Recherche 'i...' : 872 mots trouvés
Page 10 : de insel (451) à intel-1 (500) :- iñseliñsel
voir liñsel
- inserten
- insestinsest
s. Inceste.
●(1576) H 50. Incest, a dal quement da lauaret euel compaignunez. Charnel gant e chares pe e alyet en degrezyou difennet, tr. « Incest, that is as much as to say carnal converse with one’s kinswoman or one’s relation in the forbidden degrees. » ●(1633) Nom 326b. Incestus, incestuosus, incestu pollutus : polu de paillardise auec vne de sa parenté : incest, vnan a commetitè paillardiez gant vnan bennac ez querent.
●(1710) IN I 224. an aoultriez hac an incest.
- insitañinsitañ
v. tr. d. Inciter.
●(1499) Ca 116a. Jncitaff. g. inciter commouoir prouoquer. ●(1612) Cnf 12a. oz incitaff hac oz reiff couraig en vn manier bennac da pechiff. ●(1621) Mc 100. pe á mignarderez, ha pligadurez an corff, pe remuamantou all pere á guell hon dicacc ha hon incitaff, da ober pe da songal vn dra bennac á enep volontez Doue.
- inskripsioninskripsion
f. Inscription.
●(1633) Nom 6a. Epigraphe, index, inscriptio, titulus : titre, l'inscription : titr, inscription, an pez á vez scriffet voar gourrè.
- insolañsinsolañs
f. Insolence.
●(c.1718) CHal.ms ii. Insolence, tr. «diuergondag' diuergontis, diuehtet, Insolanç.»
- insolantinsolant
adj. Insolent.
●(1794) ABR.goerz 8b. A lacaï o goad insolant / Da servijout da dems do parcou.
- insoluplinsolupl
adj. Insoluble.
●(1499) Ca 11b. Argument insolubl cest une mauiere (lire : maniere) darguement.
- inspirasioninspirasion
f. –où Inspiration.
●(1621) Mc 6-7. Bet ouff negligant, ha diegus, da respond da inspirationou mat ha santel.
- inspirout
- instañs
- instigasion
- instituañ
- instituourinstituour
m. –ion Instituteur, celui qui institue.
●(1831) RDU 150. sant Ignace, instituour er Juistret.
- institutinstitut
m. Institutes.
●(1499) Ca 116b-117a. Jnstitut. gal. institute cest vng libure des loix. ●117a. Jnstitut. vng libure des loix.
- instremeninstremen
voir istremen
- instru
- instruiñinstruiñ
v. tr. d. Instruire.
●(1575) M 1023. é instruiaff, tr. «l'instruire.» ●(1576) Cath p. 9. hac onestant ez venn maguet en pourp hac instruet en ardou liberal, tr. «et quoique j'aie été élevée dans la pourpre et instruite dans les arts libéraux.»
●(1824) BAM 272. d'o instrui, d'o scolya ha d'o c'helen. ●(1888) LTU 59. instrui an direktored.
- instrujet
- instrujiñinstrujiñ
v.
(1) V. tr. d. Instruire.
●(1790) MG 283. d'ou desssàu ha d'ou instrugein. ●(17--) TE 213. instrugein é sujité.
●(1821) SST v. eit instrugein er boble. ●(1841) IDH 290. hou ç'instrugein én hou toutanceu. ●(1879) GDI 15. instrujein er ré dihouïec.
(2) V. pron. réfl. En em instrujiñ : s'instruire.
●(1790) MG 115. Mæs gouiet erhad é vér dannét brahue eit en dout disprisét a obér hum instrugein.
- instruksioninstruksion
f. –où Instruction.
●(1499) Ca 117a. Jnstruction en la foy catholique. ●(1633) Nom 1a. Libellus : vne instruction ou certification : instruction pe certiffication, testeny.
●(1727) HB 249. Instruction evit ar C'hotuerou. ●310. Instruction evit Gouel Yan. ●313. Instruction evit gouel – Per ha Paul. ●609. heuly e peb tra an instruction hac ar reglen.
