Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 47 : de bilhed (2301) à bindeder (2350) :
  • bilhed
    bilhed

    m. –où, bilhidi

    (1) Billet (pour spectacle, etc.).

    (1744) L'Arm 31a. Billet, tr. «Billetteenn ou Billette.. tteenneu ou teu. f.»

    (1904) DBFV 23a. bilhet, m. et f. pl. eu, tr. «billet.» ●(1910) MBJL 109. heman en nevoa renket, dre ma oa hep bilhet, chom er-mêz. ●122. evite da gaout bilhejou o deus renket, dre ma vanke lec'h, chom e mêz.

    (2) Tennañ bilhed, d'ar bilhed, ar bilhed : tirer au sort.

    (1744) L'Arm 31a. Tirer au billet, tr. «Tennein ér villêtte

    (1889) CDB 113. Gourc'hemenn da denna billet / E kanton Prat a eo asinet.

    (1904) DBFV 23a. tennein d'er billet, et tennein er villet, tr. «tirer au sort.» ●(1915) HBPR 153. paotred iaouank Plouenan na fellaz d'hezo, morse, tenna d'ar billet.

  • bilhed-bank
    bilhed-bank

    m. –où-b-, bilhidi-bank Billet de banque.

    (1906) KANngalon Here 240. eur skrid hag a dall hirroc'h eget billiji bank ? ●(1926) FHAB Meurzh 91. grêt bilhiji-bank.

  • bilhed-vot
    bilhed-vot

    m. Bulletin de vote.

    (1908) PIGO II 75. Me 'm eus bet, breman zouden, eur bilhed-vot, hag a zo barrek da lakat c'houenn en lêrou unan bennak. ●(1914) FHAB Meurzh 79. ar bilheji vot a vez lennet e daou leac'h.

    ►absol.

    (1847) MDM 377. skrutatourien (...) evid diouall ar pod, e pehini e vez taolet ar billejou.

  • bilheoz
    bilheoz

    m. (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Argent.

    (1885) ARN 34. Argent. – Br. Arc'hant. Arg[ot] : Billeoz. ●(1893) RECe xiv 268. an añbelhin miniq en deva mouget toud en bilheoz en eva. (...) hag eno e voñtes tout i vilheoz war dro d'ar bilhezet.

    (1975) BAHE 87/12. Damañ din ar bilheouz. ●13. Bilheouz : gwenneien, arc'hant.

    (2) Bilheouz gwenn : argent.

    (1893) RECe xiv 272. Bilhaos gwen (monnaie blanche), argent.

    (3) Bilheouz melen : or.

    (1893) RECe xiv 272. Bilhaos melen (monnaie jaune), or.

    (4) Bilheouz ruz : bonne monnaie.

    (1894) RECe xv 213. Bilhaos gourt, bilhaos ru (bonne monnaie, monnaie rouge).

  • bilheoziñ
    bilheoziñ

    v. intr. (argot de La Roche-Derrien) Payer.

    (1885) ARN 38. Payer, tr. «Billeozi. Ce verbe reste toujours neutre.»

    (1975) BAHE 87/10. Piv a vilheouzo ? ●13. Bilheouzañ, bilheouziñ : paeañ.

  • bilhetenn
    bilhetenn

    f. –où

    (1) Billet (argent).

    (1659) SCger 14b. billet, tr. «billetenn.» ●(1744) L'Arm 31a. Billet, tr. «Billetteenn ou Billette.. tteenneu ou teu. f.» ●(1790) MG 159. A pe uélèn é hoai coll ar er billettenneu-ze.

    (1904) DBFV 23a. bilheten, beilheten, f. pl. –nneu, tr. «billet.»

    (2) (religion) =

    (1790) MG 357. Gouïl Maria dehuehan é hoai dé men Billettèn.

    (1855) BDE 809. eit billeten er Sacremant, hag én eihvèd, hag é mis er billetenneu.

    (1907) BSPD I 144. Reit e vezé ur villeten de ziskoein d'en eskob ; merchet e oé arnehi rein dehé pardon ha komunion.

    (3) Bulletin de vote.

    (1857) LVH 58. Monèt e hrér d'er boéhieu eid en dra-zé dalhmat, ha rein e hrér er voéh é segred dré bizen pé dré villetten. ●79. ean e denn unan ha unan er billetenneu ag er vouistr.

    (1981) ANTR 82. Leun eo pod ar moueziou gand billetennou ar voterien.

    (4) Tennañ ar vilhetenn : tirer au sort.

    (1659) SCger 112a. tirer au sort, tr. «tenna ar billetenn

    (5) Bilhetenn diskarg : décharge, reçu.

