Devri

Recherche 're...' : 811 mots trouvés

Page 4 : de refrein (151) à regez (200) :
  • refrein
    refrein

    s. (chant) Refrain.

    ●(1633) Nom 8b. Versus intercalaris : vers inseré, refrein de ballade : carm pe verset canet adarrè, an reffreïn ves an baladen.

  • refrenañ / refreniñ
    refrenañ / refreniñ

    v. tr. d. Refréner.

    ●(1575) M 973. Homan nedeu da quen, nemet de refrenaff, tr. «Celle-ci ne tend à rien d'autre qu'à la refréner.» ●(1612) Cnf 41. An action ves an pollution ennaff é unañ graet volonteramant, pé dré faut, ha negligeance da refreniff an drouc desirou, so pechet maruel.

  • refreniñ
    refreniñ

    voir refrenañ

  • refreskadur
    refreskadur

    m. –ioù Rafaîchissement.

    ●(1790) Ismar 531. el léh a refræscadur, a sclærdér, hac a beah.

    ●(1855) BDE 34. el leh a refrescadur, a sclerdér hag a beah. ●(1856) GRD 308. ne vanquehé quet a zesirein refrescadur, deustou ne hanàu quet er vamen deur précius péhani e hel en distannein.

    ●(1907) BSPD II 339. Er flammeu tan hun (lire : hum) chanjas aveit hon én ur refreskadur dudius. ●(1922) EOVD 63. édan hé barreu é teliamb klah refreskadur.

  • refreskat
    refreskat

    voir refreskiñ

  • refreskiñ / refreskat
    refreskiñ / refreskat

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Rafraîchir.

    ●(1633) Nom 162a. Aquiminarium, nasiterma : bacquet, cuuiere : vn plat bras, vnan da reffresquif an guin.

    ●(1659) SCger 100b. rafraischir, tr. «refresqui.» ●169a. refresqui, tr. «rafraichir.» ●(1710) IN I 112. refresqui e c'henou. ●(c.1718) CHal.ms iii. Rafraischir, tr. «fresquein, refresquein.»

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l 131. en doar, èl-cé douceit ha dalh-mad rafresquet. ●(1866) HSH 120. pehini he refresque er memes amzer ma torre ho sec'het.

    ►absol.

    ●(1633) Nom 134a-b. Lacus : vaisseau pour mettre la biere à raffraichir : vn vessel euit lacquat byer da refresquiff.

    (2) par ext. Renouveler.

    ●(1659) SCger 103b. renouueler, tr. «refresca.» ●(1792) CAg 102. Ind ë refresq é bassion !

    ●(1829) CNG 103. horros er Groéz hac en tauleu / E refresquai ol é oulieu. ●(1872) TIM 404. en oevreu-cé groeit liès e refresqua hag renehué er vertu-cé.

    (3) par ext. Raviver (une blessure).

    ●(1863) GOM 287-288. oc’h he zivisca hac evel ma yoa staguet he zillad oc’h he c’houliou, e refrescont he oll vleçou, hac e lequeont ar goad da redec eus a guement lec’h a so en he gorf.

    (4) sens fig. Rafraîchir (la mémoire).

    ●(c.1802-1825) APS 160. refresquein ém chonge er peh e gommançan ancoehat. ●(1879) GDI 18. Doué e vennas refresquat mimoér é bobl.

    II. V. intr. Rafraîchir.

    ●(1790) MG 188. er vertu de duèmmein ha de refresquein en un taul.

    III. V. pron. réfl. En em refreskiñ : se rafraîchir.

    ●(1824) BAM 70. pehini ne hallas quet obteni ur berad dour evit en em rafresqui.

  • refuj
    refuj

    s. Refuge.

    ●(1499) Ca 174a. Refug. g. refuge.

    ●(1659) SCger 102b. refuge, tr. «refuch.» ●108b. sauue-garde, tr. «refuch.»

    ●(1911) SKRS II 267. O Mari, refuj trugarezuz ar bec'herien baour.

  • refurm
    refurm

    m. –où Réforme.

    ●(1839) BESquil 633. Prenein e ras un ty aveit commance er refurme. ●laquat er refurme é mesque er venéh.

  • refurmiñ
    refurmiñ

    v. tr. d. Réformer.

    ●(1839) BESquil 633. refurmein hé Urh.

  • refuz .1
    refuz .1

    m. –où Refus.

    ●(1659) SCger 102b. refus, tr. «refus.» ●(1732) GReg 793a. Refus, denegation, tr. «Réüs. p. réüsou.» ●(17--) TE 6. anquinein é voès dré ur refus huerhue.

