Devri

Recherche 'bo...' : 1221 mots trouvés

Page 5 : de boked-sant-jozeb (201) à bolg (250) :
  • boked-sant-Jozeb
    boked-sant-Jozeb

    m. (botanique) Lis.

    (1896) GMB 368. En petit Tréguier (...) le lis s'appelle bokod zañd Jozeb parce que ce saint est représenté avec un lis à la main.

  • boked-sant-Julian
    boked-sant-Julian

    m. (botanique) Violette.

    (1931) VALL 785a. Violette, tr. «boked-sant-Julian V[annetais].»

  • boked-sant-Mark
    boked-sant-Mark

    m. (botanique) Lilas.

    (1941) FHAB Gwengolo/Here 89. (Tregon ha tro-dro) boukidi sant-Mark = lireu.

  • boked-sant-Weltaz
    boked-sant-Weltaz

    m. (botanique) Saxifrage.

    (1904) KZVr 348 - 10/07/04. Aiavokez, eur sort planten hanvet ivez «Bokejo sant Weltaz» ; armenia, e latin (Trég[uier]). ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Aiavokez, tr. «casse-pierre ; syn. bokejou sant Weltaz, T[régor] Even.»

  • boked-staoter
    boked-staoter

    m. (botanique) Fleur de pissenlit.

    (1732) GReg 725b. Pissenlit, ou dent de lion, plante purgative. sa fleur, tr. «Boqedou stauter

  • boked-tan-ar-purgator
    boked-tan-ar-purgator

    m. (botanique) Bleuet.

    (1942) VALLsup 21b. Bleuet, tr. «bokedou tan-ar-purgator pl. L[oeiz] ar Fl[oc'h].» ●(1980) MATIF 44. le bleuet, tr. « Boked tan ar Purgator ».

  • boked-tro-heol / boked-tro-an-heol
    boked-tro-heol / boked-tro-an-heol

    m. (botanique) Tournesol, héliotrope Helianthus anuus.

    (1710) IN I 118. o velet ar boquejou tro-heaul. ●(1732) GReg 490b. Heliotrope, ou tournesol, ou l'herbe aux verrues, tr. «bocqed tro-héaul. p. bocqedou tro-héaul.» ●932b. Tourne-sol, plante à fleur jaune, tr. «bocqedou tro-héaul

    (1870) FHB 292/244a. boketou tro an heaul hag hortauzit ken ledan hag dizeaulen un demezel.

    (1933) OALD 45/216. bokedou tro 'n heol.

  • boked-troad-ebeul
    boked-troad-ebeul

    m. (botanique) Violette.

    (1933) MMPA 76. eur vleuennig dister, glas evel an oabl ha ganti eur c'houez dispar ; he hano, bokedig troad-ebeul, e galleg, «violette».

  • bokedad
    bokedad

    m. –où sens fig. Florilège.

    (1909) NOAR iii. Eur bokedad gwerziou ha soniou koant.

  • bokedaj
    bokedaj

    m. Fleurs.

    (1904) DBFV 26a. bokèdaj, m., tr. «les fleurs.»

  • bokedek
    bokedek

    adj. Fleuri.

    (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 143. ar vorden boquedec en Ourougourou.

    (1931) GUBI 47. ur prad boketek. ●(1940) DIHU 350/123. liorhigeu bokedek.

  • bokedenn
    bokedenn

    f. –où Fleur de jardin.

    (1904) DBFV 26a. bokèten, f., tr. «fleur.» ●(1906) HIVL 80. en niù vokèten roz. ●(1924) ARVG Eost 180. Bokedenn a-bed / Na dalv ar brug ru.

  • bokederez
    bokederez

    f. –ed Bouquetière.

    (1931) VALL 76b. Bouquetière, tr. «bokederez pl. –ed

  • bokedet
    bokedet

    adj. Que l'on a fleuri.

    (1745) BT 330. unn hallebard boquættéd, tr. «une hallebarde fleurie.» ●(c.1785) VO 34. seiénnét ha boquettét.

