Devri

Recherche 'g...' : 4478 mots trouvés

Page 72 : de gwelienan (3551) à gwenan-gweren (3600) :
  • gwelienañ
    gwelienañ

    v. tr. d. Nourrir (des animaux) avec de la lavure.

    (1920) MVRO 36/1d. me zo o veilhena ar c'hezeg. ●(1953) BLBR 60/12. o c'horo saout, o weliena moc'h. ●(1959) BRUD 10/78. e oe tennet adarre ar moh deuz ar charbañ, lakaet plouz dindanno ha gwelliennet a-zoare.

    ►absol.

    (1957) BLBR 100/9. echu ganti gwelienna.

    III. Bezañ lakaet e wad da dreiñ e gwelien : voir gwad.

  • gweliñ
    gweliñ

    voir gwelat

  • gwelion / gwelien
    gwelion / gwelien

    m. –où

    I.

    (1) Lavure.

    (1464) Cms (d’après GMB 306). guelyenn, l. hec tonsa se. ●(1499) Ca 106a. Guinhen vide in breinder. ●(c.1500) Cb 106a. Guinhen alias guelhyen. vide in breinder. ●(1633) Nom 34b. Porcus colluuiaris : porceau nourry de laueure des escuëlles, ou d'amas d'ordures ; ouch maguet gant guelyen, ha gant faillançcou.

    (1732) GReg 566a. Lavure, eau qui a servi à laver la vaisselle, tr. «Guëllyen. Van[netois] goulyon. goëlyan.» ●(1744) L'Arm 215a. Lavure, tr. «Goulion.. neu. m.»

    (1877) EKG I 135-136. eur baillad guelien tomm d'he gezek ●(1890) MOA 227a. Eaux grasses de la cuisine (lavures), tr. «gwelienn, m.»

    (1907) VBFV.bf 27a. goulion, m., tr. «lavure.» ●(1909) FHAB Mezheven 182. ar marc'h en deuz bet e veillenn. ●(1934) DIHU 276/94. goulion em es guerhet !

    (2) Gwelion moc'h : lavure destinée à l'alimentation des porcs.

    (1659) SCger 72b. laueure des porcs, tr. «guelien moc'h.» ●152b. guelien moc'h, tr. «laveure de pourceaux.» ●(1732) GReg 566a. Lavure, eau qui a servi à laver la vaisselle, tr. «Guëllyen-moc'h

    II. fam.

    (1) Mauvaise boisson, tambouille de mauvaise qualité.

    (1942) ARVR 53/4c. D’ar sul e vez mezo, / D’al lun e vez klañv, / Dre faot an ostizien, / Ha ne reont d’eomp nemet gwelien. ●(1947) YNVL 85. O ! N’eo ket war zigarez em eus lakaet Parizianed, ur wech bennak, da zebriñ gwelien

    (2) Gwelien ruz : mauvais vin rouge, vinasse, picrate.

    (1975) KRAV9. graet e zibab diouz un dorzh vara hag ur frapadenn gwelien ruz.

    (3) Kafe gwelien : mauvais café, jus de chaussette.

    (1934) MAAZ 66. penaos é vè groeit kafé mât, ha kafe-goulion.

    (4) Bave.

    (1901) FHAB Genver 208. aben an noz e veze eun tam mad a veillen en he c'hinou, a vastar ag a ionen oc'h e vuzellou.

    (5) (insulte) Genoù gwelien : morveux.

    (1972) SLVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, torc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    (6) Mont da welien : obéir servilement.

    (1968) LOLE 67. Ped a dud o-defe bet kalon awalh d'ober eveldon-me ? An darnvuia a vefe aet da welien ha debret e vefent bet gand ar moh.

  • gwell
    gwell

    adj.

    (1) Mieux.

    (14--) N 772. Ne caffet quet guel eguedoff, tr. «On ne trouverait pas meilleur que moi.» ●(1499) Ca 101a. Guell. g. meilleur. ●(1580) G 611. Guell ve guell pyguellat hac arat en stat se, tr. «Mieux vaudrait, bien mieux, piocher et charruer ainsi.» ●(1621) Mc 16. ha ma istim ez é guel n'en grahet quet.

    (1659) SCger 79b. mieux, tr. «guel.» ●(1723) CHal 152. é sifféra en devout guel, tr. «en s'attendant à avoir mieux.» ●(1744) L'Arm 19b. En attendant avoir mieux, tr. «É-ciféra enn devout guell

    (1856) VNA 145. Je ne demande pas mieux, tr. «Ne houlennan quet gùel

    (1911) BUAZperrot 71. kalz gwell.

    (2) A betra gwell : à quoi bon.

    (1905) IMJK 2. A betra guel konz get abilted a vistér en Drinded ma nen doh izél a galon. ●3. mes a betra guel bout abil ma ne hues doujans Doué ? 6. A betra guel torrein hur pen get en treu kuhet ; petra e vern d'emb ni divizeu ken ihuél ? 90. a betra é veet hui guel ?

    (3) Goulenn a well : demander mieux.

    (1877) EKG I 108. pep hini ac'hanomp ne c'houlenn ket a vell eget c'hoari eun taol ouc'h an dud fall. ●111. Ha te, ne c'houlennez ket a vell eget beza atao o kluka banneou.

    (4) Ober gwell : aller mieux.

    (1903) MBJJ 70. 'man war e wele en hospital. Na ra ket gwell kalz. ●(1919) BSUF 43. Ivon ne hré tamm guel. ●44. é vab Ivon e hré guel.

    (5) Kas war well : améliorer.

    (1912) FHAB Genver 30. en em glevet da gas ar relijion war well en o farrez.

    (6) Ez well =

    (1862) JKS 158. Red eo kuzet ez vuel enn hon ene ar grasou a zeu d'e-omp digant Doue.

    (7) =

    (1936) LZBl Du/Kerzu 421. karout a rea o c'hempenn, an dudiusa'r gwell !

    (8) Amélioration de santé.

    (1912) BUAZpermoal 330. goude touch an diou gentan ne reas tamm gwell ebet ; mes dal ma oe tostaet an drede, ar glanvourez a'n em gavas pare.

    (9) Na gwell na gwazh : ni meilleur ni pire.

    (1913) LZBt Gwengolo 2. Allas ! hon doare n'eo na well na was.

    (10) Mard eo gwell ganeoc'h : si vous préférez.

    (1612) Cnf 40a. gant querent pé quareset do priedou pé do graguez, bedé an peuaré lignez (pé grezyen mar deo guell gueneoch).

