Devri

Recherche 'm...' : 3749 mots trouvés

Page 51 : de miranog (2501) à mitern (2550) :
  • miranog
    miranog

    s. –ed (ornithologie) = (?).

    ●(1957) ADBr lxiv 4/473. (An Ospital-Kammfroud) Miranogig : diminutif de miranog, jamais employé au singulier, mais dont le pluriel miranoged est assez courant. Ces termes servent à désigner un petit oiseau assez mal connu.

  • mirapl
    mirapl

    adj.

    (1) =

    ●(1659) SCger 160a. mirabl, tr. «qui se doit garder.»

    (2) Observable.

    ●(1659) SCger 25b. iours chommable, tr. «deziou miret, pe mirabl.» ●57a. feste gardee, tr. «gouel mirabl.»

    ●(1846) DGG 257. d'ar zuliou ha d'ar gouëliou mirabl. ●(1866) FHB 87/276b. an oll goueliou-bers pe an oll goueliou mirapl eus ar bloaz.

  • mirdi
    mirdi

    m. –où Musée.

    ●(1903) MBJJ 204. 'n eur vont d'ar mirdi. ●250. ober eun dro da virdi Santez-Anna. ●(1910) MBJL 66. muioc'h a virdio.

  • mirer .1
    mirer .1

    adj.

    I. Tutélaire.

    ●(1732) GReg 945b. Tutelaire, qui garde, tr. «Mirèr.»

    II. (religion)

    (1) Vikel mirer =

    ●(1903) MBJJ 307. ar Patriarch, ar Vikel-Mirer ha Konsul Frans.

    (2) Ael-mirer : ange gardien, protecteur, tutélaire.

    ●(1911) BUAZperrot 175. eal-mirer Yan.

    (3) Tad-mirer : père nourricier.

    ●(1864) SMM 152. galvet gant Doue da veza tad mirer da Jesus ha pried d'ar Vercr'hez.

  • mirer .2
    mirer .2

    m. –ion

    (1) Pâtre, gardeur.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer pe mireres. g. gardeur ou garderesse. ●Mirer an biu. g. vacher qui garde les vaches. ●Mirer an con. g. gardeur des chiens. ●Mirer an defuet. ga. gardeur ou pasteur des brebis. g. bergier. ●Mirer an esenn. g. aisner ou garde dasnes. ●Mirer an guefr. g. pastour des chefures. ●Mirer an milet. g. gardeur des bestes. ●Mirer an moch. ga. porchier. ●Mirer an mulet g. muletier. ●Mirer an nouhen. g. bouuier. ●Mirer an roncet. g. garde des cheuaulx.

    ●(1659) SCger 14a. berger, tr. «mirer ar saout.» ●160a. mirer, tr. «gardeur.» ●(c.1718) CHal.ms iii. pastre, tr. «ur bugul, mirour, mirer er seut.» ●(1732) GReg 450a. Gardien, celui qui garde, tr. «Mirer. p. miréryen. Van[netois] mirour. p. mireryon, mirouryan.»

    ●(1824) BAM 261. ur mirer d'an denvet.

    (2) =

    ●(1909) FHAB Eost 254. gouenn ar baotred stard en o c'hredennou ha mirerien touet o giziou.

    (3) Garde.

    ●(1865) LZBt Gouere 12. urz en deuz roet d'ar c'hentan mirer lezel frankis d'ar re holl ho defe c'hoant d'am gwelat.

    (4) Conservateur.

    ●(1889) ISV 138. An oll a voar ar iuzevien a zo mirerien.

    ●(1909) LZBt Du 31. Ansav a reont eo Doue krouer ha mirer kement tra zo. ●(1931) VALL 146a. Conservateur, tr. «mirer pl. ien.»

    (5) Gardien.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer ann ilis. g. gardeur de temple. ●(1505) Vc 15. Ny oz salut, myrer hon glen, tr. «Nous vous saluons, gardien(ne) de notre pays.»

    ●(1659) SCger 61b. gardien, tr. «mirer.»

    ●(1867) BUE 25. mirer relego enn iliz-se.

    ●(1903) MBJJ 55. mirer ar semafor. ●(1911) BUAZperrot 63. skoazeller ha mirer an Intron Varia.

    (6) =

    ●(18--) PEN 93/181. da lakat choas d'ac'h eur mirer / pe mar karet eur servijer / na meus quet ezom a virer / na ken nebeud a serviger.

    (7) Tuteur.

    ●(1621) Mc 37. An mirer, An curateur, hac an re pere à gra affærou re all.

