Devri

Recherche 'ta...' : 904 mots trouvés

Page 4 : de tagosek (151) à taker (200) :
  • tagosek
    tagosek

    adj. Trapu.

    ●(1931) VALL 753a. Trapu, tr. «T[régor] tagosek.»

  • tagosenn
    tagosenn

    f. Arbre étêté.

    ●(1931) VALL 276b. arbre étêté, tr. «T[régor] tagosenn f.»

  • tagosennek
    tagosennek

    adj.

    (1) (Arbre) étêté.

    ●(1931) VALL 276b. étêté adj., tr. «T[régor] tagosennek.»

    (2) Trapu.

    ●(1931) VALL 753a. Trapu, tr. «T[régor] tagosennek.»

  • tagosennet
    tagosennet

    adj. (Arbre) étêté.

    ●(1931) VALL 276b. étêté adj., tr. «T[régor] tagosennet.»

  • tagosenniñ
    tagosenniñ

    v. tr. d. Étêter.

    ●(1931) VALL 276b. Éteter, tr. «tagosenni T[régor].»

  • tagus
    tagus

    adj.

    (1) (Voix) qui s'arrête.

    ●(1879) ERNsup 167. tagus, (voix) qui s'arrête, T[ré]vérec, Gur[unhuel].

    (2) Accrocheur.

    ●(1910) MBJL 305. Pevien Jerusalem a zo klaskerien an darn-vuian anê (…) Ha pegen taguz int ! (…) bepred e talc'hfont da heuilh anoc'h.

    (3) Âcre.

    ●(1744) L'Arm 6a. Acide, tr. «Taguss.» ●Acre, tr. «Taguss.» ●15b. Apre, pour le goût, tr. «Taguss.» ●(1752) PEll 853. Tagus, tr. «ce qui prend à la gorge, acre.»

    ●(1876) TDE.BF 600b. Taguz, adj. V[annetais], tr. «Acre, âpre, parlant de certains fruits.»

  • tagusadur
    tagusadur

    m. Âcreté.

    ●(1744) L'Arm 6b. Acidité, tr. «Tagussadur. m.» ●Acrimonie, tr. «Tagussadur.» ●15b. Apreté, pour le goût, tr. «Tagussadur. m.»

  • Taig
    Taig

    n. de p. Diminutif de Fañch. (blason populaire) Taiked : surnom des habitants de Plouhinec (29).

    ●(1986) HYZH 169/153. Taiked : les Plouhinecois (de Taig, prénom courant).

  • tailh .1
    tailh .1

    f./m., adv., prép., & conj.

    I. F./M.

    (1) Taille, coupe.

    ●(1499) Ca 192b. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●(c.1500) Cb. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●g. taille de boys. b. taill prenn. ●(1521) Cc. Taill. g. taille. l. hec taillia / e. ●g. taille de boys. b. taill prenn.

    ●(1732) GReg 902a. Taille, coupe de bois, tr. «Tailh.» ●Acheter la taille d'un bois, tr. «Prena an tailh eus a eur c'hoad.»

    (2) Apparence, air.

    ●(1659) SCger 94b. le port d'vn homme, tr. «an taill vn den.» ●(1732) GReg 391b. Un homme de bonne façon, tr. «un dèn a dail.» ●589b. Il a un air magistral, tr. «Un dailh a vœstr a so gandhâ.» ●(1752) BS 424. an ær, an dail anezàn, e gomsou, e fæçon.

    ●(1880) SAB 20. lacaat ar c'horf en un daill deread. ●21. kemeret un daill vodest.

    ●(1956) LLMM 58/14. Diouzh an dailh anezhañ e verzen fraez ha splann e oa gwall nec'het va c'hañfard.

    (3) Taille, stature.

    ●(1732) GReg 902a. Taille, stature, tr. «Tailh.» ●Il est d'une belle taille, tr. «Eus a un dailh vrao eo.»

    (4) Moyen.

    ●(17--) FG II 64. ha n'euz moïen, n'euz ked a dail d'ho dizout.

    (5) Echu an dailh ! : le travail est fini !

    ●(1931) VALL 753b. (enfin) le travail est achevé ! tr. «echu an dailh ! popul.»

    (6) Aze emañ an dailh : là est la question.

    ●(1954) VAZA 173. Ac'hañn emezon, aze 'ta emañ an dailh ?...

    (7) Danger, risque.

