Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 84 : de digresk (4151) à digropan-digropin (4200) :
  • digresk
    digresk

    m. & adv.

    I. M.

    (1) Décroissance, diminution.

    (1732) GReg 253a. Decroissance, tr. «digresq

    (1866) SEV 114. Eul leac'h a boan eo, eul leac'h hag a c'houzanver enn-han poaniou ar re vrasa hep ehan na distag, hep digresk na frealz. ●131. hep digresk e-bed d'ho foaniou. ●(1876) TDE.BF 129b. Digresk, s. m., tr. «Décroissement, diminution.»

    (2) (astronomie) Déclin, décours de la lune.

    (1913) AVIE 158. doh ma oé el loér én hé hresk pé ar en digresk.

    II. Loc. adv.

    (1) War-zigresk : en décroissant, en régression.

    (1731) BM 224. Hirio an deis, ar barzet a ia var zigresk, da vihana ar barzed-red.

    (2) Kresk-digresk : qui augmente et qui baisse.

    (1977) PBDZ 784. (Douarnenez) kresk-digresk war briz an traoù, tr. «le coût de la vie tantôt monte, tantôt decend.»

  • digreskañs
    digreskañs

    f. Décroissance.

    (1732) GReg 253a. Decroissance, tr. «Digresqançz.» ●(1744) L'Arm 433a. Décroissement, tr. «Digriscance. f.»

    (1904) DBFV 52b. digreskans, f., tr. «décroissance, action de diminuer.»

  • digreskiñ
    digreskiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Décroître.

    (1732) GReg 253a. Decroitre, diminuer de hauteur, de quantité, tr. «Digrisqi. pr. digresqet

    (1904) DBFV 52b. digreskein, digriskein, v. n., tr. «décroître.» ●(1931) VALL 190a. Décroître, tr. «digreski

    (2) Baisser de niveau.

    (1890) MOA 136a. Les eaux baissent, tr. «digreski a ra ann dour.»

    (3) Digreskiñ d'ober udb. : diminuer de faire qqc.

    (1990) TTRK 175. Dre ma astenne an hañv e tigreske tamm-ha-tamm an dour da redek eno.

    II. V. tr. d. Diminuer.

    (1866) SEV 13. hep na c'hell kement a lavarer diwar ho fenn digreski tamm ar ponaiou a c'houzanvont.

  • digrestennañ
    digrestennañ

    v. tr. d. Ôter la croûte de.

    (1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «digrestenna

  • digreun
    digreun

    m. Chapelure.

    (c.1718) CHal.ms i. chaplure ou chapure de pain, tr. «digreüen er bara.»

    (1904) DBFV 52b. digreùen er bara, v. a., tr. «chapelure.»

  • digreunadur
    digreunadur

    m. (cuisine) Chapelure.

    (1931) VALL 111a. Chapelure, tr. «diskreunadur (mieux digreunadur) m.»

  • digreunenniñ
    digreunenniñ

    v. tr. d.

    (1) Faire de la chapelure.

    (c.1718) CHal.ms i. chapeler ou chaper du pain, tr. «digreüein, ou digreuennein bara.»

    (1904) DBFV 52b. digreùennein, v. a., tr. «écroûter, chapeler (du pain).»

    (2) Ôter la croûte de.

    (1931) VALL 174a. enlever la croûte, tr. «digreunenna

  • digreuniñ
    digreuniñ

    v. tr. d. Faire de la chapelure.

    (c.1718) CHal.ms i. chapeler ou chaper du pain, tr. «digreüein, ou digreuennein bara.»

    (1904) DBFV 52b. digreùein, v. a., tr. «écroûter, chapeler (du pain).»

  • digrev / digreoñ
    digrev / digreoñ

    adj. Sans poils.

    (1962) EGRH I 58. digrev a., tr. « sans poils (Vallée). »

  • digrevañ
    digrevañ

    voir digreoñañ

  • digrevet
    digrevet

    adj. Affamé.

