Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 73 : de difrukan-1 (3601) à digaer (3650) :
  • difrukañ .1
    difrukañ .1

    v. intr. cf. difronkañ

    (1) Sangloter, renifler.

    ●(1910) MAKE 54. Setu aze, emezan en eur zifruka etre daou bennad lenva, setu aze ar pez am eus kollet ! ●(1925) FHAB Mae 183. Ar paotr bihan a ieas eta en eur zifruka betek kear e amezeien wella.

    (2) Haleter.

    ●(1977) PBDZ 781. (Douarnenez) difrukañ, tr. «haleter, éclater de chaleur.»

    (3) = (?) cf. diflukañ (?)

    ●(1874) FHB 495/198b. an daelou otifructa oc'h an daoulagad ?

  • difrukañ .2
    difrukañ .2

    v. intr. (jeu) Écarter.

    ●(1890) MOA 227b. Écarter, Parlant de jeux de carte, tr. «difruka (C[ornouaille]).»

  • difrunkañ
    difrunkañ

    voir difronkañ

  • difuañ
    difuañ

    voir difuiñ

  • difuc'hañ
    difuc'hañ

    v. intr. Jaillir.

    ●(1766) MM 1391. ar goad a zifuc'hé eus e vin, tr. «le sang lui giclait hors du museau.»

    ●(1874) FHB 491/166b. difuc'ha a rea soken anezha evel eur gaouad eulf.

  • difuilhañ
    difuilhañ

    v. tr. d.

    (1) Débrouiller, démêler (des choses embrouillées).

    ●(1857) CBF 65. difulia va c'huden, tr. «débrouiller mon écheveau.» ●(1890) MOA 202a. Débrouiller fil, cheveux, écheveau, tr. «difuilla neud, – difuilla bleo ,– difuilla ar gudenn.»

    (2) sens fig. Solutionner (un problème, etc.).

    ●(1867) MGK 139. sadama d'in eur guden / Ha ne zifuillin ket feteiz !

    ●(1911) BUAZperrot 585. e leac'h difuilha eur guden. ●(1913) FHAB Genver 13. da zifuilha eno traou hag a zelle ouz ar feiz. ●(1920) LZBl Gouere 329. difulia eun hevelep afer. ●(1924) FHAB Meurzh 98. Penaoz difuilha eun hevelep kudenn ?

  • difuilhet
    difuilhet

    adj.

    (1) (Cheveux) démêlés.

    ●(1870) FHB 285/190b. he varo a ioa raklet, he vleo griz difuillet.

    (2) (Cheveux) emmêlés.

    ●(1912) MMPM 75. penn ar pillaouer difuillet. ●(1922) FHAB Gouere 201. He daoulagad pikous, he bleo difuilhet.

  • difuiñ / difuañ
    difuiñ / difuañ

    v. tr. d. Isoler électriquement.

    ●(1931) VALL 402a. Isoler (électr.) ; tr. «difuï, difua.»

  • difur
    difur

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Imprudent.

    ●(1557) B I 392. Diffur ve, tr. «ce qui serait de la folie.»

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difur, tr. «insensé.» ●(1939) RIBA 36. Ul labous difur oh hui.

    (2) (en plt de qqc.) Qui n'est pas modéré ; insensé.

    ●(1941) DIHU 357/222. sonjeu ken difur. ●(1942) DHKN 73. er brasan hag en difuran frankiz.

    II. Loc. adv. Fur-difur : plus ou moins sage.

    ●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) fur-difur, tr. «(enfant) qui n'est jamais bien sage.»

  • difuraat
    difuraat

    v. intr. Devenir insensé.

    ●(1932) BRTG 179. Difurat e hra hou chonj hui, tu !

  • difurch
    difurch

    adv. Furch-difurch : qui est toujours en train de chercher.

    ●(1867) BBZ 448. Piou zo furch difurch dre ann ti ? tr. «qui furète et furète dans la maison ?»

  • difurchal
    difurchal

    v. tr. d. Furchal ha difurchal : chercher partout.

    ●(1870) MBR 274. Ma oe furchet ha difurchet ar gampr, tr. «Si bien que l'on fouilla et refouilla dans la chambre.»

    ●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. digeri dorojou hon arbellou (...) evit beza furchet ha difurchet.

    ►absol.

    ●(1941) ARVR 23/4a. Kaer a oa bet furchal ha difurchal.

  • difurchañ
    difurchañ

    voir difourchañ

  • difuriet
    difuriet

    adj. Calmé.

    ●(1904) LZBg Gouere 160. Er mor e zou difuriet.

  • difurlu
    difurlu

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Débraillé.