    ●(1847) BDJ 203. mar deus (...) tail bras da bec'hi. ●(1866) FHB 57/40a. Kerkent, ha n'eus forz pe daill a ioa evintan da derri he c'houzoug, e laca en he benn mont da guerc'hat eus ar frouez-se.

    (8) [après un adj. au comp. sup.] Un tailh : de beaucoup.

    ●(1893) IAI 226. Sioulloc'h eun taill oa bet an Dispac'herien epad ar c'holera.

    (9) Tapout e dailh : convenir parfaitement.

    ●(1888) SBI II 180. Met ezom 'm ije eur spontail, / Da ober ze tapfes da daill, tr. «A moins que je n'eusse besoin d'un épouvantail : / C'est de quoi tu pourrais servir à merveille.»

    (10) Gouzout na tailh na bailh : ne rien savoir du tout.

    ●(1954) VAZA 181. Na tailh na bailh ne ouie kennebeut all diwar-benn ar seurt traoù.

    (11) Gouzout na tailh na bailh : n'avoir pas de mesure.

    ●(1978) PBPP 2.1/47. (Plougouskant) Ne oar na tailh na bailh, tr. «elle n'a pas de mesure.»

    (12) Bezañ en tailh da : être en capacité de.

    ●(1963) LLMM 99/266. en tailh e veze, hep koll amzer da gouchañ, d’ober gant pep tenn pistolenn un toull e kreizig-kreiz ar bihanañ pezh moneiz.

    (13) (médecine) Taille.

    ●(1732) GReg 902a. Taille, terme de chirurgie, tr. «Tailh.» ●Il a souffert la taille, & on lui a tiré la pierre de la vessie, tr. «Græt eo bet an tailh dezâ, ha tennet eus e vezeguell ur mæn-gravell.»

    (14) [au plur.] Façons, manières.

    ●(1931) VALL 290a-b. (faire) des façons, tr. «tailhou.»

    II. Adv.

    A. A-dailh.

    (1) Bien.

    ●(1867) FHB 130/206a. paket ounn bet a daill ha ne vezinn mui. ●(1876) TDE.BF 601a. A-daill, tr. «de la bonne manière.»

    (2) Épith. Parfait, qui convient.

    ●(1846) BAZ 241. eur marc'h a daill hac harnezet caer. ●(1862) JKS 239. Goulenn a reer hag hen zo (…) eunn den a daill ha desket kaer.

    B. Loc. adv.

    (1) Hervez an dailh : en apparence.

    ●(1907) DIHU 24/couverture v. Revendaill = (revé en daill) probablement ; il faut croire que... ●(1914) DIHU 108/82. Revendaill memb é hes ur bochad én hor bro. ●(1931) VALL 804. en apparence, tr. «hervez an dailh.»

    (2) En dailh : comme.

    ●(1846) BAZ 22. beva gant-ho en daill ma voa. ●(1880) SAB 213. en daill ac en doare m'eo red.

    (3) En dailh-se : comme ça, ainsi.

    ●(1752) BS 792. e drugarecât da veza e affliget en dail-se.

    ●(1836) FLF 2. En dra ebatent en dail-ze. ●(1859) BAB 12 a viz Du. En dailh-se 'mañ an dud. (d'après SAV 20/7.)

    (4) En dailh-mañ : comme ceci, ainsi.

    ●(1836) FLF 2 (d’après SAV 20/7). En dra ebatent en dail-ze. ●(1859) BAB 12 a viz Du. En dailh-se ’mañ an dud.

    (5) En dailh all : autrement.

    ●(1904) SKRS I 80. hag, en daill all, n'e ket bolontez vad a vank dezho.

    (6) En-tailh : assurément, sûrement.

    ●(1942) VALLsup 12. Assurément ! Je le crois bien, tr. «(souv. iron.) en-tailh !» ●(1962) EGRH I 76. en-tailh adv., tr. « sans doute, probablement. » ●(1982) ENEU 24. (Eusa) Ablamour ma eo eun enezenn eo e-kreiz ar mor teil. ●25. teil : enteil a vez lavared a-wechou, a zinifi «emichañs».

    III. Loc. prép. E-tailh da.

    (1) À la façon de.

    ●(1876) TDE.BF 601a. E-taill d’ann anevaled, tr. «à la façon des bêtes.»

    (2) En danger de.

