Recherche 'i...' : 872 mots trouvés
Page 8 : de ingan (351) à inkardet-enkardet (400) :- inganingan
s. Bataille. (?) cf. emgann (?).
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 78. arlerh un ingan é péhani é oé bet é soudardèd er vistr.
- ingaveuriñingaveuriñ
v. (?) Abreuver, nourrir (?).
●(18--) MILg 88. P'ho deveuz debret mad ho fred / hag ingaveuret ho c'hezek.
- ingedinged
s. –ed (ornithologie) Petit chevalier.
●(1732) GReg 162b. Petit chevalier, Oiseau de Mer, plus petit qu'un Pigeon, tr. «Ingued. p. ingueded.» ●733b. Pluvier de mer, ou petit chevalier, tr. «Iñgued. p. iñgueded.»
●(1876) TDE.BF 304a. Iñged, s. m., tr. «Chevalier, pluvier, oiseau ; pl. ed.»
●(1927) GERI.Ern 236. inged m., tr. «Pluvier de mer, petit chevalier.» ●(1936) CDFi 4 avril. pa dostea an inged hag ar gwelini d'o glud.
- ingenningenn
f.
(1) Mauvaise humeur.
●(1744) L'Arm 188b. Mauvaise-humeur, tr. «Inguënn.» ●227a. Malice (…) Affectée, t. «Inguênn.. neu. f.» ●260a. Opposition. Contrariété, tr. «Inguienn.» ●386b. Tracasserie, tr. «Inguiênn.. neu.» ●(1767) ISpour 82. ean e resistou guet inguenn doh é tutt. ●150. dré inguenn ha fal imur. ●(1790) Ismar 216. Mar dai hoah dré ingûen ha fal imur é cav unan-benac droug ér vad e rét. ●237. ha hoah dihoallet ne vehai en inguên hac er goal-sort a hanah hou touguehai de zécriein hou Nessan.
●(1907) VBFV.fb 19a. chicane, tr. «ingen.»
(2) Brozh ingenn = (?).
●(1910-15) CTPV I 92. Hi broh ingen e zo re hir, tr. «Sa robe malice (jupon) est trop longue.»
- ingennaj
- ingenniñ
- ingennour
- ingennourezingennourez
f. –ed Ergoteuse.
●(1744) L'Arm 253b. Qui cherche noise, tr. «Inguiennourr (…) Fem. Inguiennouréss.»
- ingennusingennus
adj. De mauvaise humeur.
●(1744) L'Arm 140b. Ergoteur, euse, tr. «Inguennuss.» ●178a. Grignoux, ouse, tr. «inguênnuss.» ●188b. De mauvaise humeur, tr. «Inguénnuss.» ●227a. Malicieux, tr. «Inguênnuss.»
- inglaou
- inglodinglod
m. –où
(1) (agriculture) Étrape.
●(1633) Nom 178b. Merga : iauelier : vn inglot da soulaff.
●(1732) GReg 158b. L'instrument pour chaumer, tr. «Inglod. p. inglodou.» ●376b. Étrape, instrument pour couper le chaume, de la bruïere, etc., tr. «inglod. p. inglodou, inglojou.» ●401b. Faux, instrument pour couper du glé, tr. «Iñglod. p. iñglodou, iñglojou.»
●(1821) GON 292b. Inglod, s. m. C’est un des noms que l’on donne à l’étrape, espèce de petite faucille qui sert à couper le chaume, la bruyère, etc. ●(1876) TDE.BF 304a. Iñglod, s. m. V[annetais], tr. «Instrument pour couper le chaume.»
●(1927) GERI.Ern 236. inglod m., tr. «Etrape.» ●(1931) VALL 278a. Étrape, tr. «inglod m. pl. ou.»
(2) [au plur.] Efforts maladroits et inutiles.
●(1908) PIGO II 75. ar mestr-skol a oar piou an eus gret an inglodou-ze ! ●(1909) TOJA 39. Piou an diaoul a zo bet aman oc'h ober an inglodo-man endro d'am bragou ?
- inglodañ
- ingloderezhingloderezh
m.
