Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 79 : de digloset (3901) à digoefan-digoefin (3950) :- digloset
- diglosiñdiglosiñ
voir diglosañ
- diglot
- diglotañ
- diglotenn
- diglotennerdiglotenner
m. –ien Poète de vers libres, non rimés.
●(1929) FHAB Ebrel (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg). Eur gentell d'hon «diglotennerien» a-vreman !
- digloum .1
- digloum .2digloum .2
m. Dénouement, fin, fonds.
●(c.1718) CHal.ms ii. Le fons de cette affaire c'est qu'on ueut auoir son benefice, tr. «er vamen, en diüehan ra'son en diglom' ac en affer' se, a so rac moudes hoant es é venefiç.»
- digloumadurdigloumadur
m. –ioù Action de dénouer, dénouement.
●(1904) DBFV 51b. diglommadur, m. pl. eu, tr. «dénouement, action de dénouer.»
- digloumiñdigloumiñ
v. tr. d. Dénouer.
●(c.1718) CHal.ms i. denoüer, tr. «diglomein, disclomein, diuroüillein.» ●(c.1718) CHal.ms iii. noüer denoüer, tr. «clomein, sclomein, diglomein.»
●(1818) HJC 27. aveit diglomeign staguelleu i voteu. ●(1838) OVD 182. é tiglomein liameu en amitéeu fol-zé. ●(1839) BESquil 386. ne oé quet digne de ziglomein é votteu.
●(1904) DBFV 51b. diglommein, v. a., tr. «dénouer.» ●(1907) VBFV.fb 28b. dénouer, tr. «diglommein.» ●(1913) AVIE 32. de ziglom er stagel anehé. ●(1922) EOVD 183. é tiglomein liameu er garanté fol-se. ●(1934) BRUS 56. Dénouer, tr. «diglommein.»
- digloz
- diglozañdiglozañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Ouvrir.
●(18--) SAQ II 173. heb digloza ar muzellou.
(2) Déboucher.
●(1732) GReg 247a. Deboucher, ôter ce qui bouche, tr. «diglosa. pr. digloset.»
(3) Déclore.
●(1732) GReg 251a. Declorre, tr. «diglosa. pr. digloset. Van[netois] digloseiñ.»
●(1914) DFBP 79b. declore, tr. «Digloza.» ●(1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digloza.»
(4) Diglozañ ar c'hof : lâcher le ventre.
●(1876) TDE.BF 127b. Digloza, v. a., tr. «Lâcher, parlant du ventre d'une personne constipée.» ●Digloza ar c'hof, tr. «lâcher le ventre.»
(5) Faire mettre au large.
●(1962) EGRH I 57. diglozañ v., tr. « faire mettre au large. »
II. V. intr. Éclore.
●(1867) MGK 52. Dioc'h-tu e ra he neiz, e tof, e c'hor he viou, / Hag e tigloz labousigou.
- diglud
- digludañdigludañ
v.
I. V. intr.
A. Quitter le perchoir, déjucher.
●(1732) GReg 259b. Dejucher, sortir du juchoir, tr. «Digluda. pr. digludet.» ●(1744) L'Arm 97a. Dejucher, tr. «Digludein.»
●(1876) TDE.BF 127b. Digluda, v. n., tr. «Sortir du juchoir, parlant des poules.»
●(1959) MVGK 45. Ar yarig a vo digludet. ●(1962) EGRH I 57. digludañ v., tr. « déjucher. »
B. sens fig.
(1) fam. Sortir du lit.
●(1903) MBJJ 61. Digludan a ran eta herve ma c'hustum war-dro pemp heur.
(2) Quitter l'endroit où l'on est.
●(1910) MBJL 13. ne choment er c'horn douar-se nemet evit ober impli eus ar pez o dije skrapet er broio all. Dioustu m'o dije paket o freiz, e tigludent adarre.
II. V. tr. d.
(1) Déjucher, faire partir (une poule) du perchoir.
●(1953) BLBR 63/13. Bet o tigluda eur yar.
(2) Dénicher, déranger (un oiseau).
●(1991) MARV v 15. (Kleder) em-eus bet lohet en deiz, digludet anezo [laboused-noz].
(3) sens fig. Dénicher qqn de sa cachette.
●(1978) EMGI 72. noz-deiz e veze soudarded saoz o troieta war ar maez evit klask hon digludañ.
- digludenniñ
- dign .1
- dign .2dign .2
interj. Onomatopée qui imite le bruit d'une cloche.
●(1973) SKVT II 111. Dign ! dign !... Dign ! dign !... Dign ! dign !... Ar c'hloc'h !...
