Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 76 : de digavellin (3751) à digempennaj (3800) :
  • digavelliñ
    digavelliñ

    v. tr. d. Arracher (la queue d'un crustacé).

    ●(1977) PBDZ 774. (Douarnenez) digaeliñ, tr. «arracher la queue d'une langouste, d'un homard.»

  • digavus
    digavus

    adj. Introuvable.

    ●(1931) VALL 399b. Introuvable, tr. «digavus.»

  • digec'hiñ
    digec'hiñ

    v. tr. d. Éplucher.

    ●(1909) BROU 223. (Eusa) Eplucher, tr. «Digéc'hi Participe : Digoc'het.» ●(1962) EGRH I 57. digec’hiñ v. digoc’het, tr. « éplucher (Eusa). »

  • digedaou daou
    digedaou daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit du train.

    ●(1990) HYZH 186-187/60. Me 'gleve an tren : digedaou daou ! digedaou daou !...

  • digef
    digef

    adj.

    (1) Sans tige.

    ●(1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tige. »

    (2) Sans tronc.

    ●(1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tronc. »

  • digefiañ
    digefiañ

    v. tr. d. Décaisser.

    ●(1914) DFBP 78a. décaisser, tr. «Digefia.»

  • digeflusk
    digeflusk

    adj.

    (1) Immobile.

    ●(c.1500) Cb [diqueulusq]. g. non meu id est non motus. b. diqueulusq.

    ●(1732) GReg 808a. Un corps qui est dans le repos, tr. «un dra diguefflusq.»

    ●(1847) FVR 250. Pa welaz an holl war ho daoulin, o kana meuleudiou da Virabeau, hen, soun ha digeflusk, a griaz a vouez huel : Idolatriach, idolatriach eo kement-ma ? ●(1876) TDE.BF 126b. Digeflusk, adj., tr. «Immobile, stable.» ●(1877) EKG i 184. Mez hen, digeflusk ha sounn evel eur peul, a grie atao : – Idolatriach ! idolatriach !

    (2) Ferme.

    ●(1847) FVR ii. kalz hag a choumaz digeflusk ebarz ar Feiz.

    (3) Bezañ digeflusk ouzh ub. : être ferme avec qqn.

    ●(1926) FHAB Du 434. ma vez mat ouz he zud, sioul e-kenver he gwaz, digeflusk ouz he bugale, habask ouz he anevaled, ha kempenn war bep tra.

  • digeinañ
    digeinañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se redresser, relever l'échine.

    ●(1907) AVKA 169. Evel ma talc'hent, e tigeinas hag e respontas d'he : «(…). ●(1912) BUAZpermoal 922. Digeinan ra gant mil boan. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Digeina : v. – Digeina Redresser le dos après être demeuré longtemps courbé : poan am-eus o tigeina goude beza chomet stouet keid-all.

    (2) sens fig. Sortir d'une mauvaise situation.

    ●(1910) MBJL 13. n'hellont gwej ebet digeinan. ●(1927) FHAB Meurzh 64. Mar gallan digeinan.

    II. V. tr. d. Ôter le dos (d'une chaise, etc.).

  • digeit
    digeit

    adj. Qui n'est pas de même longueur.

    ●(1933) OALD 45/206. Ar frammadur anezañ a oa graet a beuliou hag a goadennou dero digeit.

  • digej .1
    digej .1

    adj.

    (1) Pur, non mélangé.

    ●(1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «Van[netois] digeich.» ●(1744) L'Arm 314b. Pur, pure, sans mélange, tr. «Digueinge.»

    ●(1904) DBFV 51b. digéj, adj., tr. «sans mélange, pur.» ●(1905) DIHU 2/27. er mél sé e vé digeij. ●(1907) VBFV.fb 81b. pur, tr. «digej.» ●(1934) BRUS 156. Pur, tr. «digeij (sans mélange).» ●(1942) DHKN 42. er blijadur digéj.

    (2) (domaine maritime) (en plt d'un rocher) Asséché.

    ●(1962) TDBP II 247. Ar garreg a vo digej pa vo eet ar mor euz en-dro dezi, tr. «le rocher sera dégagé (débloqué, libre) quand la mer s'en sera retirée.»

  • digej .2
    digej .2

    m. Épellation.

    ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabatim ad. b. dre digueg.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeiz, digej m., tr. «épellation.»

  • digej .3
    digej .3

    voir digejañ

  • digejadur
    digejadur

    m. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizadur, digejadur m., tr. «épellation.»

  • digejañ / digejiñ / digej
    digejañ / digejiñ / digej

    v. tr. d.

    (1) Épeler.

    ●(1499) Ca 62a. Digueg. g. espeller. ●(c.1500) Cb 63b. Digueg. g. apeller. ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabo as. g. espeller. b. diguegaff.

