Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 76 : de digavellin (3751) à digempennaj (3800) :
  • digavelliñ
    digavelliñ

    v. tr. d. Arracher (la queue d'un crustacé).

    (1977) PBDZ 774. (Douarnenez) digaeliñ, tr. «arracher la queue d'une langouste, d'un homard.»

  • digavus
    digavus

    adj. Introuvable.

    (1931) VALL 399b. Introuvable, tr. «digavus

  • digec'hiñ
    digec'hiñ

    v. tr. d. Éplucher.

    (1909) BROU 223. (Eusa) Eplucher, tr. «Digéc'hi Participe : Digoc'het.» ●(1962) EGRH I 57. digec’hiñ v. digoc’het, tr. « éplucher (Eusa). »

  • digedaou daou
    digedaou daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit du train.

    (1990) HYZH 186-187/60. Me 'gleve an tren : digedaou daou ! digedaou daou !...

  • digef
    digef

    adj.

    (1) Sans tige.

    (1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tige. »

    (2) Sans tronc.

    (1962) EGRH I 57. digef a., tr. « sans tronc. »

  • digefiañ
    digefiañ

    v. tr. d. Décaisser.

    (1914) DFBP 78a. décaisser, tr. «Digefia

  • digeflusk
    digeflusk

    adj.

    (1) Immobile.

    (c.1500) Cb [diqueulusq]. g. non meu id est non motus. b. diqueulusq.

    (1732) GReg 808a. Un corps qui est dans le repos, tr. «un dra diguefflusq

    (1847) FVR 250. Pa welaz an holl war ho daoulin, o kana meuleudiou da Virabeau, hen, soun ha digeflusk, a griaz a vouez huel : Idolatriach, idolatriach eo kement-ma ? ●(1876) TDE.BF 126b. Digeflusk, adj., tr. «Immobile, stable.» ●(1877) EKG i 184. Mez hen, digeflusk ha sounn evel eur peul, a grie atao : – Idolatriach ! idolatriach !

    (2) Ferme.

    (1847) FVR ii. kalz hag a choumaz digeflusk ebarz ar Feiz.

    (3) Bezañ digeflusk ouzh ub. : être ferme avec qqn.

    (1926) FHAB Du 434. ma vez mat ouz he zud, sioul e-kenver he gwaz, digeflusk ouz he bugale, habask ouz he anevaled, ha kempenn war bep tra.

  • digeinañ
    digeinañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se redresser, relever l'échine.

    (1907) AVKA 169. Evel ma talc'hent, e tigeinas hag e respontas d'he : «(…). ●(1912) BUAZpermoal 922. Digeinan ra gant mil boan. ●(1957) ADBr lxiv 4/453. (An Ospital-Kammfroud) Digeina : v. – Digeina Redresser le dos après être demeuré longtemps courbé : poan am-eus o tigeina goude beza chomet stouet keid-all.

    (2) sens fig. Sortir d'une mauvaise situation.

    (1910) MBJL 13. n'hellont gwej ebet digeinan. ●(1927) FHAB Meurzh 64. Mar gallan digeinan.

    II. V. tr. d. Ôter le dos (d'une chaise, etc.).

  • digeit
    digeit

    adj. Qui n'est pas de même longueur.

    (1933) OALD 45/206. Ar frammadur anezañ a oa graet a beuliou hag a goadennou dero digeit.

  • digej .1
    digej .1

    adj.

    (1) Pur, non mélangé.

    (1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «Van[netois] digeich.» ●(1744) L'Arm 314b. Pur, pure, sans mélange, tr. «Digueinge

    (1904) DBFV 51b. digéj, adj., tr. «sans mélange, pur.» ●(1905) DIHU 2/27. er mél sé e vé digeij. ●(1907) VBFV.fb 81b. pur, tr. «digej.» ●(1934) BRUS 156. Pur, tr. «digeij (sans mélange).» ●(1942) DHKN 42. er blijadur digéj.

    (2) (domaine maritime) (en plt d'un rocher) Asséché.