    (1927) DIHU 187/202. Digreuet, tr. «(adj.) affamé, qui désire ardemment.»

  • digreviñ
    digreviñ

    v. pron. réci. En em zigreviñ : s'étriper.

    (1955) VBRU 98. Ha setu ma krogjont d'en em giañ ken didruez ma krede din e vezent da bep ar mare war var d'en em zigreviñ o zri.

  • digribañ
    digribañ

    v. tr. d.

    (1) Dépeigner.

    (1931) VALL 201a. Dépeigner, tr. «digriba

    (2) (apiculture) Ôter la pièce de bois appelée «krib» de l'entrée des ruches.

    (1996) VEXE 235. L'entrée de la ruche est aussi en partie condamnée, à l'aide d'un morceau de bois rectangulaire (ar grib : le peigne), dont la partie inférieure comporte des encoches qui permettent aux abeilles d'entrer et sortir librement, tout en préservant la ruche des intempéries. Le «peigne» est enlevé pendant la nuit du Vendredi Saint, alors que les abeilles sont assoupies. «Poent eo digriba ar gwenan» (c'est le moment d'enlever le peigne des abeilles), dit-on. A cette date, en effet, on estime que les risques de mauvais temps sont passés.

  • digribennañ
    digribennañ

    v. tr. d. Écimer, écrêter.

    (1914) DFBP 107a. ecimer, tr. «Digribenna.» ●108b. ecrèter, tr. «Digribenna

  • digribet
    digribet

    adj. Non peigné.

    (1936) BREI 444/1c. o bleo difoupet, digribet.

  • digripon
    digripon

    adj.

    (1) Attr./Épith. =

    (1982) MABL i 115. (Lesneven) digripounoc’h (1) war ar c’hazeg. (1) Digripounoc’h : krediñ a rae goulenn muioc’h digant ar c’hezeg. ●(1995) EIGV 4. eun digripon (1) a zen m’az eus bet unan (...) (1) dizamant diouz e gorv.

    (2) Adv. =

    (1906) BOBL 06 janvier 68/2b. o klevet Pipi o respount ken digripoun da Vi.

  • digristen .1
    digristen .1

    adj. Non chrétien.

    (1907) PERS 284. er c'harteriou digristen. ●(1924) CDFi 1er mars 1. An dud digristen dimezet a zo chench dichench. ●(1926) FHAB Eost 291. morzoliou digristen an Dispac'h. ●(1944) DIHU 393/67. lenn papérieu digristen.

  • digristen .2
    digristen .2

    m. –ion Homme non chrétien.

    (1907) FHAB Mae 72. couezet ar c'houarnamant etre daouarn an digristenien. ●(1915) MMED 51. an tri zigristen. ●190. eme an digristen.

  • digristenañ / digristeniñ
    digristenañ / digristeniñ

    v.

    (1) V. tr. d. Déchristianiser.

    (1874) FHB 473/17a. da zistruja ar Relijion ha da zigristena ar vro. (1889) SFA 196. Digristena ar vro a rankont da ober.

    (1903) MBJJ 257. kentan tra a reaz ar Sultan Saladin (...) a oa digristeni Templ an Autro. ●(1911) KANNgwital 100/18. kement a reer evit digristena hor bro. ●(1913) FHAB Eost 251. Ne esperner netra evit digristena ac'hanoc'h. ●(1935) BREI 408/1a. digristena Breiz.

    ►absol.

    (1884) FHB 15/117b. Digristena e pep giz ma c'hellor.

    (2) V. intr. Délaisser la religion chrétienne, se déchristianiser.

    (1921) GRSA 348. Obér e hra lakat d'er marù er ré ne vennent ket digristénein.

  • digristener
    digristener

    m. –ion Celui qui déchristianise.