    ●(1659) SCger 57b. il ne s’est guere fallu qu’il ne soit mort, tr. «etail e bet da veruel.» ●173b. e taill ema da veza crouguet, tr. «il est en danger d’estre pendu.» ●(1732) GReg 242b. Il a été en danger de mourir, tr. «bez’ e bet ê tailh da goll e vuëz.» ●Se mettre en danger de, tr. «En hem lacqât ê tailh da.»

    ●(1876) TDE.BF 601a. E-taill da vervel, tr. «en danger de mourir.»

    (3) Sur le point de.

    ●(1659) SCger 114b. sur le point, tr. «etaill da.»

    ●(1877) BSA 171. Ep sonjal discuiza an disterra, ec’h en em laca ractal e taill da zistrei.

    (4) En état.

    ●(1846) BAZ 13. kentre ma clevas ar Sant an urz, en em lacaas e taill da zisken.

    IV. Loc. conj. En dailh ma : comme.

    ●(1752) BS 23. ne gaver quet guel evit beza gant-o en dail ma voa.

    ●(1880) SAB 48. Pa lacaer ar c’horf en daill m’eo dleed.

  • tailh .2
    tailh .2

    f.

    (1) (anatomie) Tailh ar fri : cloison nasale.

    ●(1633) Nom 19a. Interfinium, isthmus, imbrex narium : la taille des narines : an taill á toull an diufron, an taill an fry.

    (2) Vanne d'écluse.

    ●(1925) FHAB Ebrel 157. Neuze e serras an dailh kloz ha kerkent an dour a greskas hag a c'holoas ar vein. ●(1925) FHAB Mae 176. Sav an dailh eta, miliner!

  • tailh .3
    tailh .3

    m. –où Impôt, taille.

    ●(1575) M 1090. Ho debaill dre taillou, tr. «Les grèvent d'impôts.» ●(1633) Nom 203b. Indictio, collatio, collecta : taille : taill.

    ●(1732) GReg 902a. Taille, subsides que le tiers état païe au Roi, tr. «teilh. p. teilhou. tailh. p. tailhou.» ●Mettre la taille, tr. «diaseza an dailh.»

    ●(1824) BAM 78. an taçzou, an taillou. ●(1847) MDM 386. diazezerez an taillou. ●(1847) FVR 220. Ann taillo, a oa gwiriou pere a zavet diwar bep seurt traou, evel ma rear hizio diwar an tiez, ar prenestrou… ●(1876) TDE.BF 601a. Taillou, s. pl. m., tr. «Impôts, contributions, ce qu’on appelait autrefois en France, la Taille.» ●(1883) MIL 27. An taillou a izellea muia ma c’helle. ●(1894) BUZmornik 223. Poania a rea ive da skanvaat ann taillou. ●286. karget da ziazeza ann taillou.

    ●(1905) KANngalon Eost 479. An taillou (...) ne vezint ket skanveat begad ebed. ●(1913) KANNgwital 122/240. paea taillou ha deveriou a bep seurt. ●(1915) HBPR 110. na baïnt foncher na tail ebet. ●(1925) BUAZmadeg 255. Guelet a reer alies kalz dislealdet, e diazez an taillou, hag er rollou. ●(1942) LANB 30. Rollerien ha dastumerien an tailhou.

  • tailhadiñ
    tailhadiñ

    v. Taillader.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Il est plus sur de pointer que de taillader, tr «suroh é picquein, broudein, aueit Tailladein.»

  • tailhadur
    tailhadur

    m. –ioù

    (1) Taille.

    ●(c.1500) Cb 75b. [emboudenn] inctio / onis. ga. ensceure ou incision. b. tailladur. ●(1633) Nom 15b. Præsegmen vnguium, resegment : la taillure des ongles : trouchadur, pe tailladur an iuinou.

    (2) Résultat de la taille.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. Taillade, tr. «un troh, Tailladur.»

    ●(1818) HJC 323. taullet ir méz, èl en tailladur ag er raisinen.

    (3) Taillade.

    ●(1732) GReg 902a. Taillade, fente au corps, aux manches d'un pourpoint, tr. «Tailhadur. p. tailhaduryou.»

    (4) Balafre.

    ●(1732) GReg .902a Taillade, balafre, tr. «Tailhadur. p. you.»

  • tailhañ .2
    tailhañ .2

    v. tr. d.

    I.

    (1) Former, façonner.

    ●(1880) SAB 25. renked deread gant an Iliz, tailled ganti en doare m'eo dleed.

