Devri

Recherche 'la...' : 946 mots trouvés

Page 5 : de laezhet (201) à lagoutenn (250) :
  • laezhet
    laezhet

    adj. Souillé de lait.

    ●(1932) BRTG 138. leahet hé barlen ha kardellet hé hein.

  • laezhlec'h
    laezhlec'h

    m. –ioù Laiterie.

    ●(1931) VALL 415b. Laiterie, tr. «laezlec'h m. pl. iou.»

  • laezhti / laezhdi
    laezhti / laezhdi

    m. –où

    (1) Salle de traite.

    ●(1907) BOBL 25 mai 139/2f. laezdiou dre-dan a zo bet savet. (…) Eur veredi dalc’het mad en deuz e laezdi.

    (2) Laiterie.

    ●(1931) VALL 415b. Laiterie, tr. «laezti m. pl. ou.»

  • laezhus
    laezhus

    adj. Qui produit du lait, lactifère.

    ●(1878) BAY 19. leahus, tr. «Qui produit du lait.»

  • lafouedenn
    lafouedenn

    f. = (?).

    ●(1859) SAVes 20. un tapager, eul laffoueden / Pot ar voutaill hac ar veren.

    ●(1924) NFLO. salaud (au moral), tr. «lafouedenn.»

  • lafourieg
    lafourieg

    m. Homme qui mange malproprement.

    ●(1982) HYZH 147/61. (Treboull) lafourieg : qui fait des saletés en mangeant.

  • lag
    lag

    m.

    (1) Lac.

    ●(1633) Nom 246a-b. Lacus : lac : vr lacq, vr plaçc bras leun á dour.

    (2) Boue.

    ●(1936) IVGA 58. lag an hent. ●132. er gwalaz hag el lag. ●(1972) SKVT I 156. ul lag louet ha spegus. ●(1974) THBI 191. tachou lag war he zillad.

  • laga
    laga

    interj. N’est-ce pas !

    ●(1979) BRUDn 27/22. Boped eo, laga, oa chomet du-mañ c’hoaz !

  • lagad
    lagad

    m./f. & adv. –où, d. daoulagad –où

    I. M./F.

    A.

    (1) Œil.

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas, tr.

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas, tr. « La ? souriante m’a réjoui, l’aimable à l’œil bleu… » ●f°144v°. An guen ęheguen amlouenas anegarat an lac [las ●f°247r°. An guen heguen amlouenas hanegarat anlac, tr. « La bénie souriante m’a réjoui, l’aimable à l’œil bleu… » [forme à restituer : *lacat = lagat] ●(1499) Ca 103b. Guenn an lagat. g. le blanc de loeil. ●120a. Lagad. g. œil. ●(c. 1501) Lv 232/11. lagat gl. occulus. ●(1530) Pm 230. Lagat ha fry ha goaziet, tr. «Œil et nez et veines.» ●(1633) Nom 17b. Oculus, ocellus, l’œil : an lagat.

    ●(1732) GReg 669a. Œil, ou œuil, tr. «Lagad. p. daoulagad. Van[netois] lagad. p. deülagad.» ●669b. Ouvrir beaucoup les yeux, tr. «Dispourpella an daulagad.»

    ●(1849) LLB 459-460. el luhed, er brogon / E vurlet el lagad. ●(1883) MIL 55. He lagad dam-zigor.

    ●(1904) DBFV 142b. lagad, legad, m. pl. lagadeu, deulagad, deulegad, bas van[netais] daoulegad, tr. «œil.» ●(1906) HIVL 65. er vedesinerion n'ou des chet gellet rein ésaden erbet d'é lagad déheu. ●(1913) ARVG Eost 185. Daou droad, daou zorn, diou lagad zo roet d'imp.

    ►[duel] daoulagad.

    ●(1575) M 1786. E dou lagat padel, tr. «Ses yeux éternels.» ●(1612) Cnf 24b. Nep à gra officc da Iachat caterrou, drouc en dou lagad, pé cleffueiou arall. ●(1621) Mc 67-68. Ma daulagat à sell ouz Doue bepret.

    ●(1849) LLB 1583. Ou seleu zo béhet, ou deulagad e zar. ●(1878) EKG II 45. va daoulagad leun a zaelou.

    ●(1906) BOBL 03 novembre 110 (stagadenn)/1c. he daoulagad c'hlaz. ●(1911) SKRS II 34. a zavas he zaoulagad varzu an Ee.

    ►[duel pluriel] daoulagadoù.

    ●(1907) AVKA 111. An oll daoulagado a oa a spi warnehan. ●198. Daoulagado an oll a oa a spi ganthan.

    ►[duel diminutif] daoulagadigoù.

    ●(1792) CAg 23. A-dapen é rid en dare / Ag é zeulegadégueu.

    ►[duel après un art. ind.] Un daoulagad : une paire d'yeux.

    ●(1710) IN I 432. gant un aoulagat carantezus.

    ●(1868) SBI I 190. Eun daoulagad a zo 'n he fenn, tr. «Une paire d'yeux sont dans sa tête.»