    (1870) FHB 277/125b. Azioc'h stanken menez Allorm ez euz eul loc'h pe eul lagen, pe mar deo guell ganeoc'h, eul lenn vraz.

    (1902) PIGO I 3. eur c'hamarad, mar geo gwell ganac'h.

    (11) Bezañ gwell gant ub. : préférer.

    (1499) Ca 102b. Guell ve gueneff. g. ie vouldroye mieulx.

    (1659) SCger 79b. i'aime mieux, tr. «guel eo guenên

    (1839) BESquil 50. ha gùel e oé bet guet-ou retourne d'é gouvand.

    (12) Bezañ gwell a, diouzh : se trouver mieux de.

    (1825) COSp iii. N'eller quet el lenein hemp bout guel a nehou.

    (1906-1907) EVENnot 17. (Ar Veuzid) N'e ket bet gwall well deuz i arc'hant.

    (13) Kavout gwell : préférer.

    (1911) BUAZperrot 164. e kavas gwell koll e vuez eget astenn anezi o terri e werc'hded.

    (14) Gwell eo : il vaut mieux.

    (1659) SCger 122b. il vaut mieux étudier que iouer, tr. «guell eo studia euit c'hoari.»

    II. Loc. adv.

    (10) Gwell a-se : tant mieux.

    (1870) MBR 68. Gwell a ze, eme houman, tr. «Tant mieux, dit celle-ci.»

    (1911) BUAZperrot 71. ma vevont mat, gwell a ze.

    (11) Gwell a-se : d'autant mieux.

    (1612) Cnf 14b. eguit ma gallo guell à se an pœnitant en em prepariff da confes è pechedou.

  • gwell-àr-se
    gwell-àr-se

    adv. & prép.

    (1) Loc. adv. Tant mieux.

    (1787) PT 60. eit arriv gùél arzé ?

    (1905) KDBA 28. N'arriùou bikin kement-sé genemb ha guélarzé. ●(1907) BSPD I 119. Vennein e hré diskein get hé, guel ar huel, hent er santeleh. ●(1908) NIKO 43. me lar mé guel arzé ! ●(1912) BOEG 72. (En Tad) Pe vehé deit neoah de vout peur ? (Ruben) Guelarzé !

    (2) Loc. prép. Gwell-àr-se da :

    (1896) HIS 3. Mès guèl arzé d'en hani en devou diskoeit en Eutru Doué d'er vugalé.

  • gwell-àr-well
    gwell-àr-well

    adv. De mieux en mieux.

    (1744) L'Arm 29a. De plus belle, tr. «Guell-ar-huell.» ●(1787) BI 79. de bratiquein gùel ar-ùel er vertuyeu ag é stad. ●(1792) CAg 8. Hà t'em harou gùel-ar-ùel. ●(17--) TE 336. hé desquai gùel-ar-uel de garein en humilité.

    (c.1802-1825) APS 139. hou cârein gùel-ar-ùel. ●(1857) LVH 25. dalhmad ha guél-ar-huél. ●377. ma querhehemb guèl ar huèl bamdé én hent ag er justice. ●(1861) BSJ 146. comprenein gùel-ar-huel er huirioné.

    (1903) JOZO 26. Penaus é ha geti hiniù ? Ha ! guel-ar-huel !

  • gwell-dre-well
    gwell-dre-well

    adv.

    (1) De mieux en mieux.

    (1925) DIHU 169/299. én ur gañnal guel-der-huel. ●(1939) RIBA 75. Pinùikat ha lardein e hrent guel-der-uel.

    (2) [avec un v. à l'impér.] Du mieux que vous pouvez.

    (1905) IMJK 83. kerhet guel-d'er-huel én hent d'er salvedigeh. ●(1931) GUBI 113. Soñnet Anna-Paul, guèl d'er huèl.

  • gwell-ouzh-gwell
    gwell-ouzh-gwell

    adv. De mieux en mieux.

    (1732) GReg 624b. De mieux en mieux, tr. «Guëll ouc'h vell

    (1876) TDE.BF 266a. Gwell-oc'h-well, adv., tr. «De mieux en mieux.»

  • gwell-pe-well
    gwell-pe-well

    adv. À l'envi.

    (c.1802-1825) APS 52. ha ma hou ç'adorehemb ol gùel-pe-ùel. ●(1876) TDE.BF 266a. Gwell-pe-well, adv., tr. «De mieux en mieux, à l'envi. Gwell-pe-well e labouroñt, ils travaillent à qui mieux-mieux, à l'envie.»

    (1931) VALL 63a. De plus belle, tr. «gwell-pe-well

  • gwellaat
    gwellaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Gwellaat da ober udb. : progresser en bien dans l'accomplissement d'une tâche.

    (1928) LEAN 70. Pa voe lavaret d'ezi oa galvet da wiska dilhad leanez, e welleas c'hoaz da bedi.

    (2) Gwellaat eus ur c'hleñved : guérir d'une maladie.

    (1867) LZBt Genver 232. evit gwellaat euz ma derjen.

    (3) (en plt d'un malade) Aller mieux.

    (1744) L'Arm 11b. Se porter mieux, tr. «Guellatt

    (1894) BUZmornik 234. n'oa ket iac'h eunn tachad a ioa, ha ne vellea tamm.

    (4) Mont dre wellaat : s'améliorer.

    (1834) SIM 178. a drugare Doue e za bepret ar c'hustumou dre voellât.

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Améliorer.

    (1659) SCger 78a. meliorer, tr. «guellaat.» ●91a. perfectionner, tr. «guellaat.» ●(1732) GReg 32b. Ameliorer, faire des amelioremens, tr. «Güéllaat. pr. güélléet.» ●(1744) L'Arm 12a. Améliorer, tr. «Guellat

    (1849) LLB 82. guèlat ur gommenand. ●662. Disket guèlat ou frèh, disket guèlat ou gué.

    (2) Guérir (une maladie).

    (1659) SC 105. Petra liuirit-u eus are a laqua, pe a ya da vuiniguen oc'h drouc ar mamou, ar vizcoul, ar barr auèl, ar chancr, al laerès, an aviés, ar roncet, nag eus are a ya da spina, da stanca ar goat, pe da vellaat clênvegeou dre oræsounou ha cæremoniou, ne int quet approuuet gant an Ilis ?

    (1907) AVKA 119. da wellât pep klenved.

    (3) Guérir (un malade).