●(1821) SST v. eit hou instruction. ●(1829) IAY 11. an droet d'en em reudin ous ho c'hinstructiono. ●(1834) APD 3. ar greden hac ar voralen dindan ar furm a instructionou.
- instrumalinstrumal
m. –ed Excentrique. cf. istrogell
●(1982) HYZH 147/39. (Treboull) A ya, hennezh oa un instrumal c'hoazh !
- instrumantinstrumant
m. –où Instrument.
●(1499) Ca 46b. Cordenn instrument a music. g. corde distrument a musique. ●118b. Jstrument. g. instrument. ●(c.1500) Cb 52a. [crechaff] vnde hoc calamistrum / stri. g. intrument pour crespir les cheueulx. b. instrumant da crechaff. ●104b. [gueuel] Jtem hec dantena / e. g. cest fer a traire dentz. b. istrumant da tennaff dent. ●(1612) Cnf 18b. instrumantou pegant ré ez dialuezer an holl potaillou) à antré en tyer. ●(1633) Nom 135b-136a. Equuleus, eculeus : instrument à bailler la torture : instrumant da reiff an tortur pe'n question. ●155a. Arma, arma cerealia, rustica & nautica, coquinaria, tonsoria : toute sorte d'instruments & outils : pep seurt instrumantou hac ostillou. ●156a. Instrumentum : equipage, instrument : equipaig, instrumant. ●212a. ORgana, siue instrumenta musica : instruments de musique : instrumantou musicq.
●(1710) IN I 285. peadra'ta e tougont-ii an instrumanchou hac ar mercou a guemense ? ●(17--) VO 61. cabinædeu fournissét mat a instrumanteu musiq.
●(1838) OVD 297. pincein gùéh-t'er-huéh er herdad ag é instrumant eit ou accordein.
●(1907) PERS 63. he instrumanchou a binijen.
- insult
- insultadeginsultadeg
f. –où Insultes.
●(1905) BOBL 12 août 47/2d. ar gazeten-ze n'eo great nemed a faozenteou, a insultadek, a zroug-prezeg.
- insulter
- insultiñinsultiñ
v.
(1) V. tr. d. Insulter.
●(1834) SIM 32. insulti tud. ●(1856) VNA 194. un insolent qui m'a insulté, tr. «un devergond péhani en dès m'insultet.»
●(1910) EGBT 132. insulti, tr. «insulter.» ●(1919) TOBB 7. Ar bourreo a insultaz va diffennour.
(2) V. pron. réci. En em insulitñ : s'insulter.
●(1907) BOBL 06 avril 132/3b. goude 'n em insulti, e komanschont dre 'n em skouarnata.
- insuportapl
- intint
pron. pers.
(1) Ils, elles.
●(1554) Moeam 4. Hac int dézraouét oll da goroll voar é dro.
●(1818) HJC 359. hint ou dès tennet d'en hazard. ●(1896) HIS 73. Ind e arriùas, ardro en noz.
●(1907) PERS 67. hag hint a vezo he joa.
(2) Les.
●(1790) MG 136. acourcét em boa int de zonnèt de voquein deign bam-noz. ●(17--) TE 154. en hani en doai int sauvét.
●(1849) LLB 1300. staget ind deu ha deu.
(3) [après un v.] Ils, elles, eux.
●(1861) JEI 198. Ne gredant-ind é tei ur jugemant hag é hè sul lagad hag e hùéle pêl perpet degueoret ar nehai.
- int-iint-i
pron.
(1) Eux, elles.
●(1867) FHB 116/94b. Ann estren hag int-hi a raïo dighemer din-men. ●(1878) EKG II 184. Ne ket me a zo kaoz, int-hi ho-unan eo. ●(1896) HIS 64. ne hras droug erbet dehé ind-hi.
(2) Int-i eo : ce sont eux, elles.
●(1911) FHAB Gouere 188. Int-i eo ar re zo daou anter gant o mestr evit eost an douarou a labouront.
(3) Ils, elles.
