Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 72 : de difrejou (3551) à difrouezhusted (3600) :- difrejou
- difreriñdifreriñ
v. tr. d. (religion) Faire cesser (qqn) d'être frère.
●(1904) LZBg Gwengolo 213. A pe zifrérér er Fréred ha ma tiléañnézér el léañnézi é Frans.
- difresdifres
v. pron. réfl. En em zifres =
●(1868) FHB 203/372a. eur c'hrouadur egaz, a lenv da derri penn an oll, en em zifres, a zeu du, a venn miga, a goll he alan.
- difret
- difretadeg
- difretañdifretañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Balancer (les bras).
●(1857) CBF 52. Difreta ara he zivreac'h, tr. «Il balance les bras.» ●(1876) TDE.BF 125a. Difreta, v. n., tr. «Remuer, balancer.» ●(1877) EKG I 182. dirag he di, Koalik Leskonnek, o tifretal he zivreac'h, evel pa viche kollet he benn ganthan.
(2) Secouer, agiter.
●(1857) CBF 114. enn dillajou (…) ho gwaskont hag ho difretont. ●(1877) EKG I 140. Difretta a rea morzed Loull, evel m'hoc'h euz guelet chas iaouank o tifretta, var al leur, ar pez dillad o deuz gellet da gaout.
●(1907) PERS 163. Kregi a rea e ridochou ar guele, ho difreta a rea evel pa vije o vont d'ho diframma. ●(1927) GERI.Ern 105. difreta v. a., tr. «Détirer, secouer avec force (an dilhad, le linge blanchi, etc.).» ●(1996) VEXE 179. Le difreter défait les gerbes en les secouant – d'où son nom : difreta traduisant secouer fortement.
►[empl. comme subst.]
●(1935) ANTO 55. eun tamm difreta d'hon dilhad…
(3) Étirer.
●(17--) EN 2750. me grogou ne dreid evid e difretan, tr. «je me pendrai à ses pieds pour l'étirer.»
●(1872) ROU 105b. Tirailler, tr. «difreta.» ●(1876) TDE.BF 125a. Difreta, v. a. C[ornouaille], tr. «Détirer, parlant du linge à repasser.»
(4) (agriculture) Défricher.
●(1960) EVBF I 335. Outre les expressions données plus haut, on trouve encore, pour «défricher» : (…) difreta, l'H[ôpital-Camfrout].
►absol.
●(1924) ARVG Here 229. Eur pôtr a vanke da zifretan ; setu voe kavet impli da Fanch raktal.
(5) (cuisine) Vider (un poisson).
●(1876) TDE.BF 125a. Difreta, v. a. C[ornouaille], tr. «vider, parlant du poisson.» ●(1890) MOA 148b. Retirer les boyaux à une poule distlipa eur iar da zibri. Parlant de poissons, on dira : difreta pesked, – difasta pesked.
II. V. pron. réfl. En em zifretañ.
(1) Se démener.
●(1838) CGK 35. Mari goant a nem difrete. ●(1857) CBF 17. En em zifreta a hellit neuze, tr. «Pour lors, vous n'avez pas de temps à perdre.» ●(1872) ROU 80b. Se démener, tr. «En em zifreta.» ●86b. Gesticuler d'une manière exorbitante, tr. «en em zifreta.» ●(1876) TDE.BF 125a. En em zifreta, tr. «gesticuler fort, se démener.» ●(1890) MOA 208a. Démener (Se), tr. «En em zifreta.» ●(1894) BUZmornik 213. oc'h en em zifreta evit klask neun ha savetei ho buez.
●(1919) MVRO 7/1a-b. E kement bro a zo, e sav an dud da c'houlenn ar pez a vank d'ezo, ar pez a zo dleet d'ezo, sevel a reont o mouez, hopal a reont, merat a reont, en em zifreta a reont, evit difenn o zra. ●(1927) GERI.Ern 105. en em zifreta, tr. «se remuer, se démener, gesticuler.» ●(1942) DADO 9. c’hoarzin a rin o welout al Luch hag an hini goz en em zifreta.
