Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés
Page 4 : de bof (151) à boked-sant-jalm (200) :- bofbof
voir pof
- bog .1bog .1
f. cf. mog .2
I.
(1) Apogée, splendeur.
●(1869) TDE.FB 309a. En cette saison les roses sont dans tout leur éclat, tr. «enn amzer-ze ar a zo enn ho bog. C[ombeau].» ●(1872) ROU 108b. En o bog, tr. «A leur apogée.» ●(1890) MOA 118a. apogée (à son), tr. «enn he vog, m.»
(2) E bog : au fort de.
●(1931) VALL 314a. Au fort de la foire, tr. «e bog ar foar L[éon].»
(3) Ober e vog : faire le plein.
●(c.1836) COMbeau ix moj. 15. Kémer 'ta é saler holl guément a gavi / A-zoaré d'id, kémer ivé ann tî. / Laer n'é vez ket figuz / anezhan : / Hé-ma rêaz e vôg. Ac'hanô e larann / Pénoz ann ioul gwasa eo 'r spount é pep hini.
II. Grande fatigue.
●(1919) DBFVsup 8b. bog (Gr[oix], f., tr. «épuisement.» ●(1970) GSBG 211. (Groe) bo:g, ǝrvo:k, tr. «grande fatigue, épuisement.»
- bog .2
- bogad
- bogedboged
m. –où Seau de bois muni d'une corde.
●(1958) BRUD 4/100. Skarzit ar mor deuz «babord» da «dribord» gand ar bogel (lire : boged) a zo aze. Boged : bailh koad gand eur gorden. ●(1978) MOFO 91. meur o boget dour mour. ●(1979) VSDZ 63. (Douarnenez) A-raok vie flastret e-barzh ur boged e koad. Ur boged zo un tamm barilh troc'het 'tre daou, tr. (p. 227) «Avant cela l'effare se préparait dans une baille, un baril coupé en deux.»
- bogennbogenn
m. Entame. (?) cf. pok (?).
●(1899) BSEc xxxvii 162 / KRL 27. Na roet ket an tam bogen (ar boulc'h), d'an hini a iudo. Quand plusieurs enfants demandent l'entamure d'un pain (le morceau préféré des enfants), ne la donnez pas à celui qui pleurera pour l'avoir. N'habituez pas les enfants à voir leurs caprices satisfaits.
●(1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bogenn g. ar bloc'h (lire : bolc'h) eus ar bara : e-lec'h ma oa ur bara all stag outañ.
- bogiñ
- bogodbogod
m. Détournement d'argent.
●(1927) GERI.Ern 57. bogod m., tr. «Soustraction par fraude ou par adresse, détournement fait en cachette, comme de l'argent par une femme à l'insu de son mari.»
- bogodañbogodañ
voir bogodiñ
- bogodenn
- bogodennañ / bogodenniñbogodennañ / bogodenniñ
v. Détourner (de l'argent).
●(1927) GERI.Ern 57. bogodenn, tr. «faire ainsi sa bourse [en cachette].» ●(1931) VALL 543a. amasser un pécule à la dérobée (comme un femme à l'insu de son mari), tr. «bogodenna bogodenni.» ●(1936) BREI 443/2d. Kaer en deus ober, n'hall ket bogodenni (ober e yalc'had), dre fôt kavout kuziadell asur d'e wenneien-adrenv.
- bogodenniñbogodenniñ
voir bogodennañ
- bogoderezbogoderez
f. –ed Femme qui fait sa bourse en cachette.
●(1868) FHB 153/388a. merc'hed a c'houarn eleac'h bogodorezed. ●(1868) FHB 165/70b. eur vogoderez koz. ●(1876) TDE.BF 61a. Bogoderez, s. f., tr. «Femme qui cache des objets du ménage, de l'argent, à l'insu de son mari.» ●(1890) MOA 153a. Femme qui cache de l'argent ou des objets qu'elle veut ménager, tr. «bogoderez.»
●(1927) GERI.Ern 57. bogoderez, tr. «celle qui le fait [fait sa bourse en cachette].»
- bogodiñ / bogodañbogodiñ / bogodañ
v. intr. Détourner (de l'argent).