    (1904) DBFV 26a. bokèdet, bokètet, adj., tr. «fleuri, émaillé de fleurs.» ●(1913) THJE 8. un hent plén ha boketet.

  • bokediñ .1
    bokediñ .1

    v.

    (1) V. intr. Fleurir.

    (1867) FHB 124/157a. o vokedi evel guez.

    (2) V. tr. d. Fleurir, décorer de fleurs.

    (1841) IDH 6. deja en ou dès boquettet ou hernér.

    (1934) BRUS 65. Fleurir (orner), tr. «bokedein.» ●(1974) YABA 20.07. bokedet er mangoérieu.

  • bokediñ .2
    bokediñ .2

    voir pokedal

  • bokedour
    bokedour

    m. –ion Bouquetier.

    (1904) DBFV 26a. bokèdour, m. pl. –derion, tr. «bouquetier.»

  • bokedourez
    bokedourez

    f. –ed Bouquetière.

    (1904) DBFV 26a. bokèdour, m. pl. –derion, f. éz, pl. ed, tr. «bouquetier.»

  • bokerezh
    bokerezh

    voir pokerezh

  • bokiñ
    bokiñ

    voir pokat

  • bokirinenn
    bokirinenn

    voir morgirinenn, pod-kirin

  • bokour
    bokour

    voir poker

  • Bokser
    Bokser

    m. –ed, –ion (histoire) Boxeur.

    (1903) LZBg Meurzh 51. èl guéharal er Voxered. ●(1907) KANngalon Gouere 444. Da vare brezel ar Vokserien. ●(1912) LZBl Genver 292. ho doa bet da c'houzanv euz a-berz ar Boxerien. ●(1927) LZBt Meurzh 60. ar Vokserien er Chin a oa tud fall evel an Dispac'herien en Frans.

  • boku
    boku

    m. (ornithologie) Cormoran.

    (1752) PEll 71. Bocu. Plur. Bocuet, Sorte d'oiseau de mer presque semblable au Cormoran.

    (1927) GERI.Ern 57. boku C[ornouaille] m., tr. «Sorte de cormoran.»

  • bol
    bol

    m. –où Bol.

    (1940) DIHU 352/146. boleu pri-guen.

  • bolad
    bolad

    m. –où Bolée.

    (1895) FOV 267. Kristol d'é gansortèd e genig ur bolad, tr. «Christophe propose un verre à ses camarades.»

    (1903) JOZO 49. deu volad chistr. ●(1904) DBFV 26a. bolad, m. pl. eu, tr. «verre, bolée (de cidre).» ●(1939) RIBA 65. Sukrein e hrér er boladeu. ●(1985) ADEM 12. (An Arradon) he bolad kafe àr an daol. ●(1970) GSBG 348. (Groe) dew vlaŋg ǝrvo:la bernič (= daou vlank ar volad bernig), tr. «deux sous le bol de patelles.»

  • Bolazeg
    Bolazeg

    n. de l. Bolazec.

    I. Bolazeg.

    (1865) FHB 29/225b. ilis Bolazec. ●(1890) MOA 19a. Bolazek.

    (1905) ALMA 65. Bolazec. ●(1913) PRPR 17. Skrignak ha Bolazek. ●(1922) BUBR 13/10. en tour berr Bolazek. ●(1924) EGRT 42. D'ar pemde e Bolazek. ●(1931) FHAB Genver 32. Da Volazec ha d'ar Fouilhez / E c'hellit mont gant levenez.

    II. Dictons.

    (1)

    (1941) SAV 20/10. Tud Plourac'h a lavar eus re Volazeg : Tud Bolazeg n'anavezont ket / Eur marc'h diouz eur gazeg / Nemet pa welont 'nê o pisat / Pe o kac'hat. ●(1990) SKVR 18/43b. E Bolazeg, n'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg.