(1) Action d'étraper.
●(1927) GERI.Ern 237. ingloderez m., tr. «action de le faire [couper le chaume avec une étrape].» ●(1931) VALL 278a. action de couper [avec l'étrape], tr. «ingloderez m.»
(2) Bagatelles.
●(c.1930) VALLtreg 1241. Ingloderez : Ce mot donné par Etienne au sens de "bagatelle" est connu en Bas-Trég. (Plouneve-Moedec) ; il est synonyme de bitrako, farjo, badinezo, divalotach, garzach, gallouach F. Gd. [Françoise Gaudu]. ●(1963) EGRH II 117. ingloderezh m., tr. « bagatelles. »
- ingochingoch
m. –où (menuiserie)
(1) Mortaise.
●(1732) GReg 639b. Mortaise, entaille pour un tenon, tr. «Van[netois] ingoch. p. ingochëu.» ●(1744) L'Arm 245b. Mortaise, tr. «Ingoche.. eu. m.»
●(1927) GERI.Ern 237. ingoch m., tr. «Mortaise.»
(2) Genn-ingoch : rossignol.
●(1744) L'Arm 342a. Rossignol (…) De menuisier, tr. «Yænn-ingoche. f.»
- ingochetingochet
adj. Mortaisé.
●(1942) DHKN 118. bamet de goédaj nerhus hag ingochet ag er braùan. ●300. ingochet = emmortaisé.
- ingochiñ
- ingolennet
- ingoulek
- ingrad
- ingrañchoù
- ingratingrat
adj. Ingrat.
●(1499) Ca 116b. Jngrat. g. idem / cest qui ne scait le bien que len lui faict / ou offre / ou a faict / ou qui ne le veult congnoistre.
●(1659) SCger 69a. impitoiable, tr. «ingrat.» ●(1732) GReg 531b. Ingrat, ate, tr. «Ingrat.» ●(17--) TE 2. er-ré ingrad ha diavis erhoalh.
●(1839) BEScrom 1. tud ingrat. ●(1856) VNA 174. un enfant mal élevé est toujours ingrat, tr. «ur hroaidur fal-zessàuet e vé attàu ingrat.» ●(1860) BAL 24. ken ingrat ounta. ●(1880) SAB 110. Penauz goude-ze beza digar ac ingrat ouzoc'h. ●178. ac ii ken ingrat outa.
- ingratiriingratiri
f. Ingratitude.
●(1659) SCger 69b. ingratitude, tr. «ingrateri.» ●155a. ingrateri, tr. «ingratitude.» ●(1688) MD I 41. gant muy a crueldet ac ingrateri. ●(1732) GReg 531b. Ingratitude, tr. «Ingratery. p. ingrateryou.»
●(1880) SAB 152. Pardounit on ingrateri !…
●(1933) MMPA 77. ar vez hag an ingratiri.
- ingreign
- ingrouin .1ingrouin .1
adj. =
●(19--) DISPUt etré daou den yaou[an]k divar-ben an dimi (Cahier sans date et sans nom). A ben eiz devez goude Kannourrien ma bro / A gri a vouez huel potr ingrouin varnon / Obliget hon d’anduri pac’hon tapet en pla / Ma seufen deus ma imor me rafè d’he biscla.
- ingrouin .2ingrouin .2
m. –ed =
●(1999) PLUFUR. Ar pevar ingrouin-se !
- ingwelapl
- inhumen
- iniañiniañ
v. tr. d. = (?).
●(1874) POG 26. Eur choant leal am euz d'en em jerviji, evid-se, euz ann doareou a vezo inied d'in gand ar beleg.
- inibision
- inikite
- IniziInizi
n. pl. An Inizi : les îles britanniques.
●(1847) FVR 367. goude, evel eunn eil Aleksandr, e teuaz enn he benn gounid ann Inizi.
- Inizi-GlenanInizi-Glenan
voir Glenan
- injurinjur
s. –ioù, –où Injure.
