Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 73 : de difrukan-1 (3601) à digaer (3650) :- difrukañ .1difrukañ .1
v. intr. cf. difronkañ
(1) Sangloter, renifler.
●(1910) MAKE 54. Setu aze, emezan en eur zifruka etre daou bennad lenva, setu aze ar pez am eus kollet ! ●(1925) FHAB Mae 183. Ar paotr bihan a ieas eta en eur zifruka betek kear e amezeien wella.
(2) Haleter.
●(1977) PBDZ 781. (Douarnenez) difrukañ, tr. «haleter, éclater de chaleur.»
(3) = (?) cf. diflukañ (?)
●(1874) FHB 495/198b. an daelou otifructa oc'h an daoulagad ?
- difrukañ .2difrukañ .2
v. intr. (jeu) Écarter.
●(1890) MOA 227b. Écarter, Parlant de jeux de carte, tr. «difruka (C[ornouaille]).»
- difrunkañdifrunkañ
voir difronkañ
- difuañdifuañ
voir difuiñ
- difuc'hañ
- difuilhañdifuilhañ
v. tr. d.
(1) Débrouiller, démêler (des choses embrouillées).
●(1857) CBF 65. difulia va c'huden, tr. «débrouiller mon écheveau.» ●(1890) MOA 202a. Débrouiller fil, cheveux, écheveau, tr. «difuilla neud, – difuilla bleo ,– difuilla ar gudenn.»
(2) sens fig. Solutionner (un problème, etc.).
●(1867) MGK 139. sadama d'in eur guden / Ha ne zifuillin ket feteiz !
●(1911) BUAZperrot 585. e leac'h difuilha eur guden. ●(1913) FHAB Genver 13. da zifuilha eno traou hag a zelle ouz ar feiz. ●(1920) LZBl Gouere 329. difulia eun hevelep afer. ●(1924) FHAB Meurzh 98. Penaoz difuilha eun hevelep kudenn ?
- difuilhet
- difuiñ / difuañdifuiñ / difuañ
v. tr. d. Isoler électriquement.
●(1931) VALL 402a. Isoler (électr.) ; tr. «difuï, difua.»
- difurdifur
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Imprudent.
●(1557) B I 392. Diffur ve, tr. «ce qui serait de la folie.»
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difur, tr. «insensé.» ●(1939) RIBA 36. Ul labous difur oh hui.
(2) (en plt de qqc.) Qui n'est pas modéré ; insensé.
●(1941) DIHU 357/222. sonjeu ken difur. ●(1942) DHKN 73. er brasan hag en difuran frankiz.
II. Loc. adv. Fur-difur : plus ou moins sage.
●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) fur-difur, tr. «(enfant) qui n'est jamais bien sage.»
- difuraat
- difurchdifurch
adv. Furch-difurch : qui est toujours en train de chercher.
●(1867) BBZ 448. Piou zo furch difurch dre ann ti ? tr. «qui furète et furète dans la maison ?»
- difurchaldifurchal
v. tr. d. Furchal ha difurchal : chercher partout.
●(1870) MBR 274. Ma oe furchet ha difurchet ar gampr, tr. «Si bien que l'on fouilla et refouilla dans la chambre.»
●(1906) KANngalon C'hwevrer 46. digeri dorojou hon arbellou (...) evit beza furchet ha difurchet.
►absol.
●(1941) ARVR 23/4a. Kaer a oa bet furchal ha difurchal.
- difurchañdifurchañ
voir difourchañ
- difuriet
- difurludifurlu
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Débraillé.
●(1900) KZVr 105. eur jolfa a zo eur plac'h difurlu, gwisket fall ha digempenn ha hi, koulskoude, dilhadet-mad. ●(1927) GERI.Ern 103. difarle (et T[régor] L[éon] difurlu, V[annetais] diferle, diferli(n)k) adj., tr. «Débraillé, (poitrine) mal couverte.» ●(1942) VALLsup 97b. Inélégant, tr. «difarle, difurlu plus forts (débraillé).» ●(1955) VBRU 30. c'hwiltouzed rok ha difurlu.
(2) (météorologie) Très mauvais.
●(1982) PBLS 152. (Langoned) difurlu, tr. «(temps) déchaîné.»
(3) Mal fait.
●(1937) BREI 29 Eost. hanoiou difurlu war dier-hanv an estranjourien.
II. Adv. (en plt d'un travail) Mal fait.
●(1935) BREI 400/3c. o douarou, – a oa bet betek neuze, temzet difurlu. ●(1935) BREI 402/2b. reuz al lezennou graet difurlu.
- difurm .1difurm .1
adj. Difforme.
