Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 73 : de difrukan-1 (3601) à digaer (3650) :
  • difrukañ .1
    difrukañ .1

    v. intr. cf. difronkañ

    (1) Sangloter, renifler.

    (1910) MAKE 54. Setu aze, emezan en eur zifruka etre daou bennad lenva, setu aze ar pez am eus kollet ! ●(1925) FHAB Mae 183. Ar paotr bihan a ieas eta en eur zifruka betek kear e amezeien wella.

    (2) Haleter.

    (1977) PBDZ 781. (Douarnenez) difrukañ, tr. «haleter, éclater de chaleur.»

    (3) = (?) cf. diflukañ (?)

    (1874) FHB 495/198b. an daelou otifructa oc'h an daoulagad ?

  • difrukañ .2
    difrukañ .2

    v. intr. (jeu) Écarter.

    (1890) MOA 227b. Écarter, Parlant de jeux de carte, tr. «difruka (C[ornouaille]).»

  • difrunkañ
    difrunkañ

    voir difronkañ

  • difuañ
    difuañ

    voir difuiñ

  • difuc'hañ
    difuc'hañ

    v. intr. Jaillir.

    (1766) MM 1391. ar goad a zifuc'hé eus e vin, tr. «le sang lui giclait hors du museau.»

    (1874) FHB 491/166b. difuc'ha a rea soken anezha evel eur gaouad eulf.

  • difuilhañ
    difuilhañ

    v. tr. d.

    (1) Débrouiller, démêler (des choses embrouillées).

    (1857) CBF 65. difulia va c'huden, tr. «débrouiller mon écheveau.» ●(1890) MOA 202a. Débrouiller fil, cheveux, écheveau, tr. «difuilla neud, – difuilla bleo ,– difuilla ar gudenn.»

    (2) sens fig. Solutionner (un problème, etc.).

    (1867) MGK 139. sadama d'in eur guden / Ha ne zifuillin ket feteiz !

    (1911) BUAZperrot 585. e leac'h difuilha eur guden. ●(1913) FHAB Genver 13. da zifuilha eno traou hag a zelle ouz ar feiz. ●(1920) LZBl Gouere 329. difulia eun hevelep afer. ●(1924) FHAB Meurzh 98. Penaoz difuilha eun hevelep kudenn ?

  • difuilhet
    difuilhet

    adj.

    (1) (Cheveux) démêlés.

    (1870) FHB 285/190b. he varo a ioa raklet, he vleo griz difuillet.

    (2) (Cheveux) emmêlés.

    (1912) MMPM 75. penn ar pillaouer difuillet. ●(1922) FHAB Gouere 201. He daoulagad pikous, he bleo difuilhet.

  • difuiñ / difuañ
    difuiñ / difuañ

    v. tr. d. Isoler électriquement.

    (1931) VALL 402a. Isoler (électr.) ; tr. «difuï, difua

  • difur
    difur

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Imprudent.

    (1557) B I 392. Diffur ve, tr. «ce qui serait de la folie.»

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difur, tr. «insensé.» ●(1939) RIBA 36. Ul labous difur oh hui.

    (2) (en plt de qqc.) Qui n'est pas modéré ; insensé.

    (1941) DIHU 357/222. sonjeu ken difur. ●(1942) DHKN 73. er brasan hag en difuran frankiz.

    II. Loc. adv. Fur-difur : plus ou moins sage.

    (1977) PBDZ 783. (Douarnenez) fur-difur, tr. «(enfant) qui n'est jamais bien sage.»

  • difuraat
    difuraat

    v. intr. Devenir insensé.

    (1932) BRTG 179. Difurat e hra hou chonj hui, tu !

  • difurch
    difurch

    adv. Furch-difurch : qui est toujours en train de chercher.

    (1867) BBZ 448. Piou zo furch difurch dre ann ti ? tr. «qui furète et furète dans la maison ?»

  • difurchal
    difurchal

    v. tr. d. Furchal ha difurchal : chercher partout.

    (1870) MBR 274. Ma oe furchet ha difurchet ar gampr, tr. «Si bien que l'on fouilla et refouilla dans la chambre.»

    (1906) KANngalon C'hwevrer 46. digeri dorojou hon arbellou (...) evit beza furchet ha difurchet.

    ►absol.

    (1941) ARVR 23/4a. Kaer a oa bet furchal ha difurchal.

  • difurchañ
    difurchañ

    voir difourchañ

  • difuriet
    difuriet

    adj. Calmé.

    (1904) LZBg Gouere 160. Er mor e zou difuriet.