    (2) absol. (pêche) =

    ●(1944) GWAL 165/308. (Ar Gelveneg) A-raok dresañ [rouedoù], dav eo tailhañ ; toulloù ar roued a rank bezañ tailhet mat, da lavarout eo, kempennet dre droc'hañ an tammoù roget, ha diaesoc'h eo tailhañ eget dresañ : «tailhet t'eus ? Klask ar penn-stag ha labour d'ei !»

    II.

    (1) Tailhañ korreenn da ub. : voir korreenn.

    (2) Tailhañ ur boned da ub. : voir boned.

  • tailhañ / tailhiñ .1
    tailhañ / tailhiñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Tailler, couper (arbres, etc.).

    ●(1499) Ca 192b. Taillaff g. tailler coupper. ●(c.1500) Cb. g. tailler en pierre ou en metal. b. taillaff e mean pe e metal. ●(1576) Gk II 124. An librer rac mys n'en deuex deuruezet taillafu diphtongou, ha cal a lizerennou aral. ●(1633) Nom 5b. Scapellum, scriptorius cultellus, graphiarius gladiolus, scalprum librarium : vn caniuet, ou trenche plume : vn ganifet, ganiff, da taillaff plü. ●96a. Arborem in pulpam cædere : tailler ou scier l'arbre en longueur : taillaff pe esquennat an guezen drè è hèt. ●182a. Ferramentum conciforium : ce qui taille les cornes des cheuaux : an hiny á taill carnou rounçeet, raclerefs.

    ●(1710) IN I 17. deüet eo an amser da ziscoultra ha da dailla ar guez hac ar guiny. ●(1732) GReg 902a. Tailler, couper, tr. «Tailha. pr. tailhet. Van[netois] tailheiñ.» ●960a. Tailler la vigne, tr. «Tailha ar guïny.» ●(17--) VO 43. dehuë hac oulm taillet hac arranquét.

    ●(1838) OVD 16. mal-é diorblein ha taillein er gùé. ●(1866) FHB 81/227b. tailla ar guez frouez.

    ►absol.

    ●(1633) Nom 193b. Cæsim ferire : batre, couper & tailler : squeiff, cannaff, trouchaff, labezaff, taillaff á pezyou. ●310a. Sculptor : tailleur, graueur : vn sçultor (lire : scultor), vnan a taill hac a engraò.

    (2) Imiter, singer, contrefaire.

    ●(1790) MG 244. ér sort tiér-ze é taill en diaul é væstr. ●(1792) HS 33. hi e gommançass memp taillein er vestréze.

    ●(c.1802-1825) APS 157. peré e tail hou doctoret. ●(1838) OVD 196. A viscoah é hroér goap ag er goh tud, a pe glasquant taillein er ré coënte. ●(1856) VNA 153. à faire les grands messieurs en ville, tr. «é taillein en duchentil vras é kér.»

    (3) Tailhiñ àr ub. = (?).

    ●(17--) TE 104. Gùerço erhoalh, e larént-int, é taillant ou méstr ar-n'amb, ha mall-é dehai cessein a hun tirantein.

    (4) Rationner.

    ●(1849) LLB 1180. Taillein e hrer er foen, er ranjot zou goulé.

    ► absol.

    ●(1790) MG 264. p'em bezai bet er galon de daillein dehai.

    ●(1958) BLBR 114/2. Peb tra, koulz lavared, a oa diank, ar hig, ar bara, ar sukr a veze tailhet.

    (5) Tailhiñ al lez : faire la cour.

    ●(1744) L'Arm 12b. Faire l'amour, tr. «Taillein ell liss.» ●(1767) ISpour 98. Ne laqueit jamæss rai hou chonge guet hanni, é sigur taillein el liss. ●(1790) Ismar 136. ne laquet jamæs hou chonge guet hanni é sigur taillein el lis. ●(1790) PEdenneu 89. Mar e hoès int lausquét de daillein er liz.

    ●(1856) VNA 155. que je perdisse le temps à vous faire ma cour, tr. «ma collehen en amzér é taillein el lis d'oh.»

    II. V. pron. réfl. En em dailhiñ =

    ●(1767) ISpour 299. Unan é oulenn vaillantiss ha yéhet, éit hum daillein er bétt. ●(1790) Ismar 458. goulèn vaillantiss, yéhæd eit hum daillein ér béd.

  • tailhant
    tailhant

    m. Tranchant.