  • mirerez
    mirerez

    f. –ed

    (1) Femme qui garde les animaux.

    ●(1499) Ca 139a. Mirer pe mireres. g. gardeur ou garderesse.

    ●(1752) BS 8. ur plac'h paour divar ar meas, mireres an dènvet evel ma voa-hi ?

    ●(1870) FHB 265/28a. eur virerez dènved.

    (2) Femme qui détient qqc. qui ne lui appartient pas.

    ●(1867) LZBt Gouere 326. setu emaint ouz toull dor ann duerez, pe mirerez eunn dra na oa ket d'ehi.

  • mirerezh
    mirerezh

    m.

    (1) Observance.

    ●(1857) LVH 100. ér mirereah ag er règl-men.

    (2) Mirerezh vaen =

    ●(1879) GDI 43. péhein e hrér dré er superstition-cé é tair fæçon : dré en dihuinereah, dré er sorcereah ha dré er mirereah væn. ●46. Er mirereah væn e gonsist é impléein moyandeu permettet, gùir-é, mæs er moyandeucé n'en dès chet a nehai ou hunan er vertu d'en dout en efféd a béhani é vér énortoz.

    (3) Garde, conservation.

    ●(1931) VALL 329b. Garde, conservation, tr. «mirerez m.»

  • miret .1
    miret .1

    adj.

    (1) (religion) (Fête) gardée.

    ●(1659) SCger 25b. iours chommable, tr. «deziou miret.» ●(c.1718) CHal.ms ii. feste, tr. «goüeil, goueilieu, goueil miret dihuennet, testet berzet, goüeil er sinodal.»

    ●(1879) GDI 103. en déieu gouil-cé e zou libr pé miret.

    ●(1904) LZBg Gouere 167. rak men dé gouil miret. ●(1906) HPSA 5. er gouilieu miret.

    (2) Avaloù miret : pommes de garde.

    ●(1872) ROU 86a. Pommes de garde, tr. «Avalou miret.»

  • miret .2
    miret .2

    voir mirout

  • miridigezh
    miridigezh

    f.

    (1) Garde, action de garder.

    ●(1732) GReg 449b. L'action de garder, tr. «Miridiguez.»

    ●(1857) HTB 232. hag a lezo keit-ze ma jardin en miridigez Doue.

    (2) Garde, réserve.

    ●(1732) GReg 448b. Garde, conservation, reserve, tr. «Miridiguez.» ●811b. Reserve, garde, tr. «Miridiguez.»

    (3) Abstinence.

    ●(1732) GReg 6b. Abstinence, lorsqu'on s'abstient de quelque chose, tr. «miridiguez.» ●203b. Continence, abstinence des plaisirs illicites, tr. «miridiguez ouc'h ar pligeaduryou difennet.»

    (4) Détention de qqc.

    ●(1732) GReg 279b. Detention du bien d'autrui, tr. «miridiguez eus a dra an hentez, aënep justiçz.»

    (5) Réservation.

    ●(1914) DFBP 286b. réservation, tr. «Miridigez.»

    (6) Observance, observation.

    ●(1732) GReg 667a. Observance, observation d'une loi, tr. «Miridiguez ul lésenn.»

    (7) Conservation, fait de se conserver.

    ●(1869) BSGc 28. den ne oue souezet nac eus an apparition burzuduz, nac eus a viridigez pe gonservation burzuduz ar c'horf-ma.

    ●(1931) VALL 329b. Garde, conservation, tr. «miridigez f.»

    (8) Restriction.

    ●(1732) GReg 615a. Restriction mentale, tr. «miridiguez a galoun.»

  • mirlec'h
    mirlec'h

    m. –ioù Réserve, réservoir.

    ●(1931) VALL 651b. Réservoir, tr. «mirlec'h m.» ●Les dunes sont des réservoirs d'eau naturels, tr. «an tuniennou-traez a zo mirlec'hiou-dour natur.»

  • mirouchal
    mirouchal

    v. intr. Pleurnicher.

    ●(1974) YABA 12.10. Oeit er poupounig ha mirouchal. ●YABAlevr 249. Mirouchal, tr. «v. pleurnicher, geindre.»

  • mirour
    mirour

    m. = (?).

    ●(1975) UVUD 79. (Plougerne) Ar re-all doa toud forsaled, mirourienn deho toud kachumant. Per a doa mirour dehan ie. Kaour Lossog a doa ie. – Gast te iañ n'out ket mirour. – O gal ! eme, grit seurt a geroc'h, evidon-me ne falc'hin ket ken.

  • mirour .1
    mirour .1

    m. –ion Conservateur.