    (1790) MG 95. hur gùellad ag en droug-dèntt.

    (1907) AVKA 65. Kredi ret ec'h on barrek d'o kwellât ? ●124. ha gwellât a reas ho c'hlanvourien. ●(1913) AVIE 61. bout guelleit ag ou hlinùedeu. ●94. Jézus e huellas ur ioh tud ag ou hlinùedeu.

    (4) Gwellaat ub. da ober udb. = e lakaat d'ober gwelloc'h an dra-se.

    (1905) KANngalon Eost 480. N'euz ket par d'ar C'hannad evit guellât an dud da henori ar Galoun Zakr.

    (5) par euph. Châtrer, castrer (un animal).

    (1934) BRUS 361. Est-il châtré ? tr. «guelleit (spaùet) é ?»

    (6) Gwellaat ub. ag udb. : faire passer (une envie, etc.) à qqn.

    (1792) HS 28. Mæss Doué e ouïass assèss hou guellat ag ur fantasi quenn estrange el ma hoai honnont.

    ► absolu.

    (1974) TDBP III 206. Ar gignadenn am-oa graet em gar na wella ket, tr. « l’écorchure que je m’étais faite à la jambe ne guérit pas »

    B. V. tr. i.

    (2) Gwellaat da : guérir (une maladie, etc.).

    (1856) GRD 286. eit gùellat de glinhuèd en inenaneu.

    (1907) BSPD I 153. eit guellat d'em goulieu. ●(1913) AVIE 61. El lovroni e zou ur hlinùed nen des ket a huellat dehou.

    (2) Gwellaat da ub. : guérir qqn.

    (1913) AVIE 60. Eutru, mar karet, hui e hell guellat d'ein. ●(1919) BSUF 5. er burhudeu en doé groeit aveit guellat dehé. ●(1921) BUFA 192-193. ean e huellas d'ur voéz.

    III. V. pron. réfl. En em wellaat.

    (1) Guérir (d'une maladie).

    (1861) BSJ 76. Medecinour, hum huelleit hui-memb guet hou trameu. ●(1866) LZBt Ebrel 102. Evit en em wellaat euz ar friad en devoa bet.

    (2) S'améliorer.

    (1950) KROB 26-27/7. evit en em wellaat war o micher.

    IV. V. impers. Gwellaat war.

    (1) (en plt de qqn de malade) S'améliorer, aller mieux.

    (1902) PIGO I 190. N'o devoa netra da rei d'ei da wellâd warni, rag an ti a oa paour noaz.

    (4) (en plt d'une marchandise) Enchérir.

    (1866) FHB 73/167a. Evelse e vella var an ed hag ec'h eller esperout e talc'ho da vellat varnezhan.

  • gwelladeg
    gwelladeg

    f. –où Guérison.

    (1732) GReg 477b. Guerison, tr. «Guëlladecg

  • gwelladenn
    gwelladenn

    f. –où

    (1) Guérison.

    (17--) CSbsm 10. E cavér gùelladen d'er brassan clinhuédeu.

    (1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 72. de houlenn men gùelladen.

    (1906) HIVL 120. Tregont guelladen e oé bet klasket pen dehé. ●(1912) BUEV 98. perpet é laké er huelladen ar goust er santéz. ●(1913) AVIE 60. Guelladen un dén lovr.

    (2) Kavout gwelladenn : trouver la guérison.

    (1921) GRSA 379. Pier é tivroein eit kavet guelladen.

    (3) Gwelladenn ar marv : rémission d'un mourant.

    (1918) BNHT 3. En ol e sellé en dra-zé èl ur huelladen d'er marù.

  • gwelladur
    gwelladur

    m. –ioù

    (1) Guérison.

    (1732) GReg 240b. Cure, guérison, tr. «Guëlladur

    (2) Amélioration.

    (1920) MVRO 19/1b. kalz a dud troet mad gant ar gwelladuriou. ●(1931) VALL 22a. Amélioration, tr. «gwelladur m.»

  • gwelladurezh
    gwelladurezh

    f.

    (1) Amélioration de santé, mieux.

    (1732) GReg 240b. Cure, guérison, tr. «Guëlladurez

    (2) Amélioration, progrès.

    (1909) BOBL 02 octobre 249/1b. ar wieziegez hag ar welladurez.

  • gwellaenn
    gwellaenn

    f. –

    I. (en plt de qqc.)

    (1) Amélioration, amendement.

    (1732) GReg 32b. Ameliorement, ou, amelioration, tr. «güéllahen. p. güéllahennou.» ●(1744) L'Arm 11b. Amendement, tr. «Guellahenn. f.» ●12b. Améliorement, tr. «Guellahen.. neu. f.»

    (1869) FHB 205/392a. e lec'hiennou zoken ez euz eun dra bennag a vellaen. ●(1876) TDE.BF 266a. Gwellaenn, s. f., tr. «Amélioration ; pl. ou

    (1926) FHAB Mae 174. e teuas buan gwellaenn en traou.

    (2) Ober ur wellaenn : apporter une amélioration.

    (1732) GReg 32b. Quand on retire une terre, il faut compenser les amelioremens utiles et necessaires qu'y avoit fait le possesseur de bonne foi, tr. «Pa acquytér un doüar e renqér derc'hel cound eus ar güéllahennou mad ha red da ober, d'an hiny èr poçzedè aberz vad hac ê lealded diaguent.»

    (3) Degas gwellaenn : apporter une amélioration.

    (1911) BUAZperrot 378. Gwellaën a oa ezom da zigas. ●381. da zigas gwellaën en Iliz.

    (4) Lakaat gwellaenn en udb. : améliorer qqc.

    (1867) FHB 102/396a. An Aôtrou Kure pe Vikel euz ar barrez, beleg santel, leun a skiant, a vouiziegez, a c'hoantegez ag a bep sort donezou mad, a voa o klask, pell a voa, eur voyen benâg da lakaat gwellaenn er barrez.

    (5) (commerce) Enchérissement.

    (1866) FHB 73/167b. Ar vellen so deut var an ed a eller cridi a zalc'ho mad. Ne ket doareet mad avoalc'h an eost evit sonjal e tiskenfe. Vardor pevar real dre boezel eo guelleat var ar guiniz. Er broiou estren ez eus ar memes guellenn evel er vro-ma.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Amélioration de santé.

    (1787) BI 206. gùellaenn er-ré clan. ●(1792) HS 260. guellaènn é servitour. ●(17--) TE 221. gùellaèn Naaman.

