Recherche 'i...' : 872 mots trouvés
Page 5 : de imboudadur (201) à impi-1 (250) :- imboudadur
- imboudañ / imboudiñimboudañ / imboudiñ
v. tr. d. Greffer.
●(1499) Ca 75a. [emboudenn] g. hanter. b. emboudaff.
●(1659) SCger 7b. anter, tr. «îbouda.» ●155a. ibouda, tr. «anter.» ●(c.1718) CHal.ms i. anter, tr. «Iboudein, greffein.» ●(1732) GReg 321a. Ecussonner, tr. «Embouda eñtre coad ha rusq.» ●351a. Enter, faire des entes, tr. «Embouda. pr. emboudet. imbouda. pr. imboudet. ibouda. pr. iboudet. Van[netois] iboudeiñ.» ●Enter un pecher sur un prunier, tr. «Imbouda péchès var brun.» ●Enter en écorce, ou en écusson, tr. «Embouda èñtre coad ha plusq.» ●(1744) L'Arm 177a. Greffer, tr. «Imboudein.»
●(1867) FHB 150/365a. Va mab cossa (...) en euz embodet ar vezen-man var eur scour pern-guen. ●(1879) MGZ 164. Er vadiziant ez omp bet evel emboudet pe greffet var Jesus-Christ.
●(1910) FHAB C'hwevrer 33. ne roio nemet roz gouez keit na vezo ket emboudet roz liorz warni. ●(1927) GERI.Ern 132. embouda, imbouda v. a., tr. «Greffer.» ●(1968) BAHE 56/77. ur blantenn but, da lavaret eo, n'eo ket bet imboudet.
- imboudennimboudenn
f. –où Greffon, ente.
●(1499) Ca 75a. Emboudenn. g. hente. ●(1633) Nom 97a. Surculus, infitum, calamus : ente, greffe : hentenn, greffen, imbouden.
●(1659) SCger 7b. ante, tr. «iboudenn.» ●155a. ibouden, tr. «ante.» ●(c.1718) CHal.ms i. ante, tr. «Ibouden.» ●(1732) GReg 321a. Ecusson, maniere d'ente, tr. «Emboudenn eñtre coad ha rusq.» ●350b. Ente, greffe, tr. «Emboudenn. p. emboudennou. imboudenn. p. ou. iboudenn. p. ou.» ●(1744) L'Arm 124a. Ecusson (…) Espece de greffe, tr. «Imboudeenn étré coêtt ha cloreenn. f.» ●135b. Ente, tr. «Imboudeenn.»
●(1927) GERI.Ern 132. emboudenn, imboudenn f., tr. «greffe, ente, écusson.»
- imboudennegimboudenneg
m. –i, –où Terrain planté d'arbres greffés.
●(1732) GReg 83b. Batardiere, plans d'arbres tout greffez qu'on éleve en un coin de Jardin près-à-près, tr. «Emboudénnecq. p. emboudénnegou. Jboudénneq. Jmboudénneq. pp. gou.»
- imboudennerimboudenner
m. –ion Greffeur.
●(1732) GReg 350b. Faiseur d'entes, greffeur, tr. «Emboudenner. p. emboudennéryen.»
- imbouder .1
- imbouder .2
- imbouder .3imbouder .3
m. –ion (droit)
(1) Crieur aux enchères.
●(1744) L'Arm 85a. Crieur public, tr. «Imboudour.. derion. m.»
●(1931) VALL 170b. Crieur (aux enchères), tr. «imbouder, imboudour V[annetais].» ●(1959) BRUD 7/55. boud imbouder gand un noter.
(2) D'an diwezhañ imbouder : au plus offrant.
●(1744) L'Arm 258a. Au plus offrant, dernier enchérisseur, tr. «D'enn déhuéhan imboudourr.»
- imbouder .4imbouder .4
m. Rapporteur, délateur. cf. imbouder .3 & imbouljer
●(1903) DGES.hy 303. ibouder, s. m., délateur sournois; collégiens 1903.
- imboudiñimboudiñ
voir imboudañ
- imbouljer / imboujourimbouljer / imboujour
m. –ion Instigateur.
●(c.1718) CHal.ms ii. moteur, tr. «en hani a ra er boulg d'un dra benac, imboulgeour.»
- imbouljiñ
- imbourc'himbourc'h
m. Recherche, examen, enquête.