    ●(1931) VALL 146a. Conservateur, tr. «mirour pl. ien.»

  • mirout / miret
    mirout / miret

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Garder, surveiller.

    ●(1499) Ca 139a. Miret. g. garder. ●(1530) Pm 179. Heman en tensor enoret / Nep a mir guir ne pirill quet, tr. «Ceci est le trésor honoré, / (Tel) que quiconque conserve fidèlement ne périt point.» ●(1557) B I 368. A ny ya, Gueguen, dan menez / Da miret hon deffuet vetez, tr. «Allons-nous Gueguen, à la montagne garder nos brebis aujourd'hui ?» ●(1575) M 712-713. An Ælez so roet, don myret hep quet sy : / Contaff enq á rencquont, tr. «Les anges sont donnés pour nous garder, sans doute ; / Ils doivent rendre un compte minutieux.

    ●(1659) SCger 160a. miret, tr. «garder.» ●(1727) HB 161. da viret ar moc'h. ●(17--) SP II 60. Laqaet mezaer da viret an deved.

    ●(1849) GBI I 196. Pelec'h lakaïnn me ma fried da viret ?

    (2) Mirout e c'her : tenir sa parole.

    ●(1869) TDE.FB 432b. Observer ses promesses, tr. «miret he c'her.»

    ●(1915) MMED 50. Sevel a reaz eul levr kaer evit miret e c'her.

    (3) Mirout al lezenn, ur gourc'hemenn : observer, respecter la loi, un commandement.

    ●(1659) SCger 85a. obseruer, tr. «miret.»

    ●(1839) BSI 44. ferm da viret al lezenn, hep disputal var nezi. ●(1856) VNA 159. observer les Commandements de Dieu, tr. «mirèt Gourhemeneu Doué.» ●(1868) KMM 261. An ini eta ne vir ket lezenn Doue. ●(1879) GDI 23. beah sourciussoh de virein gourheméneu Doué. ●226. mirein lézen Doué.

    ●(1904) SKRS I 112. Jezuz (…) a vire gant he ziskibien lezennou Moïzez. ●(1906) KANngalon Gwengolo 197. miret ar gourc'hemen-ze. ●(1907) AVKA 78. neb a viro ar Lezen. ●(1911) BUAZperrot 382. lakât miret lezennou an Iliz.

    (4) (religion) Chômer (une fête).

    ●(1659) SCger 25b. chommer vne feste, tr. «miret vr gouel.» ●57a. fester, tr. «miret vr gouel.»

    ●(1906) KANngalon Gwengolo 197. Miret ar Zul. ●(1911) BUAZperrot 128. ar broiou ma virer enno gwella ar zul. ●482. ar goueliou n'o miret ket.

    (5) Conserver, garder (la nourriture).

    ●(1499) Ca 24a. g. garde mengier. b. an lech maz mirer an boet.

    ●(1911) BUAZperrot 385. An holen a vlaz, a vir hag a yac'ha an traou.

    (6) Mirout ouzh, diouzh : préserver de.

    ●(1530) Pm 5. Roanez spes an abestel / A mir had adam ouz cafuoez, tr. «Brillante reine des apôtres, / Qui préserve du chagrin la race d'Adam.»

    ●(1659) SCger 96b. preseruer quelqu'vn de, tr. «miret vrebenac eus.» ●(c.1680) NG 599-600. Hac eue miret Braih / Doh en huguenaudet.

    ●(1907) BOBL 10 août 150/2e. aliou pouezuz evit kaout eur c'herzet reiz ha mirout an ijin deuz an uz. ●(1911) BUAZperrot 39. o miret diouz an ifern.

    (7) Garder, réserver.

    ●(1659) SCger 104b. reseruer pour demain, tr. «miret voar ben arc'hoas.»

    ●(1848) SBI I 160. Miret c'hui ho tamezo d'an neb ho goulenno, tr. «Gardez vos damasseries pour qui en voudra.»

    (8) Mirout ub. a : empêcher qqn de.

    ●(c.1680) NG 441. un miret a pehin. ●(1790) MG 248. eit ou miret a grial.

    (9) Mirout udb. ouzh ub. =

    ●(1612) Cnf 64b. Miret è gobr hac è saler ouz an labourer, hac an seruicher.

    (10) Mirout e zisentez : réserver sa décision.

    ●(1931) VALL 651b. Réserver sa décision, tr. «miret e zisentez L[éon].»

    (11) Hep mirout nikun : sans réserve.

    ●(1732) GReg 811b. Sans reserve, sans excepter aucun, ou rien, tr. «Hep miret necun.»