●(1860) BAL 90. Laerez, ober treitouriez, lezer dle da baea, ober gaou, kemeret ouspen e vir, procezi dre fallagriez ha cassoni, ober labour fall, rei danvez fall evit ini mad, bogodi… ●(1876) TDE.BF 60b. Bogoda, v. n., tr. «Mettre à part de l'argent, des objets, à l'insu de son mari.» ●(1890) MOA 153a. Cacher argent ou objets qu'on veut ménager, tr. «bogoda.»
●(1927) GERI.Ern 57. bogoda, bogodi v. et a., tr. «détourner en cachette, comme de l'argent par une femme à l'insu de son mari.»
- bogoilhbogoilh
voir bogoliañ
- bogoliañ / bogoilhbogoliañ / bogoilh
v. intr. Se vanter.
●(1951) BLBR 36/5. ar re ne reont nemet bogoilh gant komzou goullo.
- bogoliek
- bogolier
- boiajboiaj
f. –où
(1) Voyage.
●(1839) BESquil 425. Un dé ma oé é boyage. ●(1857) LVH 3. ér boyageu e hras é France. ●26. pé ma vehent é boyage.
●(1904) DBFV 26a. boiaj, voiaj, boéiaj, béj, etc., tr. «voyage.» ●(1904) LZBg Meurzh . ur voiaj hir. ●(1907) BSPD I 230. Un dé ma oen é boiaj.
(2) Boiaj kerc'h : voyage par terre.
●(1904) DBFV 26a. boiaj kerh, tr. «voyage par terre.»
- boiajer
- boiajiñ
- BoiarBoiar
m. Bayard (nom d’un cheval mentionné dans Ar pevar mab Hamon). Boiar a vale : il/elle jaloux/jalouse.
●(1962) TDBP Ia 58 (T). Boyar a vale, tr. J. Gros «(le cheval) Bayard est en marche, il (ou elle) est jaloux. Souvenir de la tragédie populaire «Ar pevar mab Amon (ou : Emon)» «Les quatre fils Aymon».
- BoioBoio
Bro-Boio : territoire de Locminé.
●(1913) DIHU 101/357note. Er hroag (lire : er hroah) e gonz berpet mod-boïo. ●(1936) DIHU 301/101. Oeit e oè d'unan ag el lein, ag er vro "boio", unan ag er loperhed-sé. ●(1947) BRMO 15. La région de Lanvaux reste pauvre : le terroir de Locminé ou "Bro-Boio" et celui de Grandchamp ou "Bro-Toul-Speg" sont des pays de vastes propriétés et de tenues à domaine congéable où pousse le mil, le seigle et le blé noir. ●29. Bro-Boïo. ●32. Bro Boio.
- boitboit
voir meitui
- boituboitu
voir meitui
- bojañigbojañig
m. (mobilier) Espèce de petite armoire pour le change des bébés.
●(1980) LLMM 201/269. Ar gwele-kloz e korn an oaled gant ur bank-tosel hag ur pres bihan war ur penn anezhañ : ur bojañig 'veze graet eus ar pres bihan-se, hennezh oa sañset da lakaat liboud ar babigoù.
- bojard
- bojardennbojardenn
f. –ed Femme sourde.
●(1980) LIMO 15 mars. ne ouian peb (lire : pet) bouar pe bouarenn, hanter-bouar, bojard pe bojardenn.
- bojardetbojardet
adj. Assommé (par la boisson).
●(1925) SFKH 14. er hlohour, bojardet get en ivaj. ●16. Er Hernèuad é tihun hantér bojardet berpet d'en ivaj.
- bokbok
voir pok .3
- bokañbokañ
v. pron. réfl. En em vokañ = (?) coquille pour en em vodañ (?).
●(1987) DBHB 154. great eur sklotur goad dirag an oaled, deom da helloud en em voka en-dro dezi.
- bokedboked
m. –où, bokidi (botanique)
I.
(1) Fleur.
●(1710) IN I 146. goude beza destumet divar ar boquejou ar gliz eus an Eê.
●(1838) CGK 30. en touez ar boqejo, eo bet flemmet gant un aër. ●(1867) MGK 114. Dre ar prajou war gant boked.
►sens fig.