- dignitedignite
s. Dignité.
●(1499) Ca 62a. Dignite. g. idem. ●(1576) Cath p. 6. dn (lire : da) dignite a vurz hac da officc a deuscuenz (lire : descueuz) penaos heruez raison ez dleez beza saludet ha groeat enor dit, tr. «La dignité de ton rang et de ta charge montre qu'en toute raison tu dois être salué et honoré.» ●(1621) Mc 88. an dignite hac an taluoudeguez az eneuff.
●(1689) DOctrinal 197. hac é pourveas é daouzec Bælec eux an Dignitéou, hac ar Canonicquadou principala eux an Ilis Cathedral da pen ur spaç amser goude ó redouti ar paoues eux ar carg Pastoral.
●(1834) SIM 229. an dignite eus ho fonction a jured.
●(1904) DBFV 52a. dignité, f. pl. ieu, tr. «dignité.»
- digoabrdigoabr
adj. (Ciel) dégagé, sans nuage.
●(1922) BUBR 14/55. en oabl digoabr n'oa ken a heol, ken a loar, ken a stered.
- digoad
- digoadadenn
- digoadaderezh
- digoadadur
- digoadañ / digoadiñdigoadañ / digoadiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Déboiser (un terrain, etc.).
●(1878) BAY 12. digoedein, tr. «déboiser.»
●(1910) MBJL 190. Penôs e tigoader hag e tiskoder plenenno ar Saskatchevan. ●(1911) BUAZperrot 487. e stagjont da zigoada eun dachen tro var dro d'o c'hear. ●(1914) DFBP 77a. déboiser, tr. «Digoada.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. digoada, tr. «détruire ou enlever le bois.»
(2) Couper les branches (d'un arbre).
●(1879) ERNsup 159. digoada, digoadañ gwé, couper les branches, Trév[érec].
(3) Digoadañ lann : Retirer l'ajonc coupé de dessus les souches.
●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Digoada lann, tr. «retirer l'ajonc coupé de dessus les souches.» ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. On dit, en Goelo, digoada lann, enlever l'ajonc de dessus les souches où il était en tas.
(4) Dégrossir.
●(1879) ERNsup 159. digoada, digoadañ, équarrir, Trév[érec], Lanr[odec].
●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. digoada, tr. «dégrossir (une bille).»
(5) Enlever les boiseries.
●(1977) PBDZ 775. (Douarnenez) digoatiñ, tr. «enlever les boiseries, le bois.»
II. V. intr.
(1) (en plt d'un lieu) Se déboiser.
(2) Sortir du bois.
●(c.1836) COM I moj. 10. Chétu eur Bleiz (...) / Digoadet gand ann naoun.
- digoadenn
- digoadet
- digoadetdigoadet
adj. = (?) diwadet (?).
●(1857) HTB 92. Lavaret hoc'h euz a oac'h bet klanv brema zo pevar bla, hag a oac'h deut ker digoadet ha ker uzet ken na bouezac'h ken an hanter a bez a reac'h diagent.
- digoadiñdigoadiñ
voir digoadañ
- digoagennañ
- digoan
- digoantdigoant
adj.
(1) Pas joli.
●(1732) GReg 288b. Difforme, qui n'est pas beau, ni joli, tr. «digoant.»
●(1862) BBR 144. Ne d-eo na vil daill na digoant, tr. «Elle n'est ni vilaine de façon ni sans beauté.»
(2) Cruel, odieux.
●(14--) N 640. inconstant dicoant dicarantez, tr. «frivole, odieux, contraire à la charité.»
- digoantiz
- digoarer-meldigoarer-mel
m. Mélo-extracteur.
●(1905) DIHU 2/28. un digoérer-mél (mélo-extracteur é galleg) hag e chervij de zisparti er mél doh er hoér.
- digoatadigoata
v. tr. d. Sortir (des arbres abattus) d'un bois.
●(1944) DGBD 180. Digoata seurt ramzed [gwez-okoume] n'eo ket ur c'hoari, anat eo.
- digoavendigoaven
adj. (Lait) écrémé.
●(1906-1907) EVENnot 32. Lez diwavon e ve roet d'id enon méchans, tr. «écrémé.»
- digoavenerezdigoavenerez
f. –ioù Écrémeuse.
●(1907) BOBL 23 mars 130/3b. an haderez, an digoavenerez laez, ha kalz a draou all.
- digoavenet
- digoaveniñdigoaveniñ
v. tr. d.
(1) Écrémer.
●(c.1718) CHal.ms i. escremer, tr. «digoüehuennein, lemel en dien.»