    (12) Mirout ar yun : observer le jeûne.

    ●(1911) BUAZperrot 370. Miret a rea yunou an Iliz.

    II. V. tr. i.

    (1) Mirout ouzh ub. : empêcher qqn de.

    ●(1659) SCger 49a. empescher, tr. «miret ouz &c.»

    ●(1891) MAA 48. da veza bet miret outan gant he bobl laza he vab kalounek Jonathas !

    ●(1911) BUAZperrot 635. e c'hoanteas mont da leanez, mes he c'herent a viras outi. ●(1963) LLMM 99/265. abalamour ma virent outañ kas da benn ul labour boulc’het gant kement a verv.

    ►absol.

    ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 19/232). lavarit d’in petra zo oc’h ober poan d’eoc’h, ha, mar gellan me a viro.

    (2) Mirout a, da : s'empêcher de, se garder de.

    ●(1878) EKG II 66. n'oun ket evit miret da vousc'hoarzin ouc'h ho klevet.

    ●(1900) MSJO 233. Ha pried Joseph n'hellas ket mirat da voela.

    (3) Mirout oc’h udb :

    ●(1900) MSJO 19. da virat oc'h trouz.

    (4) Mirout na + v. : prendre garde que.

    ●(14--) Jer.ms 59. Maz lazyff fyn an mastyn hec. / Myret na achapo an louhec., tr. « Que je tue bien le mâtin répugnant. / Prenez garde que n’échappe le pouilleux. »

    ►absol.

    ●(1575) M 2535. Homan en canafenn, à crenn myr he lenny, tr. «Tel est le chant, garde bien que tu ne le prononces.»

    ●(1893) IAI 15. Lod euz ar Yuzevien konvertiset a felle dezho lakâd ar Bayaned en em gonvertise da blega d'al lezen goz. Sant Paol a vire.

    (4) Petra a virfe ? : pourquoi pas, qu'est-ce qui empêche ?

    ●(1867) MGK 120. daoust petra virfe ? ●(1880) SAB 73. petra virfe da viana na lavarfet : Va Doue, goalc'hit ma ene mui-ouz-vui.

    ●(1908) FHAB Ebrel 102. Petra virfe eta, aot. 'n eskob, na veffemp er joa ? Petra virfe ouzomp da zigemeret e triomph an hini a deu abers Doue. ●(1909) BLYA 75. Plijadur kalz ho peus, ha levenez hirie, / Ha petra a virfe ? Dleet eo, ma Doue !

    (5) [empl. devant un v.] Empêcher de.

    ●(1889) SFA 157. gourc'hemenn ar pez a gafche mad, ha miret ober ar pez a gafche fall.

    III. V. pron. réfl. En em virout.

    (1) Se conserver.

    ●(1633) Nom 66b. Pomum fugax : fruict qui ne se garde guere : frouez nen em mir quet pell.

    ●(1732) GReg 200a. Se conserver, tr. «hem viret.»

    ●(1924) FHAB Eost 295. Sant Erwan a ranke en em viret ken glan hag eun êl.

    (2) Se garder (pour une autre action).

    ●(1877) EKG I 288. Goazed a galoun oc'h, en em virit evit eur veach-all.

    (3) En em virout a : s'abstenir de.

    ●(1659) SC 86. continançç, oc'h en em viret a bep drouc.

    ●(1907) AVKA 157. N-am viret a Jalouzi.

    (4) En em virout a : s'empêcher de, se retenir de.

    ●(17--) VO 58. Poén em boai doh hum virèt a hoarhein ar hé houst : mæs ne oai quet bet moyand-teign hum bad.

    (5) En em virout ouzh : s'abstenir de.

    ●(1732) GReg 6b. S'abstenir de pecher, tr. «è nem viret ouc'h pec'hed.»

    ●(18--) SAQ II 142. en em viret ouz ar pec'het en amzer da zont.

    ●(1923) KTKG 39. Petra ranker da ober evit en em viret pe en em zivoaza dioc'h ar pec'hed-se ?

    (6) En em virout diouzh, ouzh : se garder, se protéger de.

    ●(1857) CBF 76. En em virit ouz ann avelou red, tr. «Evitez les courants d'air.»

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 55. evit en em viret, i hag o zud, dioc'h ar prosezou stank bras d'ar c'houlz-se.

    IV.

    (1) Mirout greunenn ouzh ub. : voir greunenn.

    (2) Mirout un annoar diwar e vuoc'h : voir annoar.

  • mirus
    mirus

    adj. Préservatif.

    ●(1931) VALL 589a. Préservatif, tr. «mirus.»

