Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 83 : de digoust (4101) à digreonan-digrevan (4150) :- digoust
- digoustapl
- digoustiañsdigoustiañs
adj. Sans conscience.
●(1846) BAZ 94. eun den digoustians hac impi. ●(1868) FHB 202/364a. digoustianz avouallac'h evit terri he iùn. ●(1882) BAR 76. paianet digoustianz ha dizamantuz. ●(1889) ISV 385. tud digoustians, ep gouziegez na buez vad.
●(1906) KANngalon Mae 109. pa vez affer ouz tud digoustianz. ●(1924) FHAB Gouere 264. edo ive ar c'houarnamant etre tud digoustians. ●(1932) ALMA 101. at paotr digoustians. ●(1962) EGRH I 58. digoustiañs a., tr. « sans conscience. »
- digoustiñ
- digoustus
- digouvidigouvi
m.
(1) Reiñ an digouvi da ub. : congédier qqn.
●(1977) LLMM 182/187. Kalz droug o devoa Pariz ha Londrez ouzh Rusia war-lerc'h an digouvi a roas d'an ofisourien dileuriet... ●(1962) GERV 113. Hag int-i ivez, emichañs, a roas an digouvi d'ar vagerez am boa dibabet evit ma merc'h.
(2) Kaout e zigouvi : être congédié.
●(1955) STBJ 74. ar mevel en devoa bet digantañ e zigoui. ●222. Digoui : rei e zisentez da unan bennak.
(3) Kloc'h an digouvi : cloche de l'angélus du soir.
●(1870) FHB 308/375b. ma souno ive evit Bro-C'hall cloc'h ann digovi. ●(1877) FHB (3e série) 25/201b. da zini ar c'hloc'h-noz, kloc'h an digouvi.
●(1909) FHAB C'hwevrer 62. araog kloc'h an digovi. ●(1957) BLBR 101/15. Pa oan yaouank, ar hloh a zone hoaz eur wech, eun eur goude kloh an noz hag a veze anvet kloh an digouvi. (...) Pa zone ar hloh-se e veze digouviet ar pratikou en ostaleriou ha prennet an nor.
- digouviañdigouviañ
v. tr. d.
(1) Congédier, inviter à se retirer.
●(1727) HB 309. disanavezet ha digoufiet gantâ en e varn. ●(1732) GReg 196b. Congédier, donner honnêtement le congé à, tr. «digouffya.» ●(17--) TE 171. er joé en doai David bout bet digouviét.
●(1874) FHB 478/60b. pa veze digoviet da vont kuit. ●(1877) FHB (3e série) 28/219a. prest oant deuet da veza re republikan an oll hag e rankchot ho digouvia.
●(1904) DBFV 52b. digouvi, digouviein, v. a., tr. «déprier, rebuter, éconduire, chasser (le démon).» ●(1904) ARPA 122. Digoviit anezho.
(2) Décommander.
●(1732) GReg 206a. Contre-mander, ceux qu'on avoit invité, tr. «Discouvya. digouffya.»
- digovrankdigovrank
adv. sans répit.
●(1575) M 2464. Lecquet hep quen en couffr à tan souffr diconfranc (lire dicoufranc, rime avec souffr) tr. « mis seulement dans un coffre de feu et de souffre, sans répit »
- digozhañdigozhañ
v. intr.
I. V. intr. (en plt des personnes âgées) Mourir.
●(1872) ROU 108a. Les vieux s'en vont cette année, tr. «digoza a reer er bloa-ma.»
II. V. tr. d.
(1) Ôter le vieux.
●(1872) ROU 93b. Oter le vieux, tr. «digoza.»
●(1962) EGRH I 58. digozhañ v., tr. « épuiser les vieilles choses. »
(2) (agriculture) Défricher.
●(1909) BOBL 27 mars 222/2d. digoza eun neubeud lanneier.
- digozhet
- digrabanañ / digrabaniñ
- digrabaniñdigrabaniñ
voir digrabanañ
- digrafdigraf
m.
(1) Qui n'a pas d'ordre dans ses affaires.
●(1876) TDE.BF 129b. Digraf, adj., tr. «Il se dit d'un homme qui n'a pas d'ordre dans ses affaires.»
(2) N'en deus na kraf na digraf : il n'a rien à se mettre sur le dos.
●(1857) CBF 58. N'en deuz na kraf na digraf, ec'h heller lavaret, tr. «Il n'a pas de vêtement, on peut le dire.»
●(1931) VALL 242a. (il n'a pas) un morceau effets, tr. «na kraf na digraf.»
- digrafañdigrafañ
v. tr. d. Découdre.