●(1499) Ca 116b. Jniur. g. iniure. ●(1530) J p. 163b-164a. Ne ententenn quet credet pur / Ober nep stat displigiadur / Dihuy sigur, nac iniur quet, tr. «Je n'avais nulle intention, croyez-le bien, de vous causer aucun déplaisir et de vous faire aucune injure.» ●(1621) Mc 19. lauaret inyurou à enep ho Enor. ●(1625) Bel 115. an gourchemenman, à bers oll assamblez an disprisancc, an cassony, an buhaneguez, rancun, an iniuriou, ha passionou arall.
●(1659) SCger 69b. iniure, tr. «iniur, p. iou.» ●(1732) GReg 532a. Injure, tr. «Injur. p. injuryou. van[netois] injur. p. yëu.»
●(1852) MML 11. an ijur a ne oa resevet.
- injuriañ / injuriiñ
- injurierinjurier
m. –ion Celui qui dit des injures.
●(1732) GReg 532b. Celui qui dit des injures, tr. «Injurier. p. yen.»
- injuriiñinjuriiñ
voir injuriañ
- injurius
- injustinjust
adj. Injuste.
●(1659) SCger 69b. iniuste, tr. «iniust.» ●(1732) GReg 532b. Injustice. (En Leon ils disent : injustiçz, de même que, injust : mais ces deux mots ne furent jamais Bretons, non plus que tous les autres, où in tient lieu de negation).
●(1846) DGG 235. dre zezirou fall pe injust. ●dre voyenou injust.
- injustamant
- injustisinjustis
f. –où Injustice.
●(1710) IN I 328. An dislealded hac an injustiçou. ●(1732) GReg 532b. Injustice. (En Leon ils disent : injustiçz, de même que, injust : mais ces deux mots ne furent jamais Bretons, non plus que tous les autres, où in tient lieu de negation).
●(1846) DGG 230. an injustiçou a gometer.
- inkane .1inkane .1
adj.
(1) Attr. Bezañ inkane : aller l'amble.
●(c.1718) CHal.ms i. uotre cheual ua l'amble, tr. «haquene é hou Iau»
●(1857) CBF 36. Hag ar marc'h-man a zo hinkane ? tr. «Ce cheval va-t-il l'amble ?»
(2) Épith. Marc'h inkane : cheval qui va l'amble.
●(1909) KTLR 89. eur marc'hik inkane. ●183. Sada hen o starda he zamm var he varc'h inkane hag araog.
(3) plais. Bezañ inkane : se déplacer avec peine.
●(1992) MDKA 103. Hañ ! neuze 'vad, ma teuan da vezañ «droug-kein» c'hoaz, ha me ankane dija. ●ankane : o trotal fall, evid eur marh.
- inkane .2inkane .2
m.
(1) Haquenée.
●(1499) Ca 174a. Regue et hacane tout vng ibi vide. ●(1633) Nom 32a. Equus toultaris, vel totularius, gradarius, asturco, hacquenée, tracquenart, guilhedin : hanquanè, tranquanart
●(1659) SCger 65a. haquenée, tr. «hinquané.» ●(1732) GReg 32a. Cheval d'amble, tr. «hincane.» ●486b. Haquenée, tr. «Hincqane. p. hincqaneëd.» ●(1741) RO 1199. Voar geuinô hanquané.
●(1857) CBF 98. Da inkane a gerz buhan, tr. «Ton bidet marche vite.» ●(1896) GMB 310. pet[it] Trég[uier] hañnkane. ●(18--) GBI II 130. Me am eûs un inkane gwenn, tr. «J'ai une haquenée blanche.» ●(18--) SBI I 184. eun incane gwenn / Hac eur brid arc'hant en he benn, tr. «une haquenée blanche, / Avec une bride d'argent en tête.» ●(18--) SBI I 212. Cabestr d'in ma incane, tr. «Bride-moi ma haquenée.» ●(18--) SBI II 262. Eun ancane ouz ma dougenn, tr. «Une haquenée pour me porter.»
●(1909) KTLR 89. Neuze al Leonard a bignaz var an inkane. ●183. Ne zounjas tamm dizamma he inkane.
(2) Amble.
●(1744) L'Arm 12a. Amble, tr. «Haquené. f.»