  • difurlu
    difurlu

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Débraillé.

    (1900) KZVr 105. eur jolfa a zo eur plac'h difurlu, gwisket fall ha digempenn ha hi, koulskoude, dilhadet-mad. ●(1927) GERI.Ern 103. difarle (et T[régor] L[éon] difurlu, V[annetais] diferle, diferli(n)k) adj., tr. «Débraillé, (poitrine) mal couverte.» ●(1942) VALLsup 97b. Inélégant, tr. «difarle, difurlu plus forts (débraillé).» ●(1955) VBRU 30. c'hwiltouzed rok ha difurlu.

    (2) (météorologie) Très mauvais.

    (1982) PBLS 152. (Langoned) difurlu, tr. «(temps) déchaîné.»

    (3) Mal fait.

    (1937) BREI 29 Eost. hanoiou difurlu war dier-hanv an estranjourien.

    II. Adv. (en plt d'un travail) Mal fait.

    (1935) BREI 400/3c. o douarou, – a oa bet betek neuze, temzet difurlu. ●(1935) BREI 402/2b. reuz al lezennou graet difurlu.

  • difurm .1
    difurm .1

    adj. Difforme.

    (1464) Cms (d’après GMB 167). Difurm, difforme. ●(1499) Ca 62a. Diffurm. g. de laide forme ou mal formez.

    (1732) GReg 425a. Sans forme, tr. «Difurm

    (1872) ROU 80a. Déformé, tr. «Difurm. (défiguré par la maladie...).» ●(1890) MOA 205a. Défiguré, tr. «difurm

    (1919) KZVr 355 - 21/12/19. Difurm, tr. «difforme.»

  • difurm .2
    difurm .2

    f. Difformité.

    (1791) GErard 37. en em vodeli var difurm ur Roue, tr. «prendre modèle sur la difformité d'un roi.» (d'après GMB 167).

  • difurmañ / difurmiñ
    difurmañ / difurmiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déformer.

    (1732) GReg 288b. Difformer, ôter la forme, tr. «Difurmi. pr. et

    (1869) SAG 290. hen difurmi, her freuza. ●(1872) ROU 80a. Défigurer, tr. «Difurma, disevelebi.» ●(1890) MOA 205a. Défigurer, tr. «difurmi

    (1904) DBFV 50a. difeurmin, a. a., tr. «déformer.»

    (2) V. intr. Se déformer.

    (1732) GReg 425a. Perdre la forme, tr. «difurmi. pr. difurmet

  • difurmet
    difurmet

    adj. Déformé.

    (1935) LZBl Gwengolo/Here 159. O dremmou a vez difurmet holl en hevelep doare iskis.

  • difurmiñ
    difurmiñ

    voir difurmañ

  • difurmus
    difurmus

    adj. Déformant.

    (1575) M 2372. Prefuet disneuz euzic, louidic ha figus : / Eno ho debro sur : gant laur diffurmus, tr. «Des vers hideux, affreux, sales et gourmands, / Là les mangerons sûrement, avec douleur qui enlaidit.»

  • difuskul
    difuskul

    adj.

    (1) Immobile, qui ne se déplace pas.

    (1903) BTAH 349. Difuskul, oc'h spontus, tr. «immobiles, vous êtes terribles à voir !» ●(1905) BOBL 03 juin 37/1a. Ar c'heariou (…) o deuz eur boblanz difuskul. ●(c.1930) VALLtreg 948. fuskula : bouger (Corn. Jaffrennou) d'où Difuskul = immobile.

    (2) Innamovible, immuable.

    (1906) BOBL 24 février 75/1e. nac'h droëjou padus ha difuskul an Iliz Romen. ●(1909) BOBL 10 avril 225/1a. ar varnerien a vefe difuskul, ha na c'hallfent ket beza torret na chenchet.

    (3) Sur.

    (1909) BOBL 12 juin 233/1a. Serten da gaout eur vicher difuskul, ar fonksionerien en em daol a galon lawen er politik.

  • difust
    difust

    adj. (Outil) qui n'a pas de manche.

    (1732) GReg 262b. Demanche, ée, non emmanché, tr. «Difust

    (1931) VALL 196a. Démanché, tr. «difust.» ●(1962) EGRH I 56. difust a., tr. « sans fût, sans manche. »

  • difustañ
    difustañ

    v. tr. d. Démancher (un outil).

    (1732) GReg 262b. Demancher, ôter le manche de quelque instrument, tr. «difusta

    (1876) TDE.BF 125b. Difusta, v. a., tr. «Oter le manche d'un outil.»