    (2005) ARMEN 145/16a. En Bolazeg / N'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg / Ken o deva staotet pe gac'het. ●(2016) TELGR (19.07.2016) [48a]. en Bolazeg, n'anveont ket ur marc'h deus ur gazeg.

    (2)

    2005 ARME 145/16ab. En Bolazeg / 'Vez laket ar marc'h war ar gazeg / Hag en Plourac'h / Vez lakaet ar gazeg war ar marc'h.

    III. [Toponymie locale]

    (1922) BUBR 13/9. Salhokras, koat Trovoan, pa c’hon deut d’ho tiskar. / C’houi zo bodet’n eur broust war zinaou Lann Reskar.

  • bolbos
    bolbos

    coll. (entomologie) Mites.

    (17--) CBet 571. Ar busuc, ar bolbos, ar melvet, tr. «les vers de terre, les mites, les limaces.»

  • bolbosek
    bolbosek

    adj. Bosselé.

    (1942) VALLsup 23a. Bossela, tr. «bolbosek

  • bolboset
    bolboset

    adj. Cabossé.

    (1902) PIGO I 90. e gerzet losk, e zaoulagad dilontet ha dispered, e zrem bolboset ha drouklivet.

  • bolc'h .2
    bolc'h .2

    m. Concavité. Cf. 1. bolc’h-

    (1979) VSDZ 58. (Douarnenez) mag a ye ar sardin tre an tu-mañ e-barzh, ar roued a volc'he war an tu-se, a rae ur bolc'h hag al lost a teu war an tu-se, tr. (p. 222) «Si la sardine se maillait de ce côté-ci le filet s'incurvait et la queue ne restait pas en ligne.» ●336. (Douarnenez) bolc'h. m., tr. «Concavité du filet (lorsque la sardine maille du même côté.»

  • bolc'h- .1
    bolc'h- .1

    voir belc'h-

  • bolc'hadenn
    bolc'hadenn

    f. Action d’extraire la graine du lin en le piétinant. cf. belc’h-

    (1974) TDBP III 205. E Peurit e vez graet ur volc’hadenn euz ur frikadenn-volc’h, tr. « à Pommerit-Jaudy on nomme « bolc’hadenn » l’action d’extraire la graine du lin en le piétinant »

  • bolc'hañ
    bolc'hañ

    v. intr. Se bomber.

    (1979) VSDZ 58. (Douarnenez) mag a ye ar sardin tre an tu-mañ e-barzh, ar roued a volc'he war an tu-se, a rae ur bolc'h hag al lost a teu war an tu-se, tr. (p. 222) «Si la sardine se maillait de ce côté-ci le filet s'incurvait et la queue ne restait pas en ligne.»

  • bolchevik
    bolchevik

    m. –ed (histoire) Bolchévique. cf. bolchevist

    (1920) KZVr 362 - 08/02/20. kouezet ivez etre daouarn ar Volcheviked. ●(1936) BREI 450/1d. Pell warlerc'h ar volcheviked. ●(1957) AMAH 113. Deut on da Varsovia da gas da benn ur gefridi a-bouez evit ar Volcheviked.

  • bolchevist
    bolchevist

    m. –ed (histoire) Bolchévique. cf. bolchevik

    (1921) KANNgwital 229/330. mennoziou fallakr Bolchevisted ar Rusi.

  • bole
    bole

    m. & adv. –où

    I. (en plt des cloches)

    A. M.

    (1) Sonnerie, branle, volée de cloches, carillon.

    (1732) GReg 174b. Son de cloche en branle, ou à la volée, tr. «bole. p. boleou

    (1922) IATA 18. N'eo ket bet c'hoaz ar bole kenta. ●(1927) GERI.Ern 57. bole m., tr. «Branle (des cloches), volée, carillon.» ●(1936) FHAB C'hwevrer 50. An eil bole a oa o seni.

    (2) Seniñ d'ar bole : carillonner.

    (1874) FHB 515/355a. ar c'hleier bihan ha braz a zone d'ar bole.