    ●(1659) SCger 52a. epeler, tr. «diguech.» ●142b. diguech, tr. «epeler.»

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digech, v. a. et n., tr. «Epeler.»

    (2) Dire, prononcer, articuler.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1021. pep-hini a zigechas e hano, hini e dad, hini e vamm. ●(1925) BILZ 127. «Tevel hag ober» a zigeche ar pôtr. ●176. poan an nevoa ar pôtr o tigech ar giriou.

    ►absol.

    ●(1847) MDM 108. Ha pa goummansed ive da zeski deguech.

    (3) Énumérer.

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1022. Ped ? Digech ha buan.

    (4) Déchiffrer.

    ●(1912) MMPM 121. lenn awalc'h a wie evit degech ar gazetennou louz ha difeiz.

    (5) Guérir par oraison.

    ●(1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Digijiñ ar c'hleñved : lakaat ar c'hleñved da dremen, en un doare hud. Kaset eo bet d'ur vaouez da zigijiñ.

    (6) Démêler.

    ●(c.1718) CHal.ms i. demesler, tr. «dilouiein, diuroüillein, digaigein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inseparable, tr. «n'helquet bout separet digaiget dispartiet en eil doh Eguilé.» ●(1744) L'Arm 99a. Demêler, tr. «Digueigein.»

    ●(1904) DBFV 51b. digéjein, v. a., tr. «démêler, dégager, séparer.»

    (7) (pêche) Séparer des nappes de filet.

    ●(1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digijiñ, tr. «séparer des nappes de filet qui ont été mariées.»

    (8) (?) Bien examiner (?).

    ●(14--) N 367-368. Oz sout outy nac ouz digueig / Tra sacrileig eo ma mecher, tr. «En s'attachant à mon cas et en l'examinant bien, (?) / (On trouve que) c'est un sacrilège.»

  • digejer
    digejer

    m. Celui qui épelle.

    ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabificus / a / um. b. sillaber digueger.

  • digejerezh
    digejerezh

    m. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizerez, digejerez m., tr. «épellation.»

  • digejidigezh
    digejidigezh

    f. Épellation.

    ●(1927) GERI.Ern 105. digeizidigez, digejidigez f., tr. «épellation.»

  • digejiñ
    digejiñ

    voir digejañ

  • digelc'hiñ
    digelc'hiñ

    v. tr. d. Décercler (un tonneau).

    ●(1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digelc'hiñ, tr. «décercler, enlever les cercles (à un tonneau, un baril, etc.).»

  • digelenn .1
    digelenn .1

    adj. Sans instruction.

    ●(1931) VALL 372b. Ignorant (…) sans instruction, tr. «digelenn.»

  • digelenn .2
    digelenn .2

    m. Manque d'instruction.

    ●(1942) GWAL 146-147/165. en abeg d'an digelenn.

  • digelienañ / digelioniñ
    digelienañ / digelioniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit), émoucher.

    ●(1723) CHal 55. Diguellionnein, ou digilyonnein, tr. «Emoucher.» ●(1732) GReg 333b. Emoucher, chasser les mouches, tr. «Diguellyena. pr. diguellyenet.» ●(1744) L'Arm 246a. Chasser les mouches, tr. «Diguelionnein.»

    ●(1856) VNA 27. Chasser des Mouches, tr. «Diguelionnein.» ●(1888) SBI II 88. digeilleni he gezec, tr. «émoucher ses chevaux.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionein, v. a., tr. «émoucher, chasser les mouches.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Diskelienni, tr. «chasser les mouches de (digelieni, kentoc'h).» ●(1962) EGRH I 57. digelienañ v., tr. « émoucher. » ●(1965) BAHE 46/48. Tom (lire : tomm) ken ma rank daou mont da zigelienañ un !

    (2) V. pron. réfl. En em zigelienañ : faire fuir les mouches de soi.

    ●(1920) FHAB Gouere 406. Eur marc'h oc'h en em zigeilhena. ●(1935) OALD 51/11. heja e lost d'en em zigeliena.

  • digelienenniñ
    digelienenniñ

    v. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit).

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 38. Tèr moéz (...) en digelionenné.

  • digeliener .1
    digeliener .1

    m. –ion Celui qui chasse les mouches.

    ●(1744) L'Arm 128b. Emouchoir (...) Celui qui &c., tr. «Diguelionnour.. nerion.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionour, m. pl. –nerion, tr. «celui qui émouche.» ●(1929) SVBV 46. unan anezo, an digeliener, moarvat, a hej-dihej (...) e beg eur vaz hir eun aveler pluñv struskañval.

  • digeliener .2
    digeliener .2

    m. –ioù Chasse-mouches.

    ●(1744) L'Arm 128b. Emouchoir, tr. «Diguelionnér.. nérétt.»

    ●(1888) SBI II 88. eun digeillener scanv, tr. «un chasse-mouches léger.»