    (1904) DBFV 23a. bilheten diskarg, tr. «décharge, reçu.»

  • bilhetez
    bilhetez

    coll.

    (1) Billettes.

    (1876) TDE.BF 52b. Billetezenn, s. f., tr. «Rondin de bois de chauffage ; pl. billetez m.»

    (1921) LZBl Du 215. gourvezet var eur glouedenn bambou, dindan-hi eun nebeut billetez sternet gant gwial.

    (2) (charpenterie) Voliges.

    (1958) BRUD 3/99. (Spezed) Bilhetez voliges.

  • bilhetezenn
    bilhetezenn

    f. –où

    (1) Billette.

    (1876) TDE.BF 52b. Billetezenn, s. f., tr. «Rondin de bois de chauffage ; pl. billetez m.»

    (1979) VSDZ 63. (Douarnenez) ur vilhetezenn gelern, tr. (p. 227) «une billette de houx.»

    (2) (charpenterie) Volige.

    (1958) BRUD 3/99. (Spezed) Bilhetez voliges. Eur vilhetezenn.

  • bilhez
    bilhez

    f. –ed (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Fille.

    (1885) ARN 25. Fille (de la maison), jeune fille, tr. «Billez. par extension, femme ou fille de la campagne : sell ar villez, regarde cette paysanne.»

    (1975) BAHE 87/10. gwammelled ha bilhezed. ●13. Bilhez : plac'h yaouank.

    (2) Bilhez viñson : putain.

    (1893) RECe xiv 269. en deus divoaret toud i c'hourdajo gañd ër bilhezed miñson.

    ►absol.

    (1893) RECe xiv 268. (...) hag eno e voñtes tout i vilheoz war dro d'ar bilhezet.

  • bilhiñ .1
    bilhiñ .1

    v. tr. d. Bâillonner.

    (c.1718) CHal.ms i. Baaillonner, tr. «billiein, stronquelein.»

    (1904) DBFV 23a. bilhein, v. a., tr. «bâillonner.»

  • bilhiñ .2
    bilhiñ .2

    v. tr. d. Rosser.

    (1919) DBFVsup 7b. billein, tr. «rosser.»

  • bilhiñ .3
    bilhiñ .3

    v. tr. d. Tirer au sort.

    (1904) DBFV 23a. bilhein, v. n., tr. «tirer à la courte paille.»

  • bilhod .1
    bilhod .1

    f. –où Bride.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Bilhod, féminin, pluriel ou, tr. «bride, Plonéour-Trez. Milin.»

  • bilhod .2
    bilhod .2

    m. –où Billot.

    (1744) L'Arm 31a. Billot, tr. «Billott.. odeu. m.»

    (1902) PIGO I 171. Azeet e oa war eur seurt bilhod koat. ●172. e rêr war ar bilhod. ●(1904) DBFV 23a. bilhod, m. pl. eu, tr. «billot.»

  • bilhombanenn
    bilhombanenn

    f. bilhombanoù (ichtyonymie) Donace Donax vittatus.

    (1952) LLMM 31/56. (Douarnenez) Bilhombanou, bilhombanenn, tr. «petite palourde blanche.» ●(1977) PBDZ 612. (Douarnenez) bilhombanennoù, bilhombanenn, tr. «sorte de coquillage Donax vittatus.» ●(1979) VSDZ 96. (Douarnenez) Bilhombanoù vie kavet er Ri ha neuze koutilli, tr. (p. 260) «On trouvait aussi des blanchettes au Ris et des couteaux.»

  • bilhon .1
    bilhon .1

    m. –ed (ichtyonymie) Bigorneau.

    (1952) LLMM 31/56. (Douarnenez) Bilhoned , ur bilhonig, bigorned.

  • bilhon .2
    bilhon .2

    coll. Petits grains de froment.

    (1958) BLBR 109/14. Bilhon = Greun bihan a winiz.

  • bilhon .3
    bilhon .3

    m. –où Billette, rondin.

    (1744) L'Arm 31a. Bille de fagot, tr. «Billon.. billonneu. m.» ●Une bonne bille passe pour un fagot, tr. «Ur billon mad a dremine eit fagodeenn.» ●Billette, tr. «Billon.. billonneu. m.»

    (1904) DBFV 23a. bilhon, m. pl. eu, tr. «bille de fagot, billette, trique, rondin.»

  • bilhongerc'h
    bilhongerc'h

    coll. (botanique) Folle avoine.