    (3) Plantañ bole =

    (1911) SKRS II 199. kaer hen deuz chacha a bouez he zivrec'h ha planta bole er c'hloch, ne glev den ebet an distera trouz.

    B. Loc. adv.

    (1) War vole : en branle.

    (1874) FHB 500/236a. oll gleier Rom en em lakeas var vole.

    (1906) KANngalon Mae 104. Ar c'hleier var vole ho gale gant ho mouez lirzin. ●(1909) MMEK 33. oll gleier ar Folgoat a zo var vole. ●(1925) KANNgwital 275/4. ar c'hleier var vole a c'halv ar veleien da vont da zigemeret an eskibien. ●(1928) BFSA 125. Ar c'hleier a vez lakaet war vole en holl ilizou. ●(1949) KROB 20/16. Kaer en doa lakaat e gleier war vole. ●(1926) FHAB Here 393. Da zeg eur eman ar c'hleier war «vole» en o zour bras. ●(1938) FHAB Genver 12. Kerkent ha ma veze klevet ar c'hloc'h bras war vole.

    (2) E bole : en branle.

    (1909) NOAR 64. Dirdign ! Dirdign ! Dirdign ! Kloc'hig ar presbital eo a yoa e bole. ●(1911) RIBR 122. ar c'hleier en o c'haeran bole a gane en uhelder. ●(1911) SKRS II 199-200. kollet he vouez gant ar c'hloc'h braz, hag hen e bole koulzkoude.

    (3) A-vole-vann : à toute volée.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(sonner les cloches) à la volée. Milin.» ●(1950) KROB 31-32/17. e krogas ar c'hleier da zeni a vole-vann.

    II. sens fig.

    A. M.

    (1) Va et vient.

    (1964) BRUD 18/16. Setu ma tiroll e-kreiz ar youhadennou bole kamm-digamm ar skourjezenn. Bij... Bij... Bij !

    (2) Lakaat e bole : mettre en route (un moteur).

    (1948) KROB 3/16. eun tammig moteur, stag ouz an eskenn, da lakaat e bole.

    (3) Reiñ bole d'udb. : animer (un mécanisme).

    (1900) FHAB Genver 17. Ar rod vras ag a roe bole d'an oll rojou all.

    (4) Plantañ bole en ub. : faire marcher qqn.

    (1927) GERI.Ern 57. me 'blanto bole ennañ, tr. «je le ferai marcher.»

    B. Loc. adv.

    (1) A-vole : en bande.

    (1866) FHB 63/83a. ker buan a ma clefchont e oan er vro, e fellas d'ezho dont a vole em zy.

    (2) A-vole-vann : (Battants) grand ouvert.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vole vann, tr. «(ouvrir) à deux battants, grand ouvert. Milin.» ●savit ar porz-gwint a-vole vann, tr. «levez le pont-levis au grand ouvert, Milin.»

    III. F. Grand nombre.

    (1727) IN II (avis) vi. evel pa em bise da gombati ouz ur vole dud.

  • bolead
    bolead

    m./f. & adv. –où

    (1) M./F. Grand nombre.

    (1912) DIHU 89/161. é hes tu de dolpein, èl guéharal, bouléadeu tud. ●(1924) DIHU 162/192. deit ur vouléad tud. ●(1927) GERI.Ern 57. bolead m., tr. «grand nombre, multitude.»

    (2) Adv. A-voleadoù : en grand nombre, en foule.

    (1870) MBR 8. hag a bep korn e teuet a voleadou da c'houlenn kelenn digant-han, tr. «et de tous côtés on venait en foule pour le consulter.»

  • boleadenn
    boleadenn

    f. –où Volée de cloches, carillon.

    (1872) ROU 108b. Volée (son de cloche), tr. «boleadenn.» ●(1874) FHB 500/236a. eur voleaden a zigemer vad.