    ●(1872) ROU 99b. Refus, tr. «Revuz.» ●(1888) LTU 65. Den na c'hello ho reüz.

  • refuz .2
    refuz .2

    voir refuzañ

  • refuzadenn
    refuzadenn

    f. –où Refus.

    ●(1872) ROU 99b. Refus, tr. «revuzadenn.»

  • refuzañ / refuziñ / refuz
    refuzañ / refuziñ / refuz

    v. tr. d.

    (1) Refuser.

    ●(14--) N 371-374. Me meux forzet scler he guerchdet / Ha hy merch glan ha leanes / Refus a grae hi alies / Ameux dicourtes oppresset, tr. «J'ai outragé, hélas ! la pudeur / D'une religieuse ; Elle m'a repoussé plusieurs fois, / Et je l'ai brutalement violentée.» ●(1499) Ca 174a. Reffusaff. g. refuser. ●(1530) J p. 152b-153a. Nez refusif quet a netra / Da estrenua, na laca sy, tr. «je ne puis rien te refuser ; tu n'es pas un étranger pour moi, assurément.» ●(1575) M 91. An maru so quen comun, na refus nep vnan, tr. «La mort est si commune, qu'elle ne refuse personne.»

    ●(1659) SCger 102b. refuser, tr. «refus.» ●(1732) GReg 793a. Refuser, tr. «Réüsi. pr. réüset. (Van[netais] réüsein. refuseiñ.» ●(1767) ISpour 151. A pé refuser dré attahignage unn accord honnest.

    ●(1824) BAM 279. ar re a reüse, dre orgouill, oboissa d'ar Veleyen. ●(1872) ROU 99b. Refuser, tr. «Revuzi, (refuzi).» ●(1877) BSA 25. abalamour da betra e reüssemp ar memes enor da santes Anna. ●248. ne c'hell reuss netra. ●278. An ejennet arruet var beven an douar-se, a jome krenn a za, hag a reuze mont hirroc'h. ●(1883) MIL 38. Revus a rejont paea.

    ●(1907) PERS 133. n'hellas ket refus. ●(1911) SKRS II 265. sur oun ne revuzot ket. ●(1942) DHKN 70. Rahuiz ne hel ket, a pe ra kement-sé en tu dehon de chom un herrad én ti.

    ►[au passif]

    ●(1732) GReg 793a. Être refusé de quelque chose, tr. «Beza réüset gad ur re, eveus a un dra-bennac.»

    (2) Refuziñ a : refuser de.

    ●(1839) BEScrom 1. hag a vihannoh bout passet doh tud ingrat, n'ellet quet refuse a garein Jésus-Chrouist. ●(1854) PSA I 7. én ur refus, avel ma hramb aliès, a vout sclerdéret ar nehai. ●(1857) LVH 60. É caz mar dehai de hennen nezé refus ag er gobér ha mar hum aheurtehé d'hum genig.

    (3) Refuziñ ub. : refuser sa demande à qqn.

    ●(1829) HBM 13. Da c'houlen a zo re rêsonabl, eme ar Maro, evit da refusi.

    (4) Dénier.

    ●(1659) SCger 38b. dénier, tr. «refus.»

  • refuziñ
    refuziñ

    voir refuzañ

  • reg .1
    reg .1

    m. –où

    I. (agriculture)

    A.

    (1) Assolement.

    ●(1744) L'Arm 360b. Partage pour semer les differentes espèces, tr. «Réc.. égueu. m.»

    ●(1934) BRUS 278. L'assolement, tr. «er reg –eu.»

    (2) Reg-an-trevad : assolement.

    ●(1869) TDE.FB 65b. Assolement, terme d’agriculture, tr. « reg-ann-trevad » ●(1876) TDE.BF 540a. Reg-ann-trevad, s. m. C[ornouaille]. Assolement en agriculture, méthode pour tirer le meilleur parti des terres d’après le mode de culture » ●(1890) MOA 125b. Assolement, tr. «Reg ann trevad, m. (C[ornouaille]).»

    (3) Reg-an-trevad tri-bloaz : assolement triennal.

    ●(1869) TDE.FB 65b. Corn[ouaille]. L’assolement triennal, tr. « reg-ann-trevad tri bloaz »

    (4) Reg-an-trevad an eil goude egile : assolement alterné.

    ●(1869) TDE.FB 65b. L’assolement alterne, tr. « reg-ann-trevad ann eil goude egile T[régor] »

    (5) Cheñch ar regoù : dessoler.

    ●(1744) L'Arm 360b. Dessoler, tr. «Changein er régueu.»

    (6) Park e reg vat : champ qui a servi de pâture neuf années de suite.