    ●(1633) Nom 183b. Acies cultri : le fil, le trenchant ou taillant du couteau : an trouch pe'n taillant ves á vn coutell. ●193a-b. Punctim ferire : d'estoc, non de taille : coumbaiff (lire : coumbatiff) á taollyou entocq, ha noun pas ha taollyou taillant.

  • tailhanter
    tailhanter

    m. –ion Taillandier.

    ●(1732) GReg 902a. Taillandier, ouvrier qui travaille en fer, ou en fer blanc, tr. «Tailhander. p. tailhandéryen.»

  • tailhavel
    tailhavel

    m. (marine) Taillevent.

    ●(1979) VSDZ 48. (Douarnenez) An treizhour noe graet deomp an dorn da deurel an tailh-avel el laez, tr. (p. 212) «Le passeur nous avait aidé à hisser le taille-vent.»

  • tailhenn
    tailhenn

    f. –où

    (1) Tranche.

    ●(1744) L'Arm 389b. Trenche. De jambon, tr. «Tailleenn ou Tællenn ou Teêll, jambon.»

    (2) Morceau.

    ●(1954) VAZA 50. un dailhenn vrav a gig bevin. ●192. Tailhenn : un tamm mat (n'eo ket un drailhenn, a zo ar c'hontrol). ●(1955) VBRU 155. paeañ un dailhenn vat arc'hant.

  • tailher
    tailher

    m. –ion Tailleur.

    ●(1499) Ca 192b. Tailler. g. talleur. ●(c.1500) Cb. Tailler. g. tailleur.

    ●(1659) SCger 115a. tailleur, tr. «tailler.»

    ●(1872) SBI I 310. Mestr tailler, tr. «Maître tailleur.»

  • tailher-maen
    tailher-maen

    m. Tailleur de pierre.

    ●(1633) Nom 302b. Lithotomus : qui taille la pierre : vn tailler da mæn, piguer mæn.

  • tailheris
    tailheris

    m. –où Taillis.

    ●(1744) L'Arm 375a. Taillis, tr. «Taillerisse.. eu. m.» ●(17--) VO 65. un tailleriss stanq ha tihoél.

    ●(1849) LLB 1677. Un dailleriz digor ha karget a lezeu.

    ●(1934) BRUS 262. Un taillis, tr. «un dailleris.»

  • tailhet
    tailhet

    adj. Taillé.

    ●(1633) Nom 253b. Toreuma : piece d'ouurage taillée : vn pez á vn euffraig taillet.

  • tailhezour
    tailhezour

    m. Tranchoir.

    ●(1499) Ca 192b. Taillezour vide in tranchezour. ●200a. Tranchezour pe tranchoer alias taillezour.

  • tailhiñ
    tailhiñ

    voir tailhañ .1

  • tailhoù .1
    tailhoù .1

    plur.

    (1) Façons, manières affectées.

    ●(1955) LLMM 50/17. Echu gant an tailhoù, ar gwignadennoù milliour. ●62. Tailhoù : mignerezh, doareoù ha n'int ket gwall wirion pe diouzh boaz un den poellek.

    (2) Ober tailhoù : faire des façons, des manières.

    ●(1867) BBZ III 166. Kaer ho po ober taillo, tr. «Vous aurez beau faire des grimaces.» ●(1889) CDB 223. Ann hini goz a zo kant gwell, / N'a ra ket taillo demezel, tr. «La vieille est cent fois meilleure, – et elle ne (se) fait pas une taille de demoiselle.»

    ●(1982) PBLS 333. (Langoned) gober talioù, tr. «faire des manières.» ●(1984) HBPD 64. hemb gobér tailheu.

  • tailhoù .2
    tailhoù .2

    voir tailh .2

  • tailhouer
    tailhouer

    m.

    (1) Tranchoir.

    ●(c.1500) Cb. Tailloer vide in tranchoer.

    (2) Boîte sphéroïdale en bois à couvercle pour transporter le beurre.

    ●(1909) BROU 427. taillóuer, tr. « Boîte sphéroïdale en bois où l’on emporte la provision de beurre pour la journée. » ●(1942) VALLsup 22a. Boîte à couvercle pour le beurre, tr. «tailhouer m. Ouess[ant].»

  • tak .1
    tak .1

    m. C'hoari e dak = faire son (?).

    ●(1939) RIBA 117. é tennè er «Iondred Korden» ou chaocheu getè, aveit lezel er sardinerion de hoari ou zak.