●(1464) Cms (d’après GMB 167). Difurm, difforme. ●(1499) Ca 62a. Diffurm. g. de laide forme ou mal formez.
●(1732) GReg 425a. Sans forme, tr. «Difurm.»
●(1872) ROU 80a. Déformé, tr. «Difurm. (défiguré par la maladie...).» ●(1890) MOA 205a. Défiguré, tr. «difurm.»
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difurm, tr. «difforme.»
- difurm .2difurm .2
f. Difformité.
●(1791) GErard 37. en em vodeli var difurm ur Roue, tr. «prendre modèle sur la difformité d'un roi.» (d'après GMB 167).
- difurmañ / difurmiñdifurmañ / difurmiñ
v.
(1) V. tr. d. Déformer.
●(1732) GReg 288b. Difformer, ôter la forme, tr. «Difurmi. pr. et.»
●(1869) SAG 290. hen difurmi, her freuza. ●(1872) ROU 80a. Défigurer, tr. «Difurma, disevelebi.» ●(1890) MOA 205a. Défigurer, tr. «difurmi.»
●(1904) DBFV 50a. difeurmin, a. a., tr. «déformer.»
(2) V. intr. Se déformer.
●(1732) GReg 425a. Perdre la forme, tr. «difurmi. pr. difurmet.»
- difurmetdifurmet
adj. Déformé.
●(1935) LZBl Gwengolo/Here 159. O dremmou a vez difurmet holl en hevelep doare iskis.
- difurmiñdifurmiñ
voir difurmañ
- difurmusdifurmus
adj. Déformant.
●(1575) M 2372. Prefuet disneuz euzic, louidic ha figus : / Eno ho debro sur : gant laur diffurmus, tr. «Des vers hideux, affreux, sales et gourmands, / Là les mangerons sûrement, avec douleur qui enlaidit.»
- difuskuldifuskul
adj.
(1) Immobile, qui ne se déplace pas.
●(1903) BTAH 349. Difuskul, oc'h spontus, tr. «immobiles, vous êtes terribles à voir !» ●(1905) BOBL 03 juin 37/1a. Ar c'heariou (…) o deuz eur boblanz difuskul. ●(c.1930) VALLtreg 948. fuskula : bouger (Corn. Jaffrennou) d'où Difuskul = immobile.
(2) Innamovible, immuable.
●(1906) BOBL 24 février 75/1e. nac'h droëjou padus ha difuskul an Iliz Romen. ●(1909) BOBL 10 avril 225/1a. ar varnerien a vefe difuskul, ha na c'hallfent ket beza torret na chenchet.
(3) Sur.
●(1909) BOBL 12 juin 233/1a. Serten da gaout eur vicher difuskul, ar fonksionerien en em daol a galon lawen er politik.
- difust
- difustañdifustañ
v. tr. d. Démancher (un outil).
●(1732) GReg 262b. Demancher, ôter le manche de quelque instrument, tr. «difusta.»
●(1876) TDE.BF 125b. Difusta, v. a., tr. «Oter le manche d'un outil.»
●(1931) VALL 196a. Démancher, tr. «difusta (en parl. d'un long manche).» ●(1962) EGRH I 56. difustañ v., tr. « ôter le fût, le manche. »
- difuus
- dig
- dig-daoudig-daou
interj. Onomatopée qui imite le bruit des coups portés.
●(1928) DIHU 204/88. Kemér e hra en astel-ioud ha dik-daù, dik-daù ! ar en diaul...
- digab
- digabaldigabal
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Auquel il ne manque rien, parfait
●(1732) GReg 8a. Une Eglise accomplie, tr. «Un ilis digabal.» ●352a. Entier, accompli, parfait, tr. «Digabal.» ●Une Eglise accomplie, tr. «Un Ilis digabal.» ●694a. Parfait, aite, accompli, tr. «digabal.»
(2) (en plt de qqn) Parfait, sans défaut, impeccable.
●(1732) GReg 8a. Accompli, parlant d'une personne, tr. «Digabal.» ●255a. Sans défaut, tr. «digabal.» ●Un homme sans défaut, tr. «Un dèn digabal.» ●(17--) FGab 130. va mignoun, digabal.
●(1923) FHAB Kerzu 468. Merc'hed a welen, eur maread (...) D'am sonj, ne oa hini ebet digabal ha dibistik a-walc'h.
II. Adv.
(1) Facilement.
●(1647) Am 528. Gaillard digabal me disparfalo, tr. «Joyeusement (?) sans procès, je la mettrai en pièces (?).»