    (1907) FHAB Meurzh/Ebrel 40. Ar c'houarnamant eta a zo eun digristener bras.

  • digristenet
    digristenet

    adj. Qui n'est plus chrétien.

    (1911) BUAZperrot 355. tiez digristenet. ●(1921) DIHU 116/202. ur vro ma ne goéh konzeu Doué énni, nameit ar galoneu digrechañnet.

  • digristenidigezh
    digristenidigezh

    f. Déchristianisation.

    (1960) BAHE 24/32. digristenidigezh Bro-C'hall.

  • digristeniñ
    digristeniñ

    voir digristenañ

  • digristinerezh
    digristinerezh

    m. Déchristianisation.

    (1936) BREI 445/1c. digristenerez hor familhou kristen.

  • digriz
    digriz

    adj. (cuisine) À peine cuit, bleu.

    (1909) BROU 224. (Eusa) Ar c’hik-mañ n’e ket digriz, se dit par exemple d’un bifteck saignant.

  • digrizañ / digriziñ
    digrizañ / digriziñ

    v. tr. d.

    (1) Décruer, décreuser (le fil écru).

    (1904) DBFV 52b. digriein, v. a., tr. «décruer (le fil écru).» ●(1914) DFBP 81b. décruer, tr. «Digriza

    (2) Dégrossir.

    (1931) VALL 194a. Dégrossir, tr. «digriza T[régor] digriañ

    ►sens fig., absol.

    (1872) ROU 80b. Une première retraite ne fait que dégrossir, tr. «Ar retred kenta ne ra nemet digriza

    (3) (agriculture) Battre (le blé) une première fois.

    (1904) DBFV 52b. digriein, v. a., tr. «battre une première fois (le blé).» ●(1939) RIBA 124. é tigriein ur bann guénih.

    (4) Adoucir, attendrir, rendre moins cruel.

    (1825) COSp 153. de zigrïein en huerhuonni ag er vuhé-man. ●(1868) FHB 199/337b. Ar babet a labouraz epad meur a gant vloaz evit digriza an dud calet-ze. ●(1870) FHB 298/289a. digriza ar bed. ●(1872) ROU 77b. Civiliser un peuple, tr. «Digriza ur vroad tud.» ●(1880) SAB 108. teneraat, digriza ar galon-ma !

    (5) Chauffer légèrement, dégourdir (un liquide).

    (1895) GMB 168. digriañ gwin, faire chauffer un peu le vin, pet[it] Trég[uier].

    (1931) VALL 193b. Dégourdir un liquide, tr. «digriza (T[régor] digriañ).» ●(1962) EGRH I 58. digrizañ v., tr. « chauffer légèrement. »

    (6) (cuisine) Cuire peu.

    (1957) HYZH 12/20. (Sant-Ivi) Digrizañ v. gwan ha v. tre : bezañ etre kriz ha poazh ; hanter-boazhañ. «An tan-se ne vo ket pell o tigrizañ an avaloù-douar.» ●(1962) EGRH I 58. digrizañ v., tr. « cuire. »

    (7) Dérider (le front).

    (1907) VBFV.fb 29a. dérider, tr. «digrisein (en tal).»

    (8) Polir, débrutir.

    (1872) ROU 96a. Polir, tr. «digriza

    (9) Apprivoiser.

    (1931) VALL 32b. Apprivoiser, tr. «digriza

  • digrizet
    digrizet

    adj.

    (1) (cuisine) Peu cuit.

    (1908) KMAF 61. Pa vo digriet-mad. ●(1910) MAKE 97. ar c'hig n'edo ket c'hoaz digriet. ●(1955) STBJ 77. Kerkent ha digrizet ha kemeret eun tammig liou gant o skant. ●(1957) HYZH 12/20. (Sant-Ivi) Digrizañ v. gwan ha v. tre : bezañ etre kriz ha poazh ; hanter-boazhañ. «An avaloù-douar zo digrizet.» ●(1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrizet, tr. «viande que l'on a passée légèrement au feu, qui commence juste à cuire.»