    (1931) VALL 196a. Démancher, tr. «difusta (en parl. d'un long manche).» ●(1962) EGRH I 56. difustañ v., tr. « ôter le fût, le manche. »

  • difuus
    difuus

    adj. (électricité) Isolant.

    (1931) VALL 402a. Isolant (électr.), tr. «difuüs

  • dig
    dig

    s. –où Digue.

    (1633) Nom 243b. Chelæ : bastardeaux, piles, ou digues : digou pe chausserou euit miret ouz nerz an dour.

    (1979) VSDZ 130. (Douarnenez) Ranken choual d'ar bagoù tre ma baseent an dik, tr. (p. 293) «Je devais crier sur les bateaux tandis qu'ils passaient au bout de la digue.»

  • dig-daou
    dig-daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit des coups portés.

    (1928) DIHU 204/88. Kemér e hra en astel-ioud ha dik-daù, dik-daù ! ar en diaul...

  • digab
    digab

    adj. Sans cape.

    (1857) HTB 112. A boan a oant (lire : oan) arri ma n'em weliz digab.

  • digabal
    digabal

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Auquel il ne manque rien, parfait

    (1732) GReg 8a. Une Eglise accomplie, tr. «Un ilis digabal.» ●352a. Entier, accompli, parfait, tr. «Digabal.» ●Une Eglise accomplie, tr. «Un Ilis digabal.» ●694a. Parfait, aite, accompli, tr. «digabal

    (2) (en plt de qqn) Parfait, sans défaut, impeccable.

    (1732) GReg 8a. Accompli, parlant d'une personne, tr. «Digabal.» ●255a. Sans défaut, tr. «digabal.» ●Un homme sans défaut, tr. «Un dèn digabal.» ●(17--) FGab 130. va mignoun, digabal.

    (1923) FHAB Kerzu 468. Merc'hed a welen, eur maread (...) D'am sonj, ne oa hini ebet digabal ha dibistik a-walc'h.

    II. Adv.

    (1) Facilement.

    (1647) Am 528. Gaillard digabal me disparfalo, tr. «Joyeusement (?) sans procès, je la mettrai en pièces (?).»

    (1847) BDJ 46. A bep seûrd marc'hadourez ha pinvidigheziou, / A zeû dizhi digabal dre vôr ha dre sterhiou. ●(1876) TDE.BF 125b. Digabal, adj. et adv., tr. «Facilement, fait dans les formes.» ●(1890) MOA 111b. Marcher à son aise, tr. «bale digabal

    (1924) NFLO. procès. sans autre forme de procès, tr. «digabal

    (2) (en plt d'une quantité abstraite ou concrète) Assez.

    (1909) BROU 224. (Eusa) Digabal, tr. «S'emploie adverbialement pour dire : Beaucoup, joliment.»

  • digabell
    digabell

    adj. Nu-tête.

    (1767) ISpour 271. énn é saue ha digabell. ●(1790) MG 341. ur voès digabèll.

    (1844) DMB 60. ar yun ha digabel.

    (1904) DBFV 51a. digabel, adj., tr. «sans coiffure, décoiffé, échevelé, tête nue.» ●(1922) EOVD 166. ean ou chervijé digabel-kaer. ●(1929) SVBV 77. Diarc'hen-flipez ha digabell-kaer.

  • digabelliñ
    digabelliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Décoiffer.

    (1904) DBFV 51a. digabellein, v. a., tr. «décoiffer.»

    (2) V. pron. réfl. En em zigabelliñ : ôter sa coiffure.

    (1790) MG 341. mar en dehai ou mèrhèt er fantasi de hum zigabellein bamdé dirac-t'ai.

    (3) V. intr. Se découvrir.

    (1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «digabelli (diskabella moins bon, mais usité).»

  • digabestr
    digabestr

    adj.

    I. Sans licou.

    (1903) EGBV 53. Er marh e zou dihaud ha digabestr. ●(1904) DBFV 51a. digabestr, adj. et adv., tr. «sans licou.» ●(1910) EGBT 72. digabestr, tr. «sans licou.»

    II. sens fig.

    (1) Libre, sans entrave.

    (1867) MGK xii. pa'z eo dleet, digabestr ha dishual ; choum e peoc'h enn he di balan.

    (1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr. ●(1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.

    (2) En désordre.

    (1902) PIGO I 71. na dôlet ket plê mar eo eun tammik digabestr an treo.

    (3) Digabestr diouzh : libéré de.

    (1906) KPSA 28. pa ne vez ket ar galoun frank ha digabestr dioc'h traou ar bed.