  • tak .2
    tak .2

    interj. & m.

    I. Interj.

    (1) Onomatopée qui imite le bruit d'un coup de marteau.

    ●(1936) IVGA 243. Tak ! (...) lammet e oa gant eun taol-mailh distaget re rust penn-laez fri an delwenn.

    (2) Onomatopée qui imite le bruit de coups frappés à la porte.

    ●(1935) BREI 414/3c. Tak ! Tak ! a ve klevet war an nor.

    II. M. =

    ●(1925) FHAB Ebrel 155. Ne veze klevet nemet tak tak ar vilin.

  • takad
    takad

    m., adv. & pron. ind. –où

    I. M.

    (1) Groupe.

    ●(1847) BDJ 23. E traôn ar menez e weler eun takad palmez, tr. (GMB 670) «quelques palmiers.» ●61. Hevel takadou kelhïen, tr. (GMB 670) «des bandes de mouches.» ●62. Treûzi a ra ho zakad, tr. (GMB 670) «leur troupe.»

    ●(1981) LIMO 20 novembre. un takad jiboésourion a zré-man. ●Takad, tr. «petit groupe.» ●(1982) LIMO 02 avril. un takadig paotred ha merhed yaouank.

    (2) Coup fort (porté).

    ●(1935) BREI 415/3c. Eun tarkad em bize roet gant plijadur d'eun diod seurt gant hennez ! ●(1942) VALLsup 41b. Coup ; fort, tr. «ta(r)kad.»●(1953) LLMM 39/63. Reiñ a rae takadoù dezhi. (...) Hag eñ o reiñ un takad dezhi.

    (3) (météorologie) Takad arnev : coup d'orage.

    ●(1909) FHAB Kerzu 369. ma sav en dremwel eun takad arne.

    (4) (en plt de qqn) Trapu.

    ●(1932) OALD 40/422. eun takad teo a zen. ●(1944) EURW I 153. Eun takad den doubl a oa Lajat.

    (5) Endroit.

    ●(1939) MGGD 22. eun takad digoadet. ●48. eun takad gwiridik. ●(1962) GERV 5. takadou koadet gant gwez a bep seurt. ●(1964) BAHE 38/19. Avaloù (...) gant takadoù rouz warno evel trouskenn.

    (6) = (?) Moment (?).

    ●(1872) DJL 45. Ablamour d'ar pez lar Ian en takad-ze, kalz potret halfe n'em darlaski.

    (8) En un takad : (vider) d'un trait.

    ●(1879) ERNsup 167. talkad : m., 'nn eun talkad, (boire) d'un seul coup, Trév[érec].

    ●(1935) CDFi 21 septembre. Ar Go a gluskas (lire : glukas) e vanne gwin-ardant en eun tarkad. ●(1942) VALLsup 41b. boire d'un coup, tr. «en eun tarkad.»

    (9) Pâté (de maisons).

    ●(1931) VALL 539b. Pâté ; de maisons, tr. «takad (-tiez).»

    II. Adv. A-dakadoù : par endroits.

    ●(1941) SAV 19/9. Gwelout a reer c'hoaz ar vein-ben anezañ a-dakadou, dindan an dour. ●(1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) leurennet eo ar waremm a dakadou gand ar honikled, kement a zo aneo ! ●(1973) SKVT II 20. o tisvlevañ a-dakadoù.

    III. Pron. ind. Pas du tout.

    ●(1904) BMSB 67. na flaichont takad.

  • takadenn
    takadenn

    f. –où

    (1) Goutte (d'eau, etc.).

    ●(1827/29) VSA 1047. e scuille darro a daquadenno bras. ●(1869) KTB.ms 15 p 220. un dakadenn voad.

    ●(1906) BOBL 15 décembre 116/3a. Al louzou-ma (…) awalc'h eo bera anezan dre dakadennou. ●(1924) BILZbubr 43-44/1032. evet gantan peder pe bemp takadenn. ●(1925) LZBt Meurzh 15. takadennou gwad.

    (2) Coup (à boire).

    ●(1942) VALLsup 88a. Goutte, tr. «takadenn (Garrec : eva eun dakadenn) f.»

  • takahiniñ
    takahiniñ

    v. intr. Chipoter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. chicotter, tr. «chicottein, tacaïnein, chipotal ar bihan dra.»