  • mirwin
    mirwin

    m. Vin myrrhé.

    ●(1911) BUAZperrot 285. peb a vanne myrrwin. ●299. Hag e kinnigent d'ezan ar myrrwin, n'oa ket bet falvezet gantan eva.

  • Misak
    Misak

    n. pr. Misac, Mechak, Meschac.

    ●(1499) Ca 139b. Misac cest propre nom.

  • misal
    misal

    m. –où Missel.

    ●(1499) Ca 139b. Missal. g. messel. ●(1633) Nom 198b. Rituales libri, libri sacri : Missels, la Bible, & le nouueau Testament : Missalou, an Bibl, hac an Testamant neuez, leuryou sacr.

    ●(1732) GReg 620a. Messel, ou missel, tr. «Miçzal. p. miçzalou.»

  • misemel
    misemel

    s. (jeu) Saute-mouton.

    ●(1919) DBFV.Sup 23a. saute-mouton, tr. « misemel. »

  • misi
    misi

    m.

    I. Surprise.

    ●(1744) L'Arm 372b. Surprise, tr. «Missi. m.»

    II. [en locution]

    (1) Bout misi gant ub. : être surpris.

    ●(1744) L'Arm 372b. Etre surpris, tr. «Boutt missi gued unn deinn.» ●J'en serois fort surpris, tr. «Missi brass vehai guenein.»

    (2) Kavout ur misi : trouver agréable.

    ●(1767) ISpour 82. ean e gave ur missi hag ur gloër brass tennein sourci d'er-ré-ral ha gobér poënn dehai. ●(1790) Ismar 123-124. ean e gav ur missi hac ur gloër bras tènnein sourci ha poén d'er-ré-ral.

    (3) Bout ur misi : être une bonne, une excellente chose, un vrai bonheur.

    ●(1900) RECe xxi 142. Ur missi é ma'n dé deit kourz arhoal, tr. «c'est un bonheur qu'il soit arrivé assez tôt.» ●(1932) BRTG 6. Ur misé bras é bet arlerh én tiegeh. ●(1934) BRUS 105. C'est un vrai plaisir, tr. «ur misi é.» ●(1934) DIHU 278/122. Er hleuet é konz, éan hag e zispleg ker flour é chonjeu, e zo berpet ur misi eit en ol.

    (4) par antiphr. Kavout misi bras : trouver désagréable.

    ●(1744) L'Arm 351a. S'indigner, tr. «Cavein missi brass.»

  • misig
    misig

    voir bisig

  • mision
    mision

    m. –où (religion)

    (1) Mission diocésaine.

    ●(1687) MArtin 1. Desé da ober ar Mission. ●(1732) GReg 628b. Mission, exercices extraordinaires des Missionnaires pour la conversion du peuple, tr. «Miçzionn. p. miçzionnou. meçzionn. p. ou.»

    ●(1904) SKRS I 217. marvet a greiz ober Missionou. ●(1907) PERS 129. Ar Misionou a roaz tro d'ezhan da labourat er paresiou all. ●(1911) SKRS II 181. Pa zigouez eur mission braz pe eur jubile bennak.

    (2) Reiñ ar mision : prêcher la mission (diocésaine).

    ●(1846) BAZ 323. En eur vont da rei ar mission.

    (3) Mission étrangère.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 110. er missioneu a Vès-bro.

  • misionat
    misionat

    voir misioniñ

  • misioner
    misioner

    m. & adj. –ion, –ed

    I. M.

    (1) Missionnaire.

    ●(1687) MArtin 1. Religius a Missioner a Compagnunes Iesus. ●(1732) GReg 628b. Missionnaire, tr. «Miçzyonner. p. miçzyonnérien.»

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 67. er Vissionerion a vès-bro. ●(1849) LLBg III (titre). Er misioner. ●98. misionerion gredus. ●(1861) BSJ 308. é bredéguerion, é vissionérèd.

    ●(1911) SKRS II 53. Ar Missioner santel. ●(1912) DIHU 90/178. bugalé tuet d'hobér ou studi aveit monet de vout misionèred. ●(1918) LZBt Mae 11. Daou visioner Pa-Keou a zo abaouez ober zin ar groaz goude o c'hoan.

    (2) Misioner gwenn : père blanc.

    ●(1904) LZBg Genver 10. er visionerion guen, les Pères Blancs, èl ma larer é galleg.

    II. Adj. Missionnaire.

    ●(1732) GReg 628b. Missionnaire, tr. «Miçzyonner. p. miçzyonnérien. tadou miçzyonnéryen.»