●(1931) VALL 183a. Débatir ; découdre, tr. «digrafa.» ●189a. Découdre, tr. «digrafa.»
- digrakañdigrakañ
v.
I. V. tr. d.
(1) (agriculture) Défricher.
●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. Digraka, tr. «retirer les racines d'ajoncs de la terre à l'aide d'une charrue spéciale. E Treger gwreskaoui.» ●(1929) FHAB Gwengolo 358. Digraka a rejont ar c'hoadou ; labourat a rejont an douar. ●(1931) FHAB Here 378. Sant Ener a en em glevas gand an diaoul evit digraka ar waremm a oa neuze dindan goat. ●(1931) VALL 192b. Défricher ; les souches, tr. «digraka.» ●(1995) BRYV v 80. (Milizag) Setu e veze digraket [al lanneg].
(2) Défaire (un nid).
●(1867) FHB 134/238b. muïoc'h a drouz gant-ho (...) eghet gant ar piket pa zigraker d'heo ho neichou.
(3) Arracher (un plant, une branche).
●(1927) GERI.Ern 106. digraka v. a., tr. «Arracher un plant, une branche.»
II. V. intr. (en plt d'une branche) Être arrachée.
●(1929) SVBV 140. trouz skourrou o tigraka.
- digraketdigraket
adj. (Yeux) écarquillés.
●(1957) BRUD 1/81. Ouz petra emañ o selled, gant e zaoulagad digraket.
- digramennañdigramennañ
voir digramenniñ
- digramenniñ / digramennañdigramenniñ / digramennañ
v. tr. d. Décrasser.
●(1931) VALL 168a. tirer la crasse, tr. «digramenni.» ●189b. Décrasser, tr. «digramenna.»
- digrandigran
adj. Qui n'est pas chiquement habillé, inélégant.
●(1938) GWAL 110-111/42. tud digran eveldomp...
- digrañjdigrañj
v. tr. d. Ouvrir (des coquilles).
●(1970) GSBG 240. (Groe) digrañj, tr. «ouvrir (des coquilles).»
- digrannañ
- digraou
- digrapañ .1
- digrapañ .2
- digras .1digras .1
adj. & adv. cf. dic'hras
I. Attr./Épith.
(1) Sans tache, propre.
●(1904) DBFV 52b. digras, adj., tr. «sans tache.»
(2) Vigoureux.
●(1895) FOV 241. kalz a bautrèd ag er ré digrassan, tr. «un groupe de jeunes gens des plus vigoureux.» ●242. N'en dé ket er marh ru en dès en é unan / Didronset ér mod-sé er bautrèd digrassan, tr. «Le chaval de Bastien n'est pas le seul qui ait ainsi désarçonné les jeunes gens vigoureux.»
●(1904) DBFV 52b. digras, adj., tr. «vigoureux, gaillard.» ●(1905) DIHU 4/63. Ur pautr digras. ●(1942) DHKN 62. Nag eurus e oent er merhed-sé hag e gavè paotred iouank digras ha hep si, de laret dehè komzeu ker braù ha ker karantéus. ●(1955) BGUE 37/18. bugalé digras alkent dam, bennoh Doué arnehé !
II. Adv. Allègrement.
●(1895) FOV 246. Guélèt en dud youank é kerhèt ken digras, tr. «de voir (…) les jeunes gens marchés (lire : marcher) allègrement.» ●266. Chetu ur gazégik hag e lonkou digras / Pedér liaü én un ér ! ●270. Kerhet en dès digras betac Santès-Anna.
●(1904) DBFV 52b. digras, adv., tr. «allègrement, sans peine.»
- digras .2
- digrasañ
- digraset
- digrazañ
- digrec'h
- digrec'hiañdigrec'hiañ
v. tr. d. Applanir, écrêter (un terrain, une route, etc.).
●(1928) BREI 54/1b. digrec'hian, digamman, kompezan, touflean an holl henchou-treuz 'tre Keraez ha Gwengamp...
- digred
- digredenn .1digredenn .1
adj.
(1) Incroyant, irréligieux, mécréant.
●(1906) BOBL 03 novembre 110/1c. eun den kristen pe digreden. ●(1909) FHAB Gouere 218. tud digredenn. ●(1925) FHAB Mae 162. lezenn an disparti hag a ra ac'hanomp dirak ar bed holl, eur bobl digredenn. ●(1953) BLBR 58-59/1. Evit an den digredenn. ●(1959) BAHE 19/20. en hon amzerioù difeiz ha digredenn.
(2) Yann Digredenn : personnification des incroyants.