    (1962) TDBP II 247. Ar garreg a vo digej pa vo eet ar mor euz en-dro dezi, tr. «le rocher sera dégagé (débloqué, libre) quand la mer s'en sera retirée.»

  • digej .2
    digej .2

    m. Épellation.

    (c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabatim ad. b. dre digueg.

    (1927) GERI.Ern 105. digeiz, digej m., tr. «épellation.»

  • digej .3
    digej .3

    voir digejañ

  • digejadur
    digejadur

    m. Épellation.

    (1927) GERI.Ern 105. digeizadur, digejadur m., tr. «épellation.»

  • digejañ / digejiñ / digej
    digejañ / digejiñ / digej

    v. tr. d.

    (1) Épeler.

    (1499) Ca 62a. Digueg. g. espeller. ●(c.1500) Cb 63b. Digueg. g. apeller. ●(c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabo as. g. espeller. b. diguegaff.

    (1659) SCger 52a. epeler, tr. «diguech.» ●142b. diguech, tr. «epeler.»

    (1876) TDE.BF 126b. Digech, v. a. et n., tr. «Epeler.»

    (2) Dire, prononcer, articuler.

    (1924) BILZbubr 43-44/1021. pep-hini a zigechas e hano, hini e dad, hini e vamm. ●(1925) BILZ 127. «Tevel hag ober» a zigeche ar pôtr. ●176. poan an nevoa ar pôtr o tigech ar giriou.

    ►absol.

    (1847) MDM 108. Ha pa goummansed ive da zeski deguech.

    (3) Énumérer.

    (1924) BILZbubr 43-44/1022. Ped ? Digech ha buan.

    (4) Déchiffrer.

    (1912) MMPM 121. lenn awalc'h a wie evit degech ar gazetennou louz ha difeiz.

    (5) Guérir par oraison.

    (1952) LLMM 32-33/132. (Douarnenez) Digijiñ ar c'hleñved : lakaat ar c'hleñved da dremen, en un doare hud. Kaset eo bet d'ur vaouez da zigijiñ.

    (6) Démêler.

    (c.1718) CHal.ms i. demesler, tr. «dilouiein, diuroüillein, digaigein.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inseparable, tr. «n'helquet bout separet digaiget dispartiet en eil doh Eguilé.» ●(1744) L'Arm 99a. Demêler, tr. «Digueigein

    (1904) DBFV 51b. digéjein, v. a., tr. «démêler, dégager, séparer.»

    (7) (pêche) Séparer des nappes de filet.

    (1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digijiñ, tr. «séparer des nappes de filet qui ont été mariées.»

    (8) (?) Bien examiner (?).

    (14--) N 367-368. Oz sout outy nac ouz digueig / Tra sacrileig eo ma mecher, tr. «En s'attachant à mon cas et en l'examinant bien, (?) / (On trouve que) c'est un sacrilège.»

  • digejer
    digejer

    m. Celui qui épelle.

    (c.1500) Cb. [sillabisiaff] sillabificus / a / um. b. sillaber digueger.

  • digejerezh
    digejerezh

    m. Épellation.

    (1927) GERI.Ern 105. digeizerez, digejerez m., tr. «épellation.»

  • digejidigezh
    digejidigezh

    f. Épellation.

    (1927) GERI.Ern 105. digeizidigez, digejidigez f., tr. «épellation.»

  • digejiñ
    digejiñ

    voir digejañ

  • digelc'hiñ
    digelc'hiñ

    v. tr. d. Décercler (un tonneau).

    (1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digelc'hiñ, tr. «décercler, enlever les cercles (à un tonneau, un baril, etc.).»

  • digelenn .1
    digelenn .1

    adj. Sans instruction.

    (1931) VALL 372b. Ignorant (…) sans instruction, tr. «digelenn

  • digelenn .2
    digelenn .2

    m. Manque d'instruction.

    (1942) GWAL 146-147/165. en abeg d'an digelenn.