    ●(1900) KZVr 105. eur jolfa a zo eur plac'h difurlu, gwisket fall ha digempenn ha hi, koulskoude, dilhadet-mad. ●(1927) GERI.Ern 103. difarle (et T[régor] L[éon] difurlu, V[annetais] diferle, diferli(n)k) adj., tr. «Débraillé, (poitrine) mal couverte.» ●(1942) VALLsup 97b. Inélégant, tr. «difarle, difurlu plus forts (débraillé).» ●(1955) VBRU 30. c'hwiltouzed rok ha difurlu.

    (2) (météorologie) Très mauvais.

    ●(1982) PBLS 152. (Langoned) difurlu, tr. «(temps) déchaîné.»

    (3) Mal fait.

    ●(1937) BREI 29 Eost. hanoiou difurlu war dier-hanv an estranjourien.

    II. Adv. (en plt d'un travail) Mal fait.

    ●(1935) BREI 400/3c. o douarou, – a oa bet betek neuze, temzet difurlu. ●(1935) BREI 402/2b. reuz al lezennou graet difurlu.

  • difurm .1
    difurm .1

    adj. Difforme.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 167). Difurm, difforme. ●(1499) Ca 62a. Diffurm. g. de laide forme ou mal formez.

    ●(1732) GReg 425a. Sans forme, tr. «Difurm.»

    ●(1872) ROU 80a. Déformé, tr. «Difurm. (défiguré par la maladie...).» ●(1890) MOA 205a. Défiguré, tr. «difurm.»

    ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difurm, tr. «difforme.»

  • difurm .2
    difurm .2

    f. Difformité.

    ●(1791) GErard 37. en em vodeli var difurm ur Roue, tr. «prendre modèle sur la difformité d'un roi.» (d'après GMB 167).

  • difurmañ / difurmiñ
    difurmañ / difurmiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déformer.

    ●(1732) GReg 288b. Difformer, ôter la forme, tr. «Difurmi. pr. et.»

    ●(1869) SAG 290. hen difurmi, her freuza. ●(1872) ROU 80a. Défigurer, tr. «Difurma, disevelebi.» ●(1890) MOA 205a. Défigurer, tr. «difurmi.»

    ●(1904) DBFV 50a. difeurmin, a. a., tr. «déformer.»

    (2) V. intr. Se déformer.

    ●(1732) GReg 425a. Perdre la forme, tr. «difurmi. pr. difurmet.»

  • difurmet
    difurmet

    adj. Déformé.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 159. O dremmou a vez difurmet holl en hevelep doare iskis.

  • difurmiñ
    difurmiñ

    voir difurmañ

  • difurmus
    difurmus

    adj. Déformant.

    ●(1575) M 2372. Prefuet disneuz euzic, louidic ha figus : / Eno ho debro sur : gant laur diffurmus, tr. «Des vers hideux, affreux, sales et gourmands, / Là les mangerons sûrement, avec douleur qui enlaidit.»

  • difuskul
    difuskul

    adj.

    (1) Immobile, qui ne se déplace pas.

    ●(1903) BTAH 349. Difuskul, oc'h spontus, tr. «immobiles, vous êtes terribles à voir !» ●(1905) BOBL 03 juin 37/1a. Ar c'heariou (…) o deuz eur boblanz difuskul. ●(c.1930) VALLtreg 948. fuskula : bouger (Corn. Jaffrennou) d'où Difuskul = immobile.

    (2) Innamovible, immuable.

    ●(1906) BOBL 24 février 75/1e. nac'h droëjou padus ha difuskul an Iliz Romen. ●(1909) BOBL 10 avril 225/1a. ar varnerien a vefe difuskul, ha na c'hallfent ket beza torret na chenchet.

    (3) Sur.

    ●(1909) BOBL 12 juin 233/1a. Serten da gaout eur vicher difuskul, ar fonksionerien en em daol a galon lawen er politik.

  • difust
    difust

    adj. (Outil) qui n'a pas de manche.

    ●(1732) GReg 262b. Demanche, ée, non emmanché, tr. «Difust.»

    ●(1931) VALL 196a. Démanché, tr. «difust.» ●(1962) EGRH I 56. difust a., tr. « sans fût, sans manche. »

  • difustañ
    difustañ

    v. tr. d. Démancher (un outil).

    ●(1732) GReg 262b. Demancher, ôter le manche de quelque instrument, tr. «difusta.»

    ●(1876) TDE.BF 125b. Difusta, v. a., tr. «Oter le manche d'un outil.»

    ●(1931) VALL 196a. Démancher, tr. «difusta (en parl. d'un long manche).» ●(1962) EGRH I 56. difustañ v., tr. « ôter le fût, le manche. »

  • difuus
    difuus

    adj. (électricité) Isolant.