    ●(1907) PERS 256. m'e doa eur goall daoulagad. ●(1933) ALBR 43. Eun daoulagad furcher en e benn. ●(1959) BRUD 10/45. Eun daoulagad birvidig.

    (2) Ar gwall lagad : le mauvais œil.

    ●(1913) AVIE 145. er goal lagad, er toéadelleu.

    (3) Lagad bizoù : œil rond avec cercle autour de la pupille chez les chevaux.

    ●(1915) KZVr 124 - 18/07/15. Daoulagad bizo, tr. «yeux ronds, (avec cercle blanc autour du noir), se dit des chevaux, Haut-Tréguier.» ●Dioulagad vizaou, tr. «yeux bleus ronds avec cercle blanc, Coadout.» ●(1932) DIHU 257/162. deulagad bizeu, ur moui hag ul lost hir.

    B. Loc. adv.

    (1) A-daol-lagad : à vue d'œil.

    ●(1878) EKG II 27. Soudarded ar republik a heulie, a daol-lagad, Polidor, guella ma c'hellent.

    ●(1913) KZVr 25 - 24/08/13. A-dôl lagad, tr. «à vue d'œil.»

    (2) A-gorn-lagad : du coin de l'œil.

    ●(1732) GReg 178b. Regarder du coin de l'oeil, tr. «Sellet a gorn-lagad.» ●583b. Lorgner, regarder quelqu'un du coin de l'œil, par mépris, haine, ou orgueil, tr. «Sellet a gorn lagad oud ur re.» ●793b. Regarder quelqu'un de travers, de mauvais oeil, tr. «sellet a gorn-lagad.»

    (3) A-serr-lagad =

    ●(1834) APD 50. servichit anezo fidelamant, nonpas a zer-lagad.

    (4) A-lagad : oculaire.

    ●(1964) LLMM 107/413. test a-lagad hag a-skouarn.

    C.

    (1) Digeriñ e zaoulagad : ouvrir les yeux.

    ●(18--) CST 17. Nemet, a wech da wech, e tigore e zaoulagad.

    (2) Digeriñ e zaoulagad : se réveiller.

    ●(1903) MBJJ 8. mes hadvenel a ran ; ha souezet on, pa digoran da vad ma daoulagad.

    (3) Digeriñ an daoulagad : bien regarder.

    ●(1877) FHB (3e série) 15/115a. digeri an daoulagad ha beza divibich pa vez da joaz etre daou zen.

    (4) Digeriñ e zaoulagad : commencer à comprendre.

    ●(1880) SAB 302. ar re a zigoras o daoulagad o velet e oberou, a esclame, a rê marz.

    (5) Serriñ e lagad : dormir.

    ●(1936) FHAB Du 417. pried Eozenn ar Raglan, ne c'hellas ket sarra he lagad. ●(1955) STBJ 151. Ne voen ket evit serri lagad ebet.

    (6) Serriñ an daoulagad : fermer les yeux, ne pas vouloir voir et savoir.

    ●(1932) FHAB Genver 3. Ne dalv ket sarra an daoulagad. ●(1938) FHAB Mae 137. an nep ne deu ket da zarra e zaoulagad war ar pez a chom gantan pa goll eun dra bennak. ●(1960) LLMM 83/363. N'en doa nemet serriñ e zaoulagad evel ar re all en e raok...

    (7) Skeiñ e lagad war = gwelout.

    ●(1927) FHAB Gouere 140. Abenn ar fin e skoas e lagad war eur vilin hag eur maner.

    (8) Skeiñ e lagad ub. : taper dans l'œil à qqn.

    ●(1867) LZBt Gouere 323. Unan anhe a skoaz em lagad, adalek ma he gweliz.

    (9) Bout splann a lagad : avoir l'œil.

    ●(17--) VO 95. er-ré e zou un tamiq splann a lagad, n'en dint ket poéniét eit-ou difforh.

    (10) Taol lagad kazh =

    ●(1942) DHKN 66. én ur vonet trema en nor, a gil, hag é soubein, get ur guenhoarh aveit er vam hag un taol lagad-kah aveit er plah.

    (11) Ober lagad vihan : faire les yeux doux.

    ●(1896) GMB 350. pet[it] Trég[uier] ober lagad vihan, tr. «faire les yeux dous.»

    (12) Reiñ un taol lagad : donner un coup d'œil.

    ●(1883) MIL 7. rei eun taol lagad a dro var histor Breiz.

    (13) V. tr. d. Dilontrañ an daoulagad : faire de grand yeux.

    ●(1902) PIGO I 47. Herri a zilontre e zaoulagad en-dro d'ean. ●(1908) PIGO II 131. en eur dilontan e zaoulagad.

    D. par meton. Regard(s).

    ●(1790) Ismar 512. Arlerh ean e sàu é zeulagad hag é zeourn trema en Nean.