●(1904) DBFV 52a. digoèuennein, v. a., tr. «écrémer.» ●(1907) VBFV.fb 34a. écrémer, tr. «digoèuennein.» ●(1910) YPAG 6. ma dour da virvi, ma lêz da digoanvenni. ●(1934) BRUS 60. Ecrèmer, tr. «digoèuennein.»
(2) Effleurer.
●(c.1718) CHal.ms i. Effleurer, tr. «digoüeuenein, commanç.»
●(1904) DBFV 52a. digoèuennein, v. a., tr. «effleurer (Ch.).»
- digoc'hañ
- digoc'henndigoc'henn
adj.
(1) Sans écorce.
●(1876) TDE.BF 128a. Digoc'henn, adj., tr. «Sans écorce.»
●(1962) EGRH I 57. digoc’henn a., tr. « sans écorce. »
(2) (météorologie) Sans nuages, dégagé, découvert.
●(1876) TDE.BF 128a. Digoc'henn, adj., tr. «Cet adjectif se dit aussi d'un ciel sans nuage.» ●(1878) EKG II 21. digoc'hen oa an amzer. ●(1894) BUZmornik 105. petra bennag m'oa digoc'henn-kaer ann amzer.
●(1905) MRPL 115. ebarz eun envou digoc'hen. ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 62. dre amzer digoc'hen. ●(1962) EGRH I 57. digoc’henn a., tr. « (temps) clair, sans nuages. »
- digoc'hennañdigoc'hennañ
v. tr. d.
(1) Dégrossir.
●(1732) GReg 258b. Degrossir, parlant d'un bois, d'un marbre, &c., tr. «digoc'henna. pr. digoc'hennet.»
●(1876) TDE.BF 128a. Digoc'henna, v. a., tr. «Ecorcer, dégrossir, ébaucher, en parlant du bois.»
●(1931) VALL 183b. Débillarder une piece de bois, tr. «digoc'henna.» ●194a. Dégrossir, tr. «digoc'henna.»
(2) Sortir (qqc.) de sa gangue.
●(1732) GReg 737a. Polir, dégrossir une chose qui est brute, tr. «Digoc'henna. pr. digoc'hennet.»
●(1931) VALL 329a. débarrasser de sa gangue, tr. «digoc'henna.»
(3) sens fig. Dessiller (les yeux).
●(1877) EKG I 187. skouer an Aoutrou Feburier a zigoc'hennaz daoulagad kement den divar ar meaz.
●(1912) KANNgwital 118/178. Ni zo tud dall, a zo koc'hen var hon daoulagad. Ar feiz epken a c'hell ho digoc'henna.
(4) Éplucher.
●(1659) SCger 52b. eplucher, tr. «dicoc'henna.» ●90a. peler, tr. «dicoc'henna.»
(5) fam. Mal raser.
●(1876) TDE.BF 128a. Digoc'henna, v. a., tr. «il se dit aussi au sens de raser mal, parlant d'un barbier qui fait souffrir le client à qui il fait la barbe.»
- digoc'hetdigoc'het
pp. digec'hiñ
- digoc'hienadur
- digoc'hienañ
- digoc'hiñ
- digochdigoch
adj. (Pièce) sans encoches.
●(1870) FHB 285/190b. eur pez a ugent real (...) kochet tro-var-dro... eur pez a eiz real digoch a deuas varlerc'h.
- digochañ
- digocher
- digoef
- digoefañ / digoefiñdigoefañ / digoefiñ
v.
(1) V. intr. Aller sans coiffe.
●(1944) VKST Mae 147. diwar-benn koefa ha digoefa, toka ha didoka. (...) Graet mat he doa he soñj digoefa da c'houeliou Pask. ●(1945) DWCZ 20. Graet mat he doa he sonj digoefa da c'houeliou Pask. (v. int. délaisser sa coiffe)
►[empl. comme subst.] Fait d'aller sans coiffe.
●(1944) VKST Mae 149. dispega a raio diouti klenved an digoefa. ●(1945) DWCZ 15. Speget eo bet enno holl klenved an digoefa.
(2) V. tr. d. Ôter la coiffe (à qqn).
●(1732) GReg 251a. Decoeffer, tr. «Digoëffa. pr. difoëffet.»
●(1803) MQG 9. graguez coeffet ha re da zigoeffi. ●(1876) TDE.BF 128a. Digoefa, v. a., tr. «décoiffer.»
●(1904) DBFV 52a. digouifein, v. a., tr. «décoiffer.» ●(1914) DFBP 80a. decoiffer, tr. «Digoefa.» ●(1962) EGRH I 57. digoefañ v., tr. « enlever la coiffe à qqun. »