    ●(1931) VALL 402a. Isolant (électr.), tr. «difuüs.»

  • dig
    dig

    s. –où Digue.

    ●(1633) Nom 243b. Chelæ : bastardeaux, piles, ou digues : digou pe chausserou euit miret ouz nerz an dour.

    ●(1979) VSDZ 130. (Douarnenez) Ranken choual d'ar bagoù tre ma baseent an dik, tr. (p. 293) «Je devais crier sur les bateaux tandis qu'ils passaient au bout de la digue.»

  • dig-daou
    dig-daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit des coups portés.

    ●(1928) DIHU 204/88. Kemér e hra en astel-ioud ha dik-daù, dik-daù ! ar en diaul...

  • digab
    digab

    adj. Sans cape.

    ●(1857) HTB 112. A boan a oant (lire : oan) arri ma n'em weliz digab.

  • digabal
    digabal

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Auquel il ne manque rien, parfait

    ●(1732) GReg 8a. Une Eglise accomplie, tr. «Un ilis digabal.» ●352a. Entier, accompli, parfait, tr. «Digabal.» ●Une Eglise accomplie, tr. «Un Ilis digabal.» ●694a. Parfait, aite, accompli, tr. «digabal.»

    (2) (en plt de qqn) Parfait, sans défaut, impeccable.

    ●(1732) GReg 8a. Accompli, parlant d'une personne, tr. «Digabal.» ●255a. Sans défaut, tr. «digabal.» ●Un homme sans défaut, tr. «Un dèn digabal.» ●(17--) FGab 130. va mignoun, digabal.

    ●(1923) FHAB Kerzu 468. Merc'hed a welen, eur maread (...) D'am sonj, ne oa hini ebet digabal ha dibistik a-walc'h.

    II. Adv.

    (1) Facilement.

    ●(1647) Am 528. Gaillard digabal me disparfalo, tr. «Joyeusement (?) sans procès, je la mettrai en pièces (?).»

    ●(1847) BDJ 46. A bep seûrd marc'hadourez ha pinvidigheziou, / A zeû dizhi digabal dre vôr ha dre sterhiou. ●(1876) TDE.BF 125b. Digabal, adj. et adv., tr. «Facilement, fait dans les formes.» ●(1890) MOA 111b. Marcher à son aise, tr. «bale digabal.»

    ●(1924) NFLO. procès. sans autre forme de procès, tr. «digabal.»

    (2) (en plt d'une quantité abstraite ou concrète) Assez.

    ●(1909) BROU 224. (Eusa) Digabal, tr. «S'emploie adverbialement pour dire : Beaucoup, joliment.»

  • digabell
    digabell

    adj. Nu-tête.

    ●(1767) ISpour 271. énn é saue ha digabell. ●(1790) MG 341. ur voès digabèll.

    ●(1844) DMB 60. ar yun ha digabel.

    ●(1904) DBFV 51a. digabel, adj., tr. «sans coiffure, décoiffé, échevelé, tête nue.» ●(1922) EOVD 166. ean ou chervijé digabel-kaer. ●(1929) SVBV 77. Diarc'hen-flipez ha digabell-kaer.

  • digabelliñ
    digabelliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Décoiffer.

    ●(1904) DBFV 51a. digabellein, v. a., tr. «décoiffer.»

    (2) V. pron. réfl. En em zigabelliñ : ôter sa coiffure.

    ●(1790) MG 341. mar en dehai ou mèrhèt er fantasi de hum zigabellein bamdé dirac-t'ai.

    (3) V. intr. Se découvrir.

    ●(1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «digabelli (diskabella moins bon, mais usité).»

  • digabestr
    digabestr

    adj.

    I. Sans licou.

    ●(1903) EGBV 53. Er marh e zou dihaud ha digabestr. ●(1904) DBFV 51a. digabestr, adj. et adv., tr. «sans licou.» ●(1910) EGBT 72. digabestr, tr. «sans licou.»

    II. sens fig.

    (1) Libre, sans entrave.

    ●(1867) MGK xii. pa'z eo dleet, digabestr ha dishual ; choum e peoc'h enn he di balan.

    ●(1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr. ●(1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.

    (2) En désordre.

    ●(1902) PIGO I 71. na dôlet ket plê mar eo eun tammik digabestr an treo.

    (3) Digabestr diouzh : libéré de.

    ●(1906) KPSA 28. pa ne vez ket ar galoun frank ha digabestr dioc'h traou ar bed.

    (4) Penn digabestr =

    ●(1867) MGK 74. He c'hrek, penn digabestr, pizen, berr a lostenn.