(2) En em zifretañ ouzh ub. =
●(1914) KANNgwital 141/450. merc'hed iaouank evel pennou follet, divez, oc'h en em zifreta ouz ar goazed.
(3) En em zifretañ (kuit) : quitter rapidement (un endroit).
●(1910) MAKE 54. ha hi ken buhan d'en em zifreta kuit ac'hano. ●57. hag int ken buhan d'en em zifreta ac'hano.
(4) Se bouger, se réveiller.
●(1910) MBJL 180-181. ec'h ê memes tra dihun an anglikaned : skouer ar gatoliked an neus o laket benn ar fin d'en em difretan.
(5) Se tirer d'affaire par soi-même.
●(1986) PTGN 21. N'eo ket souezuz e vije deuet Roskoiz, a-bouez en em zifreta, da veza tud barrek ha dispont.
III. V. intr. Difretañ kuit : quitter rapidement (un endroit).
●(1910) MAKE 72. Mevel Pôlig a zifretas kuit ac'hano daved e vestr !
- difreter .1difreter .1
m. –ion
(1) Homme qui secoue les gerbes pour les défaire pendant le battage.
●(1996) VEXE 179. Le difreter défait les gerbes en les secouant – d'où son nom : difreta traduisant secouer fortement.
(2) fam. Difreter neud : celui qui se déhanche en marchant.
●(1927) GERI.Ern 105. difreter neud, tr. «celui qui se déhanche en marchand.»
- difreter .2difreter .2
m. –ioù (agriculture) Déchaumeuse à dents.
●(1960) EVBF I 336. Déchaumeuse à dents (…) difreter, difreferez, St-Urbain.
- difreterezdifreterez
f. –ioù (agriculture) Déchaumeuse à dents.
●(1960) EVBF I 336. Déchaumeuse à dents (…) difreter, difreferez, St-Urbain.
- difreterezh
- difreuz .1difreuz .1
adj.
(1) (Chemin) non accidenté.
●(1876) TDE.BF 125a. Difreuz, adj., tr. «Ce mot se dit d'un chemin commode.» ●(1890) MOA 111b. Chemin aisé, tr. «hent kompez, – hent difreuz.»
(2) Sans dommage, intact.
●(1931) VALL 227b. Sans dommage, tr. «difreuz.»
(3) (Personne) qui ne déchire pas ses vêtements.
●(1876) TDE.BF 125a. Difreuz, adj., tr. «Ce mot se dit d'un enfant qui a soin de ses vêtements.»
●(1931) VALL 780b. (enfant, etc.) qui ne déchire pas ses vêtements, tr. «difreuz.»
(4) (Terre) facile à labourer.
●(1876) TDE.BF 125a. Difreuz, adj., tr. «Ce mot se dit d'une terre facile à labourer.»
- difreuz .2
- difreuz .3
- difreuz .4difreuz .4
m. Freuz-difreuz : ravage, saccage.
●(1911) BUAZperrot 860. En amzer-ze, an Arianed, harpet gant an impalaër Konstans, a ioa eur freuz-difreuz ganto dre ar bed kristen. ●(1931) VALL 625a. Ravage, tr. «freuz-difreuz.» ●(1938) FHAB Genver 26. Pa strakas ar brezel ha pa oa ar freuz-difreuz dre holl. ●(1981) ANTR 10. lezel al lapined da ober o freuz-difreuz er parkadou ed hag er parkadou boued-chatal.
- difreuzadur
- difreuzañdifreuzañ
v.
I. V. tr. d.
A.
(1) Déchirer.
●(1732) GReg 828a. Rompre en plusieurs pièces, tr. «difreuza. difroëza. ppr. et. Van[netois] difreheiñ.» ●(17--) EN 3407. difreused ma bigas.
●(1835) AMV 95. ar speret infernal a antreas enni hac a zifrese e intraillou. ●(1846) DGG 385. Ar Yuzevien, goude beza græt un drouc-bennac, pe gollet unan-bennac eus o c'hærent, a zifreuze o dillad. ●(1857) HTB 146. Ar vreac'h hen difoa oll difrezet.