    ●(1904) DBFV 219b. takahinein, v. n., tr. «chicoter, contester sur des choses de peu d'importance (Ch. ms.).»

  • takahinus
    takahinus

    adj. Querelleur.

    ●(1792) HS 120. unan hannüet Semeï, deine tacaignuss, menestein quï, e hum laquass de harhein arlerh David.

  • takañ
    takañ

    v. tr. d. Taquer.

    ●(1914) DFBP 318b. Taquer, tr. «Taka.»

  • takebie
    takebie

    interj.

    (1) Interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    ●(1909) HBAL 7. Takebie, me gav tenval da benn, mantruz, Biel paour. ●9. Mad, takebie ! Kred ac'hanon, deut oa braoïk aben euz he daol. ●(1927) TSPY 39. Takebie, Pêr ! C'houi ho pije graet eur prezeger ! ●40. Takebie ! Olier, va fôtr, lous eo da roched. ●49. Takebie !… Daoust ha me e ve hennez !... ●(1931) ALMA 95. Takibie, sot awalc'h e vefen, ma'z afen brema varzu ennan. ●(1934) CDFi 12 mai. Penaos 'ta, takebie ! ●(1935) CDFi 21 septembre. A 'ta, Seza, en em gavet out !... pelloc'h ivez takebie !

    (2) Loc. interj. Mil takebie ! Juron euphémique pour «mil sakredie».

    ●(1909) HBAL 29. Lez da storlok zo gwelloc'h d'id, mil takebie.

  • takebien
    takebien

    interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 247. Takebien ! N'eus nemet eiz real ganen, Mari... ●(1927) TSPY 18. Takebien !... hemañ eo a vezo ar mab-kaer !

  • takebier
    takebier

    interj. Juron euphémique pour «sakredie».

    ●(1914) FHAB Genver 15. Take bier, eme Laurans, m'am bije bet eur fuzuilh, da vihana.

  • taked .1
    taked .1

    m. Terrain, endroit.

    ●(1922) FHAB C'hwevrer 52. Pa vez plantet eun «taked» mat a zivi.

  • taked .2
    taked .2

    m. –i, –où

    I. (marine)

    (1) Taquet pour amarrer les écoutes, les drisses.

    ●(1925) BILZ 107. en e zorn klei ar skoud vras troet war an taked. ●112. Eun dro varv ha daou hanter kla war an taked. ●(1978) BZNZ 32. (Lilia-Plougernev) ar re-se o doa skoudchoù ie hag amañ takeji. ●(1979) VSDZ 14. (Douarnenez) an takejoù, pelec'h vie lakaet an drisoù, tr. (p. 183) «le taquet où l'on fixait les drisses.»

    (2) Taked diabarzh : plat-bord.

    ●(1979) VSDZ 12. (Douarnenez) An dra-mañ eo an taket-diabarzh, tr. (p. 181) «Voici le plat-bord.»

    ►absol.

    ●(1978) ARVA I 41. Un plat-bord découpé assez particulier, an taked, est emboîté à mi-bois sur les têtes de membrure, à l'intérieur et au niveau du can supérieur du portol.

    (3) Taked roeñvat : tolet.

    ●(1979) VSDZ 16. (Douarnenez) aze er gour-ivin oa plas evit lakaat an takijoù-roñed, tr. (p. 185) «Tu avais le gourivin aussi où tu rangeais tes tolets.»

    II. (agriculture) Forte ferrure sur les brancards dans laquelle s'insèrent les montants qui maintiennent les côtés de la charrette.

    ●(1987) GOEM 174. Les côtés [de la charrette] sont cloués sur quatres montants, qui s'insérent dans de fortes ferrures, takejou, boulonnées sur les brancards.

  • takedie
    takedie

    interj. Sapristi, juron euphémique pour « sakredie » cf. takendien

    ●(1917) KRVT 252/2d. Takedie, eme Jakez ! aesoc'h eo d'in o gwerza sur.

  • takendien
    takendien

    interj. Juron euphémique pour «sakredie». cf. takedie

    ●(1922) BUBR 18/205. Ah ! Takendien ! Hennez eo va mab-bihan avad, hennez eo !...

  • takeneat / takeneiñ
    takeneat / takeneiñ

    v.

    (1) V. intr. Ruminer.

    ●(1732) GReg 834b. Ruminer, remâcher, tr. «Van[netois] tacqeneeiñ.» ●(1744) L'Arm 344a. Ruminer, tr. «Taquenéein.»