●(1942) VKST Du/Kerzu 181. Sorc'hennou Yann Digredenn. ●(1943) FATI 64. ar Yann Digredenn n'eus nemet korvigell en e gorf. ●(1944) VKST Ebrel 103. Yann Digredenn a ra d'an ilz (lire : iliz) tamallou.
- digredenn .2digredenn .2
f.
(1) Incroyance.
(2) Un digredenn : un incroyant.
●(1945) DWCZ 38. Ha setu perak, da wener, e lonk kig evel eun digredenn hag eun divadez.
- digrederezh
- digredig
- digredik
- digredoni
- digredus
- digredusteddigredusted
f. Incrédibilité.
●(1931) VALL 383b. incrédibilité, tr. «amgredusted, digredusted (plus fort) f.»
- digregiñ / digrogiñ / digrogdigregiñ / digrogiñ / digrog
v.
(1) V. tr. d. Décrocher.
●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 91. nitra n'hellé donnet de ben a hobér dehai digrogue ou deourn a zoh barrenneu hur haouidel. ●(1861) BSJ 252. e zas ou deu de zigroguein hur Salvér a zoh é Groéz. ●(1896) HIS 144. aveit digrog er horv a zoh er groéz.
●(1904) DBFV 52b. digrog, digrogein, v. a., tr. «détacher, décrocher, dépendre.»
(2) V. intr. Démordre.
●(1904) DBFV 52b. digrog, digrogein, v. n., tr. «démordre.»
- digreienañdigreienañ
v. tr. d.
I. Digreienañ ar yod : enlever le gratin de la bouillie.
●(1931) VALL 343a. enlever le gratin, tr. «kreiena, digreiena (de la bouillie ar yod).»
II. Digreienañ e bod-houarn : voir pod-houarn.
- digreizadegdigreizadeg
f. Décentralisation.
●(1910) BOBL 26 février 270/1b. Digreizadek ; Evid digreiza eo red kroui en peb provins euz ar vro breuriezou evel Kevredigez Broaduz Breiz, pere a ro da gompren d'ar bobl, perag e tleomp beza digreizerlen (lire : digreizerien).
- digreizañdigreizañ
v. tr. d.
(1) Décentraliser.
●(1909) BOBL 12 juin 233/1a. digreiza (décentraliser), rei frankiz d'ar broiou d'en em c'houarn. ●(1910) BOBL 26 février 270/1b. Digreizadek ; Evid digreiza eo red kroui en peb provins euz ar vro breuriezou evel Kevredigez Broaduz Breiz, pere a ro da gompren d'ar bobl, perag e tleomp beza digreizerlen (lire : digreizerien).
(2) Décentrer.
●(1931) VALL 186a. Décentrer, tr. «digreiza.»
- digreizennañ / digreizenniñ
- digreizenniñdigreizenniñ
voir digreizennañ
- digreizerdigreizer
m. –ion Décentralisateur.
●(1910) BOBL 26 février 270/1b. Digreizadek ; Evid digreiza eo red kroui en peb provins euz ar vro breuriezou evel Kevredigez Broaduz Breiz, pere a ro da gompren d'ar bobl, perag e tleomp beza digreizerlen (lire : digreizerien).
- digrenañdigrenañ
v. intr. Ne plus trembler, cesser de trembler.
●(1872) ROU 77a. Après un an, je ne pouvais cesser de trembler, au souvenir de ce que j'avais vu, tr. «bloaz goude, ne oan ket evit digrena, o sonjal er pez am oa gweled.»
●(1905-06) ADBr xxi 377. Pa zeuan da zounjal he quemema / Va c'haloun ne hel quet digrena.
- digreoñdigreoñ
voir digrev
- digreoñañ / digrevañdigreoñañ / digrevañ
v.
(1) V. tr. d. Arracher les cheveux, la toison.
●(c.1930) VALLtreg 635. Digreoa : arracher la toison, la chevelure, l’herbe (entre digreoa et touza différence). Digrevan unan bennag, tirer les cheveux à quelqu'un (Pit Trég.). ●(1962) EGRH I 58. digrevañ v., tr. « épiler (Vallée). » ●(1987) BAPR 95. peotramant eh an da vezañ digrewet ganti. ●(1992) MDKA 63. med pa’h erruo, me ’h a da vezañ digreouet ganti.
(2) V. pron. réci. En zigreoñañ/zigrevañ : se crêper le chignon.
●(c.1930) VALLtreg 635. De deux hommes qui se battent on dit – ’n em digreoet o deuz. De 2 femmes qui se battent ’N em digreoet o deuz.