Impatience.
●(c.1500) Cb 99b. [gouzaff] Jtem intolerabilitas / tis. g. impatience ou insouffrablete. b. dipaciantet / digouzaffus.
●(1790) MG 60. Hou tibatiantæd e gresq bras hou troug. ●(1792) HS 244. Hen-nènn ou gortai guet dibaciantèt.
●(1831) RDU 135. hum gorrigein ag er golér, ag en dibatiantet. ●(1861) BELeu 163. discoein en dibatiantèd.
●(1904) DBFV 47a. dibasianted, f., tr. «impatience.»
- dibasiantiñdibasiantiñ
v.
(1) V. intr. Perdre patience.
●(1790) MG 6. Me zibatiantt cant-gùéh bamdé. ●79. mirèt a zibatiantein.
●(1861) BELeu 163. Dibatiantein él labour. ●(1872) ROU 88a. Impatientet (s'), tr. «dibassianti.» ●(1896) HIS 28. lakat hé dén de zibasiañtein.
●(1904) DBFV 47a. dibasiantein, v. n., tr. «perdre patience.» ●(1916) LILH 19 a Here. d'em lakat de zibasiantein mar a uéh.
(2) V. tr. i. Dibasiantiñ ouzh ub. : perdre patience avec qqn.
●(1790) MG 251. me Hovezour, péhani e zibatiant dohein. ●307. dihoal a zibatiantein doh er-ré e chippot un hantér-ær eit deu vlanq a varhadoureah a guemérant. ●380. tantét de zibatiantein doh-t'ai.
- dibasiñdibasiñ
v. tr. d. Dépasser (un lacet).
●(c.1718) CHal.ms i. depasser, tr. «dibassein, distramein.» ●Il faut depasser ce lacet de dedans cet oeillet, tr. «ret e dibassein, distramein el lacet se, drés el lagat man dres en toul sé.»
●(1904) DBFV 47a. dibasein, v. a., tr. «dépasser, faire repasser en sens contraire (un lacet dans une boucle) (Ch. ms.).»
- dibask
- dibastaliñdibastaliñ
v. tr. d. Débarrasser (un endroit) de choses sales.
●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Dibastaliñ : skarzhañ an traoù lous. Lous, da zibastaliñ.
- dibastell
- dibastellañdibastellañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Dépecer.
●(1919) FHAB Here 108. dibastellet gant ar brini direüz. ●(1953) BLBR 63/13. eur sparfell o tibastella eur yarig.
(2) = (?) Écorcher (une langue) (?).
●(1944) EURW I 61. en eur zibastella eun nebeut frazennou kembraek d'ezañ...
II. V. intr. Perdre sa tenue.
●(1869) FHB 224/119a. Lammit ar c'hod euz eun tok, hag ho tok a zibastel, a ya da yod.
- dibastellerdibasteller
m. –ion Dépeceur.
●(1869) FHB 250/324a. Hag ar re-ma, ma c'hredit, a zo frank hou gouzoug ha dibasteleryen vad a zillad !
- dibatañ
- dibaterdibater
adj.
I. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Impie.
●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 34. ar geïer a lavar en o eneb an dud dibater. ●(1909) FHAB C'hwevrer 50. Ar skolaerien dibater. ●(1910) MBJL 79. n'int ket hepken dibater : brezel a glaskont ober d'an Otro Doue. ●(1910) FHAB Meurzh 69. pa gleviz ar gomz-ma euz ginou eun den dibater. ●(1911) FHAB Here 275. prezegennou an doktored dibater. ●(1925) DLFI n° 6/2c. Yan Pedennou hag Laou Dibater e foar Kastellin. ●(1927) TSPY 35. eur mestr-skol dibater.
(2) (École) neutre.
●(1904) SKRS I 251. ar skol dibater. ●(1905) MRPL 90. Er skoliou dibater. ●(1907) FHAB Ebrel 45. Abalamour d'ar skol dibater. ●(1909) FHAB C'hwevrer 49. Ar Skoliou Dibater.
II. Adv. D'une manière impie, dans l'impiété.
●(1905) IVLD 172. beva a reaz dibater epad tri bloaz var 'n ugent.
- dibateriñdibateriñ
v. tr. d. fam. Déchristianiser.
●(1905) BOBL 30 décembre 67/3b. pere a vo karget araok nemeur da zibateri ha da zivretona d'emp hon bugale !
- dibatrousdibatrous
adj. (Bouillie) non mêlée de lait.
●(1732) GReg 612a. Mélange de bouillie & de lait en une écuelle, tr. «Youd patrous...» ●Bouillie & lait sans mélange, tr. «Youd dibatrous. (celà est du bas Vann[etais].»
- dibavdibav
d. Àr an dibav.
(1) À croupetons, à quatre pattes.
S3m àr e zibav
●(c.1718) CHal.ms iii. sur son nez a bouchon, tr. «ar e zibao, ar e zichapeau.» ●(1744) L'Arm 230a. Marcher (…) A-chatons, tr. «Quêrhein ar é zibau.»