(2) Dépecer, démolir.
●(1732) GReg 233b. Crever, rompre, ouvrir avec effort, tr. «difreuza. pr. difreuzet. Van[netois] difreheiñ. pr. et.»
●(1835) AMV 100. lêzit anezo [an tigret hac al leonet] d'am difreza.
●(1902) PIGO I 75. Difreuzet e oe an dorchen goz. ●(1904) DBFV 50b. difrehein, v. a., tr. «crever, rompre.» ●(1920) FHAB Genver 194. Ped blavez a vezo ezom da gompezi pez zo bet difreuzet ?
►absol.
●(1878) EKG II 278. kaer o devoue freuza ha difreuza (...) ne gafchont netra. ●(1896) LZBt Mae 33. Pennoz difrezo ha dizober ?
(3) Défaire (un lit, un paquet, etc.)
●(1854) MMM 295. un danten savet dioc'h ar mintin ha difreuset dioc'h an nos.
●(1902) PIGO I 75. 79. ar gwele na oa ket bet difreuzet. ●(1908) PIGO ii 33. 'c'h an da zifreuzan ar c'haridennou hag ar berniou douar-gô. ●(1909) TOJA 21. o tifreuzan ar pakad.
B. sens fig.
(1) Arracher (un marché).
●(1896) LZBt Meurzh 13. Ar marc'had-man memez tra c'heller difresa 'nehan.
(2) Désunir.
●(1908) PIGO ii 120. e holl spered a lakas da zifreuzan karante Kevarek ha Janig koant.
(3) Abîmer, esquinter, nuire à.
●(1834) SIM 117. Ar pez a blich d'ar guinou, a zifres alies an estomac.
II. V. pron. réfl. En em zifreuzañ : s'épuiser.
●(1834) SIM 204. en em zifreza ra evit tenna ar spern, hac e coll ar blijadur da zastum ar fleur.
- difrez .1difrez .1
adj. Bon marché, sans frais.
●(1884) LZBt Meurzh 50. Gant ann neve-amzer en em lak ar re 'n efe re a oad, enn ho gourve, er weraden. Evel-se e vent goadet difrez.
- difrez .2difrez .2
adv. Vite.
●(1933) TREM 20. laret d'imp difrez, / Ha bezan 'zo burzud war douarou Karaez ? tr. «dites-nous vite...»
- difrezañdifrezañ
voir drevezañ
- difri
- difrietdifriet
adj. Qui a perdu son nez ; à qui on a ôté le nez.
●(1732) GReg 656a. Qui a perdu le nez, ou à qui on l'a coupé, tr. «Difryet.»
●(1876) TDE.BF 125a. Difriet, adj., tr. «Qui a perdu son nez par accident.»
●(1902) PIGO I 181. Ar merc'hed a boac'haz anean ter a oa difriet.
►[empl. comme subst.]
●(1838-1866) PRO.tj 191. Iannic an difriet.
- difrigasdifrigas
adj. Qui n'est pas fatigant.
●(1922) FHAB Mae 136. o vont er c'hêriou da glask plasou difrigas d'ar c'horf ha talvoudus d'ar yalc'h.
- difrink
- difrinkañdifrinkañ
v. intr.
(1) Se débattre, remuer.
●(1902) PIGO I 181. ar loen a zifrinke. ●214. Petra gav d'ac'h deuz ma chas ? laka e ouveont difrinkal ? ●(1925) FHAB Meurzh 95. dre ma tifrink ar pôtr, o klask kaout troad.
(2) Loc. verb. Frinkañ ha difrinkañ : ne pas cesser de se débattre, de remuer.
●(1869) KTB.ms 14 p 22. ha kerkent e frinkas hag e tifrinkas kement ha kement ma tirogas ma davanjer.
- difripondifripon
adj.
I. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Insolent.
●(1908) PIGO ii 38. eur Parizian bennak difripon. ●107. Eul laer difripon. ●(1935) ANTO 83. Gwill a oa eur paotr difripon. Ne selle ket berr. Gouzout a rae mala groz.