●(1924) CBOU 2/29. int-i hag a gar kement en em ziskouez !... ●(1925) BUAZmadeg 68. met int-hi a oue douaret gant eur sklerijen skeduz.
►
●(1982) MABL I 42. (Lesneven) into 'ree cheuioù ganeomp.
- intalinkañintalinkañ
v. tr. d. (pêche) Étalinguer.
●(1924) BILZbubr 42/976. Eun toullad higennou a gavas, o intalinka an neus grêt. ●Intalinka, tr. «étalinguer les hameçons, les attacher aux avançons.»
- intampiintampi
m.
(1) Zèle.
●(1744) L'Arm 409b. Zéle, tr. «Intampi.» ●409b-410a. Imitez le zéle de la Fourmi, tr. «Quemérétt sqùir ar intampi er Verionnênn.» ●(17--) TE 112. intampi eit gloër en Eutru-Doué.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 32. ean e ziscoas, ér garg santel-zé, quement a intampi. ●50. ou fé berhuidant hag ou intampi. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 127. En eutru Soully a labouras guet intampi. ●(1855) BDE 71. en intampi hag en dispositioneu aral. ●181. hun intampi perpet gredussoh. ●(1861) BELeu 40. Un intampi carantéus eit salvedigueah er béherion. ●(1861) BSJ 134. Deustou ma oé bras grèd hag intampi Jesus-Chrouist aveit salvedigueah ou ineaneu. ●145-146. mæs hur Salvér ou zemalas ag un intampi quer rust hag e laras dehai queigein doustér guet en intampi.
●(1903) EGBV 124. intampi, m., tr. «zèle, émulation.» ●(1907) VBFV.bf 34a. intanpi, m. tr. «zéle, émulation, ardeur.» ●(1934) BRUS 208. L'émulation, tr. «en intampi.» ●La ferveur, tr. «en intampi.»
(2) Tapage.
●(1903) EGBV 124. intampi, m., tr. «Bas-van[netais] tapage.» ●(1907) VBFV.bf 34a. intanpi, m. tr. «tapage.»
(3) Den a intampi : homme de zèle.
●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 128. dén a sperèd, a intampi hag a hardéhtæt.
(4) Intampi an eil ouzh egile, d'egile : à qui mieux mieux, à l'envi.
●(c.1718) CHal.ms i. a L'enui l'un de L'autre, tr. «en tampi en eil doh Eguilé, en anui en eil doh Eguile, a patrom en eil doh Eguilé.» ●(c.1718) CHal.ms ii. a qui mieus mieus, tr. «en tampi, en anui en eil doh eguilé.» ●(c.1718) CHal.ms iii. on uoit reluire dans ce St prelat la doctrine et la vertu a L'enui, tr. «er scianc ac er vertus a him Zisco en escop santel ma, en tampi, en anui en eil d'éguilé.»
(5) Ober un intampi : faire des manières.
●(1982) PBLS 90. (Langoned) gober eun intrompi, tr. «faire des manières, des façons.»
- intampiusintampius
adj.
(1) Zélé.
●(1744) L'Arm 410a. Zélé, ée, tr. «Intampyuss.» ●(1787) BI 146. er sorte tutt intampiuss-cè. ●(1790) Ismar 27. en hardéhtæd intampius. ●(17--) TE 110. ur Ministr intampius eit salvedigueah é verdér.
●(1839)BEScrom 3. Læn a gourage hag intampius. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 33. ur garanté intampius é quevér en Eutru Doué. ●46. pe vehemb bet quen intampius é quevér hun devedicgueu. ●(1855) BDE 11. douce, humbl, pur, intampius. ●(1856) GRD 28. N'en dès nitra ér bed-men e vérit hur sourci intampius. ●(1857) LVH 13. ur grèd intampius.
●(1907) VBFV.bf 34a. intanpius, adj., tr. «zélé, fervent, diligent.»
(2) Bout intampius da : être zélé pour.
●(17--) VO 80. bout gredus hac intampius de ridêcq én arbèn dehai.
●(1861) BSJ 33. Er huérhiès santel ha sant Jojeb, quen intampius de rein er circoncision de Jesus.