  • digelienañ / digelioniñ
    digelienañ / digelioniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit), émoucher.

    (1723) CHal 55. Diguellionnein, ou digilyonnein, tr. «Emoucher.» ●(1732) GReg 333b. Emoucher, chasser les mouches, tr. «Diguellyena. pr. diguellyenet.» ●(1744) L'Arm 246a. Chasser les mouches, tr. «Diguelionnein

    (1856) VNA 27. Chasser des Mouches, tr. «Diguelionnein.» ●(1888) SBI II 88. digeilleni he gezec, tr. «émoucher ses chevaux.»

    (1904) DBFV 51b. digelionein, v. a., tr. «émoucher, chasser les mouches.» ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Diskelienni, tr. «chasser les mouches de (digelieni, kentoc'h).» ●(1962) EGRH I 57. digelienañ v., tr. « émoucher. » ●(1965) BAHE 46/48. Tom (lire : tomm) ken ma rank daou mont da zigelienañ un !

    (2) V. pron. réfl. En em zigelienañ : faire fuir les mouches de soi.

    (1920) FHAB Gouere 406. Eur marc'h oc'h en em zigeilhena. ●(1935) OALD 51/11. heja e lost d'en em zigeliena.

  • digelienenniñ
    digelienenniñ

    v. tr. d. Chasser les mouches (d'un endroit).

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 38. Tèr moéz (...) en digelionenné.

  • digeliener .1
    digeliener .1

    m. –ion Celui qui chasse les mouches.

    (1744) L'Arm 128b. Emouchoir (...) Celui qui &c., tr. «Diguelionnour.. nerion

    (1904) DBFV 51b. digelionour, m. pl. –nerion, tr. «celui qui émouche.» ●(1929) SVBV 46. unan anezo, an digeliener, moarvat, a hej-dihej (...) e beg eur vaz hir eun aveler pluñv struskañval.

  • digeliener .2
    digeliener .2

    m. –ioù Chasse-mouches.

    (1744) L'Arm 128b. Emouchoir, tr. «Diguelionnér.. nérétt

    (1888) SBI II 88. eun digeillener scanv, tr. «un chasse-mouches léger.»

    (1904) DBFV 51b. digelionér, m. pl. ieu, tr. «émouchoir.»

  • digelienouer
    digelienouer

    m. Chasse-mouches.

    (1876) TDE.BF 126b. Digelienouer, s. m., tr. «Emouchoir pour chasser les mouches.»

  • digelioniñ
    digelioniñ

    voir digelienañ

  • digellidañ
    digellidañ

    v. tr. d. Dégermer.

    (1907) BOBL 19 janvier 121/2e. ho digellida [an avalou douar], rag an dic'hoan a zo eur poëzon hanvet e gallek Solanine. ●(1961) EVBF II 603. Les germes, ou pousses (…). Certaines pousse, devenues trop grandes, doivent être cassées avant la mise en terre, afin que d'autres sortent. Le verbe est : digellida (Ploz[évet], Pley[ben]).

  • digeltiek
    digeltiek

    adj. Non-celtique.

    (1920) MVRO 37/1b. ar Bikted, eur bobl digeltiek.

  • digeltiekaat
    digeltiekaat

    v. tr. d. Déceltiser.

    (1920) MVRO 37/1a. trec'het ganto, lakeet dindan o damani, ha digeltieket a yez hag a relijion.

  • digemenn
    digemenn

    v. tr. d. Contremander, décommander.

    (1732) GReg 206a. Contre-mander, tr. «Van[netois] diqemenneiñ

    (1876) TDE.BF 126b. Digemenn, v. a., tr. «décommander.»

    (1904) DBFV 51b. digemennein, digemen, v. a., tr. «contremander, décommander.»

  • digemerapl
    digemerapl

    adj. Reprenable.

    (c.1500) Cb 43b. reprenables. b. diquemerabl.

  • digemm .1
    digemm .1

    adj.

    (1) Qui ne change pas.