    ●(1925) BUAZmadeg 744. Doue a oa he lagad o para var he zervicher. ●(1927) FHAB Meurzh 58. eur vaouez vihan ha du, lemm he lagad. ●(1936) FHAB Mae 164. e kreskas dindan lagad e dad hag e vamm. ●(1937) FHAB Gouere 214. eno, e ouent dalc'het en eun ti, epad eun dervez pe zaou, dindan lagad paotred ar freuz. ●(1938) FHAB Gouere 166. pell diouz lagad an dud ha dindan lagad Doue. ●(1940) FHAB Du/Kerzu 226. pell diouz lagad e vamm.

    II. sens fig.

    A. (Par le) truchement.

    ●(1838) OVD 66. er péh e huélamb dré el lagad ag er fé.

    B. (numismatique)

    (1) Lagad-marc’h : pièce de cinq francs.

    ●(1905) RECe xxvi 83. lagad marh (œil de cheval) = cinq francs.

    (2) Lagad-ejen : pièce de cinq francs.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 58. Set' aze eul lagat ejenn. ●(1909) FHAB Here 311. ma ne velan ket da lagad ejen araog ar bloas nevez. ●(1948) KROB 8/13. hag en eur c'hodella al lagad-ejen en doa bet digant Fañchig. ●(1964) KTMR 30. Lagad-ejened ledan evel an dorn. ●(1974) SKVT III 54. Ar voizenn, du-mañ, evit ur wech atav, ne ouio ket ouzh he dikulez, pa vernin dezhi va lagadoù-ejen war an daol.

    (2) Lagad-marc'h : pièce de cinq francs.

    ●(1905) RECe xxvi 83. lagad marh (œil de cheval) = cinq francs.

    C. (météorologie)

    (1) Lagad-ejen : œil-de-bœuf (signe de pluie durable).

    ●(2021) TREGO 14.01 p. 27. Daoulagad ijen war an dour, glao pad an deiz, tr. « oeils-de-bœufs, pluie durable. »

    (2) Lagad an deiz : le soleil.

    ●(1907) AVKA 218. Neb a gerz dindan lagad an de na ve ket o vegivina ouz ar vein. ●(1914) LSAV 116. dindan lagad an deiz. ●(1940) FHAB Mae-Mezheven 129. ouz sklerder an heol, lagad an deiz. ●(1948) LLMM 6/8. pokoù klouar lagad an deiz. ●(1955) STBJ 166. o klask moucha lagad an deiz. ●(1962) GERV 8. dindan sked lagad an deiz.

    (3) Lagad an heol, al loar, ar stered : lumière, clarté.

    ●(1911) FHAB Eost 217. Klask a rejont pell bras, dindan lagad ar stered. ●(1933) FHAB Kerzu 482. An heol, red eo en anzav, ne daol e lagad war bro ebet hag e talc’hfed startoc’h enni, eged e Kerne, d’ar gwir feiz.

    (4) Lagad-bleiz : arc-en-ciel partiel.

    ●(1904) DBFV 142b. lagad-blei, tr. «(œil de loup), arc-en-ciel (Bul[éon].).»

    (5) Soleil pâle.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/448. (An Ospital-Kammfroud) An heol a zo lagad blei gantañ : se dit d'un soleil pâle, mais aux contours assez nets, assez fréquent par temps venteux et froid.

    D. (horticulture)

    (1) Germe qui n'est pas encore sorti.

    ●(1923) FHAB C'hwevrer 70. Planta a reas avalou-douar en o fez, hag, e kichen, tammou bihan, n'oant ket ledannoc'h eget peziou a bevar real, gant eul lagad hepken da beb hini, eul lagad mat, yac'h.

    (2) Écusson pour greffer.

    ●(1849) LLB 965. Lod e saw ul lagad a zoh ou gué huekan, / e feut ou gué goudask én hir a ziar skan, / E laka el lagad étré koed ha krohen.

    E.

    (1) (jeu) Boule de plomb insérée dans une boule en bois.

    (2) Lagad holen : œillet de marais salant.

    ●(1744) L'Arm 347a. Œillet de salines ou ici, de marais, tr. «Lagatt halein.»

    (3) Anneau de clef.

    ●(1732) GReg 173a. L'anneau d'une clef, tr. «lagad un alc'huëz.» ●(1744) L'Arm 61a . Clef (…) L'anneau, tr. «lagatt. m.»

    (4) Dant-lagad, dant al lagad : canine.

    ●(1499) Ca 54b. dant al lagad.

    ●(1744) L'Arm 100a. Dent (...) Canine ou œillère, tr. «Dantt Lagatt.»

    (5) Ibil-lagad : prunelle de l'œil.

    ●(1499) Ca 73b. Ebil an lagat. g. la maille qui est en lueil.

    (6) Mab-lagad / Mab-al-lagad : prunelle de l’œil.

    ●(1499) Ca 131b. Map an lagat. g. la prunelle de loill. ●(1633) Nom 18b. Pupula, pupilla : la prunelle de l’œil : map an lagat. ●258a. Suffusio, medicorum vulgus cataractam nominat : cataracte de l’œil : map an lagat, catarat an lagat.