(2) (en plt d'un travail) Bâclé.
●(1909) TOJA 34. eun tam labour difripon, eun tam labour ha n'eo na brao na mat !
II. Adv.
(1) Insolemment.
●(1936) BREI 457/2a. o welet pegen difripon e kôzee an ostiz.
(2) Mal (nourri).
●(18--) TVG 3. Mes eno e voan conduet ha mag'et difripon, / Gant bara brên, souben dour, coc'h qi, qignen, ognon.
- difritañ
- difrizañ / difriziñ
- difriziñdifriziñ
voir difrizañ
- difrok
- difrokañdifrokañ
v. intr. (religion) Défroquer, quitter le froc.
●(1732) GReg 257a. Defroquer, ôter le froc, ou le quitter avec licence des Superieurs, tr. «Difrocqa. pr. difrocqet.»
●(1876) TDE.BF 125a. Difroka, v. n., tr. «Quitter le froc.»
●(1904) DBFV 50b. difrokein, v. a., tr. «défroquer.» ●(1914) DFBP 82b. défroquer, tr. «Difroka.»
- difroket
- difrom
- difromañdifromañ
v. intr. Se remettre de ses émotions, de sa peur.
●(1925) FHAB Genver 14. Ne zifrommas ket ken na voe da zaou deiz goude...
- difronkdifronk
m. & adv.
(1) M. Sanglot(s).
●(1866) LZBt Du 202. stardet ma c'halon gant an difronk. ●(1867) LZBt Genver 233. ha kerkent huanado ha difronk a beurz ma c'hristenien gaez. ●(1867) FHB 133/229a. Daelou druz, mes didrouz, eb cri na difronc, a red euz daoulagad an oll. ●(1867) BUE 63. hag an holl e save difronk enn iliz gant-he. ●135. Klevet a red difronk hag hirvoudo ar bevien.
●(1927) GERI.Ern 105. difronk m., tr. «Sanglot.»
(2) Loc. adv. A-zifronk-marc'h : à étripe cheval.
●(1744) L'Arm 441b. A étripe de cheval, tr. «A ziffroncle marh.»
●(1904) DBFV 51a. a zifronkl marh, adv., tr. «à étripe de cheval, de façon à crever un cheval (l'A.).»
- difronkadeg
- difronkadenn
- difronkaldifronkal
voir difronkañ
- difronkañ / difronkal / difronkiñ / difronkl-difronkañ / difronkal / difronkiñ / difronkl-
v.
I. V. intr.
(1) (en plt d'un liquide) Jaillir (sang, larmes).
●(1866) SEV 44. ma tifrunkaz ann daelou euz he zaoulagad. ●110. skei gant kement a nerz, ma tifrunke ar goad dre ho genou. ●(1870) MBR 290. lip da c'houliou hag ef da c'hoad a zifrunk anezho, tr. «lèches tes blessures et bois le sang qui en jaillit.» ●(1876) TDE.BF 125b. Difruñka, v. n., tr. «Jaillir, parlant du sang, des larmes.» ●(1879) BMN 122. an daëlou a zifrunke hag a goueze puill-puill euz he zaoulagad.
●(1919) BUBR 9/237. e zaerou o tifronka. ●(1927) GERI.Ern 104. difrunka, tr. «jaillir, couler avec force.»
(2) Sangloter.
●(1861) BSJ 184. Marthe (…) e yas a ridèc én arben dehou é tifronqual guet hé halonad chagrin. ●(1876) TDE.BF 125b. Difronkal, v. n., tr. «Sangloter.» ●(1878) EKG II 52. vouela a rea ken a zifrunke.
●(1902) PIGO I 160. An hini goz a ouele dru hag a zifronke. ●(1904) DBFV 51a. difronkal, difronkein, v. n., tr. «sangloter.» ●(1908) PIGO II 27. Ne glevet ket anean o tifronkal ? ●(1926) FHAB Du 431. an holl a lenve hag a zifronke.
(3) Écumer (de rage).
●(1792) CAg 73. Guet rage ind ë ziffronclai.