    (1921) PGAZ 97. ar vellaenn ne badaz nemeur.

    (2) Ober ur wellaenn : aller mieux.

    (1921) PGAZ 97. Pa glevas ar vamm baour oa chommet he map iac'h ha divac'hagn diouz ar brezel, e reas kerkent eur vellaenn.

    (3) Gwellaenn ar marv : rémission d'un agonisant.

    (1890) MOA 432b. Dernier reflet d'un mourant, tr. «guellaenn ar maro

    (1958) BRUD 5/45. «Nann, setu hi o rohad. Gwellaenn ar maro

    ►absol.

    (1860) BAL 177. Goude ur vellaen ac a oue berr, e oue roed e zacramanchou dezi.

    (4) Etre gwellaenn ha fallaenn : entre amélioration et détérioration (de la santé).

    (1934) GTWZ 43. bet nouennet diou wech, ha chomet miziou ha miziou etre gwellaenn ha fallaenn.

  • gwellaer
    gwellaer

    m. –ion Guérisseur.

    (1879) ERNsup 155. gwellar, guérisseur, médecin, réformateur, Trév[érec].

    (1921) GRSA 264. é uellour.

  • gwellañ
    gwellañ

    adj.

    I. Adj.

    (1) Mieux, meilleur.

    ►[au dimin.]

    (1825) COSp 235. groeit meditation attàu guelliquan ma ellehet.

    (2) A wellañ ma c'hall / gwellañ ma c'hall : du mieux qu'il peut.

    (1787) BI 55. ean ë impléai enn dyeu santél-zè à ùellan ma houai possible dehou.

    (c.1802-1825) APS 85. A me zu me resist a ùellan ma ellan. ●(1877) BSA 273. petra benac mac'h enebe an aotrou Guillouzo guella ma c'helle.

    (1907) VBFV.bf 29a. a huellan ma hel, tr. «du mieux qu'il peut.»

    (3) Eus e wellañ : de son mieux.

    (1963) LLMM 99/268. Met daoust da se e skoazelle eus e wellañ El Lobo hag e genseurted.

    (4) Loc. adv. ...añ-wellañ =

    (1908) KMAF 79. Beza, liesa gwella, e-unan deiz ha noz. ●(1939) DIHU 341/golo ix. treu d’obér koursan guellan.

    (5) Da wellañ =

    (18--) SAQ i 195. Dre natur, mad da vella ; Oc’h red leal ha just : setu petra eo evidomp an Aotrou Doue.

    (6) Gwellañ a c’hellit : de votre mieux.

    (1792) BD 1118. clesquet droguerio ha groet goellan ellet, tr. «Cherchez des drogues et faites de votre mieux.»

    (7) Ar pep gwellañ : ce qu’il y a de mieux.

    (1911) BUAZperrot 34. ar peb wella en devoa gwelet ober. (…) ar peb wella a gave war e hent.

    (8) Gwellañ pezh zo : heureusement.

    (1911) BUAZperrot 101. Gwella pez a zo, ne c’heller ket barn eun den keit ha ma vez buez ennan. ●(1923) FHAB Gouere 260. Me a ya droug ennoun evit an distera tra ; tear oun ; met gwella pez a zo ne bad ket ganen ; n’oun ket gourvennek ; ankounnac’haat a ran dioc’htu...laza a rafen eun den ha pemp munut goude e paefen eur banne d’ezan. ●(1948) KROB 7/11a. Gwella pez ’zo, kreñv eo c’hoaz ene kristen Breiz.

    (9) Evel ma kavot gwellañ : comme vous voudrez, vous préférerez.

    (1710) IN I 105. evel ma queffot guella.

    (10) Evit gwellañ mad an holl : dans l’intérêt de tous.

    (1908) BOBL 12 décembre 207/2e. Evid gwella mad an holl ar perc’hen eo a dlefe planta e-unan a war e goust.

    II. [empl. comme subst.]

    A. [au dimin.]

    (1) Ober ur gwellaig : aller un peu mieux.

    (1874) FHB 472/13a. Ann Duk a Angoulem a reas eur gwellaik, pa erruaz Herri e Goritz.

    (2) Ober e wellañ-wellaig : faire de son mieux.

    (1962) BRUD 14-15/80. va gwella-gwellaig a rên ha dond a ris da veza eur maill war ar vicher.

    (3) Diouzh e wellaig : le mieux qu'il peut, de son mieux.

    (1958) BAHE 14/5. e tiblusken diouzh va gwellaig ul llenor kembraek. ●(1962) BAHE 33/38. treiñ al latin diouzh o gwellaik, ha setu tout.

    B.

    (1) Bezañ en e wellañ oc'h ober udb. : être en plein dans une occupation.

    (1925) BUAZmadeg 241. A greiz ma oa en he vella o labourat evit silvidigez ar Vretouned.

    (2) Bezañ en e wellañ : dans la force de l'âge.

    (1914) KANNgwital 144/483. An Aotrou Doue en deuz galvet an daou veleg iaouank-ma e kreiz ho nerz, p'edont en ho guella.

    (3) Mont en e wellañ = (?).

    (1906) BOBL 06 janvier 68/2a. Dider a anavezez pell braz zo. Selaou anezan ; ez a en e vella, emezan.

    C. [avec une terminaison plur.]

    (1877) FHB (3e série) 7/52a. unan eur (lire : eus) guellaou gounidigez a c'houffet da ober.

    III. Mont war wellañ : s'améliorer.

    (1870) FHB 309/381b. Koulskoude keris ne ket var vella e zeant. ●(1889) ISV 404. ha kær Redon a ielo var vella.

    (1911) SKRS II 207. n'e ket var vella ez a an traou gantho. (1921) PGAZ 31. n'euz netra guelloc'h evit ober d'ar vugale mont var vella.

    IV.

    (1) Bezañ kac'het ar gwellañ : être au bout du rouleau.

    (1993) PONTEKROAZ (Ki) R. Gargadenneg. Kac'het eo ar gwellañ gantañ : il est au bout du rouleau.

    (2) Bezañ gwellañ den zo o vale : voir bale.

    (3) Koll ar gwellañ dant eus e benn : voir dant.

  • gwellañ-deuet
    gwellañ-deuet

    m. Mieux-vu, préféré.

    (1866) HSH 34. Joseph a oa ar guella-deut d'he dad. ●(1868) FHB 200/349b. Ahanta ar bidorc'h man a oa en hini goëllan deud gant é vam.