- intampiuz
- intanourintanour
voir intinoer
- intañsionintañsion
f. –où Intention.
●(c.1500) Cb 77a. [ententaff] g. intention / ou consideration. b. idem. ●(1612) Cnf 25b. Millizyen pé pediff drouc d'an aer pé d'an tan, pé da vn croueadur arall irresonabl, hep intention, n'en deo quet pechet maruel. ●42a. Dememes eo pechet maruel pocquet, gant volupté ha pligeadur, gant intention da compaignunez charnel.
●(1824) BAM 381. resina a ràn deoc'h va oll intantionou.
- intañsionus
- intañsius
- intantiñintantiñ
v. Intantiñ war buhez ub : attenter à la vie de qqn.
●(1840-1841) LAUrenspab.ms p. 110. An ampereur payant so adversour d ar fé / a deuy da intantin sivoaz voar on bué.
- intañvintañv
m. –ion, –erion
(1) Veuf.
●(1464) Cms (d’après GMB 205). Eyntaff, veuf. ●(1499) Ca 74b. Eintaff.
●(1659) SCger 123a. vesuier, tr. «intân p. vien.» ●(1732) GReg 957a. Veuf, tr. «Intâv. p. intâvyen, intânved. intañv. p. intañvyen. (Van[netois] intañ. p. intañyon.»
●(1849) LLB 234. Er vearh a Lustregand d'un intanw e zimé. ●(1879) GDI 183. purtèd en intanyon.
●(1910-15) CTPV I 168. i hes intanùerion, tr. «il y a des veufs.»
(2) Chom, menel intañv : rester veuf.
●(1834) SIM 146. An den-se a voa chommet intanv abred.
●(1993) MARV xii 29. (Kemper-Gwezenneg) ha teir gwech on bet manet intañv eun nebeud amzer goude.
(3) Bezañ intañv diwar : être veuf de.
●(1732) GReg 957a. Il est veuf de trois femmes, tr. «Intâv eo divar téyr grecg.»
- intañvaj
- intañvded
- intañvedigezh
- intañvegezh
- intañvelezh
- intañvezintañvez
f. –ed
I.
(1) Veuve.
●(1464) Cms (d’après GMB 205). Eyntaffes, veuve. ●(1499) Ca 74b. Eyntaues. g. vefue. ●(1580) G 305. Guercheset flam han yntaveset, tr. «De pures vierges et les veuves.» ●(1612) Cnf 64a. Eintaueset, hac Orphelinet.
●(1659) SCger 123a. vesue, tr. «intânves.» ●(1732) GReg 957a. Veuve, tr. «Intâvès. p. intâvesed. intañvès. p. intañvesed.» ●(1744) L'Arm 116a. Douaire, tr. «Derderann, qùitte a zélé, a zifforhérr d'unn intanhouéss, eid hi han buhé, ar danné hi Deinn.» ●(17--) TE 301. en intanvézèt hac en énévadèt.
●(1818) HJC 289. hrac i sigur ma hrehet pedenneu hire, hui e zironge tièr enn intanveset. ●(1878) EKG II 177. Mari Krac'h a joumaz intanvez gand he femp krouadur. ●(1879) GDI 186. En intanvès Judith.
(2) Intañvez Yann ar bev : veuve joyeuse.
●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Intanvez Yann ar Beo (en bigoudennie) = veuve joyeuse : la femme à laquelle s'applique cette expression est en réalité veuve puisque son mari est mort, mais elle se console auprès d'un autre homme oubliant facilement la mémoire de son conjoint.
II. Labour intañvez : mauvais travail.
●(1912) MELU 406. Labour intanvez, tr. E. Ernault «Travail de veuve (mauvais).» ●(1994) BRRI 10. Labour-intañvez oa graet amañ gant an tredaner.
- intañvezet
- intañviñintañviñ
v. intr. Devenir veuf.
●(1732) GReg 957a. Devenir veuf ou veuve, tr. «Intâvi. pr. intâvet. intañvi. pr. intañvet.»
- Intel
- Intel .1