    (1949) KROB 15-16/13. Petra zo a nevez gant ar c'hleier ? Eur vadeziant eo ; eus ar Vereuri. Setu an trede boleadenn : eur paotr eo eta, rak evit ar paotrezed, ne vez nemet div voleadenn.

  • boleañ / boleat / boleiñ
    boleañ / boleat / boleiñ

    v.

    I. V. intr. Carillonner.

    (1868) FHB 154/399a. oll gleier Moscou a gomanse da volea. ●(1869) FHB 236/211a. a c'hleyer o son ; ne ket bolea eo a rent ; glas eo a verkent.

    (1934) FHAB 336. ar c'hleier a voleas epad eun hanter-eur !

    II. V. tr. d.

    (1) Sonner (les cloches) à toute volée.

    (1732) GReg 174b. Sonner les cloches à la volée, ou en branle, tr. «bolei ar c'hleyer. boleat ar c'hleyer.» ●876a. Sonner en branle, tr. «Bolei. boleat. pr. boleet [ar c'hléyer].»

    (1857) CBF 64. boleat ar c'hleier, tr. «Sonner les cloches à tout volée.» ●(1868) FHB 202/362a. cleier Sant Corintin, boleet evit an Anjelus. ●(1890) ARK 48. bolea ar c'hleier.

    (2) Carillonner, faire sonner en carillon.

    (1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «carilloner.»

    (3) Mettre en branle, agiter.

    (1927) GERI.Ern 57. bolea, boleat, boeli v. a., tr. «mettre en branle, agiter.»

  • boleat
    boleat

    voir boleañ

  • boled .1
    boled .1

    f./m. –où, bolidi

    I. Boule.

    (1633) Nom 118b. Globuli, claui : boutons, onfres : boule digou (lire : bouledigou), bouttounou munut.

    II. (armement)

    (2) Projectile de fronde.

    (1633) Nom 186b. Glans : boulet : boulet.

    (3) Balle de fusil, boulet de canon.

    (1659) SCger 12a. bale de Canon, tr. «boullet.» ●bale de plom, tr. «boulet plom.» ●16a. boulet, tr. «boulet.» ●(1710) IN I 199. ur voulet canol. ●(1732) GReg 780b. Bale-ramée, tr. «Boled pennecq. boled sparlet.» ●783b. La balle a rasé la corde, tr. «Trêmenet eo bet ar boled ê reçzed ar gordenn.» ●(1744) L'Arm 25a. Bale d'arme, tr. «Bolaitt.. ideu. m.» ●(c.1785) VO 93. Hèd un tènn boulèt peèlloh.

    (1838-1866) PRO.tj 175. Vel eur voulet, / Ar loënnic rous / A red. ●(1839) BESquil 465. ur garre torret dré ur bolèd canon. ●(1868) FHB 160/29b. aoun e-bed rak blonsadur ar boledou. ●(1878) EKG II 13. da glenka mad hor poultr hag hor boledou. ●(1889) ISV 195. a bell e ve lavaret e ve bet treuzet he daou zorn gant diou voulet. ●(18--) GBI II 42. Tric'houec'h bouled-rollet 'zo en-han, tr. «Il y est entré dix-huit boulets ramés.» ●(18--) GBI II 338. ober bouledo chadennet, tr. «fabriquer des boulets ramés.»

    (1904) DBFV 26a. boled, bouled, m. pl. eu, tr. «boule (de fer), balle, boulet.» ●(1907) PERS 284. ar bouleji tan o c'huital azioc'h da Baris. ●(1910) MAKE 36. poultr, draje ha boledou. ●(1911) SKRS II 254. Bouliji a gouez stank en dro dezhan. ●(1915) MMED 8. ar boledou a zute. ●37. bouliji bian ar fuzuillou o sutal hag ar bouliji bras o strakal. ●(1919) FHAB Here 116. boliji kanol hag an obuzou. ●(1927) GERI.Ern 57. boled m., tr. «Boulet ; balle.»