    ●(1996) VEXE 154. eur park regl vad : cette expression désigne un champ qui a servi de pâture pendant neuf années de suite.

    B. Rayon, petit sillon.

    ●(1974) TDBP III 206. Sko ur baladenn douar amañ er reg, tr. « jette une bêchée de terre ici dans le rayon (le sillon) »

    II. (domaine maritime) Reg ar mor : rapport entre deux marées.

  • reg .2
    reg .2

    s. C'hoari reg : jouer à la marelle.

    ●(1982) PBLS 43. (Langoned) c'hoari reg, tr. «jouer à la marelle.»

  • reg-an-trevad
    reg-an-trevad

    voir reg .1

  • regal
    regal

    m. Ober ur regal : faire un bon repas.

    ●(1766) MM 47-48. edo oc'h ober eur regall / gant un trouncon bara segal.

    ●(1806) JOS 20. Oll e rejont gouscoude ur regal ar c'haerra.

  • regaladenn
    regaladenn

    f. =

    ●(1935) BREI 436/4a. da brena eun tamm regaladenn gant bilhed he Farizian. ●(1980) HYZH 136/62. (Treboull) an dra-se oa ur regaladenn, ur regaladenn, avaloù poazhet 'barzh ar forn.

  • regaliñ
    regaliñ

    v. tr. d.

    (1) (?) Payer (?).

    ●(1905) HFBI 158. Eném lakéat oun dioustu Yv, da régali ar pes am beus lakéat ober var dro da diégués.

    (2) Payer (un coup à boire).

    ●(1944) EURW I 163. pep kenvreur en doa urz da regali eur bannac'h d'eur c'hamarad ha ne oa ket ezel.

    (3) Payer à boire (à qqn).

    ●(1975) BAHE 87/10. regaliñ he fratikoù.

    ►absol.

    ●(1909) FHAB Mezheven 185. din-me eo regali. ●(1936) IVGA 25. Me 'zo va zro da regali !

  • regalis
    regalis

    m. (botanique) Réglisse.

    ●(1499) Ca 174a. Regalice. g. idem. ●(1633) Nom 104a. Clycyrrhiza, Scythica, radix dulcis : reclisse, regalisse, liquirice : regalis.

    ●(1732) GReg 795a. Reglisse, plante, tr. «Regalis.»

    ●(1847) MDM 242. eur bane tizan divar griziou treuziaud, pe regalis. ●(1870) FHB 292/244b. Kavout a reer ato er jardinou-ze, baljm, soc'h munud, kamailha, begar, citrouellez, tuellen ven (lire : huelen ven), lavand, regalis, betec daëlou job, a behini ar greunn a servich da ober chapeledou.

    ●(1936) LVPR 91. e sav broustou regalis. An drailhou gwez-se, na dalvezont, kouls lavaret netra. ●(1955) STBJ 134. tammou rigaliz.

  • regañ
    regañ

    voir regiñ

  • regargañ
    regargañ

    v. tr. d. Trop charger.

    ●(1659) SCger 113a. souler, tr. «regarga.»

  • regarzherez
    regarzherez

    f. –ed Femme effrontée.

    ●(1744) L'Arm 182a. Harangere, tr. «Regarheréss.»

    ●(1904) DBFV 194b. regarheréz, f. pl. ed, tr. «harengère, effrontée.» ●(1907) VBFV.bf 65a. regarheréz, f. pl. ed, tr. «effrontée.»

  • regarzherezh
    regarzherezh

    m. Raillerie.

    ●(1792) CAg 67. Ind er stacg doh ur pilere / Guet dejann ha goapereh : / Ha Jesus quen dambonær / E souffr' hou regarhereah.

    ●(1904) DBFV 194b. regarhereh, –reah, tr. «rage, fureur, raillerie, outrage.»

  • regarzhiñ
    regarzhiñ

    v. tr. i.

    (1) Regarzhiñ gant ub. : railler qqn.

    ●(1767) ISpour 414. intt hou rebreiche, int é regarh guet-t'ai, int ou anjulie. ●(1790) Ismar 189. bugalé é tisprisein ou zad hac ou mam e (lire : é) regarh guet-'ai.

    ●(1856) GRD 115. Guet pihue é vé noézet, regarhet er peur ?

    (2) Regarzhiñ da ub. : se jeter sur qqn.

    ●(1904) DBFV 194b. regarhein, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, s'attaquer (de, à vers).» ●(1907) VBFV.bf 65a. regarhein de, v. n., tr. «se précipiter, s'élancer, se jeter sur.» ●(1925) VINV 57. ha ean regarhet d'ein get selleu divalaù.