  • gwellañ-karet
    gwellañ-karet

    m. Bien-aimé.

    (1939) ANNI 41. Bréhata e hra é uellan karet.

  • gwellat
    gwellat

    adj. exclam. Bon.

    (1530) Pm 285. guelhet stat, tr. «quelle bonne condition !»

  • gwellaus
    gwellaus

    adj. Perfectible.

    (1931) VALL 22a. Qu'on peut améliorer, qui peut s'améliorer, tr. «gwellaüs.» ●548b. Perfectible, tr. «gwellaüs

  • gwellec'h / gwellech
    gwellec'h / gwellech

    (cuisine) = (?).

    (1867) FHB 119/120a. eur souben great gand eur guellech lard (...) eur souben great gant eur guellec'h lard.

  • gwellech
    gwellech

    voir gwellec’h

  • gwellentez
    gwellentez

    f.

    (1) Amélioration.

    (1878) BAY 14. gullañté, tr. «amélioration.»

    (2) Guérison.

    (1913) RNDL 181. Guellanté er ré glanù.

    (3) Excellence, supériorité, avantage.

    (1939) RIBA 65. é teviz er groagé diar guellanté en deu gafé. ●66. Ur hov nañnek ne sel ket ken tost-sé doh guellanté pé fallanté er hafé. ●(1942) VALLsup 15b. Avantage, supériorité, tr. «gùellante V[annetais].»

  • gwellidigezh
    gwellidigezh

    f. Amélioration, amendement.

    (1732) GReg 214b. On a beau faire des predications, on ne voit point de correction, tr. «Caër a so prezecq da'r bopl, ne vellér qet a vellidiguez

    (1839) BSI 149. ne scrivin nemed daou [viracl] pere a zo bet choaset esprés, e feat guëllidiguès.

    (1931) VALL 22a. Amélioration, tr. «gwellidigez f.»

  • gwellikañ
    gwellikañ

    m. Ar gwellikañ ma c’hell : du mieux qu’il peut.

    (1957) BRUD 2/42. Esoh, avad, e oa he spered evid an derhent hag an hast da weled hoaz dremm garet he mab, a-barz ma vije douget d’ar bez, a roe nerz dei da zifrea ar gwellika ma helle.

  • gwelloc'h
    gwelloc'h

    adj.

    (1) Mieux, meilleur.

    (1857) HTB 27. bean eo-han eurusoc'h, dougen a ra-han gwelloc'h iec'het ? ●(1862) JKS 9. eur vuez vad a zo gwelloc'h a bep hent evit an traou-ze.

    (1927) FHAB Meurzh 59a. hennez a veze digemeret eur barr gwelloc'h.

    (2) Kavout gwelloc'h : préférer.

    (1910) FHAB Genver 15. Me gafje gwelloc'h gwelet o mab o c'hoari gant ar benveziou a roio ar maro dezan. ●(1939) KTMT 14. Gwelloc'h e kav, eun tamm mat, mont da vezineta pe da besketa.

    (3) Gwelloc'h a se : d'autant mieux.

    (1924) FHAB Mezheven 215. selaouit ac'hanon mat hag e klevoc'h gwelloc'h a-ze. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 32. evit gellout en em zistroba gwelloc'h a-ze diouz ar bed.

    (4) Bezañ gwelloc'h da ub. : être préférable pour qqn.

    (1909) HBAL 29. Lez da storlok zo gwelloc'h d'id.

    (5) Dont war welloc'h : s'améliorer nettement.

    (1924) BILZbubr 42/977-978. evelkent, abaoe m'eo dimeet, eo deut eun tammig war vad. – Lavar war welloc'h.

  • gwelloc'hik
    gwelloc'hik

    adj. & adv. Un peu mieux.

    (1922) FHAB Gwengolo 258. Goustadik d’ar garchen, / Gwelloc’hik ar zouben. ●(1942) DRAN 78. Sklerijenn an deiz a dreuz gwelloc’hik ar vogidell ledet war an argadourien.

  • gweloù
    gweloù

    plur.

    I. Visite de qqn.

    (1891) CLM 6. hun gùéleu én é guér e rei d'ur payan benac er chonj d'hum hobér crechén.

    II. SPECIAL.

    A. (domaine du mariage)

    (1) Entrevue pour conclure un mariage.

    (1744) L'Arm 137a. Entrevue (...) Pour conclure un mariage, tr. «Guéleu. m.»

    (1904) DBFV 100b. guéleu, s., tr. «visite entrevue pour les fiançailles.» ●(1934) MAAZ 48. Ha deit dé er guéleu aveité ou deu.

    (2) Mont e gweloù, er gweloù =

    (1849) LLB 235. Mab er Hog a Gelhuern e zou bet é gueleu. ●(1897) EST 64. P'en dei d'er vinouréz ha monet er guéleu.

    (1903) EGBV 19. Er plah iouank e zou bet é gueleu dimerh.

    (3) Mont e gweloù gant ub. : fréquenter qqn en vue d'un mariage.

    (c.1718) CHal.ms iii. Il recherche cette fille en mariage, tr. «mont ara en gueleu guet er verh sé.»

    (4) Lakaat e gweloù : faire se rencontrer en vue d'un mariage.

    (1910) ISBR 149. deustou m'en doé Filip lakeit un tammig arauk Alis ha Herri Pentièvr é guéleu, é labouras aveit gobér un ered aral.

    B. (domaine militaire)

    (1) Revue de troupes.

    (1732) GReg 637a. Montre, revuë des troupes, tr. «guëll. p. guellou

    (2) Gweloù bras : revue générale.

    (1732) GReg 637a. Montre generale, revuë generale, tr. «ar guëllou bras

  • gwelourezh
    gwelourezh

    s. =

    (1996) CRYK 277. un dam'zell yaouank (….) / A zo en gwelourezh, tr. «une jeune demoiselle (…) / Qui est accouchée.»

  • gwelout / gwelet
    gwelout / gwelet

    v. cf. gweled

    I. V. intr.

    (1) Regarder.

    (1926) FHAB C'hwevrer 65. Ke da doull ar gloued houarn ha gwel ac'hano ha tud a zo e bali ar c'hastell ! ●142. Gwelit, emezan, an dud-ze, nag e seblantont evurus ! ●(1929) FHAB Genver 3. Sellit, en dro d'eoc'h ha gwelit ha n'eo ket re wir ar pez a lavaran.