●(1804) RPF 115. Hennèn ar é zibaüe e scouai é dale doh en doar.
●(1907) VBFV.bf 58b. ar é zibau, tr. «sur les mains, à plat ventre.» ●(1927) GERI.Ern 101. dibaù V[annetais] pl. : ar é zibaù sur ses mains, à plat ventre.
S3f àr he dibav
●(1849) LLB 1722. ar hé dibaw. ●(1861) BSJ 136. Er voès-men (...) hum stouyas ar hé dibàu doh treid Jesus-Chrouist.
P3 àr o dibav
●(17--) TE 125. difforh er-ré e vezai hum laqueit ar ou dibàu.
●(1861) BSJ 141. quen n'hum daulezant ar ou dibàu doh en doar.
●(1907) BSPD II 423. é kouéh d'en doar ar ou dibau.
(2) (en plt de qqc.) Le haut en bas.
●(1927) GERI.Ern 101. dibaù V[annetais] pl. : ar é zibaù (mettre une chose) le haut en bas.
- dibavañ
- dibavez
- dibavezañ
- dibaviañdibaviañ
v. tr. d.
(1) Couper les pattes.
●(1993) MARV xi 6. Me zibaoio anezi.
(2) spécial. Ôter les pattes (d'un crabe).
●(1944) GWAL 163/176. (Ar Gelveneg) «Dibaia» a zo tennañ ar pavioù : «Dibaiet em eus ur c'hrank.»
- dibec'hdibec'h
adj.
(1) Qui ne fait pas commettre de péché.
●(1866) FHB 65/98a. ho buez so dibec'hoc'h. ●(1868) FHB 155/402a. eur vicher all bennag dibec'hoc'h da c'hounit ho bara. ●(1868) FHB 165/70a. n'eo ket dizanjerroc'h, dibec'hoc'h evit-hi da veza koz.
●(1911) BUAZperrot 102. evit donvât e skianchou e vire outo tanva traou hag a oa dibec'h awalc'h o c'hemeret.
(2) Impeccable, sans péché.
●(1852) MML 173. he dezio a vugaleach, pa oa dibec'h. ●(1856) GRD 105. péhani e zou dibéhoh aveid oh. ●106. Sel-dibéhan ma oh. ●(1876) TDE.BF 115a. Dibec'h, adj., tr. «Sans péché, innocent.» ●(1877) EKG I 132. Ma n'oun ket dibec'h hed-a-hed.
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «innocent.» ●(1905) KANngalon Eost 462. n'ez euz den dibec'h aoualc'h. ●(1931) VALL 376a. Impeccable, sans faute, tr. «dibec'h.» ●(1962) EGRH I 54. dibec’h a., tr. « sans péché. »
(3) Justifié, absous.
●(1659) SCger 142a. dibec'h, tr. «non coupable.»
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «justifié, absous (a, de).»
(4) Qui n'est plus compromis.
●(1904) DBFV 47b. dibéh, adj., tr. «qui n'est plus compromis.»
(5) Non coupable.
●(1962) EGRH I 54. dibec’h a., tr. « non coupable. »
- dibec'hed
- dibec'hediñ
- dibec'hiñ
- dibec'houriñdibec'houriñ
v. intr. Quitter la condition de pécheur.
●(1932) GUTO 40. ne ven ket guélet er péhour é verùél, met é tibéhourein.
- dibec'husdibec'hus
adj. Impeccable, qui ne peut pécher.
●(1931) VALL 376a. Impeccable, qui ne peut pécher, tr. «dibec'hus.»
- dibec'husted
- dibechdibech
(pathologie) Droug dibech =
●(1732) GReg 179a. Colique de misereré, mal douloureux & pressant, qui replie les boyaux grêles, & donne la mort, si l'on n'y remedie promptement, en faisant avaler du mercure, ou une bale de plomb, tr. «An drouc dibech. poan-gof divech.» ●Il a une colique de misereré, tr. «An droucq dibech a so gandhâ.»
- dibedenn
- dibedigdibedig
m. Krenañ an dibedig : trembler fortement de froid, de fièvre.
●(1941) DIHU 365/361. ambroug e hra d'er gar, léh ma chomant épad en noz de «grénein en « dibedig », de hortoz er hetan trén ou haso endro d'er gér, en dé arlerh vitin.
- dibegañ / dibegiñ
- dibegerezh
- dibegiñdibegiñ
voir dibegañ
- dibeilh
- dibeizantetdibeizantet
adj. Qui n’a plus son aspect paysan d’origine.
●(1942) DHKN 59. Rak dibeizanted e oè hi agren, a spered, a zillad.
- dibell .1dibell .1
adj. (agriculture) Sans bale.
●(1878) SVE 88. Heiz dibell ha gwiniz pellek / A lak' an arc'h da veza barrek, tr. «Orge sans balle et froment à balle / Font que la huche devient comble.»