    ●(1659) SCger 98b. prunelle de l’œil, tr. «map al lagat.» ●158a. mab all lagat, tr. «prunelle de l’œil.» ●(c.1680) NG 926. Eual map hou lacat. ●(1727) HB 544. evel map ho lagad. ●(1732) GReg 669a. La prunelle de l’œuil, tr. «Map an lagad.» ●763b. Prunelle de l’œil, tr. « Map an lagad »

    ●(1839) BEScrom 782. ind e laquas de verhuel hé mabèd-lagad. ●(1854) MMM 113. mui eguet mab ho lagad.

    ●(1904) DBFV 142b. mab lagad, tr. «prunelle.»

    (7) (en plt d'un abcès) =

    ●(1849) LLB 1517. Lod aral ged en hoar e bik lagad er gor.

    III.

    A. [lagad]

    (1) Bezañ kleret/sklaset betek ibil e lagad : avoir froid.

    ●(1970) BHAF 125 (T) E. ar Barzhig. An avel peguz a ziwiske ahanom, a drohe dim on dremm evel gand aotennou lemm-lemm, a skorne or friou ha begou on diskouarn, ya, kleret, sklaset edom beteg ibil on lagad.

    (2) Mont en e lagad : voir.

    ●(1790) MG 9 (G) I. Marion. Ne ran quet geu doh dén, pas ag er péh e yehai ém lagad.

    (3) Ober lagad vihan // Ober lagadig : faire des œillades amoureuses.

    ●(1933) ALBR 46 (T) *Loullig. Jakez avat, en doa difennet ouz e bôtr ober lagad vihan da blac'h Lom; ha Lom, difennet krenn ouz e blac'h teurel ur sell war vab Jakez. ●(1975) YABA 08.02 (Gi) J. Jaffre. Degouéet dehi gobér lagadig d'un Aotrou hag e zé d'er manér.

    (4) Lakaat dour war lagad ub. : voir dour.

    (5) Boutañ e viz en e lagad : voir biz.

    (6) Bezañ he c'hof betek al lagad : voir kof.

    (7) Sklaer evel lagad an naer : voir naer.

    B. [daoulagad]

    (1) Bezañ rous e zaoulagad : montrer être en colère.

    ●(1922) IATA 40 *Alan Yann. Ma c'helfe al loar goz gwelet an dra-ze e ve rouz he daoulagad !

    (2) Reiñ gwennoù e zaoulagad : être très généreux.

    ●(1970) BHAF 54 (T) E. ar Barzhig. Sod-nay, dall zoken, e oa tintin Mari ganin, roet he-defe din gwennou he daoulagad.

    (3) Bezañ e zaoulagad er-maez e benn :

    ●(1847) FVR 158. her gwelout a reann, he zaoulagad er meaz he benn, hag he javed dihompret ha torret gant ann tenn pistolen en devoa derc’hent.

    (4) Bezañ an dour (en / war) e zaoulagad : voir dour.

    (5) Bezañ izel an dour en e zaoulagad : voir dour.

    (6) Bezañ teñval e zaoulagad : voir teñval.

    (7) Na vezañ poultr àr daoulagad ub. : voir poultr.

  • lagad-ber
    lagad-ber

    m. (pathologie) Fistule lacrymale.

    ●(1732) GReg 416a. Fistule lacrimale, tr. «ul lagad bèr.»

  • lagad-du
    lagad-du

    m. (botanique) Renouée persicaire Polygonum persicaria.

    ●(1904) DBFV 142b-143a. lagad du, tr. «renouée persicaire.» ●(1931) VALL 550b. Persicaire, tr. «lagad du V[annetais].» ●(1934) BRUS 267. La renoué persicaire, tr. «lagad du.»

  • lagad-gor
    lagad-gor

    m. (pathologie) Fistule lacrymale.

    ●(1732) GReg 416a. Fistule lacrimale, tr. «ul lagad gor.»

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagad-gor, s. m., tr. «Fistule lacrymale.»

  • lagad-mor
    lagad-mor

    m. (domaine maritime) Bras de mer.

    ●(1904) DBFV 143a. lagad mor, tr. «bras de mer.»

  • lagad-naer
    lagad-naer

    m. (habillement) Motif nid d'abeilles.

    ●(2013) COSBI 32. Les tabliers sont parfois sobres, en tissu de fin lainage à motif «nid d'abeilles» ou lagad aer (œil de vipère en breton).

  • lagad-palud
    lagad-palud

    m. Œillet de marais salant.

    ●(1744) L'Arm 455b. Marais (…) Salant (…) Airre ou Foyer, ici, Oeillet, tr. «Lagatt-Palutt.. gadeu-Palutt.» ●459a. Oeillet, Foyer, Aire, tr. «lagatt-palutt m.»

    ►absol.

    ●(1744) L'Arm 455b. Marais (…) Salant (…) Airre ou Foyer, ici, Oeillet, tr. «Lagatt.»

    ●(1883) DBB 36. (Batz) Lagat, tr. «œillet de marais, compartiment de la saline où le sel se dépose. On dit aussi pâlut.»