    ●(1865) LZBt Gouere 14. ma c'hen breudeur misionerien a c'hopraaz tud evit dougen ac'hanon.

    ●(1911) SKRS II 234. Hervez a gounte eun dervez eun Tad missioner. ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 155. Renerien ar Breuriezou misioner a lavar eo diouz ar c'hant e c'houlen outo o relijiuzed mont d'ober wardro ar re lor.

  • misioniñ / misionat
    misioniñ / misionat

    v. intr. (religion)

    (1) Faire une mission, missionner.

    ●(1904) LZBg Gwengolo 218. é visionat a houdé guerso. ●(1918) LZBt Gouere 34. Trugare da leanezed ar Gonsepsion-dinam a ro dorn ha zikour d'imp da visioni er Gabon.

    (2) Prêcher une mission diocésaine.

    ●(1867) FHB 136/252a. Brema e ma o visioni e Montroulez.

    ●(1949) KROB 20/23a. An Tad Montfort n'eo bet nemet bloaz en Naoned, ha daoust d'ar youl a verv en e galon, n'eo bet o visioni nemet pevar miz. ●23b. Epad m'edo en ospital en deus misionet : prezeget e ilizou kêr, graet katekiz d'ar vugale.

  • misiv
    misiv

    adj. Lizher misiv : lettre missive.

    ●(1633) Nom 7a. Literæ, tabellæ, epistola : lettre missiues, Epistre : lizerou missiu, Epistolen.

  • mister
    mister

    m. –ioù

    (1) Mystère.

    ●(1499) Ca 139b. Mister. ga. mistere. ●(1557) B I 97. Ann holl myster a ster hoz matery, tr. «tout le mystère, tout le sens de votre doctrine.» ●(1576) Cath p. 17. en holl misterou man, tr. «tous ces mystères.» ●(1576) Gk I 218. Proposifu à ra mister an incarnation ves hon autrou. ●(1633) Nom 200a. Mysteria, arcana sacra, seclusa : Mysteres : Mysterou, an sacredou (lire : secredou) sacr.

    ●(1659) SCger 82b. Mystere, tr. «Myster.» ●(c.1680) NG 267-268. er mister / A createur en nenfuë. ●(1732) GReg 628b. Mistere, tr. «Mystear. mystær. p. mystæryou. Van[netois] mystær. p. yëu.»

    ●(1857) HTB 101. hag a glask muzuri ha menti ar misteriou. ●(1880) SAB 25. ar misteriou ne c'heller ket o dianaout eb risca mont da goll.

    (2) Mister an Dreinded : mystère de la sainte Trinité.

    ●(1877) FHB (3e série) FHB 17/139a. setu aze eur mister diessoc'h da entent eget mister an Dreinded. ●(1893) IAI 87. An dra-ma a yoa digompeza mister an Dreinded.

    (3) Mystère, pièce de théâtre.

    ●(1557) B I 5. Gruet silancc ha maz commancer / Antier dre myster disclaeryet / Clouar ystoar sante (variante : santes) Barba, tr. «faites silence afin que l'on se mette à représenter tout entière, sous la forme d'un mystère, la douce histoire de sainte Barbe.»

  • misterius
    misterius

    adj. Mystérieux.

    ●(1659) SCger 82b. Mysterieux, tr. «Mysterius.» ●(1732) GReg 628b. Misterieux, euse, tr. «Mystæryus.» ●(17--) TE 44. er squèll misterius-hont. ●126. Ean ou laquas [é soudardèt] itré tair bandèn hac ou armas én ur fæçon misterius.

    ●(1907) BSPD I 220. 12 stiren e hré kouronen er voéz mistérius en Apokalips.

  • mistigenn
    mistigenn

    voir mistrigenn

  • mistik
    mistik

    voir mistr

  • mistilhon
    mistilhon

    m. (agriculture) Méteil.

    ●(1732) GReg 98a. Blé méteil, froment & seigle ensemensez ensemble, tr. «mistilhon.» ●621a. Meteil, blé mêlé de fromet & de seigle, tr. «Mistilhon.» ●(1744) L'Arm 32a. Blé-méteil, tr. «Mistillon. m.» ●166b. Moitié froment & moitié ségle, tr. «Misstillon.»

    ●(1876) TDE.BF 444b. Mastillon, mistillon, s. m. V[annetais], tr. «Méteil, orge et froment mêlés. Le dernier est plus usité.»

  • mistilhoniñ
    mistilhoniñ

    v. tr. d. Biser.

    ●(1744) L'Arm 421b. Biser, tr. «Mistillonnein.»