●(18--) MIL.ms (d'après RECE XXVI/81). Mil. ms. donne « imbourc'h, s. m., pl. imbourc'hou, recherche, enquête, perquisition, examen, fouille ».
●(1927) GERI.Ern 235. imbourc'h m, tr. «Recherche, enquête, perquisition, examen, fouille.» ●(1931) VALL 259b. Enquête, tr. «imbourc'h m.» ●281b. Examen, enqueête, fouille, tr. «imbourc'h m.» ●629a. Recherche, tr. «imbourc'h m.» ●(1970) BRUD 35-36/145. Moarvad ivez abalamour ar zouezuz a zen-ze, war desteni R.-Y. Kreston, a gave da weloud a-dost e peb imbourh ar c’hoariva d’ar mare-ze.
- imbourc'hiñimbourc'hiñ
v. tr. d. Rechercher, examiner, enquêter.
●(18--) MIL.ms (d’après RECE XXVI/81). Mil. ms. donne « imbourc’hi, v. act. et neutre, fouiller, fureter, examiner, rechercher et de plus guérir ». Cette dernière acception ne viendrait-elle pas d’une mauvaise lecture d’une note portant « quérir » ?
●(1927) GERI.Ern 235. imbourc'hi, v. a. et n., tr. «fouiller, fureter, examiner, rechercher.» ●(1931) VALL 259b. Enquêter, tr. «imbourc'hi act. et n.» ●281b. examiner, tr. «imbourc'hi.» ●629a. rechercher, tr. «imbourc'hi m.»
- imbroud
- imbroudañimbroudañ
voir imbroudiñ
- imbrouderezhimbrouderezh
m. Imagination, faculter d'imaginer.
●(1931) VALL 374a. Imagination (philos.) faculter d'imaginer, tr. «imbrouderez m.»
- imbroudiñ / imbroudañ
- imbutalimbutal
v. Esbaudir, ébaudir. (?) lire : imbatal = ebatal (?).
●(c.1718) CHal.ms i. esbaudir, tr. «reioüissein, him reiouissein, Imbutal queru [= recteur de Kervignac].»
- imitañ
- immobil .1immobil .1
m. –ed Personne stupide.
●(1909) HBAL 28. var digarez m'edoz e servij eun immobil koz. ●(1923) DGES.hy 305. imobil, s. m., homme tombé en enfance; Floc'h, 1913. ●(1957) ADBr lxiv 4/464. (An Ospital-Kammfroud) Immobil (...) signifie «empoté», «stupide», «lourdaud» : penaoz e kav deoh e hellfe an tiegez mond en-dro gant eun immobil a zen evel henne(z) er penn aneañ ?
- immobil / immobu .2immobil / immobu .2
adj.
I. Attr./Épith.
A. Immobile.
●(1831) MAI 136. e chommas immobil.
B. sens fig.
(1) Sot.
●(1902) PIGO i 8. Heman ’zo breur d’egile : immobu mad eo. ●214. Matilin’n evoa intentet gir ebed en komzou an otro, ken immobu evel ma oa. ●(1909) HBAL 31. an dud immobil. ●(1931) VALL 701b. un peu sot : et sans initiative, tr. «imobu T[régor].»
(2) Complètement soûl.
●(1910) YPAG 3. Red e vije e oan kousket pe imobu, pa'm eus laret e rajen me ar menaj ! ●(1970) BHAF 43. Imobill e oah deh da noz, koz lonkerez de dié ! ●116. Ma karjez beza lonket nebeutoh, koz kov-sistr, eme an hini-goz, penaoz ma Doue e kavfe eun den imobill e hent ! ●384. Imobil. Mezo-dall.
II. Adv. Mezv-immobil : complètement soûl.
●(1978) PBPP 2.1/258. (Plougouskant) mezv-imobil 'oa, tr. «il était complètement saoûl.»
- immobuimmobu
voir immobil
- immobuet
- immodestiimmodesti
s. –où Geste immodeste.
●(1710) IN I 256. ober sellou affetet, mignardisou hac immodestiou.
- imoliñ
- imorimor
f. –ioù
I.
(1) Humeur physiologique.
●(1499) Ca 114b. Humor. g. humeur. ●(c.1500) Cb 42a. ga. enfle de mauuais humeurs. bri. coeffuet dre drouc humezr. ●(1633) Nom 258b. Catharrus, distillatio : catharre, distillation des humeurs : catharr, distilation á humeuryou. ●Grauedo : distillation du cerueau, pesanteur de teste : distilation á ceruell, pa vez pounner pen vn dent (lire : den) gant humeuryou.