    ●(1904) DBFV 51b. digelionér, m. pl. ieu, tr. «émouchoir.»

  • digelienouer
    digelienouer

    m. Chasse-mouches.

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digelienouer, s. m., tr. «Emouchoir pour chasser les mouches.»

  • digelioniñ
    digelioniñ

    voir digelienañ

  • digellidañ
    digellidañ

    v. tr. d. Dégermer.

    ●(1907) BOBL 19 janvier 121/2e. ho digellida [an avalou douar], rag an dic'hoan a zo eur poëzon hanvet e gallek Solanine. ●(1961) EVBF II 603. Les germes, ou pousses (…). Certaines pousse, devenues trop grandes, doivent être cassées avant la mise en terre, afin que d'autres sortent. Le verbe est : digellida (Ploz[évet], Pley[ben]).

  • digeltiek
    digeltiek

    adj. Non-celtique.

    ●(1920) MVRO 37/1b. ar Bikted, eur bobl digeltiek.

  • digeltiekaat
    digeltiekaat

    v. tr. d. Déceltiser.

    ●(1920) MVRO 37/1a. trec'het ganto, lakeet dindan o damani, ha digeltieket a yez hag a relijion.

  • digemenn
    digemenn

    v. tr. d. Contremander, décommander.

    ●(1732) GReg 206a. Contre-mander, tr. «Van[netois] diqemenneiñ.»

    ●(1876) TDE.BF 126b. Digemenn, v. a., tr. «décommander.»

    ●(1904) DBFV 51b. digemennein, digemen, v. a., tr. «contremander, décommander.»

  • digemerapl
    digemerapl

    adj. Reprenable.

    ●(c.1500) Cb 43b. reprenables. b. diquemerabl.

  • digemm .1
    digemm .1

    adj.

    (1) Qui ne change pas.

    ●(1931) VALL 243a. Égal, qui ne change, pas, indifférent, tr. «digemm.»

    (2) Inchangé.

    ●(1931) VALL 375b. Immuable, inchangé, tr. «digemm ou digemmet suiv. sens.» ●381b. Inchangé, tr. «digemm.»

    (3) Kemm-digemm : instable, qui change tout le temps.

    ●(1931) VALL 393b. Instable, tr. «kemm-digemm.»

  • digemm .2
    digemm .2

    m.

    (1) Stabilité, invariabilité.

    ●(1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemm m.»

    (2) Kemm-digemm : instabilité.

    ●(1931) VALL 393b. Instabilité, tr. «kemm-digemm m.»

  • digemmadur
    digemmadur

    m. Action de distinguer.

    ●(1931) VALL 224b. action de distinguer, tr. «digemmadur m.»

  • digemmañ
    digemmañ

    v.

    (1) V. tr. d. Distinguer, différencier.

    ●(1927) FHAB Du 232 (pajennad Breuriez-veur ar brezoneg). Mat e ve, d'am meno, digemma etre damani «triste» ha «sans entrain, lent dans ses actes» ha domani «domaine, domination». ●(1931) VALL 224b. Distinction de l'âme et du corps, tr. «digemma an ene diouz ar c'horf.»

    (2) V. pron. réfl. En em zigemmañ : se distinguer.

    ●(1931) VALL 224b. se distinguer, tr. «en em zigemma.»

  • digemmded
    digemmded

    f. Stabilité.

    ●(1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemmded f.»

  • digemmder
    digemmder

    m. Stabilité.

    ●(1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemmder m.»

  • digemmesk
    digemmesk

    adj.

    (1) Pur, qui n'est pas mélangé.

    ●(1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «digemesq.»

    ●(1876) TDE.BF 127a. Digemmesk, adj., tr. «Non mélangé, sans mélange.»

    ●(1909) KTLR 214. guelet a raan e ma va goad o redek digemesk en da goazied. ●(1920) MVRO 22/1a. bleud gwiniz digemmesk.

    (2) Pur, sans tache.

    ●(1868) FHB 188/251b. pur, digemmesk a beb fazi.

    (3) fig. Complet, plein de.

    ●(1943) HERV 109. Nag evurus ez oa bet Hervelina en ti-mañ ha fenoz c’hoazh e vije digemmesk he eurvad.

    (4) (Or) pur.

    ●(1929) SVBV 132. dournellou aour digemmesk.

    (5) (Race d'animaux) pure.

    ●(1866) FHB 68/128a. ar wenn jatal hanvet gwen breton diguemesk.

  • digemmeskadur
    digemmeskadur

    m. Pureté.

    ●(1970) BRUD 35-36/144. ken don enno digemmeskadur mabden.

  • digemmeskañ
    digemmeskañ

    v. tr. d. Trier.

    ●(1939) MGGD 71. digemmeska pe dispartia an eil seurt ed diouz egile.