  • lagad-tan
    lagad-tan

    m. Partie rougeoyante d'un tison.

    ●(1988) TIEZ II 204. Chaque soir, avant de se coucher, on prend la précaution de couvrir de cendres les braises afin de retrouver au matin un tison encore rougeoyant (lagad-tan).

  • lagadad
    lagadad

    m. –où

    (1) Coup d'œil.

    ●(1659) SCger 85b. œillade, tr. «lagadat.» ●102b. regard, tr. «lagadat.» ●155b. lagadat, tr. «œillade.» ●(1732) GReg 670a. Œillade, tr. «lagadad. p. lagadadou.» ●Donner des œillades à quelquu'un, tr. «rei lagadadou da ur re-bennac.» ●(17--) VO 69. Er hetan lagadad em boai bet guet-t'ou.

    ●(1838) OVD 174. hui e zaccorou dehou sèl eit sèl, lagadad eit lagadad. ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadad, s. m., tr. «Coup-d'œil, œillade.»

    ●(1904) DBFV 143a. lagadad, m. pl. eu tr. «œillade, coup d'œil, regard.» ●(1934) BRUS 220. Une œillade, tr. «ul lagadad, m.»

    (2) (pathologie) Ophtalmie.

    ●(1931) VALL 513b. Ophtalmie, tr. «lagadad m.»

  • lagadañ / lagadiñ
    lagadañ / lagadiñ

    v. tr. d.

    (1) Plomber (une boule).

    ●(1932) ALMA 158. Eun anter-boul bet lagadet / Gant eun dournadik ploum teuzet.

    (2) (horticulture) Écussonner (un arbre), greffer en écusson.

    ●(1849) LLB 632. plantein ha lagadein er gué.

    ●(1904) DBFV 143a. lagadein, v. n., tr. «écussonner.» ●(1934) BRUS 60. Ecussonner, tr. «lagadein.»

    (3) Faire des ampoules sur l'eau.

    ●(1904) DBFV 143a. lagadein, v. n., tr. «faire des ampoules sur l'eau.»

    (4) (en plt de la pluie) Former de petites mares.

    ●(1904) DBFV 143a. lagadein e hra er glaù, tr. «la pluie fait de petites mares.»

  • lagadeg .1
    lagadeg .1

    m. –ed (ichtyonymie) Dorade.

    ●(1732) GReg 302a. Dorade, ou dorée, poisson de mer, tr. «lagadecq. p. ed en bas Leon.»

    ●(1950) LLMM 20/49 (île de Sein). lagadeg, tr. « dorade. »

  • lagadeg .2
    lagadeg .2

    m. Homme qui a de gros yeux.

    ●(1633) Nom 269a-b. Exophthalmus : qui a les yeux sortans hors de la teste : vnan en deus ez daoulagat è męs ez pen, vn lagadec disbourbell.

    ●(1732) GReg 669b. Qui a de gros yeux, tr. «Lagadecq. p. lagadéyen.»

  • lagadek
    lagadek

    adj.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Qui a de bons yeux.

    ●(1499) Ca 120a. g. des yeux appert manifeste oeilleux. b. lagadec.

    (2) Qui a de grands yeux.

    ●(1732) GReg 669b. Qui a de gros yeux, tr. «Lagadecq.»

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadek, adj., tr. «Qui a de gros yeux.» ●(1878) BAY 19. lagadek, tr. «Qui a de grand yeux.»

    ●(1904) DBFV 143a. lagadek, adj., tr. «qui a de gros yeux.»

    II. (en plt de qqc.)

    (1) Qui a une ouverture ronde.

    ●(1904) DBFV 143a. lagadek, adj., tr. «qui a une ouverture en forme d'anneau.»

    (2) Qui a un œillet.

    ●(1904) DBFV 143a. lagadek, adj., tr. «qui a un œillet.»

    (3) Skoulm lagadek : nœud coulant.

    ●(1732) GReg 220b. Nœud coulant, tr. «Coulm lagadecq.» ●655b. Neu coulant, tr. «ur c'houlm lagadecq.»

    ●(1907) VBFV.fb 68a. nœud à anse, tr. «klom lagadek.»

    III. (ichtyonymie) Rae lagadek : raie bouclée.

    ●(1732) GReg 778a. Raie bouclée, tr. «raë lagadecq.»

  • lagadenn
    lagadenn

    f. –où

    I. Ober lagadenn : faire de l'œil.

    ●(1903) BTAH 59. Pa vize war e varriken / D'ar merc'hed e rê lagaden, tr. «Sur sa barrique Matilinn faisait de l'œil aux femmes.»

    II.

    A. (domaine technique)

    (1) Douille.

    ●(1732) GReg 430a. La doüille d'une fourche, le trou où entre le manche, tr. «Lagadenn ar forh.»

    ●(1877) EKG I 274. Mez ar falc'h n'oa ket lezet evel ma vez pa'z eer da falc'had (...) troet oa e lagaden d'ezhi.