    (2) Pe me welo :

    (1878) EKG II 62. c'hui a zislounko ar ger-ze, pe me velo. ●(1879) MGZ 238. na douchit ket outho, pe me a velo.

    (3) Da welet : en apparence.

    (1909) FHAB Meurzh 68-69. Ar skol-laïk, zo evit netra ! da welet, an dra-se zo gwir, mez da c'houzout an dra-ze 'zo gaou ; mez hag e vije bet evit netra, da c'houzout evel m'eo da welet, e vije bet re ger c'hoaz. ●(1911) BUAZperrot 91. ne oa Jenovefa nemed eur vaouez chouchet, kalz gwelloc'h da welet eget da c'houzout. ●116. e leac'h ma 'z eus dimezi da welet, n'eus dimezi ebed da c'houzout. ●200. Eun dra vihan da welet, sin ar groaz a zo eta eun dra vras da c'houzout. ●279. diskouez beza kaletoc'h ouz ar boan da welet eget ne d'omp da c'houzout. ●(1913) FHAB Ebrel 100. ker chentil ha ker koant da welet ha m'oa fallakr da c'houzout. ●(1913) FHAB Mezheven 219. traou enno bravoc'h da velet eged da c'houzout. ●(1935) LZBl Du/Kerzu 281. ar c'haonv d'ezo a vez brasoc'h da welet eget da c'houzout. ●(1937) LZBl Genver/C'hwevrer 20. an diavêz a c'hell beza paour da welet, hag an diabarz pinvidik da c'houzout !...

    (4) Kaout da welet =

    (1911) BUAZperrot 153. an holl goazed o deus keit ha keit da welet. (…) Goazed Franz m'o deus holl da welet, o deus holl ivez da respont.

    (5) Gwelet a-dost : examiner.

    (1970) BRUD 35-36/145. Moarvad ivez abalamour ar zouezuz a zen-ze, war desteni R.-Y. Kreston, a gave da weloud a-dost e peb imbourh ar c’hoariva d’ar mare-ze.

    II. V. tr. d.

    (1) Voir.

    (1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. » ●(14--) Jer A.117(b). Evytaff, a m’hevel, marvayll eu e guelet, tr. « Quant à lui, il me semble, c’est merveille de le voir » ●(1499) Ca 102a. Guelet. g. voir. ●(1530) Pm 27. Ma ho guyliff din em finuez, tr. «Afin que je les voie dignement à ma fin.» ●(1557) B I 100. Dre nep ampris (…) ne guilis quet / He quen parfet, tr. «je n'ai point connu (…) en aucune façon, aussi parfait à voir.» ●(1650) Nlou 489. Dre guir gaudet dont santel de guelet, tr. «de venir le voir saintement du fond du cœur.»

    (1856) VNA 97. Il ne m'a jamais vue, tr. «Biscoah n'en dès men gùélet

    (1925) DLFI n° 6/2c. Ah ! fidandoustik ! Laou, kountant braz oun avad da velet ac'hanoc'h aman.

    (2) Voir, se rendre compte.

    (1530) Pm 129. Hac ez guelaf spes em leset, tr. «Et je vois clairement que vous me laissez.» ●(1575) M 352. Ouz guelet ez eux gloat, daz grat ha pompadou, tr. «Voyant que tu as fortune à ton gré, et grandeurs.» ●(1576) Cath p. 10. guellet na dout nemẽt vn grec fragil, tr. «en voyant que tu n'es qu'une faible femme.»

    (3) Regarder.

    (1633) Nom 132a. Fori, spectacula : eschaffaut où sont ceux qui regardent ioüer : an chaffòt pè en læch an rè á vez ô guelet hoary.

    (4) Comprendre.

    (18--) CST 9. Dioklesian a oa pagan, ha n'en divije gwelet netra er c'homzou-ze.

    (5) Montrer, faire voir.

    (1929) SVBV 82. Gwell d'in da draou 'ta, Paganad !

    III. V. tr. i. Kaout da welout war ub., udb. : avoir droit de regard sur qqn, qqch.

    (1847) MDM 345-346. hen-ez epken en deuz da velet varn-ezhan. Te n'ec'h euz pe-velez, pegement bennag ma'z oud mear. ●(1877) EKG i 257. n’en doa mear Lesneven (...) netra da velet var he oberou.
    (1894) BUZmornik 107. da vizita an holl gouenchou m'en doa da velet varnho.

    (1909) FHAB Gwengolo 276. d'ho pugale eo e c'hoantaomp deski (...) o deveriou e kenver kement hini o deus da velet varno. ●(1925) FHAB Mae 170. an hini en devoa da welet war ar poultr. ●(1926) FHAB Kerzu 462. Landevenneg en doa Grallon da welet warni. ●(1967) BAHE 52/32. gwelet war : kaout en e garg.

    IV. = (?).

    (1847) MDM 345-346. hen-ez epken en deuz da velet varn-ezhan. Te n'ec'h euz pe-velez, pegement bennag ma'z oud mear.

    V. V. pron. réci. En em welout : se voir.

    (1856) VNA 97. Autrefois nous nous voyions souvent, tr. «Guéharal ni e hum huélé liès.»

    (1943) FATI 114-115. Eur blijadur e voe evit an diou vihan en em welout, pokat a rejont start an eil d'eben.

    VI.

    (1) Na welet nemet gant e c'henoù : voir genoù.

    (2) Gwelet pemp heol o parañ : voir heol.

    (3) Gwelet Michel e-dan ar chopin : voir Michel.

    (4) Gwelet e pe lec'h eo kouezhet ar c'hleuz e park an nesañ : voir kleuz.

    (5) Gwelet an delioù a-enep : voir delioù.

  • gwelt
    gwelt

    coll. (botanique) Herbe.

    (1982) ENEU 24. (Eusa) gwel' a reeh mein taoled euz an aod gand ar mor war-horre ar gwelt.

  • Gweltaz .1
    Gweltaz .1

    n. pr. Gildas. cf. Geltaz

    (1499) Ca 102b. Gueltas. g. guydas. l. hic gildasius / sii. ●(c.1500) Cb 102b. Goeltas. g. guydas. l. hic gildasius / ij.

    (1659) SCger 152b. Gueltas, tr. «Gildas.»

    (1839) BESquil 67. Guêltas, péhani n’hum blige meit ag ur vuhé dissorbe.

    (1978) LLMM 188/178. Sant Gweltaz ne voe ket pell oc'h adreiñ buhez d’an daou gorf, rak ne oa ket deut o eur da vont d’ar c’hloar.