  • digemmet
    digemmet

    adj. Inchangé.

    ●(1931) VALL 375b. Immuable, inchangé, tr. «digemm ou digemmet suiv. sens.»

  • digemmus
    digemmus

    adj. Immuable, qui ne peut être changé.

    ●(1931) VALL 375b. Immuable, qui ne peut être changé, tr. «digemmus.»

  • digemmusted
    digemmusted

    adj. Invariabilité.

    ●(1931) VALL 399b. Invariabilité, tr. «digemmusted f.»

  • digempenn .1
    digempenn .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Dévergondé, dissolu.

    ●(c.1718) CHal.ms i. dereglé, tr. «dibordet, disordrennet digampen.» ●(1790) MG 127-128. ur prièd digampèn.

    ●(1857) GUG 12. Mar d'on bet scan ha digampen. ●(1897) EST 57. Er bautred n'en dint bet jaméz disolitoh. Nag er merhed iouank digampennoh tr. «Jamais les jeunes gens n'ont été plus dissolus, ni les jeunes filles plus dévergondées.»

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «dévergondé.» ●(1925) DIHU 171/325. Kuhet hou krohen, / Merhed digampenn… ●(1939) RIBA 76. Deu chistraour brein ha digampen.

    (2) Indocile.

    ●(1749) AP 70-71. bugalé disséent ha digampen. ●(1790) MG 139. Bout-ç'ou memb bugalé quen digampèn, ma rehènt goab ag ur bénigèn pehani ne rehai quet a zroug dehai.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «indocile, dévergondé.»

    (3) Sale.

    ●(1932) BRTG 138. Karget é é greu de Latira a vuohed negañnus ha digampen.

    (4) (en plt d'un cheval) Fringant.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «(cheval) fringant.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Désordonné, en désordre.

    ●(1732) GReg 677b. Qui est en sans ordre, tr. «Diguempen.» ●(17--) TE 1. ur yoh danné diforge ha digampèn é creis un diffourniss tihouél ha blaouahus.

    ●(1882) BAR vii. eur boket (…) daoust dezhan da veza ken dister, ken paour ha ken digempenn. ●266. ti an Intron-Varia ken digempenn, hanter zisto, dibrenest ha discloz. ●(1896) HIS 6. er péh en doé krouéet a getañ, ne oé nameit ur iohad digampen keij-meij é kreiz en tihoélded.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «informe, sans ordre, âpre, incongru.»

    (2) Déréglé, immodéré.

    ●(1790) MG 350. guet hé devotioneu digampèn.

    ●(1804) RPF 192. ur youanctis fol ha digampein. ●(1838) OVD 70. dihoallet ne zehé tregasse digampèn er bed de zivarchein hou calon. ●(1854) PSA I 12. el libertinage fol ha diganpen.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «immodéré, (vie) déréglée.»

    (3) Inconvenant.

    ●(1922) EOVD 100. disklérien é kovézion ur geu distér, ur gonz un tammig diganpen.

    (4) (en plt du vent) Violent.

    ●(1849) LLB 637. En amzer e zou kri, en ahuel digampen.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «(vent) violent.»

    (5) (en plt d'un chemin) Accidenté.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. montueus rabouteus, tr. «digampen rabottus.»

    ●(1838) OVD 112. haval doh tud péré e bressér de vontein a haste ar lein ur manné ihuél dré un hènt digampen.

    II. Adv.

    (1) (Vivre) d'une manière dissolue, dissolument.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 17. en danjér e zou é viùein digampen.

    (2) D'une manière désordonnée.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpen, adv., tr. «de façon déréglée, à la débandade.» ●(1904) LZBg Gouere 147. er lestr e gomans monet diganpen èl un dén mèu.

  • digempenn .2
    digempenn .2

    m. Désordre.

    ●(1931) VALL 204a. Dérangement, tr. «digempenn m.» ●209b. Désordre, tr. «digempenn m.»

  • digempenn .3
    digempenn .3

    voir digempenniñ

  • digempennadur
    digempennadur

    m. Dérèglement.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpennadur, m., tr. «indocilité, dérèglement, excès.»

  • digempennadurezh
    digempennadurezh

    f.

    (1) Malpropreté.

    ●(1732) GReg 597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «diguempennadurez. p. ou.»

    ●(1857) CBF 85. Diwarbenn ar gempennadurez hag an digempennadurez, tr. «sur la propreté et la malpropreté.» ●(1876) TDE.BF 127a. Digempennadurez, s. f., tr. «Malpropreté, dérangement.»

    (2) Désordre.

    ●(1931) VALL 209b. Désordre, tr. «digempennadurez f.»

  • digempennaj
    digempennaj

    m. Dérèglement.

    ●(1904) DBFV 51a. diganpennaj, m., tr. «indocilité, dérèglement, excès.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...