  • mistouet
    mistouet

    adv. Probablement, assûrément.

    ●(1947) KKRS 55. Eno, mistouet, e voe ganet.

  • mistr
    mistr

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) Joli, coquet, élégant.

    ●(1650) Nlou 140. quen fin ha mistr ha cristal, tr. «aussi élégamment fine que le cristal.»

    ●(1732) GReg 19a. S'agencer, s'ajuster, tr. «ên em lacât mistricq.» ●86a. Beau, propre, tr. «Mistr.» ●Un bel homme, leste, & proprement mis, tr. «Un den mistr.» ●456b. Gentil, joli, mignon, tr. «mistricq.» ●569b. Leste, propre en habits, tr. «mistr.»

    ●(1883) MIL 176. Tour Landi a zo eus ar re goanta hag a zigass da zonch eus ar C'hreisker dre he zao drant ha mistr.

    ●(1910) EGBT 175a. mistr, adj., tr. «joli, coquet.» ●(1913) DIHU 94/250. Un ti mist e oé.

    (2) De taille modeste.

    ●(1919) FHAB Gwengolo 78. er mistra kêriaden.

    (3) Propre.

    ●(1659) SCger 160a. mistr, tr. «propre.»

    ●(1922) EOVD 139. er ré e venn goarn fréh ne gavant ket é ma treu er-hoalh ou honfitein, mar n'ou lakant é podeu mist ha jaujabl.

    B. (en plt de qqn)

    (1) Propret.

    ●(1659) SCger 95b. poupin, tr. «mistr.» ●(1732) GReg 761b. Propre, bien ajusté, tr. «mistr.» ●Propret, proprette, tr. «mistricq.»

    ●(1836) GBI I 492. Piou eo ar baïsantes-se, / 'Dremenn ker mistr war ar pave ? tr. «Qui est cette paysanne, / Qui passe si proprette sur le pavé ?» ●(1868) GBI II 8. ma vinn mistr ha moan, tr. «que je sois propre et mince.»

    (2) Délicat.

    ●(1879) ERNsup 147. qui fait des façons, mistik (pr. ekh). ●(1896) GMB 421. pet[it] tréc[orois] misteq délicat.

    ●(1901) EPLQ 41-42. pet[it] tréc[orois] misteq (mistek par k palatal), délicat, difficile sur la nourriture.

    (3) Chétif, petit.

    ●(1929) MKRN 178. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Mistik… Chétif, petit.

    (4) (agriculture) (Terre) propre, sans mauvaises herbes.

    ●(1909) DIHU 50/314. mar vennér ataù en devout doar mist.

    II. Adv.

    (1) Proprement.

    ●(1922) EOVD 198. Hum husket mista ma helleet.

    (2) Comme il se doit, selon la règle.

    ●(14--) N 1685-1686. Deomp dan ylis pan out discret / Maz vizi mist acolistet, tr. «Allons à l'église, puisque tu es bien disposé, / Pour que tu deviennes bon acolyte.»

    (3) Complètement. cf. moust

    ●(1906) DIHU 14/53. Lipet mist é bet rah «menammeu» er hetan degasad.

    III.

    (1) Mistr evel ur goantig : voir koantig.

    (2) Mistr evel ul logodenn : voir logod.

  • mistradenn
    mistradenn

    f. –où Coup de fion.

    ●(1942) VALLsup 78a. (un) coup de fion, tr. «mistradenn f.»

  • mistraodik
    mistraodik

    adj. Poupin.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. poupin, tr. «mistaudic, propic, mistr, Coant.»

  • mistrded
    mistrded

    f. Élégance.

    ●(1931) VALL 245b. Élégance, tr. «mistrded f.»

  • mistrig
    mistrig

    m. Mistrig-grilh : enfant maigre et chétif.

    ●(1929) MKRN 178. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Mistik-grilh : enfant maigre et chétif. ●(1978) BRUDn 17/14. Pol a oa eur paotrig koant, bleo melen dezañ, eur mistik-grill, nompas foñgn, med eur c’hwit a glaske atao eun dro fall d’ober. ●20. Mistik-grill = e galleg, maigrichon.

  • mistrigenn / mistigenn
    mistrigenn / mistigenn

    f.

    (1) Mignonette.

    ●(1647) Am 781. Honnez so coanticq, genticq, mistriquen, tr. «Elle est joliette, gentillette, (une) mignonette.»

    (2) Miette.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. pas le moindre petit morceau, tr. «mistiguen, ne mesquet ur mistiguen.»

  • mistrik
    mistrik

    voir mistr

  • misu
    misu

    adv. (argot des tailleurs vannetais) Peu.