(3) Kerzhout, mont d'an inkane, d'ar paz-inkane : aller l'amble.
●(1857) CBF 97. Va loen a gerz d'ann inkane, tr. «Ma monture va l'amble.»
●(1921) FHAB Ebrel 86. Peurvuia, ez ea d'an inkane. ●(1924) NFLO. amble. aller l'amble, tr. «mont d'ar paz inkane.»
- inkaneal
- inkant-inkant-
voir enkant-
- inkard / enkardinkard / enkard
m. –où
(1) Carde.
●(1732) GReg 136a. Carde, peigne de cardeur, tr. «encardou.» ●(1744) L'Arm 45b. Carde, peigne de cardeur, tr «Incarde.. eu. m.»
●(1907) VBFV.bf 34a. inkard, m., tr. «carde.» ●(1907) VBFV.fb 74a. peigne de cardeurs, tr. «inkard, m. (pl. eu).» ●(1931) VALL 97a. Carde, tr. «enkard m. pl. ou.»
(2) Gros drap, bure.
●(1744) L'Arm 40a. Burat, bure, bureau, tr. «Incarde. m.»
●(1907) VBFV.bf 34a. inkard, m., tr. «gros drap, bure.» ●(1973) LIMO 07 avril. ur sé inkard guen ar é gein. Inkard, tr. «gros drap de chanvre.» ●(1931) VALL 97a. enkard m., tr. «grop drap, bure»
- inkardañ .2inkardañ .2
voir inkardiñ .1
- inkardañ / inkardiñ / enkardañ .1inkardañ / inkardiñ / enkardañ .1
v.
(1) V. tr. d. Carder.
●(1499) Ca 75b. Encardaff. g. charpir laine.
●(1659) SCger 19b. carder, tr. «encarda.» ●(1732) GReg 136a. Carder, demêler les poils de la laine, de la bourre, tr. «Encarda. pr. encardet. Van[netois] iñcardeiñ. pr. et.» ●(1744) L'Arm 45b. Carder, tr. «Incardein.»
●(1895) GMB 210. pet[it] Trég[uier] inkardein, carder, et aussi s'agiter, gigotter.
●(1907) VBFV.fb 16b. carder, tr. «inkardein.»
►absol.
●(1924) BILZbubr 40/898. Enkardi, nean, ober stamm a ouie. ●(1924) BILZbubr 41/943. o kribina, oc'h enkardi, o vreat pe o paluc'hat.
(2) V. intr. sens fig. S'agiter, gigotter.
●(1895) GMB 210. pet[it] Trég[uier] inkardein, carder, et aussi s'agiter, gigotter.
- inkardenn / enkardenn
- inkarder / inkardour / enkarder / enkardourinkarder / inkardour / enkarder / enkardour
m. –ion Cardeur.
●(1499) Ca 92a. [gloan] Jtem hic et hec lanifex / cis. oeuureur en layne. b. encarder. ●(1633) Nom 83a-b. Dipsacus, labrum vel lauacrum Veneris, offic. carduus fullonum, carduus Virg. virga pastoris : chardon à foullon, chardon à carder, verge à berger : asquol pe chardounet vn encarder.
●(1732) GReg 136a. Cardeur, cardeur de laine, de cotton, &c., tr. «Encarder. p. encardéryen. Van[netois] incardour. p. yon, yan.» ●(1744) L’Arm 45b. Cardeur, tr. «Incardour.. derion. m.»
●(1844) FOB 98. Ar choen eus an inkandeuzet / A zo bet e Kerian savet, tr. « Le premier des balliniers / A Kerjean fut élevé ».
●(1956) CAIR N° 2 (Nouvelle Série)/62. La tradition veut que les premiers tisserands du monde aient reçu leur formation au château de Kerjean, c'est là ce qui découle du dicton souvent cité : « Kenta inkardered a oa er bed / Eo e Kerian int bed savet. »
- inkardet / enkardetinkardet / enkardet
adj. Cardé.
●(1732) GReg 136a. Laine cardée, tr. «Gloan encardet. Van[netois] gloan iñcardet.»