  • Gweltaz .2
    Gweltaz .2

    n. de l. Gueltas.

    (1) Gweltaz.

    (1905) ALMA 69. Gueltas. ●(1907) DIHU 19/IV. Patrom Geltaz. ●(1943) CHDI 25. Guélet hon es Noal, Geltaz.

    (2) [Noms de famille]

    (1970) NFBT 82 N° 631. Guédas, ●note de F. Gourvil : « Forme parlée en Morb. gallo du nom de st. Gildas et de la comm. de Gueltas ». ●82-83 N° 635. Gueltas.

    (3) [Toponymie locale]

    (1943) CHDI 25. Guélet hon es Noal, Geltaz, / Er hoedeuiér a Vrangili.

  • Gweltaz .3
    Gweltaz .3

    n. de l. Île Saint-Gildas (îlot, Penvénan).

    (1894) GIV 14a. Ar Zaozon a lamp en Gweltras, / Prest da ziskenn en Douar-braz.

    (1904) DDKB 20. Ac’hane e weler Briad, / Yeltranz, Mode, Gwennou hag Erc’h. ●(1900) (1927) CONS 1045. Enezennig Gweltas, pe Yeltrans, e Penvenan. ●(1914) ARVG mae 75. Geltas, Gwrage, ha ne oaran ket ped-all, a wasked ar Porz-Gwenn. ●(1930) ANTO 9. an heol -us da Weltas, war boull-mor ar Porz-Gwenn ken diwag hag eul lenn (...) ouz karreg Sant Tual.

  • gweltr
    gweltr

    m. Appât pour la pêche à la sardine.

    (c.1718) CHal.ms i. appas pour prendre poisson, souris etc. aprest de guemer de basquein pesquet, logot, rahet Contam, güildr' pour la sardine. ●(1744) L'Arm 337a. Résure, tr. «Guêldre. m.»

    (1934) BRUS 254. De l'appât, tr. «gueldr (pour sardines).»

  • gweltre
    gweltre

    f. –où, –ier

    (1) Sécateur.

    (1659) SCger 26b. ciseaux ou forces pour les iardins, tr. «guentlou.» ●59a. forces ou ciseaux, tr. «guelteoû.» ●(c.1718) CHal.ms i. grands ciseaus pour des tailleurs, et pour un Iardin, tr. «güentl', güentleu, cisailleu Iardin.» ●(1732) GReg 170b. Ciseaux de jardinier, tr. «Guëltle. p. guëltleou. guëntle. p. guëntleou. guëltrez. p. guëltrezou. guëltre. p. guëltreou. Van[netois] guëltanv. p. guëltañüeü

    (1849) LLB 735. un tranch pé ur huiltan.

    (2) Ciseaux (de tailleur).

    (1659) SCger 26b. ciseau de cousturier, tr. «guentl, p. ou.» ●(1732) GReg 170b. Ciseaux de tailleur, de lingere, tr. «Guëltle. p. guëltleou. guëntle. p. guëntleou. guëltrez. p. guëltrezou. guëltre. p. guëltreou. Van[netois] guëltanv. p. guëltañüeü

    (1877) EKG I 131. he vuentle azindan he vreac'h (...) ur c'hemener.

    (3) Traversiers de la coquille d'un moulin.

    (1876) TDE.BF 268b. Gweñtleier, s. pl. m., tr. «Les traversiers de la coquille d'un moulin. Le singulier gweñtle n'est pas usité.»

    (4) (argot de la Roche-Derrien) Boîteux.

    (1901) EPLQ 39. argot rochois gweñkle boîteux.

    (5) Koubl gweltre : assemblage de pièces de bois qui s'entrecroisent dans une charpente.

    (1464) Cms (d’après ADBR n. 80). Coubl guelteff v i lace. ●(1499) Ca 47b. Coubl guelteff. vide in lazcc. ●119b. g. enlaceure de trefs. de maison b coubl guelteff an ty.

  • gweltrezenn
    gweltrezenn

    f. –où, gweltrezoù (habillement) Guêtre.

    (1499) Ca 101a. Gueltresenn. g. cest vne maniere de chausseure a vilains. l. hic pero / onis. ●(c.1500) Cb 101a. Gueltresenn. g. guettre. l. hic pero / onis.

    (1659) SCger 64b. guestres, tr. «gueltrezou.» ●152b. gueltrezou, tr. «gamache.»

  • gweltroù
    gweltroù

    plur. Guêtres.

    (1659) SCger 152b. gueltrou, tr. «guestres.»

  • gwelus
    gwelus

    adj. Visible.

    (1732) GReg 963a. Visible, tr. «güellus

    (1847) FVR 118. Euz ann Iliz ar penn gweluz / Enn he lec'h-hen, penn diweluz. ●(1857) HTB 104. gweluz d'ar re all.

  • gwelv
    gwelv

    adj. (Lait) qui commence à aigrir.

    (1919) DBFVsup 29b. guelù, adj., tr. «(lait) qui commence à aigrir.» ●(1931) VALL 415b. Lait qui commence à aigrir, tr. «leah gwelù V[annetais].»

  • gwelva
    gwelva

    m. –où Belvédère.

    (1931) VALL 63b. Belvédère, tr. «gwelva m.»

  • gwenaenn
    gwenaenn

    f. –où (pathologie)

    (1) Verrue.

    (1464) Cms (d’après GMB 298). guenhoenn. ●(1499) Ca 103a. Guenhaenn. g. verrue / ou pourot de la main / ou daultre partie. l. hec verruca / ce. ●(1633) Nom 266a. Verruca : verrue : guennaën. ●274a. Verrucosus : plein de verruës : leun á guennaennou.

    (1659) SCger 123b. verrue, tr. «guenaen p. ennou.» ●152b. guennanen p. guenâ, tr. «verruë.» ●(1732) GReg 955b. Verrue, tr. «Güennaënn. p. güennaënnou. Van[netois] guënnaeen. p. éü.» ●(1752) PEll 396. Gwennaen, Comme l'écrivoit M. Roussel, & selon le nouveau Dictionnaire, Verruë, porreau, Lat. Verruca. En Cornwaille, on le prononce au singulier Gwenanen, comme si c'étoit une abeille.

    (1879) BAN 182. ar venonen savet aze var va zal. ●(1895) GMB 298. pet[it] Trég[uier] gwenañnen, pl. gwenañn.