    (3) Regarzhiñ ouzh ub. : se jeter sur qqn.

    ●(1856) GRD 175. eid un distérran tra e arrihue guet-hai, ind e saill hag e regarh doh ou nessan èl châss clan guet en arrage.

  • regas .1
    regas .1

    m. –où Dispute.

    ●(1744) L'Arm 112b. Dispute, tr. «Rigueasse.» ●253b. Noise, tr. «Riguiasse.»

    ●(1907) VBFV.bf 65a. regas, m. pl. eu, tr. «dispute, noise.» ●(1910) ISBR 142. hag e zas de ben a achiù er regas. ●169. Elsé e oé bet dihan alkent d'er regas hir-sé.

  • regas .2
    regas .2

    v. tr. d. Chasser, expulser (qqn).

    ●(1896) HIS 99. Regaset e oé Jésus ag é vro ; éan e zas nezé de chom devat en arvorizion. ●116. Jésus e regas er goal-spered. ●(1896) HISger 4. Regas, tr. «chasser.»

    ●(1904) DBFV 194b. regas, v. a., tr. «chasser, expulser (H. s. 99, 116).»

  • regas .3
    regas .3

    v. tr. d. Surmener.

    ●(1732) GReg 897a. Surmener un cheval, tr. «Re gaçz ur marc'h.»

    ●(1872) ROU 83b. Epuiser, tr. «Re-gass, qui veut dire aussi pousser à-bout.»

  • regas .4
    regas .4

    voir regasal

  • regasal / regasiñ / regas
    regasal / regasiñ / regas

    v.

    (1) Se disputer.

    ●(1744) L'Arm 112b. Disputer, tr. «Rigueassein ou sale.» ●(1767) ISpour 292. à pé zet dehi [d'enn Overenn] énn ur regueassal. ●(1790) MG 122. ur vandèn mèrhèt youanq, ha liès mat pautrèt guet-t'ai, e yei ul leàu pé dihue é perhindæd, en ur reguêssal, en ur hoarhein. ●(1790) Ismar 307. a pe zét dehi [d'en Ilis] en ur reguêassal.

    ●(1907) VBFV.bf 65a. regasal, –ein, v. n., tr. «disputer.»

    (2) Battre la semelle.

    ●(c.1718) CHal.ms i. battre la semelle, tr. «redec bro, ober hir beig' ar-droet, Rigassal, batteur de semelle rigassour.»

  • regaser
    regaser

    m. –ion

    (1) Celui qui bat la semelle.

    ●(c.1718) CHal.ms i. battre la semelle, tr. «redec bro, ober hir beig' ar-droet, Rigassal, batteur de semelle rigassour.»

    (2) Querelleur.

    ●(1934) BRUS 200. Un querelleur, tr. «ur regasour –erion.»

  • regaserezh
    regaserezh

    m. –où =

    ●(1767) ISpour 58. d'er hcrolleu ha regueassereaheu.

  • regaset
    regaset

    adj. Poussé à bout.

    ●(1872) ROU 96a. Poussé, à bout, tr. «Re gassed.»

  • regasiñ
    regasiñ

    voir regasal

  • regat
    regat

    v. tr. d.

    (1) Labourer légèrement.

    ●(1575) M 1003-1004. An nep en deffe quet, amprestet à prêt mat, / Chatal é amesec, hoantec eguyt reguat, tr. «Celui qui aurait emprunté de bonne heure / Du bétail de son voisin, le désirant pour faire un premier labour.»

    (2) Égaliser (la terre).

    ●(1984) EBSY 357. (Sant-Ivi) regat an douar, tr. «égaliser la terre.»

  • rege
    rege

    s. Haquenée.

    ●(1499) Ca 174a. Regue et hacane tout vng ibi vide.

  • regedenn
    regedenn

    voir regezenn

  • regemer
    regemer

    v. tr. d. Reprendre.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 83. hun amièd a regueméras hardéhtæt. ●(1861) BSJ 11. Hag un tamig goudé, er Profæt e reguemér er gonz. ●138. Eurus ous-té, Simon, mab Jonas, e regueméras Jesus. ●231. ean e regueméras er gonz.

  • regenn
    regenn

    f. –où

    (1) Rang.

    ●(1879) ERNsup 166. rigenn, rang, Trév[érec]. ●(1896) LZBt Meurzh 33. a bep tu d'in eur rigen zoudarded.