    (1958) BLBR 109/14. «Bilhon-gerh» : folle avoine e Kleder. E Plomodiern, folle avoine a vefe kentoh : goue-gerh ha bilhon-gerh eun doare kerh bihan hag a vez hadet hag eostet.

  • Bili
    Bili

    n. de p. Bily.

  • bili .1
    bili .1

    coll.

    I.

    (1) Galets.

    (1846) BAZ 126. a daoliou bili.

    (1904) DBFV 23a. bilien, f. pl. bili, biliad, bilied, tr. «caillou, pierre.» ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 106. astenn ar fard war ar bili evit o digwea. ●(1929) FHAB Genver 14. ar bili a vez kaset ha degaset gant an tarziou. ●(1939) MGGD 52. ar bili war ribl ar mor.

    (2) Maen-bili : galet.

    (1876) TDE.BF 445a. Mean-bili, s. m., tr. «Galet, cailloux ; pl. mein-bili

    (3) Bara-bili : barre à galets, où l’on met le goémon à sécher.

    (1985) OUIS 130. L’emplacement le plus facile pour faire sécher le goémon était le bara bili, c’est-à-dire le revers de la barre de galets qui était soigneusement divisé en languettes étroites (5 à 10 m de large), perpendiculaires à l’axe de la levée de galets.

    (4) Erv vili : cordon de galets.

    II.

    (1) Grès.

    (1904) DBFV 23a. bili, mein bili, tr. «grès.»

    (2) Pod bili : pot de grès.

    (1904) DBFV 23a. pod bili, tr. «pot de grès.»

    III.

    (1) Kas da dreiñ bili (d'an aod, d'an heol) : envoyer promener. Cf. kas da sutal, da gaoc'ha da Baris, da granketa, da geureuka, da gaolmoc'ha, da bourmen, da sutal brulu da Venez Are, da beuriñ, da stoupa, gant ar foeltr.

    (1942) VALLsup 66. Envoyer promener, tr. F. Vallée «kas da drei bili d'an heol.» ●(1968) LOLE 11 (T) *Roc'h Vur. Kaset e-nevoa aneze, ze 'zo sklêr, da drei bili d'an aot. ●(1969) LLMM 137/441 (T) E. ar Barzhig. Petra, a gav deoc'h, a reas neuze e gulator, lezel anezhañ da c'houzañv pe gas anezhañ da dreiñ bili d'an aod ? ●(1970) BHAF 152 (T) E. ar Barzhig. Tud evel-se, pratikou evel hennez, eo réd kas anezo da drei bili d'an aod, ya kas anezo gant ar foeltr. ●(1973) BRUD 43-44/33 (T) E. ar Barzhig. Kizidig e oa ha prim da fulori, neuze e vouezig dous a goeñve ha ne veze ket pell o kas an nen da drei bili d'an aot.

    (2) Bezañ moal evel ur vilienn // Moal evel ur vilienn-aod : être très chauve.

    (1924) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 105 (T) F. al Lay. E benn, rond ha moal evel eur vilienn, a oa garlantezet a vleo, ruz gwechall... ●(1957) AMAH 86 (T) *Jarl Priel. Ur c'hozhiad e zaoulagad lemm-lemm ha krakik, a oa ken moal hag ur vilienn. ●(1961) BRUD 14-15/80 (T) E. ar Barzhig. Me a oe kaset da di Fiedrich Meyer, koz soudard euz ar brezel all, eur har goad dezañ, bruched ledan dindan e jiletenn hag eur penn moal evel eur vilienn. ●(1982) LLMM 211-212/123 (T) J. Konan. Un den bihan strizh a oa anezhañ, moal e benn evel ur vilienn-aod.

    (3) Kaout naon da zebriñ bili : avoir très faim, avoir une faim de loup.

    (1910) FHAB Mae 154. M'em beuz eun naoun da zebri bili !

    (4) Bezañ yen evel ur vilienn : être très froid.

    (1955) VBRU 69 (T) *Jarl Priel. Ken digas, ken yen hag ur vilienn. ●(1970) BHAF 240 (T) E. ar Barzhig. Hemañ a jome ken yen hag eur vilienn, zoken an deiz ma kredas ar galeour rei eun taol-dorn war e vureo en eur toui-Doue.

  • bili .2
    bili .2

    voir beli .1

  • bili-bann
    bili-bann

    s. & adv.

    I. C’hoari bili-bann : jouer aux osselets / jeu d’osselets.

    (1716) PEll.ms 91. Biliban, Jeu des enfans, sur tout des petites filles, qui jettent un peu haut un petit caillou rond, et en attendant qu’il retombe en prennent un autre posé sur la table devant elles, et le jettent à son tour, et aussitôt reçoivent en la même main le premier jetté.