●(1659) SCger 67a. humeur, tr. «humor.» ●(1732) GReg 504a-b. Humeur, substance fluide du corps, tr. «Humor. p. humoryou. Van[netois] imur. p. yëu.» ●Les quatre humeurs du corps : le flegme, ou la pituite, le sang, la bile, la mélancolie, tr. «Ar pévar humor a zeu da leiza corf dèn a so 1. ar flumm, pe ar c'hraust, 2. ar goad, 3. an apotum, 4. ar velcony.»
(2) Colère.
●(18--) CST 65. trec'het gant e imor, e lammas er porz, rak gouzout a rae an doareou. ●(1922) EOVD 144. Kastiein get imur. ●(1922) FHAB Du 328. dizac'ha eun imor fall dastumet pell a oa. ●(1945) DWCZ 20. Eur c'hofad imor a zo enni.
(3) Humus.
●(1732) GReg 504b. Les plantes se nourrissent de l'humeur de la terre, tr. «Ar planteyz, an oll lousou, ha car guéaut, a so maguet gand an humor eus an douar.»
II. [en locution]
(1) Bezañ en imor =
●(1870) FHB 290/227a. evel eur penn kegin ne oar nemet ragachad ha braead dioc'h ma vez en imor.
(2) Bout en imor ouzh ub. =
●(1790) MG 165. pe ouiehèn pihue en dès disclæriét teoh en e mès ur galand, ne vehèn quet paud én imur doh-t'ou.
(3) Bout en imor da : être d'humeur à.
●(1912) DIHU 89/163-164. Ne oen ket én imur d'hou kuélet é timéein d'er vroh-sé.
(4) Kemer imor : se fâcher.
●(1856) GRD 90. en distérran fal-vin, ur gonz, un tamig disprisance ou laca de guemér imur ha de chiffein.
(5) Kemer imor ouzh ub. : se fâcher contre qqn.
●(1818) HJC 255. ac Iahan ac e gueméras imur doh en deu vrèr-ce.
●(1922) EOVD 72. a pe hrei unan benak disprizans anehan, ne gemerein ket imur dohtou. ●(1973) LIMO 16 juin. ol en dud en devoè kemeret imur dohton.
(6) Kabestrañ, plegañ e imor : maîtriser, fléchir son humeur.
●(1905) KANngalon Ebrel 364-365. kabestra hon imor. ●(1906) KANngalon Genver 20. poagnit eveldhi da gabestra hoc'h imor. ●(1920) KANNgwital 205/110. an oll a ioa mantret ouz e velet o plega e imor.
(7) Gwaskañ, moustrañ, pouezañ war an imor = trec'hiñ warnañ.
●(1790) MG 383. Er honzeu-ze en doai me fiquét, ha tantét oèn bet de fachein : mæs guet secour Doué, me bouisas ar me imur.
●(1855) BDE 843. red-é goasquein ar en imur eit bihuein mad guet pep-sort tud.
●(1905) KANngalon Ebrel 368. o voustra var hon imor. ●(1911) SKRS II 115. keit ha ma padas an ofiz, e voaskas var e imour.
(8) Derc'hel imor : rester fâché, être rancunier.
●(1982) TKRH 127-128. Feulz un tamm met na zalc'he ket imor.
(9) Kaout imor da =
●(1955) STBJ 32. Deltu a oa ganti pe, evit komz sklaeroc'h, imor he devoa da gas al labour en dro hag an traou da benn.
(10) Bezañ imor ober udb. en ub. =
●(1955) STBJ 180. Imor en em ganna a oa ennon ha ne oan ket troet da blada.
- imorekimorek
voir imoriek
- imoretimoret
adj. D'une certaine humeur.
●(1838) CGK 13. Ar plac'hicq ne voa quet, siouas, humoret caër an dese.
- imoriek / imorek
- imoriñimoriñ
v. intr. Se mettre en colère.
●(1903) LZBg Du 276. Ha ean e hel imurein mar groan goab a nehou ? ●(1921) BUFA 80. ma hellein mé parrat a imurein. ●(1922) EOVD 144. er gobér get doustér, hemb imurein. ●146. a pe n'hou pou ket léh erbet d'imurein. ●(1964) BLBR 146/31. Mariann e imuras, med ne ziskoas nitra a zianvéz.
- imortel
- impalaerimpalaer
m. –ion Empereur.