    ●(1903) MBJJ 29. Neuze en em hadlakomp da gerzet war diou regen. ●(1910) MBJL 70. regenno tier ru. ●(1920) KZVr 361 - 01/02/20. regen, rigen, tr. «rangée.» ●(1924) BILZbubr 43-44/1021. war ar regenn diwea. ●(1963) LLMM 99/263. a-dreñv div regennad soudarded war var da semplañ dindan bouez o zok arnoù.

    (2) Regenn ar blev : raie des cheveux.

    ●(1499) Ca 174a. Reguenn an bleu. l. hoc discrimen / inis. ●(c.1500) Cb. Reguenn an bleu. alias diforch. l. hoc discrimen / inis.

    ●(1931) VALL 618a. Raie des cheveux, tr. «regenn f.»

    (3) (agriculture) Andain.

    ●(1942) VALLsup 8b. Andain, tr. «regenn T[régor] f.»

    (4) Ce que raconte qqn.

    ●(1943) TRHS 19. hervez regenn ar re gozh, abred pe ziwezhat e vez lonket ar volkan gant ar mor.

    (5) Comptine.

    ●(1955) STBJ 159. Pa veze grignous ma breudeur bihan, e kane pe e tibune ma mamm, pe ma maeronez, regennou ar seurt-mañ da c'hlochat dezo. ●187. e tibunen dezo a-wechou ar regenn-mañ a oa bet desket din gant ma maeronez. ●(1956) LLMM 58/45. daoust ma'z eo disheñvel an tammig regenn-mañ diouzh ur c'hrennlavar.

  • regennad
    regennad

    f. –où

    (1) Rangée.

    ●(1879) ERNsup 166. regennad, rigennat, rangée, Trév[érec]. ●(1896) GMB 570. pet[it] tréc[orois] regennad, rigennat rangée.

    ●(1902) PIGO I 38. A bep tu d'ean e welaz diou regennad tud. ●(1903) MBJJ 21. eur regennad runio gweennek. ●(1905) BOBL 10 juin 38/2b. e listri a oa an eil var lerc'h egile o vond, en eur regennad. ●(1910) MBJL 81. eur regennad we. ●104. regennado kadorio. ●(1919) BUBR 4/106. eur rigennad boulejou 88 o koueza. ●(1936) BREI 457/2a. Eur regennad sac'hadou gwiniz.

    (2) Tapout ur regennad : chuter lourdement.

    ●(1934) BRUS 218. Une chute, tr. «ur regennad (étendre entièrement).» ●(1976) LIMO 24 juillet. bout tapet ohpenn ur regennad. ●Regennad, tr. «lourde chute.»

  • regennañ / regenniñ
    regennañ / regenniñ

    v. tr. d. (agriculture) Faire les aindains.

    ●(1942) VALLsup 8b. Faire les andains, tr. «regenna (de foin foenn) ; regenni.»

  • regennerez
    regennerez

    f. –ed = (?) Bavarde (?).

    ●(1942) VKST Du/Kerzu 192. – Mamm, me'zo o vont d'an ti all. –D'obeer petra adarre d'an ti all, regennerez ?

  • regennet
    regennet

    adj. Rangé, en rang(s).

    ●(1910) MBJL 66. En heman ec'h ê izel an tier : daou estaj d'ar muian. Regennet int evel eur voger hag oll hanval an eil ouzh egile. ●129. 10.000 bugel regennet.

  • regenniñ
    regenniñ

    voir regennañ

  • regentat
    regentat

    voir regentrat

  • regentrat / regentat
    regentrat / regentat

    adj. & adv. cf. kentrat & re-

    (1) Adj. Prématuré.

    ●(1931) VALL 586a. Prématuré, tr. « re-gentrat. » ●(1968) OGAD 362. He dremmig lent ha disneuz / O c’hedal gant hirnezh an Nevez-hañv / Gant mousc’hoarzh kizidik ur bugel klañv / Bleuñvennig regentat !

    (2) Adv. Prématurément.

    ●(1931) VALL 586a. Prématurément, tr. « re-gentrat. »

  • regester
    regester

    m. –ed (religion) Sacristain.

    ●(1867) BUE 105. regester iliz vraz Landreger.

    ●(1935) ANTO 48. kaozeal fraez a rae, ne droe ket e deod e-goullo, evel hini Gwill-Vras, ar regester (sacristain) d’al lun ar beure.

  • reget
    reget

    voir redek

  • regez
    regez

    coll. Braises.

    ●(1499) Ca 174a. Reguez. g. bresse.

    ●(1659) SCger 169a. reguezen p. reguez, tr. «braise.» ●(1732) GReg 114a. Braisier, brasier ardent, tr. «Reguezenn. p. reguez.» ●115b. Brasier, la braise du feu, tr. «Reguezen. p. reguez.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...