    (1907) BOBL 23 novembre 165/2c. Evid kas kuit ar gwenan divar an daouarn. ●(1925) BILZ 136. ho koanvennou, ho kwenaennou pe ho tarvoedennou. ●(1929) MANO 124. An Tad Maner, en doa eur wenonenn var e zremm.

    (2) Fistule.

    (c.1718) CHal.ms ii. une fistule lacrymale, tr. «ur c'huinohen talel lagat.»

    (1934) BRUS 223. Une fistule, tr. «ur uinoen –neu

  • gwenaennek
    gwenaennek

    adj. Verruqueux.

    (1732) GReg 955b. Plein de verrües, tr. «güennaënnecq

  • gwenaennet
    gwenaennet

    adj. Qui a des verrues.

    (1895) GMB 298. pet[it] Trég[uier] gwenañnet, qui a des verrues.

  • gwenaennus
    gwenaennus

    adj. Verruqueux.

    (c.1500) Cb 103a. [guenhaenn] Jtem verrucosus / sa / sum. g. plain de poureaulx. b. guenhaennus.

    (1732) GReg 955b. Plein de verrües, tr. «Güennaënnus

  • gwenaer
    gwenaer

    m. –ion (chasse) Veneur.

    (14--) N (après 272). An guiznezl, tr. «Le veneur.» ●273. Me hoz guinhezl, tr. «moi votre veneur.» ●(1499) Ca 106a. Guinhezr vide in hemolch. Jtem cest ga. veneur.

    (1732) GReg 156a. Maître chasseur, tr. «Guyner. p. guynéryen.» ●725a. Piqueur, chasseur à cheval, qui fait courir les chiens, tr. «Guënaëzr. p. guënaëzryen. guinaezr. guïnezr. pp. yen.» ●951b. Veneur, tr. «guynaër. p. guynaëryen

    (1931) VALL 775b. Veneur, tr. «gwenaer (et gwinaer) pl. ien

  • gwenaerezh
    gwenaerezh

    m. (chasse) Vénerie.

    (1931) VALL 775b. Venerie, tr. «gwenaerez (et gwinaerez) m.»

  • gwenaeri
    gwenaeri

    f. (chasse) Vénerie.

    (1732) GReg 951b. Venerie, tr. «guynaëry

  • gwenan / gweren
    gwenan / gweren

    coll.

    I. (entomologie)

    (1) Abeilles.

    (1575) M 2248-2249. het quelyen na guenan / Quen paut han drouc Ælez, tr. «essaim de mouche ni d'abeilles / Si abondant que les mauvais anges.»

    (1659) SCger 81b-82a. mouche a miel, tr. «guenanen p. guenan.» ●(1710) IN I 366. pa gommanç ar goradur eus ar guenan en em furmi. ●(1732) GReg 4b. Abeille, tr. «Guenanen. p. guënan.» ●(1744) L'Arm 3b. Abeille, tr. «Guirinenn.. pl, guireinn. f.»

    (1838) OVD 54. En iragned ne lahant quet er gùirén. ●(1849) LLB 415-416. guérein é punein, / É tichen, é sewel hag é vilionein. ●1649. Er guérein e gar bout tostik d'ur feten skler. ●(1856) VNA 27. des Abeilles, tr. «Gùirén.» ●(1876) TDE.BF 805. Bloavez ed, bloavez gwenan ne vez ket. (Les longues chaleurs ne sont pas favorables aux abeilles.) ●(1889) ISV 466. e kichen ar bleun eleac'h ma za ar guenan da bicota !

    (1921) FHAB Kerzu 337. Penôs goanvi ar gwenan ? ●(1934) BRUS 246. Une abeille, tr. «ur uénénen, pl. guénén.» ●(1939) KOLM 41. taoleu guénén.

    ►[avec marque du diminutif au pluriel]

    (1710) IN I 366. ar guenanigou-se a guemer diaouasquel (lire : diouasquel).

    (2) Leur-wenan : rucher.

    (1957) ADBr lxiv 4/470. (An Ospital-Kammfroud) Leur : n. f. – S'accompagne assez souvent d'un déterminatif : leur-zi, leur-zorna, leur-golo (le pailler), leur-wenan (le rucher).

    (3) Mamm-wenan : reine des abeilles.

    (1732) GReg 826b. Le Roy des abeilles, tr. «Mam ar guënan. ar vam vénan

    (1922) EOVD 108. Er vam-guérén ne lam ket ag hé ruchen, bet ken ne huél ol hé sujité tolpet tro-ha-tro dehi.

    (4) Roue ar gwenan. Voir roue.

    (5) Taol-gwenan : essaim d’abeilles.

    (1732) GReg 368a. Essaim, ou essain, une volée de jeunes abeilles, tr. « taul guënan. p. taulyou guënan

    (1910) MBJL 158-159. ar boubou a zav elec'h ma zo eun tôl gwenan. ●(1942) DHKN 118. é ta (...) taoleu-guénén de varein doh en hantolér-sé.

    (6) Hed-gwenan : essaim d'abeilles.

    (1499) Ca 81a. de mouches qui font la cire. b. hetguenan. 110b. Het guenan vide in examen. ●(1575) M 2248-2249. het quelyen na guenan / Quen paut han drouc Ælez, tr. «essaim de mouche ni d'abeilles / Si abondant que les mauvais anges.»

    (1710) IN I 291. evel un ædguenan. ●(1732) GReg 368a. Essaim, ou essain, une volée de jeunes abeilles, tr. « Hed guënan. p. hedou guënan

    II. sens fig., fam.

    (1) Gwenan plom : balles de fusil.

    (1915) MMED 120. Klevet a reas meur a gant gwech guenan ploum o sutal e kichen he ziouskouarn, mes ne oue ket tizet gant hini ebet.

    (2) (couture) Toulloù gwenan : arrangement d'une robe en forme d'alvéoles d'abeilles.

    (1896) GMB 703-704. pet[it tréc[orois] toulo gwenan arrangement d'une robe, en forme de cellules d'abeilles, ce qui dispense d'employer une garniture.

    III.

    (1) Bezañ un taol-gwenan da vezañ : on attend une naissance.

    (1967) BAHE 52/32 (T) M. Klerg. E Treger vihan e klever a-wechoù : eno zo un taol gwenan da vezañ = emañ an dud da greskiñ e-barzh.

    (2) Stank evel ar gwenan : être très nombreux.

    (1792-1815) CHCH 104. En tauleu arnehé kes (lire : ker) stank èl er guérén.

    (3) Birviñ evel un taol-gwenan : voir birviñ.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...