●(14--) Jer.ms 205. Avoultr vyll rybaot lazr / Ac evel se en compsou cazr / Da guyr Impalazr hep azrec, tr. « Vil bâtard, ribaud voleur, / Sont-ce là de belles paroles / (A adresser) à un véritable empereur, sans regret ? » ●(1464) Cms (d’après GMB 208). emparazr. ●(1499) Ca 53a. [curun] ga. couronne de roy ou dempereur. b. curun roy pe empalazr. ●75a. Empalazr hac empalazres in gourchemenn sunt. ●98a. [gourchemenn] g. imperateur / ou commendeur / ou empereur. b. impalazr. ●(1576) Cath p. 12. euit vn impalarz, tr. «pour un empereur.» ●19. an impalarz leun a frenesy, tr. «l'empereur, plein d'emportement.» ●25. en amser an impalarz maxentius, tr. «à l'époque de l'empereur Maxence.» ●(1633) Nom 284a. Imperator, Augustus : l'Empereur : an Ampereur, an Impalaezr.
●(1659) SCger 49a. Empereur, tr. «Impalazr.» ●(1732) GReg 280a. Neron étoit un homme détestable, tr. «An empalazr Neron a yoa un dèn argarzus.» ●334b-335a. Empereur, qui tient le premier rang entre les souverains, tr. «Impalazr. p. Impalazred. empalaër. p. empalaëred, empalaëryen.» ●(1792) BD 144. ar pap archescop jmpalaer, tr. «le Pape, l'Archevêque, l'Empereur.»
●(1954) VAZA 161. An noz diwezhañ hor chomadenn e Reval, e pedas Fallières an Impalaer hag e wreg Aleksandra Féodorowna da goaniañ war vourzh ar Vérité.
- impalaer-morimpalaer-mor
m. (ichtyonymie) Empereur.
●(1732) GReg 335a. Empereur, poisson fort grand, tr. «Un empalaër-vor. p. empalaëred-vor.»
- impalaerdedimpalaerded
f. Empire.
●(c.1500) Cb 98b. [gourchemenn] Jtem hoc imperium / rij. g. empire / commendement / ou edit. b. gourchemenn / pe empalazrdet. ●(1576) Cath p. 17. try a vsurpe neuse en impalardet, tr. «trois hommes usurpaient alors l'empire.»
●(1732) GReg 335b. Empire, Etats d'un Empereur, tr. «Empalaërded.»
●(1931) VALL 148a. le Consulat et l'Empire, tr. «ar Gonsulded hag an Impalaerded.»
- impalaerel
- impalaerezimpalaerez
f. –ed Impératrice.
●(1464) Cms (d’après GMB 208). Empalazres, impératrice. ●(1499) Ca 75a. Empalazr hac empalazres in gourchemenn sunt. ●(1621) Mc 83. Mary (…) impalaerzes dan Ælez.
●(1792) BD 1381. hac an ympalaeres, tr. «Et l'impératrice.»
●(1911) BUAZperrot 193. Impalaërez an Allemagn.
- imparimpar
voir ampar
- imparfalimparfal
voir amparfal
- imparfet
- impasiant .1impasiant .1
adj. Impatient.
●(1499) Ca 116a. Jmpacient. g. idem. ●(1575) M 2155-2157. Euelse en yffernn, dan bernn so eternel (lire : eternal) / Enny impatiant, en tourmant ha scandal : / Ezeu an poan muyhaff, horriblhaff dihaual, tr. «Ainsi en enfer, dans le tas qui est éternellement / Là, impatient, en tourment et ignominie, / Il y a la peine la plus grande, la plus horrible, sans pareille.»
- impasiant .2
- impechañ
- imperfeksion
- imperial
- impersonal
- impetrañ / impetriñimpetrañ / impetriñ
v. tr. d.
(1) Impétrer, obtenir.
●(1499) Ca 116a. Jmpetraff. g. impetrer. ●(1530) Pm 178. Rac an guerches a impetras / Eguit se priuilegou bras, tr. «Car la Vierge procura / Pour cela de grands privilèges.» ●(1612) Cnf 69a. ma galliff impetriff digant an Autrou Doué heuelep sicour. ●75a. eguit impetriff an gracc-man.
(2) Impetriñ da : obtenir de.
●(1612) Cnf 75a. Oreson eguit impetriff da beuaff guir Christen.
- impetret
- impetriñimpetriñ
voir impetrañ
- impi .1