●(1867) MGK 20. boked ar garantez / A vez, seul-vui eo koz, kaeroc'h kaera bemdez.
(2) Fleur de jardin.
●(1633) Nom 78a. Seruia : vn bouquet : vr bocquet.
●(c.1718) CHal.ms ii. Il a la manie des fleurs, tr. «ema é fantasi guet er boquedeu, n'endes quen albahen meit ar drou boquedeu.»
●(1856) VNA 105. Comment appelle-t-on cette fleur ? tr. «Péh hanhue e hrér ag er boquêt-cé ?» ●(1876) TDE.BF 61a. Boked, s. m., tr. «Bouquet de jardin et des champs ; pl. bokejou.» ●(1879) MGZ 250. eget n'ho deuz ar guenan da suna ar bokedou evit ober ar mel.
●(1904) DBFV 26a. boket, boked, bouked, m. pl. bokèteu, bokèdeu, bokèdi, tr. «fleur (surtout de jardin).» ●(1913) THJE 21. èl ma kenigér poketeu.
(3) Fleur d'arbre.
●(1633) Nom 75b. Cicer arietinum : pois ciches : pis cices, á vez boquedou ennè.
●(1744) L'Arm 115a. Eglantine, fleur de l'églantier, tr. «Boquêtte langroêss. m.»
●(1904) DBFV 26a. boket, boked, bouked, m. pl. bokèteu, bokèdeu, bokèdi, tr. «fleur (d'arbre).»
(4) Boked beuz : branche de buis.
●(1909) FHAB Ebrel 115. ar vugale vihan n'int ket deuet gant o bokedou beuz da glevet an Aviel Bleuniou ? ●(1982) TKRH 85. Na trist e kavan-me gwelout ar boked beuz binniget chomet da weñviñ (...) hep n'en dije nikun nerzh-kalon a-walc'h da vont da veuzañ gantañ o douaroù.
(5) Dañs ar boked : danse qui s'effectuait à l'occasion du mariage.
●(1963) TDBB 27. Dans ar boked / Peb hini gand e wreg (dance du bouquet-chacun avec sa femme) disait le précepte.
(6) Bouquet.
●(1710) IN I 95. anes quemeret en o dourn ur peder pe bemp fleuren da ober ur boquet anezo.
●(1856) VNA 105. Voilà un beau bouquet, tr. «Chetu ur boquêt caer.»
II.
(1) Bout en e voked : être dans la fleur de l’âge.
●(1907) DIHU 24/401 (G) I. Skolan. A pe oen mé bihan m'em boé un hoér a drihuéh vlé. E oé én hé boket; ur vrau e oé.
(2) Koant evel ur boked : très joli(e).
●(1924) LZMR 20 (Ki) J. Riou. Ur plac'hig flamm, gwerc'hez fur, koant evel eur boked.
(3) Bout bet ar boked : gagner.
●(1975) YABA 01.03 (Gi) J. Jaffre. Ziforian «Sivouplé» aveid ur wèh nen doè ket bet er boked.
(4) Lakaat ar boked en e leur :
●(1944) DIHU 392/62 (G) J. ar Marechal. A pe daù komz ag er famill-sé; klaskamb bepred en tu de lakaat er boked én hol leur-ni.
(5) Bleuñv, bokedoù ar garnel : (avoir) les cheveux gris.
●(1877) EKG I 180 (L) L. Inisan. D'ar mareou-ze, oa dija eat braz var he oad, ha bokejou ar garnel a c'holoe e benn, ar pez ne vire ket outhan da gaout ur galoun domm ha leun a nerz evit stourm ouc'h ar fals-kredennou.
●(1924) CDFi 29 mars 1. sonjal oun koz, bleun ar garnel war va fenn.
(6) Bokedoù ar vered : avoir les cheveux gris, signe de vieillesse. Cf. bleuñv, bokedoù ar garnel.
●(1950) LLMM 19/28 (T) *Jarl Priel. Bokedoù ar vered zo dija war ho penn, va moereb, ha ne gav ket din am bo kalz tra d'ober ganeoc'h.
- boked-aezboked-aez
m. (botanique) Primevère.
●(1732) GReg 754b. Prime-vere, plante, tr. «Van[netois] bocqedeëu a-hoüé.» ●(1744) L'Arm 306b. Primevere, tr. «Boquette à houé.»