    (1857) CBF 125. C’hoari bilibann, tr. « jeu d’osselets. » ●(1876) TDE.BF 52a. bilibann. C'hoari bilibann, jeu des osselets ou des galets. (...) Ce jeu consiste à jeter en l'air, dans certaines conditions, des osselets ou des petits cailloux.

    (1910) FHAB Genver 9. Hag hi adarre ho (lire : ha) staga o daou da c’hoari bilibann. ●(1927) GERI.Ern 48. bili-bann, tr. «jeu des osselets ou des galets.»

    II. Loc. adv. E bili-bann.

    (1) En équilibre instable.

    (1949) KROB 20/14. Evel-se, eul laouer e bilibann er c’hraou a vezo diazezet gwelloc’h.

    (2) Pont e bili-bann : pont suspendu.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Ponchou savet e bilibann, henchou war bilierou er vann, tr. «des ponts suspendus, des chemins sur des piliers en l’air.»

    (3) Chom e bili-bann : rester/être en suspension.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Va zroad savet soun er vann a choumm neuze e bilibann, tr. «mon pied levé tout droit reste alors en l’air, Combeau.»

    (4) En suspens.

    (c.1836) COM i moj. 8. Ann dourn-zé a wélid ? En êr é bilibann ?

    (5) Sevel udb e bili-bann : soulever qqch très haut.

    (1906) BOBL 06 janvier 68/2e. Hag o lakaat e holl nerz, e holl himor, e sao bilibant karvellou Brijel, hag o lakeaz var e ziskoaz.

    (6) sens fig. Lakaat an traoù e bili-bann : remettre les choses en question.

    (1877) EKG I 259. pa deuaz eun dra-all da lakaat, enn eun taol, an traou e belibann.

  • bili-plom
    bili-plom

    coll. Plombs (de fusils).

    (1914) FHAB Mezheven 174. bili-ploum evit ar fuzuliou.

    bilienn-blom f. Plomb (de fusil).

    (1659) SCger 12a. bale de plom, tr. «bilien plom

    (1876) TDE.BF 52b. Bilienn-bloum, s. f., tr. «Balle de plomb.»

    (1927) GERI.Ern 48. bilienn, tr. «balle (-bloumm de plomb).»

  • bili-raz
    bili-raz

    m. Béton.

    (1931) VALL 65a. Béton, tr. «bili-raz m.»

  • biliad
    biliad

    coll. Galets.

    (1904) DBFV 23a. bilien, f. pl. bili, biliad, bilied, tr. «caillou, pierre.»

  • bilibot / billibot
    bilibot / billibot

    s. Jeu de la crosse.

    (1919) DBFV.Sup 7b. billibot, jeu de la crosse, la bille elle-même.

  • bilieg
    bilieg

    s. Galet qui sert de maillet.

    (1985) OUIS 191. Le strapenn est enfoncé en terre à l’aide d’un galet grossièrement taillé, le biliec.

  • bilienn
    bilienn

    f. –où, bili

    I. Galet.

    (1499) Ca 22a. Bilienn vide in men. ●(c.1500) Cb 26a. Bilien : vide in men.

    (1659) SCger 132a. bilien pl. biliou, tr. «petite pierre de mer.»

    (1877) EKG I 96. trouz ar biliennou a ruille hag ziruille divar an eil roc'h var eben. ●(1878) EKG II 215. ar mor (...) o ruilla ar biliennou an eil var gorre e-ben. ●(1883) MIL 212. var an aot da zestum biliennou-mor.

    (1904) DBFV 23a. bilien, f. pl. bili, biliad, bilied, tr. «caillou, pierre.»

    II. sens fig.

    (1) Crottin, crotte.

    (1803) MQG 10. eur marc'h pa gac'h biliennou.

    (1924) BILZbubr 41/949. Eur stotadennig an neus grêt, ha pemp pe c'houec'h bilienn eus a-zindan e lost. Bê ê ê ê !...

    (2) (argot de la Roche-Derrien) Bouteille.

    (1980) PEAS 58. Bilienn, boutailh.

  • bilim
    bilim

    voir binim

  • bilion
    bilion

    m. Billion.

    (1931) VALL 65a. Billion, tr. «bilion m. pl. ou

  • bilirazadur
    bilirazadur

    m. Bétonnage.

    (1931) VALL 65a. Bétonnage, tr. «bilirazadur m.»

  • bilirazañ
    bilirazañ

    v. tr. d. Bétonner.