    ●(1912) KZVr 415 - 10/03/12. Misu, tr. «nebeut.»

  • mitaou
    mitaou

    m.

    (1) Chat, minet, minou.

    ●(1633) Nom 33a. Felis : vn chat : vn quaz, caz, mitou.

    ●(1732) GReg 627a. Minon, ou minette, chat, tr. «mitau. mitaüicq.»

    (2) (botanique) Krampouezh-mitaou : ombilic.

    ●(1896) GMB 487. cotylet, ombilic (...) (en pet[it] tréc[orois] krañpoes mitaou "crêpes de chats".»

    (3) (?) karn, korn (?) mitaou =

    ●(1929) MKRN 92. e goutall karn-mitaou, tr. «son couteau en manche de corne.»

  • mitaouig
    mitaouig

    m. cf. mitoù

    (1) Chattemite.

    ●(1732) GReg 157b. Chattemitte, qui fait l'humble, le devot &c. pour tromper les autres, tr. «Mitoüicq. mitaoüicq.»

    ●(1876) TDE.BF 461b. Mitouik, mitaouik, s. m., tr. «Patelin, chattemitte.»

    (2) Ober e vitaouig/ar mitaouig/e gazh mitaouig : pateliner, faire le doucereux.

    ●(1732) GReg 157b. Faire la chattemitte, tr. «Ober ar mitoüicq.» ●Elle est-là à faire la chattemitte, tr. «Ez ma a-hont o c'hober he mitoüicq.»

    ●(1857) CBF 47. Ema breman oc’h ober he vitouik, tr. «Il fait mainteant le calin.» ●(1876) TDE.BF 461b. Ober he vitouik, parlant d’un homme, tr. «faire le patelin, le dévot.» ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 36/780). ober he mitouik meur a wech a rankas.

    ●(1957) AMAH 52. Ho Kras, emezo, tuet d’ober adarre o c’hazh mitaouig, pedit en anv Doue ar c’habiten da skeiñ raktal war du Bro-C’hall.

    (3) Ober he mitaouig : faire la prude.

    ●(1876) TDE.BF 461b. Ober he mitouik, parlant d'une femme, tr. «faire la prude.»

    (4) = (?).

    ●(1951) BLBR 39-40/14. Lan en em rae mitaouig gantañ.

  • mitaouik
    mitaouik

    adj. Patelin, doucereux.

    ●(1964) LLMM 107/416. gant ur vouezh vitaouik.

  • mitard
    mitard

    m. plais. Froid.

    ●(1732) GReg 439a. Froid, froidure, tr. «Burlesquement Miñtad. mitard.» ●J'ai ramassé du froid, tr. «serret em eus ar miñtard.»

  • mitenn
    mitenn

    f. –où

    (1) Morve.

    ●(1919) DBFVsup 50a. miten vilén, tr. «morve.»

    (2) Mitennoù Genver : chandelles de glace.

    ●(1919) DBFVsup 26a. mitenneu genvér, tr. «chandelles de glace.»

  • mitennad
    mitennad

    f. –où

    (1) Gifle.

    ●(1919) DBFVsup 50a. ur vitennad, tr. «une bonne gifle.» ●(1934) BRUS 219. Une gifle, tr. «ur vitennad –eu.»

    (2) Cuite, biture.

    ●(1919) DBFVsup 50a. ur vitennad, tr. «excès de boisson.»

  • mitennek
    mitennek

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Morveux.

    ●(1934) BRUS 145. Morveux, tr. «mitennek.» ●(1966) LIMO 05/08. Té, mitennek ? ●Mitennek, morveux.

    (2) Déconfit.

    ●(1957) DSGL 160. Soudarded Bleiz (...) / E zistro flaù ha mitenneg, tr. «Les soldats de Blois (...) S'en retournent déçus et déconfits.»

    (3) Doucereux, hypocrite.

    ●(1919) DBFVsup 50a. mitennek, adj., tr. «doucereux, hypocrite (Auray).» ●(1931) VALL 369b. Hypocrite, tr. «V[annetais] mitennek.» ●(1942) VALLsup 57a. Doucereux, tr. «mitennek V[annetais].»

    II. Adv. C'hoarzhin mitennek : rire jaune.

    ●(1996) DOER 59/4. aveid hoarhed… mitenneg ! ●15. Mitenneg : hoarhed m. a zo hoarhed ged méh (rire jaune, é galleg).

  • mitern
    mitern

    m. –ed Dahu.

    ●(1925) SFKH 31. Ur jiboes miterned. ●32. er hetan mitern.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...