●(1879) BLE 330. Primevère vulgaire. P. vulgaris. Hd., acaulis. Jacq. grandiflora. Lm.) Bokéd a houé.
●(1934) BRUS 267. Une primevère, tr. «ur boked ahoué, m.» ●(1935) DIHU 283/205. bokedeu ahoé ha pàu-iar é bleu.
- boked-an-Dreinded
- boked-an-hañvboked-an-hañv
m. (botanique) Primevère.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bokejo- (Bokedou) -an-hañv : bokedou-laez (unander : boked-an-hañv).
- boked-ar-chas-klañvboked-ar-chas-klañv
m. (botanique) Bryone.
●(1942) VALLsup 26a. Bryone, tr. «boked ar chas-klañv L[oeiz] ar Fl[oc'h].»
- boked-ar-sterenn-vras
- boked-bara-laezhboked-bara-laezh
m. (botanique) =
●(1913) ARVG Eost 191. bokedo bara-lêz, bokedo melen, bokedo glas-glizin ar c'heler.
- boked-branboked-bran
m. (botanique) = (?) boked-broan (?).
●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) boukidi bran = Kliked broan.
- boked-glas
- boked-hañv
- boked-koraizboked-koraiz
m. (botanique) Jonquille.
●(1936) IVGA 186. pennou aour ar jonkilhez, anvez ivez bokedou koraiz.
- boked-laezhboked-laezh
m. (botanique) Primevère Primula veris.
●(1876) TDE.BF 61a. Boked-leaz, s. m., tr. «Primevère, plante champêtre à fleurs jaunes, que les enfants aiment à cueillir sur les clôtures ou haies des champs, et à laquelle ils donnent, en Bretagne, le nom de bouquet de lait, boked-leaz.» ●(1879) BLE 330. Primevère vulgaire. P. vulgaris. Hd., acaulis. Jacq. grandiflora. Lm.) Bokédou-lez.
●(1934) BRUS 267. Une primevère, tr. «ur boked-leah.» ●(1972) BAHE 75/6-7. N’edo ket Flavius engortoz da gaout tommder evel en e vro, met kerse war-vat, evel ma vez lavaret, a oa bet gantañ, rak dre ma’z astenne an deiz, dre ma klouarae an aer, e veze un dudi arvestiñ ouzh ar begoù-douar o’n em wiskiñ a c’hlazur, a vokedoù-laezh, a vleunioù munut dizanav en e vro. ●(1980) MATIF 43. Boked laez, c’est la fleur de lait, la primevère.
●(2005) SEBEJ 71. (Ar Yeuc'h) les primevères, un peu partout, que nous appelions bouquets de lait, bouket lez.
- boked-laezh-ribodboked-laezh-ribod
m. (botanique) Jonquille.
●(1980) MATIF 43. Boked laez ribod, c’est la fleur de lait baratté, la jonquille, plus tardive (le lait frais a eu le temps d’aigrir).
- boked-Mahonboked-Mahon
m. (botanique) Giroflée de Mahon, Julienne de Mahon, mahonile (Malcomia maritima).
●(1939) DIHU 339/329. bokedeu Mahon doh treid er magoérieu.
- boked-naerboked-naer
m. (botanique) = (?).
●(1982) TIEZ I 226. La plante tachetée comme la vipère (bokejou naer) est une médecine contre les morsures des reptiles.
- boked-nevezboked-nevez
m. (botanique) Primevère Primula veris.
●(1876) TDE.BF 61a. Bokejou-nevez, s. pl. m., tr. «Primevère, plante.»
- boked-nozboked-noz
m. (botanique) Belle de nuit.
●(1732) GReg 506b. Jalap, ou belle de nuit, tr. «bocquedou-nos.»
- boked-penn-duboked-penn-du
m. (botanique) Asphadèle.
●(1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) boukidi penn-du = asphadèle.
- boked-sant-Jalmboked-sant-Jalm
m. (botanique) Jacobée, séneçon de Jacob Senecio jacobaea.
●(1732) GReg 506a. Jacobée, plante boiseuse qui fleurit fort blanc, tr. «Bocqedou Sant Jalm.»