    ●(1987) GOEM 52. Les dispositifs d'emmanchage sont de deux types : à douille (lagadenn), à aiguille + anneau (steudenn + ruilhenn).

    (2) Chaton de bague.

    ●(1732) GReg 38b. Chaton d'un anneau, où est la pierre, tr. «lagadenn ur bezou.»

    (3) Anneau pour attacher.

    ●(1732) GReg 38b. Anneau, cercle pour attacher, &c., tr. «Lagadenn. p. ou.»

    ●(1868) FHB 158/11a. Ar palennou-ze (...) a oa staghet ann eil ouz eben gant lagadennou aour. ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenn, s. f., tr. «anneau de toutes les espèces.»

    (4) (pêche) Maille de filet.

    ●(1944) GWAL 165/305. (Ar Gelveneg) A-hed an astenn, a lagadenn da lagadenn, e tremen un neudenn anvet ar poell.

    (5) Maillon (de chaîne).

    ●(1883) MIL 196. eul lagaden epken eus ar chaden-ze.

    ●(1904) DBFV 143a. lagaden, f. pl. –nneu, tr. «œillet (de chaîne, où entre la latte, dans une charrue) (l'A.).»

    (6) Anneau de clef.

    ●(1732) GReg 173a. L'anneau d'une clef, tr. «lagadeñ un alc'huëz.»

    (7) Œillet.

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenn, s. f., tr. «œillet pour lacets.»

    (8) (zootechnie) Boucle pour femelles.

    ●(1732) GReg 106b. Boucle de Cavalles, tr. «Lagadennou.»

    B.

    (1) (botanique) Bourgeon naissant.

    ●(1864) KLV 49. he deliou hag he lagadennou ghenta.

    ●(1942) VALLsup 23b. Bourgeon naissant, tr. «lagadenn f.» ●(1962) TDBP II 301. Al lagadenn, tr. «couer, bourgeon terminal des plants de choux et autres.»

    (2) Lagadenn dour : bulle sur une nappe d'eau.

    ●(1659) SCger 16b. bouteille sur l'eau, tr. «lagadenn.» ●155b. lagaden, tr. «bouteille d'eau.» ●(1732) GReg 35a. Ampoule, petites bouteilles pleines de vent qui se font sur l'eau quand il pleut, tr. «lagadeñ-dour. p. lagadennou-dour.»

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenn, s. f., tr. «Bulle qui se forme sur l'eau quand il pleut.»

    (3) Rayon (de soleil).

    ●(1659) SCger 100b. raion, tr. «lagaden.» ●101b. rayon du soleil, tr. «lagaden an heaul.» ●155b. lagaden, tr. «rayon.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Le soleil lance ses rayons sur la terre, tr. «turul dardein ara en ehaul é lagadenneu ar en doüar.» ●(c.1718) CHal.ms iii. les rayons du soleil qui tombent sur Cette fontaine reiaillissent contre mes yeus, tr. «lagadenneu ehaul pere a goüeh ar er feten ma a oura un dameuh doh m'en deulagat.» ●(1732) GReg 778b. Raion, lueur qui par du corps du Soleil, tr. «Van[netois] lagadenn en hyaul. p. lagadennëu en hyaul.»

    ●(1904) DBFV 143a. lagaden, f. pl. –nneu, tr. «rayon (de soleil).»

    (4) Koulm-lagadenn : nœud coulant.

    ●(1878) EKG II 160. ober eur c'houlm lagaden er gordenn.

  • lagadenn-dor
    lagadenn-dor

    f. Heurtoir en forme d'anneau.

    ●(1732) GReg 106b. Boucle de porte, anneau de fer attaché, qui sert pour heurter, tr. «Lagadenn-dor. p. lagadennou-dor.»

  • lagadenn-vleiz
    lagadenn-vleiz

    f. Arc-en-ciel.

    ●(1934) BRUS 185. Un arc-en-ciel, tr. «ul lagaden-blei, f.»

  • lagadenn-vrec'h
    lagadenn-vrec'h

    f. Bracelet.

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenn-vreac'h, s. f., tr. «Bracelet.»

  • lagadenn-yar
    lagadenn-yar

    f.

    (1) (pathologie) œil-de-perdrix.

    ●(1896) GMB 350. pet[it] Tréc[orois] lagaden ë yar, tr. «œil-de-perdrix.»

    ●(1931) VALL 509a. Œil-de-perdrix, tr. «lagadenn (ar) yar.»

    (2) (entomologie) Sorte de chenille.

    ●(1931) VALL 509a. Œil-de-perdrix, tr. «lagadenn (ar) yar (et sorte de chenille).»

  • lagadennañ / lagadenniñ
    lagadennañ / lagadenniñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Former des bulles sur une nappe d'eau.

    ●(1659) SCger 16a. bouillonner, tr. «lagadenna.» ●(1732) GReg 35a. S'ampouler, parlant de l'eau, lorsqu'il pleut, tr. «lagadenna.»

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenna, v. a. et n., tr. «Se former en bulles, parlant de l'eau, quand il pleut.»

    (2) Rayonner.