    (3) Boled kleuz : boulet creux.

    (1866) FHB 59/55a. bouliji cleuz, leun a vindrail. ●(1872) FHB 405/319a. pa goezo bouliji cleuz ar brusianed varnezho.

    (1906) KANngalon Du 252. setu eur vouled kleuz a kueza tostik dezho.

    III. (anatomie animale) Boulet.

    (1913) BOBL 27 septembre 458/2e. Al loen kezek (…). Ar bouliji na dleont ket beza anavezet pa zeller a-dreuz d'al loen, ha kentoc'h ar moustroad eun tam soupl.

    IV. Mont gant herr e-giz ur boled : aller très vite.

    (1914) (L) MAEV K. ar Prat 80. Hag an daou lapous da vont gant herr e-giz ur boled.

  • boled .2
    boled .2

    f. –où, -eier

    (1) Couvercle de marmite.

    (1744) L'Arm 83a. Couverture (…) D'un pot, tr. «Volette. f.»

    (1919) DBFVsup 9a. boled, f., tr. «couvercle (de marmite).» ●72a. voled (Cl[éguérec]), s., tr. «couvercle. V. boled

    (2) Battant, volet de fenêtre.

    (1744) L'Arm 27b. Batant fenêtre, tr. «Volêtt.. êdeu. f.»

    (1962) EGRH I 16. boled f. -où, -eier, tr. « volet (de fenêtre). »

    (3) (botanique) Nénuphar, bolet, bolette.

    (1744) L'Arm 252a. Nénuphar, le peuple l'appelle, Volet, Bolætt.. ædeu f.

    (1904) DBFV 26b. boled, f. pl. eu, tr. «nénuphar (l'A.).»

  • boled-glin
    boled-glin

    m. (anatomie) Rotule.

    (1744) L'Arm 342b. Rotule, tr. «Volætte-glin

    (1919) DBFVsup 9a. boled-glin, tr. «rotule. V. voled

  • boledig
    boledig

    m. Boulette, pilule.

    (1927) GERI.Ern 57. boledig m., tr. «boulette, pilule.»

  • boleiñ
    boleiñ

    voir boleañ

  • boleñch
    boleñch

    m. –où (pêche) Bolinche.

    (1979) VSDZ 90. (Douarnenez) ’mañ ar boliñchoù diouzhtu war o gorre ! tr. (p. 255) «on sort les bolinches !» ●(1985) GBDZ IV 6/20. boleñch [bↄ’lɛʃ:], tr. « blinche, filet tournant. » ●m. ar boleñch ’zo d’ar vag. ●pl. ar re ’n eus komañset gant ar boleñchou. ●Deut int a-benn da welar penn a benn ag ar c’hostez eo achu ganto gant o boleñchou, tr. « Ils ont fini par comprendre sur toute la côte que c’en est fini pour eux de leurs bolinches. »

  • bolenn
    bolenn

    f. –où Bol.

    (1890) MOA 145a. Bol, tr. «Bolenn, f.»

    (1907) PERS 311. prena eur volen nevez e plas ar skudel bri. ●(1910) EGBT 154a. bolen, tr. f. pl. nno, bol.» ●(1925) FHAB Mae 198. o c'hemmesket en eur volenn. ●(1927) GERI.Ern 57. bolenn f., tr. «Bol.» ●(1963) LLMM 99/268. Edo bremañ ar vaouez-se o tiskenn mate, evaj ar vro e bolennoù he c’houvidi.

  • bolennad
    bolennad

    f. –où Bolée.

    (1884) LZBt Meurzh 66. eur volenad riz.

    (1909) KTLR 72. eur volennad dour fresk. ●(1925) FHAB Mae 185. eva eur volennad kafe. ●(1941) ARVR 11/5b. eur volennad sistr.

  • bolg
    bolg

    s. –où (architecture) = (?).

    (1884) LZBt Meurzh 53. Ne van ken nemet ar mogerio ha bolgo ann ti.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...