    (1931) VALL 65a. Bétonner, tr. «biliraza

  • bilirazerezh
    bilirazerezh

    m. Bétonnage.

    (1931) VALL 65a. Bétonnage, tr. «bilirazerez m.»

  • billibot
    billibot

    voir bilibot

  • bilost
    bilost

    voir belost

  • bilsac'h
    bilsac'h

    m. Sac disposé sur le dos de manière à porter les mottes jusqu'au faîtage d'un toit de chaume.

    (1988) TIEZ II 155. Pour hisser ces dernières ([les mottes du faîtage] sur le toit, le chaumier se confectionne un moyen de portage sommaire : le bilzac'h (Pays bigouden) ou sac'h-mul (Pays de l'Aven).

  • bilz
    bilz

    adj. & m.

    (1) Adj. Qui a un petit appétit.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Bilz, tr. «qui mange peu, Goelo, Even.»

    (2) M. Petit personnage de contes.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Bilz, tr. «sorte de Petit Poucet des contes, Even.»

  • bimbalaoñ
    bimbalaoñ

    m. Bruit des cloches. cf. balaoñ

    (1920) FHAB C'hwevrer 243. da glevet bimbalaon ar c'hleier ha mouez totoro ar zakrist o jachan war ar Magnificat. (1970) BHAF 294. Bimbalaoñ ar hleier !

  • bimbalat
    bimbalat

    voir brimbalat

  • bimbaoñ
    bimbaoñ

    interj. & s.

    I. Interj. Onomatopée qui imite le son des cloches.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Bim-baon (n nasal), onomatopée du bruit des cloches, Haut-Tréguier.

    II. Mont e benn e bimbaoñ : devenir fou.

    (1907) J.-B. Martin FHAB Gwengolo 220. Ya, n'ho peus ket santet avechou e za e benn evel e bimbaon ?

  • bimbellik
    bimbellik

    adj. =

    (1936) CDFi 21 Mars. ar plac'h bimbellik.

  • bimboched
    bimboched

    m. Fantoche.

    (1931) VALL 295a. Fantoche, tr. «bimboched. m.»

  • bimbot
    bimbot

    m. Pipeau fait dans un tige de céréale.

    (1907) VBFV.fb 17b. chalumeau, pipeau en tige de blé, tr. «bimbot, m.»

  • bin
    bin

    m. –ioù Tas.

    (1915) KZVr 115 - 16/05/15. Bin (i long), masc. pluriel -io, tr. «tas.» ●bin koc'h, tr. «étron, Haut-Tréguier.»

  • bin derindin bin baon
    bin derindin bin baon

    interj. Onomatopée qui imite le son d'une clochette.

    (1910) MAKE 8. Pa glev eur c'hloc'hig o son : Bin de ri din bin baon...

  • bin-dall
    bin-dall

    s. Impasse.

    (1956) BAHE 8/15-16. un hent-dall, ur vin-dall (evel ma lavarer e Bro-Oueloù ha Treger Vihan).

  • bindedaj
    bindedaj

    m. Avarice.

    (1732) GReg 164b. Chichete, trop grande épargne tr. «bindedaich

    (1960) BAHE 23/32. Met lakaet e vezomp ken alies da lonkañ poulc'hod, (nann dre volontez fall alies,) ma sav droug en unan

  • bindedañ
    bindedañ

    v.

    (1) V. tr. d. Peser avec un trébuchet.

    (1732) GReg 716a. Peser de l'or, &c., tr. «Bindeda. pr. bindedet.» ●936b. Peser avec le trébuchet, tr. «Bindeda. pr. bindedet

    (1927) GERI.Ern 48. bindeda v. a., tr. «Peser au trébuchet.»

    (2) V. intr. sens fig. Barguigner.

    (1732) GReg 80b. bindeda, tr. «barguigner.» ●793b. Il est fort regardant, tr. «bindeda a ra terrupl.» ●Regarder de près, barguigner, tr. «Bindeda. pr. bindedet.» ●936b. bindeda. pr. bindedet, tr. «Figurement, regarder de près, barguigner.»

  • bindeder
    bindeder

    m. –ion

    (1) Homme qui pèse au trébuchet.

    (1927) GERI.Ern 48. bindeder, tr. «qui pèse ainsi [au trébuchet].»

    (2) Barguigneur, homme mesquin.

    (1732) GReg 80b. Barguigneur, tr. «Leon. bindeder. p. yen.» ●619b. Mesqin, tr. «Leon. Bindeder. p. bindedéryen

    (3) Homme méticuleux.

    (1927) GERI.Ern 48. bindeder, tr. «méticuleux.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...