    ●(1849) LLB 1320. de hober boleu moen ha de dakenéein.

    ●(1907) VBFV.bf 74a. takenéat, –éein, tr. «ruminer.»

    (2) V. tr. d. =

    ●(1934) MAAZ 150. Hir amzér é chom beziùet de sellet doh er mor, ha dré bep diù uéh, é takon étré é zent : «Nag a zeur ! Nag a zeur ! Darz ar darz ! Nag a zeur !»

  • takeneour
    takeneour

    adj. Ruminant.

    ●(1931) DIHU 245/354. gourvéein èl ul lon-takenour.

  • takeneüs
    takeneüs

    adj.

    (1) Ruminant.

    ●(1744) L'Arm 344a. Ruminant, te, tr. «Taquenéuss.»

    (2) sens fig. Pensif.

    ●(1744) L'Arm 276b. Pensant, te, tr. «Taquenéuss.»

  • takenn
    takenn

    f. & pron. –où

    I. F.

    (1) (en plt d'un liquide) Goutte.

    ●(1732) GReg 465a. Goute, parcelle d'eau, tr. «taquenn. p. taqenno. (Ce dernier mot n'est qu'en Treg[uier].»

    ●(1834) SIM 133. eiz pe zeg taqen amoniac. ●(1857) HTB 121. eun daken tom-skot. ●(1868) GBI II 520. Ter zakenn wad a zo strinket, tr. «Trois goutte de sang en jaillirent.» ●(1876) TDE.BF 601a. Takenn, s. f. T[regor], tr. «Petit quantité de liquide, goutte de liquide.»

    ●(1908) PIGO II 142. an takennou goad a strimp. ●(1910) YPAG 3. Red eo reuzi : tremen hep taken, kât dismegans, ha labourat gwasoc'h 'vit eur c'hi.

    (2) (en plt de fumée) Goutte.

    ●(1910) MBJL 76. Taken voged ebet.

    (3) Macule (de lèpre).

    ●(1832) MOY.ms 140. diou daquen l'aour, tr. (GMB 372) «deux taches de lèpre.»

    II. Pron. ind.[avec les v. «apprendre, trouver, voir, dire, dormir» au négat.] Rien, goutte.

    ●(1732) GReg 465b. Goute, point du tout, tr. «taqen.» ●Je ne vois goute, tr. «ne vellan taqenn.»

    ●(1849) GBI I 34. takenn n' 'm euz kousket, tr. «je n'ai dormi goutte.» ●(18--) SBI II 86. 'N noz tremen, na gouskis takenn, tr. «La nuit passée, je ne dormis goutte.»

    ●(1900) KAKE 93. ne zeskis taken. ●(1909) FHAB Gwengolo 277. ha pa ielo da gofes ne gavo taken da lavaret ? ●(1913) NECH 3. ne vije bet gwelet taken da greiste. ●(1919) BUBR 3/66. Mont a reomp e-barz, war-daston, penegwir na weler taken. ●(1931) VALL 660b. Rien ; désignant une très petite quantité dans une phrase négative, tr. «takenn f.»

    III. Tremen hep takenn : ne pas boire, se dispenser de boire.

    ●(1910) YPAG 3. Red eo reuzi : tremen hep taken, kât dismegans, ha labourat gwasoc’h ’vit eur c’hi.

  • takenn-ha-takenn
    takenn-ha-takenn

    adv. Goutte à goutte.

    ●(1732) GReg 465a. Goute-à-goute, tr. «taqeñ-a-taqenn.»

    ●(1902) PIGO I 74. eun dorchen a oa war an dôlen, o tiveran taken ha taken er penton.

  • takennet
    takennet

    adj.

    (1) Taché.

    ●(1907) DRSP 77. saë wenn ho padisiant / Takennet gant ho koad.

    (2) par ext. Parsemé.

    ●(1907) VROJ 59. Pa vez takennet ar ieot tener / Gant ar bokedigou ken gaë.

  • takenniñ
    takenniñ

    v. intr. Couler goutte à goutte.

    ●(1931) VALL 193b. Dégoutter, tr. «takenniñ T[régor].»

  • taker
    taker

    interj. Forme adoucie de «sakre».

    ●(1929) MKRN 105. Taker paotr ! a lare Kerneo-goz en eur gemer eur guennegadig dour e ti Loeiz... tr. «Cré mon gas !»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...