    ●(1659) SCger 155b. lagadenni, tr. «rayonner.» ●(1732) GReg 779a. Raionner, tr. «Lagadenna. pr. lagadennet.»

    (3) (botanique) Former un bourgeon.

    ●(1942) VALLsup 23b. Bourgeon naissant, tr. «lagadenn f. d'où lagadenni former un bourgeon.»

    II. V. tr. d.

    (1) Boucler (les valises).

    ●(1866) FHB 53/3b. en em lekeer da lagadenna ar valizennou.

    (2) (zootechnie) Boucler (une jument, etc.).

    ●(1732) GReg 106b. Boucler une Cavalle, tr. «lagadenna lost ur gasecq.»

    ●(1876) TDE.BF 387a. Lagadenna, v. a. et n., tr. «boucler, parlant d'une jument en chaleur.» ●665a. Lagadenna lost eur gazek, tr. «boucler une jument en chaleur.»

  • lagadennek
    lagadennek

    adj.

    (1) Koulm lagadennek : nœud coulant.

    ●(1732) GReg 655b. Neu coulant, tr. «ur c'houlm lagadennecq.»

    (2) Bara lagadennek : qui contient des bulles.

    ●(1732) GReg 686a. Pain fait avec du levain de biere, tr. «Bara lagadennecq.»

  • lagadenniñ
    lagadenniñ

    voir lagadennañ

  • lagadennus
    lagadennus

    adj. Rayonnant.

    ●(1732) GReg 779a. Raionnant, ante, environné de raïons, tr. «Lagadennus.»

  • lagadet
    lagadet

    adj. Qui a des yeux (bons, joyeux, etc.).

    ●(1913) PRPR 10. eun dimezel (...) lagadet seder, dremmet flour. ●(1934) MAAZ 108. ur jao lagadet ha troèdet mat.

  • lagadiñ
    lagadiñ

    voir lagadañ

  • lagadour
    lagadour

    m. (médecine) Oculiste, ophtalmologiste.

    ●(1931) VALL 508a. Oculiste, tr. «lagadour.»

  • lagailhoù
    lagailhoù

    plur. Canaille, racaille.

    ●(1913) FHAB Genver 19. glebia e vuzellou tener gant odivi brein al lagaillou.

  • lagaiou
    lagaiou

    m. –ed (ichtyonymie) Chien espagnol Galus Melastomus.

    ●(1977) PBDZ 925. (Douarnenez) al lagajoued (lire : lagayoued) a dapemp anezho er broioù tomm, tr. «nous prenions les chiens espagnols dans les pays chauds.»

  • lagan .1
    lagan .1

    s. =

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Lagan = blaz fall gant ar boued : an tamm kig-se a zo saour al lagan gantan.

  • lagan .2
    lagan .2

    s. Droit de la mer.

    ●(1931) GWAL 34-35/…. Doue, d'an eizvet deiz, pa grouas ar Pagan, / d'an abostol Moiz a ziktas al Lagan.

  • lageier
    lageier

    (? variante de lavregeier ou coquille ?) plur. Pantalons. Cf. lavreg ?

    ●(1911) RIBR 35. mes gant livitennou ha lageier hir ha striz.

  • lagenn
    lagenn

    f. –où, laginier

    I.

    (1) Lac.

    ●(1499) Ca 120a. Laguenn. lac fosse.

    ●(1659) SCger 71b. lac, tr. «laguen.» ●155b. laguen, tr. «lac.» ●(1752) BS 21. en ur denna dour eus ul laguen vras ha doun.

    ●(1838) OVD 221. er rehér péré e zou ardro el laguen a Riéti. ●(1855) BDE 836. Jésus e drésas guet ur vâg laguen Génésareth. ●(1868) FHB 169/104b. loc'h pe laguen Constans. ●(1874) FHB 472/15b. tost da lagen pe loc'h Jenev.

    ●(1904) DBFV 143a. lagen, f. pl. –nneu, tr. «lac.» ●(1912) LZBl Genver 319. en eur vont dre al lagennou hag ar steriou. ●(1927) GERI.Ern 337. lagenn f., tr. «lac.» ●(1978) LLMM 187/107. ne oa ket c'hoazh nemeur a vigi war al lagenn. ●(1978) LLMM 188/180. dour lugernus al lagenn. ●(1970) BHAF 149. lagenn Gwerledan.

    (2) Mare.

    ●(1877) EKG I 200. enn eur foennok distro, leun a lagennou.

    (3) Marais, mare d'eau boueuse, zone humide, etc.

    ●(1633) Nom 87a. Iris lutea, pseudoacorus : glait, glayeul, flambe bastarde : helestr á vez en laguennou.

    ●(1659) SCger 155b. laguen, tr. «fondriere.»

    ●(1847) MDM 276. eur c'har ead el lagen beteg ar bendeliou. ●(1868) FHB 185/226a. E kichen an Trevoux ez eus cals geuniou ha lagigner. ●(1889) ISV 423. evit va ren adreuz ar c'hoajou-ze, leun a laginier.