●(1847) BDJ 46. A bep seûrd marc'hadourez ha pinvidigheziou, / A zeû dizhi digabal dre vôr ha dre sterhiou. ●(1876) TDE.BF 125b. Digabal, adj. et adv., tr. «Facilement, fait dans les formes.» ●(1890) MOA 111b. Marcher à son aise, tr. «bale digabal.»
●(1924) NFLO. procès. sans autre forme de procès, tr. «digabal.»
(2) (en plt d'une quantité abstraite ou concrète) Assez.
●(1909) BROU 224. (Eusa) Digabal, tr. «S'emploie adverbialement pour dire : Beaucoup, joliment.»
- digabelldigabell
adj. Nu-tête.
●(1767) ISpour 271. énn é saue ha digabell. ●(1790) MG 341. ur voès digabèll.
●(1844) DMB 60. ar yun ha digabel.
●(1904) DBFV 51a. digabel, adj., tr. «sans coiffure, décoiffé, échevelé, tête nue.» ●(1922) EOVD 166. ean ou chervijé digabel-kaer. ●(1929) SVBV 77. Diarc'hen-flipez ha digabell-kaer.
- digabelliñdigabelliñ
v.
(1) V. tr. d. Décoiffer.
●(1904) DBFV 51a. digabellein, v. a., tr. «décoiffer.»
(2) V. pron. réfl. En em zigabelliñ : ôter sa coiffure.
●(1790) MG 341. mar en dehai ou mèrhèt er fantasi de hum zigabellein bamdé dirac-t'ai.
(3) V. intr. Se découvrir.
●(1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «digabelli (diskabella moins bon, mais usité).»
- digabestrdigabestr
adj.
I. Sans licou.
●(1903) EGBV 53. Er marh e zou dihaud ha digabestr. ●(1904) DBFV 51a. digabestr, adj. et adv., tr. «sans licou.» ●(1910) EGBT 72. digabestr, tr. «sans licou.»
II. sens fig.
(1) Libre, sans entrave.
●(1867) MGK xii. pa'z eo dleet, digabestr ha dishual ; choum e peoc'h enn he di balan.
●(1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr. ●(1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.
(2) En désordre.
●(1902) PIGO I 71. na dôlet ket plê mar eo eun tammik digabestr an treo.
(3) Digabestr diouzh : libéré de.
●(1906) KPSA 28. pa ne vez ket ar galoun frank ha digabestr dioc'h traou ar bed.
(4) Penn digabestr =
●(1867) MGK 74. He c'hrek, penn digabestr, pizen, berr a lostenn.
(5) (en plt d'une femme) Libre, légère, dévergondée.
●(1935) DIHU 289/304. Moézi int de zeuzek vlé, ha moézi digabestr !...
- digabestrañ / digabestriñdigabestrañ / digabestriñ
v. tr. d.
(1) Ôter le licol à (un cheval).
●(1732) GReg 250a. Dechevetrer, tr. «Digapestra. pr. digapestret.»
●(1876) TDE.BF 125b. Digabestra, v. a., tr. «Déchevêtrer, ôter le licou.»
●(1904) DBFV 51a. digabestrein, v. a., tr. «débarrasser du licou.»
(2) sens fig. Libérer.
●(1907) VBFV.fb 3a. affranchir, tr. «digabestrein.» ●(1911) BUAZperrot 17. da zigabestra ar vro. ●(1926) FHAB Meurzh 113. da gerc'het ar prins Alan, leshanvet «ar Barvek», evit ma teuje da zigabestra ar vro. ●(1935) BREI 392/2b. ar broiou da zigabestra.
- digabestrenniñ
- digabestriñdigabestriñ
voir digabestrañ
- digablus
- digablusaat
- digablusted
- digabluzañdigabluzañ
v. tr. d. Disculper.
●(1931) VALL 8a. Acquitter, tr. «digablusa.» ●221b. Disculper, tr. «digabluza.»
- digachediñ
- digadaodigadao
Mont digadao : s'enivrer.
●(1935) OALD 51/11. ez oun-me aet digadao gant ar banne sisiko am eus-me evet bremaik ganez.
- digadarn
- digadarnaat
- digadoriañdigadoriañ
v. tr. d. Se substituer à.
●(1930) FHAB Ebrel 142. met n'eo ket hen eo ken patron an iliz-se ; sant Per, hep gouzout d'ezan, en deus e zigadoriet evel m'en deus digadoriet meur a hini all eus hor zent koz.
- digae .1
- digae .2
- digaeañ .1digaeañ .1
v. intr. Quitter le quai.
●(1972) SKVT I 148. Ne c'hortozed mui, evit digaeañ, nemet tarzh an dichal.
- digaeañ .2
- digaelat
- digaer