    (1931) VALL 243a. Égal, qui ne change, pas, indifférent, tr. «digemm

    (2) Inchangé.

    (1931) VALL 375b. Immuable, inchangé, tr. «digemm ou digemmet suiv. sens.» ●381b. Inchangé, tr. «digemm

    (3) Kemm-digemm : instable, qui change tout le temps.

    (1931) VALL 393b. Instable, tr. «kemm-digemm

  • digemm .2
    digemm .2

    m.

    (1) Stabilité, invariabilité.

    (1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemm m.»

    (2) Kemm-digemm : instabilité.

    (1931) VALL 393b. Instabilité, tr. «kemm-digemm m.»

  • digemmadur
    digemmadur

    m. Action de distinguer.

    (1931) VALL 224b. action de distinguer, tr. «digemmadur m.»

  • digemmañ
    digemmañ

    v.

    (1) V. tr. d. Distinguer, différencier.

    (1927) FHAB Du 232 (pajennad Breuriez-veur ar brezoneg). Mat e ve, d'am meno, digemma etre damani «triste» ha «sans entrain, lent dans ses actes» ha domani «domaine, domination». ●(1931) VALL 224b. Distinction de l'âme et du corps, tr. «digemma an ene diouz ar c'horf.»

    (2) V. pron. réfl. En em zigemmañ : se distinguer.

    (1931) VALL 224b. se distinguer, tr. «en em zigemma

  • digemmded
    digemmded

    f. Stabilité.

    (1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemmded f.»

  • digemmder
    digemmder

    m. Stabilité.

    (1931) VALL 708b. Stabilité, qualité de ce qui ne change pas, tr. «digemmder m.»

  • digemmesk
    digemmesk

    adj.

    (1) Pur, qui n'est pas mélangé.

    (1732) GReg 765b. Pur, pure, simple, sans mélange, tr. «digemesq

    (1876) TDE.BF 127a. Digemmesk, adj., tr. «Non mélangé, sans mélange.»

    (1909) KTLR 214. guelet a raan e ma va goad o redek digemesk en da goazied. ●(1920) MVRO 22/1a. bleud gwiniz digemmesk.

    (2) Pur, sans tache.

    (1868) FHB 188/251b. pur, digemmesk a beb fazi.

    (3) fig. Complet, plein de.

    (1943) HERV 109. Nag evurus ez oa bet Hervelina en ti-mañ ha fenoz c’hoazh e vije digemmesk he eurvad.

    (4) (Or) pur.

    (1929) SVBV 132. dournellou aour digemmesk.

    (5) (Race d'animaux) pure.

    (1866) FHB 68/128a. ar wenn jatal hanvet gwen breton diguemesk.

  • digemmeskadur
    digemmeskadur

    m. Pureté.

    (1970) BRUD 35-36/144. ken don enno digemmeskadur mabden.

  • digemmeskañ
    digemmeskañ

    v. tr. d. Trier.

    (1939) MGGD 71. digemmeska pe dispartia an eil seurt ed diouz egile.

  • digemmet
    digemmet

    adj. Inchangé.

    (1931) VALL 375b. Immuable, inchangé, tr. «digemm ou digemmet suiv. sens.»

  • digemmus
    digemmus

    adj. Immuable, qui ne peut être changé.

    (1931) VALL 375b. Immuable, qui ne peut être changé, tr. «digemmus

  • digemmusted
    digemmusted

    adj. Invariabilité.

    (1931) VALL 399b. Invariabilité, tr. «digemmusted f.»

  • digempenn .1
    digempenn .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn, d'un animal)

    (1) Dévergondé, dissolu.

    (c.1718) CHal.ms i. dereglé, tr. «dibordet, disordrennet digampen.» ●(1790) MG 127-128. ur prièd digampèn.

    (1857) GUG 12. Mar d'on bet scan ha digampen. ●(1897) EST 57. Er bautred n'en dint bet jaméz disolitoh. Nag er merhed iouank digampennoh tr. «Jamais les jeunes gens n'ont été plus dissolus, ni les jeunes filles plus dévergondées.»