    ●(1904) DBFV 143a. lagen, f. pl. –nneu, tr. «bourbier, cloaque.» ●(1911) BUAZperrot 682. a zizeac'has al laginier. ●(1927) GERI.Ern 337. lagenn f., tr. «Bourbier, cloaque.»

    ►sens fig.

    ●(1894) BUZmornik 379. tenna ar bec'herien euz a lagenn ar pec'hed.

    (4) Poull-lagenn : flaque, mare.

    ●(1732) GReg 602b. Mare, amas d'eau qui n'a point d'issuë, tr. «poullaguenn. p. poullou-laguenn.»

    ●(c.1836) COM vi moj. 18. Chanet, hep flac'h (lire : flach) é kreiz eur poull Laguen.

    (5) Toull-lagenn : fondrière.

    ●(1894) BUZmornik 613. ober douar mad euz ar guerniou hag euz ann toullou-lagenn a ioa kent var dro Sithieu.

    ●(1915) HBPR 183. an toullou lagenn.

    (6) Boue.

    ●(1659) SCger 16a. bourbe, tr. «laguen.»

    ●(1975) UVUD 100. (Plougerne) Dre ar voulienn toud ag al lagan. (…) Pa vehe ar chatal o vont e teit an ent eno, ez eant beteg o c'hof barz al lagan.

    (7) Voirie, décharge.

    ●(1659) SCger 126a. voirie, tr. «laguen.»

    II. Lagenn an Intel : Ria d’Étel.

    ●(1914) ARVG mae 74. Lagen an Intel.

  • lagennañ
    lagennañ

    v. intr. S'embourber.

    ●(1927) GERI.Ern 337. lagenna, tr. «embourber.»

  • lagennek
    lagennek

    adj. Boueux, marécageux.

    ●(1866) FHB 74/174b. poullou laguennec. ●(1871) FHB 310/387a. hag evit iac'haat an douar lagennek-ze, e tigoras kaniou. ●(1877) BSA 277. douar lagennec. ●(18--) CST 11. eur geun lagennek.

    ●(1904) DBFV 143a. lagennek, adj., tr. «boueux.» ●(1927) GERI.Ern 337. lagennek, tr. «Bourbeux, marécageux.» ●(1931) VALL 76b. Bourbeux, tr. «lagennek.»

  • lagenniñ
    lagenniñ

    v. intr. Se former en étang.

    ●(1931) VALL 275a. se former en étang, tr. «lagenni.»

  • lagennus
    lagennus

    adj. Boueux, marécageux.

    ●(1732) GReg 109b. Bourbeux, tr. «Laguennus.»

    ●(1927) GERI.Ern 337. lagennus, tr. «Bourbeux, marécageux.»

  • lagout
    lagout

    m.

    (1) Eau de vie.

    ●(1903) JOZO xiii. Afé, boutein lagout geton, malin-rous ! ●(1908) KMAF 45. Setu aze petra eo eva daou pe dri banne «lagout» a re ! ●(1936) PRBD 82. Eva 'res lagout ? ●(1955) VBRU 35. Breizhiz a ra ivez lagout, jigodenn, hini-beuz, Marc'harid hag all diouzh ar gwin ardant.

    (2) (anatomie) Bos-lagout : pomme d'Adam.

    ●(1936) IVGA 74. stag e chink ouz e vos-lagout. ●(1944) ARVR 168/3b. glebiañ ar bos-lagout ur wech ar mare. ●(1947) YNVL 63. gant e chink en e vos-lagout.

  • lagout-sistr
    lagout-sistr

    m. Eau de vie de cidre.

    ●(1912) DIHU 82/49. «lagout chistr» èl me larér. ●(1915) FBBF 100 (01 décembre). des pommes et du «lagout-cit.»

  • lagout-tavarn
    lagout-tavarn

    m. Eau de vie des débits de boisson.

    ●(1912) DIHU 82/49. Er lagout tavarn, e lareet, e zou falloh hoah elkent aveit er lagout chistr.

  • lagouta
    lagouta

    v. intr. Boire de l'eau de vie.

    ●(1905) DIHU 3/40. Dihoallamb a chomel de chistrat pe lagoutat. ●(1939) RIBA 74. Chistra, lagouta. ●109. Lagoutet nebetoh.

  • lagoutaer
    lagoutaer

    m. –ion Buveur d'eau de vie.

    ●(1903) JOZO xi. é kov ur lagoutér. ●xiii. Pen dé guir, mem broiz kèr, é vé bet diskoarnet elsé er vèuerion, petra e vehé get groeit d'ur lagoutér ? ●(1905) DIHU 4/61. Eit er Lagouterion.

  • lagoutaj
    lagoutaj

    m. Eau de vie.

    ●(1935) DIHU 288/287. Hag er mitin-man e saù béh ar en davarnizion. Dihuen e hra er holonel dohté a uerhein lagoutaj.

  • lagoutenn
    lagoutenn

    f. Coup d'eau de vie.

    ●(1909) DIHU 46/252. Ha me iv ul lagouten / Aveit dousat d'em anchen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...