    (4) Penn digabestr =

    (1867) MGK 74. He c'hrek, penn digabestr, pizen, berr a lostenn.

    (5) (en plt d'une femme) Libre, légère, dévergondée.

    (1935) DIHU 289/304. Moézi int de zeuzek vlé, ha moézi digabestr !...

  • digabestrañ / digabestriñ
    digabestrañ / digabestriñ

    v. tr. d.

    (1) Ôter le licol à (un cheval).

    (1732) GReg 250a. Dechevetrer, tr. «Digapestra. pr. digapestret

    (1876) TDE.BF 125b. Digabestra, v. a., tr. «Déchevêtrer, ôter le licou.»

    (1904) DBFV 51a. digabestrein, v. a., tr. «débarrasser du licou.»

    (2) sens fig. Libérer.

    (1907) VBFV.fb 3a. affranchir, tr. «digabestrein.» ●(1911) BUAZperrot 17. da zigabestra ar vro. ●(1926) FHAB Meurzh 113. da gerc'het ar prins Alan, leshanvet «ar Barvek», evit ma teuje da zigabestra ar vro. ●(1935) BREI 392/2b. ar broiou da zigabestra.

  • digabestrenniñ
    digabestrenniñ

    v. tr. d. sens fig. Libérer.

    (1910) MBJL 199. War digare digabestenni ho spered.

  • digabestriñ
    digabestriñ

    voir digabestrañ

  • digablus
    digablus

    adj. Non coupable, innocent.

    (1921) GRSA 246. éh oén digablus. ●(1968) BAHE 57/66. daoust dezhañ da vezañ digablus, sañset.

  • digablusaat
    digablusaat

    v. tr. d. Disculper.

    (1931) VALL 221b. Disculper, tr. «digablusaat

  • digablusted
    digablusted

    f. Innocence.

    (1968) BAHE 57/66. lakaat war wel e zigablusted.

  • digabluzañ
    digabluzañ

    v. tr. d. Disculper.

    (1931) VALL 8a. Acquitter, tr. «digablusa.» ●221b. Disculper, tr. «digabluza

  • digachediñ
    digachediñ

    v. tr. d. Décacheter.

    (c.1718) CHal.ms i. decachetter, tr. «disiellein, digachetein

    (1914) DFBP 77b. décacheter, tr. «Digachedi

  • digadao
    digadao

    Mont digadao : s'enivrer.

    (1935) OALD 51/11. ez oun-me aet digadao gant ar banne sisiko am eus-me evet bremaik ganez.

  • digadarn
    digadarn

    adj.

    (1) Attr./Épith. Instable.

    (1931) VALL 393b. Instable, tr. «digadarn

    (2) Adv. Lâchement.

    (1932) GWAL 38/23. Ne stourmas ket digadarn. ●(1967) ABKE 107/319. Dre ar marv-se (…) roet dezhañ ken digadarn, war-lerc'h bloavezhiadoù hir a binijenn.

  • digadarnaat
    digadarnaat

    v. tr. d.

    (1) Ébranler au moral.

    (1931) VALL 235a. Ébranler ; au moral, tr. «digadarnaat

    (2) Infirmer.

    (1931) VALL 389a. Infirmer, tr. «digadarnaat

  • digadoriañ
    digadoriañ

    v. tr. d. Se substituer à.

    (1930) FHAB Ebrel 142. met n'eo ket hen eo ken patron an iliz-se ; sant Per, hep gouzout d'ezan, en deus e zigadoriet evel m'en deus digadoriet meur a hini all eus hor zent koz.

  • digae .1
    digae .1

    adj. Sans quai.

    (1962) EGRH I 57. digae a., tr. « sans quai. »

  • digae .2
    digae .2

    adj. Non entouré d’une haie.

    (1962) EGRH I 57. digae a., tr. « non entouré d’une haie. »

  • digaeañ .1
    digaeañ .1

    v. intr. Quitter le quai.

    (1972) SKVT I 148. Ne c'hortozed mui, evit digaeañ, nemet tarzh an dichal.

  • digaeañ .2
    digaeañ .2

    v. tr. d. Déclore.

    (1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaea

  • digaelat
    digaelat

    v. tr. d. Déclore.

    (1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaelat

  • digaer
    digaer

    adj.

    (1) (météorologie) Pas beau.

    (1932) BRTG 9. Glaù pé séhour, kaer pé digaer.

    (2) Désagréable, déplaisant.

    (1932) BRTG 124. A zivout en amzér de zonet, bout e vo dehon déieu kaer ha bout e vo eùé déieu digaer.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...