    (5) (en plt d'une femme) Libre, légère, dévergondée.

    ●(1935) DIHU 289/304. Moézi int de zeuzek vlé, ha moézi digabestr !...

  • digabestrañ / digabestriñ
    digabestrañ / digabestriñ

    v. tr. d.

    (1) Ôter le licol à (un cheval).

    ●(1732) GReg 250a. Dechevetrer, tr. «Digapestra. pr. digapestret.»

    ●(1876) TDE.BF 125b. Digabestra, v. a., tr. «Déchevêtrer, ôter le licou.»

    ●(1904) DBFV 51a. digabestrein, v. a., tr. «débarrasser du licou.»

    (2) sens fig. Libérer.

    ●(1907) VBFV.fb 3a. affranchir, tr. «digabestrein.» ●(1911) BUAZperrot 17. da zigabestra ar vro. ●(1926) FHAB Meurzh 113. da gerc'het ar prins Alan, leshanvet «ar Barvek», evit ma teuje da zigabestra ar vro. ●(1935) BREI 392/2b. ar broiou da zigabestra.

  • digabestrenniñ
    digabestrenniñ

    v. tr. d. sens fig. Libérer.

    ●(1910) MBJL 199. War digare digabestenni ho spered.

  • digabestriñ
    digabestriñ

    voir digabestrañ

  • digablus
    digablus

    adj. Non coupable, innocent.

    ●(1921) GRSA 246. éh oén digablus. ●(1968) BAHE 57/66. daoust dezhañ da vezañ digablus, sañset.

  • digablusaat
    digablusaat

    v. tr. d. Disculper.

    ●(1931) VALL 221b. Disculper, tr. «digablusaat.»

  • digablusted
    digablusted

    f. Innocence.

    ●(1968) BAHE 57/66. lakaat war wel e zigablusted.

  • digabluzañ
    digabluzañ

    v. tr. d. Disculper.

    ●(1931) VALL 8a. Acquitter, tr. «digablusa.» ●221b. Disculper, tr. «digabluza.»

  • digachediñ
    digachediñ

    v. tr. d. Décacheter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. decachetter, tr. «disiellein, digachetein.»

    ●(1914) DFBP 77b. décacheter, tr. «Digachedi.»

  • digadao
    digadao

    Mont digadao : s'enivrer.

    ●(1935) OALD 51/11. ez oun-me aet digadao gant ar banne sisiko am eus-me evet bremaik ganez.

  • digadarn
    digadarn

    adj.

    (1) Attr./Épith. Instable.

    ●(1931) VALL 393b. Instable, tr. «digadarn.»

    (2) Adv. Lâchement.

    ●(1932) GWAL 38/23. Ne stourmas ket digadarn. ●(1967) ABKE 107/319. Dre ar marv-se (…) roet dezhañ ken digadarn, war-lerc'h bloavezhiadoù hir a binijenn.

  • digadarnaat
    digadarnaat

    v. tr. d.

    (1) Ébranler au moral.

    ●(1931) VALL 235a. Ébranler ; au moral, tr. «digadarnaat.»

    (2) Infirmer.

    ●(1931) VALL 389a. Infirmer, tr. «digadarnaat.»

  • digadoriañ
    digadoriañ

    v. tr. d. Se substituer à.

    ●(1930) FHAB Ebrel 142. met n'eo ket hen eo ken patron an iliz-se ; sant Per, hep gouzout d'ezan, en deus e zigadoriet evel m'en deus digadoriet meur a hini all eus hor zent koz.

  • digae .1
    digae .1

    adj. Sans quai.

    ●(1962) EGRH I 57. digae a., tr. « sans quai. »

  • digae .2
    digae .2

    adj. Non entouré d’une haie.

    ●(1962) EGRH I 57. digae a., tr. « non entouré d’une haie. »

  • digaeañ .1
    digaeañ .1

    v. intr. Quitter le quai.

    ●(1972) SKVT I 148. Ne c'hortozed mui, evit digaeañ, nemet tarzh an dichal.

  • digaeañ .2
    digaeañ .2

    v. tr. d. Déclore.

    ●(1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaea.»

  • digaelat
    digaelat

    v. tr. d. Déclore.

    ●(1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaelat.»

  • digaer
    digaer

    adj.

    (1) (météorologie) Pas beau.

    ●(1932) BRTG 9. Glaù pé séhour, kaer pé digaer.

    (2) Désagréable, déplaisant.

    ●(1932) BRTG 124. A zivout en amzér de zonet, bout e vo dehon déieu kaer ha bout e vo eùé déieu digaer.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...