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «dévergondé.» ●(1925) DIHU 171/325. Kuhet hou krohen, / Merhed digampenn… ●(1939) RIBA 76. Deu chistraour brein ha digampen.

    (2) Indocile.

    (1749) AP 70-71. bugalé disséent ha digampen. ●(1790) MG 139. Bout-ç'ou memb bugalé quen digampèn, ma rehènt goab ag ur bénigèn pehani ne rehai quet a zroug dehai.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «indocile, dévergondé.»

    (3) Sale.

    (1932) BRTG 138. Karget é é greu de Latira a vuohed negañnus ha digampen.

    (4) (en plt d'un cheval) Fringant.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «(cheval) fringant.»

    B. (en plt de qqc.)

    (1) Désordonné, en désordre.

    (1732) GReg 677b. Qui est en sans ordre, tr. «Diguempen.» ●(17--) TE 1. ur yoh danné diforge ha digampèn é creis un diffourniss tihouél ha blaouahus.

    (1882) BAR vii. eur boket (…) daoust dezhan da veza ken dister, ken paour ha ken digempenn. ●266. ti an Intron-Varia ken digempenn, hanter zisto, dibrenest ha discloz. ●(1896) HIS 6. er péh en doé krouéet a getañ, ne oé nameit ur iohad digampen keij-meij é kreiz en tihoélded.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «informe, sans ordre, âpre, incongru.»

    (2) Déréglé, immodéré.

    (1790) MG 350. guet hé devotioneu digampèn.

    (1804) RPF 192. ur youanctis fol ha digampein. ●(1838) OVD 70. dihoallet ne zehé tregasse digampèn er bed de zivarchein hou calon. ●(1854) PSA I 12. el libertinage fol ha diganpen.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «immodéré, (vie) déréglée.»

    (3) Inconvenant.

    (1922) EOVD 100. disklérien é kovézion ur geu distér, ur gonz un tammig diganpen.

    (4) (en plt du vent) Violent.

    (1849) LLB 637. En amzer e zou kri, en ahuel digampen.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adj., tr. «(vent) violent.»

    (5) (en plt d'un chemin) Accidenté.

    (c.1718) CHal.ms ii. montueus rabouteus, tr. «digampen rabottus.»

    (1838) OVD 112. haval doh tud péré e bressér de vontein a haste ar lein ur manné ihuél dré un hènt digampen.

    II. Adv.

    (1) (Vivre) d'une manière dissolue, dissolument.

    (1900) LZBg 57 blezad-1 lodenn 17. en danjér e zou é viùein digampen.

    (2) D'une manière désordonnée.

    (1904) DBFV 51a. diganpen, adv., tr. «de façon déréglée, à la débandade.» ●(1904) LZBg Gouere 147. er lestr e gomans monet diganpen èl un dén mèu.

  • digempenn .2
    digempenn .2

    m. Désordre.

    (1931) VALL 204a. Dérangement, tr. «digempenn m.» ●209b. Désordre, tr. «digempenn m.»

  • digempenn .3
    digempenn .3

    voir digempenniñ

  • digempennadur
    digempennadur

    m. Dérèglement.

    (1904) DBFV 51a. diganpennadur, m., tr. «indocilité, dérèglement, excès.»

  • digempennadurezh
    digempennadurezh

    f.

    (1) Malpropreté.

    (1732) GReg 597a. Malpropreté, saleté, ordure, tr. «diguempennadurez. p. ou

    (1857) CBF 85. Diwarbenn ar gempennadurez hag an digempennadurez, tr. «sur la propreté et la malpropreté.» ●(1876) TDE.BF 127a. Digempennadurez, s. f., tr. «Malpropreté, dérangement.»

    (2) Désordre.

    (1931) VALL 209b. Désordre, tr. «digempennadurez f.»

  • digempennaj
    digempennaj

    m. Dérèglement.

    (1904) DBFV 51a. diganpennaj, m., tr. «indocilité, dérèglement, excès.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...