●(1904) DBFV 51a. difronkal, difronkein, v. n., tr. «écumer (de rage).»
(4) S'ébrouer.
●(1904) DBFV 51a. difronkal, difronkein, v. n., tr. «s'ébrouer.»
II. V. tr. d.
(1) Écarquiller.
●(1924) ZAMA 193. Kaer en doa difronka e zaoulagad.
(2) Arracher (des branches).
●(1879) ERNsup 151. difronkañ, arracher (des branches, des arbres) sans les couper, Trév[érec].
(3) Dire, prononcer.
●(1939) RIBA 157-158. na gir erbet n'hé doé difronket aveit ou dioal.
►absol.
●(1934) BRUS 133. Il (elle) na pas soufflé mot, tr. «n'en (n'hé) des ket difronket.» ●(1934) DIHU 275/69. En aral n'en devoè ket difronket. ●(1938) DIHU 322/49. lakaat Guenediz de blegein, hep difronkal, d'er skritur keméret getè.
- difronkerdifronker
m. –ion Homme qui sanglote.
●(1732) GReg 843b. Celui qui sanglotte, tr. «Difroncqèr. p. yen.»
- difronket
- difronkiñdifronkiñ
voir difronkañ
- difronkl-difronkl-
voir difronkañ
- difroñsiñ
- difrotdifrot
adv. Frot-difrot : qui est toujours en train d'astiquer.
●(1977) PBDZ 782. (Douarnenez) frot-difrot, tr. «(ménagère) qui est toujours en train de nettoyer sa maison et d'astiquer ses meubles.»
- difroudennañdifroudennañ
v. tr. d. Faire passer un caprice à.
●(1931) VALL 265a. faire passer l'envie (caprice), tr. «difroudenna (à qqn u. b.).» ●347b. Guerir d'une lubie, tr. «difroudenna.»
- difrouezhdifrouezh
adj.
(1) (en plt des arbres) Infructueux, qui ne donne pas de fruits.
●(1732) GReg 48a. Arbre qui ne porte point de fruits, tr. «Güezeñ difroüez.»
●(1857) CBF 113. Difrouez eo ar wezenn-ze, tr. «Cet arbre n'a pas de fruits.» ●(1870) FHB 273/92a. dizec'ha he brancou hag he renta difrouez. ●(1879) MGZ 165. eur scourr difrouez.
●(1904) DBFV 50b. difréh, difroeh, adj., tr. «sans fruit, infructueux.» ●(1913) AVIE 197. Er figézen difréh.
(2) par ext. (en plt de la terre) Qui ne rapporte pas, improductif.
●(1862) JKS 214. eunn douar fraost ha difrouez.
►sens fig.
●(1920) LZBl Gouere 332. kalz goad kristen 'oa skuillet evit trempa an douar difrouez-se.
(3) (en plt de qqn) Stérile, infécond.
●(1659) SCger 113b. steril, tr. «difrouez brehaign.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Sterile, tr. «difroeh, brehaign'.»
●(1877) MSA 35. Doue en deuz cavet mad e vijec'h difrouez epad ho iaouankis.
●(1904) ARPA 6. an hini a ioa hanvet difrouez. ●(1907) BSPD I 663. Élizabeth e oé difreh. ●(1931) VALL 388a. Infécond, tr. «difrouez ; difrouezus (plus fort).»
(4) Infructueux, vain.
●(1931) VALL 389b. Infructueux, tr. «difrouez.»
- difrouezhañ
- difrouezhidigezhdifrouezhidigezh
f.
(1) Stérilité d'une terre.
●(1850) JAC 64. Difrouezidiguez vras 'êruo tro vardro.
(2) Stérilité, infécondité.
●(1847) MDM 311. ar frouezedigez, pe an difrouezedigez eus ar briedelez. ●(1877) BSA 40. An difrouezidigez er stad a briadelez a ioa kemeret etouez ar Iuzevien evit ar brassa euz ar gualeuriou. ●41. an difrouezidigez euz he zimizi.
- difrouezhus
- difrouezhusted