    (2) Chauffé légèrement.

    (1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrizet, tr. «eau un peu réchauffée.»

    (3) (agriculture) Battu une première fois.

    (1897) EST 34. Kent pêl el lériad e zou rah digriet. ●(c.1897) GUN.dihu 146/317. dré hir labourat, kent pèl er bann abéh, / E zou bet digriet ha rah dornet ur huéh.

  • digrizh / dic'hrizh
    digrizh / dic'hrizh

    adj. & adv.

    (1) Attr./Épith. Cruel.

    (1906) MSTR 21. A pa zeo ken digriz doueou an taoliou meïn / D’ezho, gant Taliezin, ni hirio a dro kein ! ●28. Guelet e dad digriz, gant ar memez kountel / M’hen deuz dija ganthi dic’hoadet pemp buguel. ●29. e lidou digriz.

    (2) Adv. Rudement, très activement.

    (1530) J 78b. Quycit ef diglys (variante : dielys) a tiz bras / A hast hac astir (variante : astirv) ha diablas / Da ty Cayphas gant lastez, tr. Ernault (M p. 223note 10) « Menez-le rudement, en grande hâte, qu’on se hâte, qu’on se remue, qu’on le mêne chez Caïphe avec mépris. » ●(1575) M 2513. Breman en hynchou stryz : peur digruiz ez scuizomp, tr. «Maintenant, dans des chemins étroits très pénibles nous nous fatiguons.»

  • digrizhiadur / dic'hrizhiadur
    digrizhiadur / dic'hrizhiadur

    m. Action d’ôter l’aigreur de qque chose ; action de cueillir des grappes de raisin pour faire du verjus.

    (c.1500) Cb 62-63. diegraff. g. desenaigrir. l. exacerbo / as. gal. ou cest cueillir grapes de veriut. bri. trouchaff grapou verius. Inde exacerbatio / onis. b. digryziadur.

  • digriziñ
    digriziñ

    voir digrizañ

  • digroazañ
    digroazañ

    voir digroaziañ

  • digroazellet
    digroazellet

    adj. Déhanché.

    (1904) DBFV 52b. digroézellet, part., tr. «déhanché, dégingandé.»

  • digroazelliñ
    digroazelliñ

    v. tr. d. Éreinter.

    (c.1718) CHal.ms i. esrener, tr. «digroesellein, torrein en digroesel.»

    (1904) DBFV 52b. digroézellein, v. a., tr. «éreinter.»

  • digroaziañ / digroazañ
    digroaziañ / digroazañ

    v. tr. d. Décroiser.

    (1904) SKRS I 118. digroacha he zaouarn stardet ganthan var he galoun. ●(1905) IVLD 160. Bernadett a zigroaziaz he daouarn evit saludi ar Verc'hez. ●(1931) VALL 190a. Décroiser, tr. «digroaza.» ●(1962) EGRH I 58. digroaziañ v., tr. « décroiser. »

  • digroc'hen
    digroc'hen

    adj. Sans peau.

    (1876) TDE.BF 129b. Digroc'henn, adj., tr. «Ecorché, sans peau, dépouillé de sa peau, parlant des animaux.»

    (1921) FHAB Du 305. o staon digroc'hen.

  • digroc'henadur
    digroc'henadur

    m. =

    (1904) DBFV 52b. digourhennadurig bara, m., tr. «chapelur (l'A.).»

  • digroc'henañ / digroc'heniñ
    digroc'henañ / digroc'heniñ

    v. tr. d. Écorcher.

    (1659) SCger 47b. ecorcher, tr. «dicrochenna.» ●(1790) MG 113. digourhennein un dén é bihue. ●(1792) HS 213-214. digourhennein el lein ag é bènn. ●(17--) VO 45. hoarhein a p'en digourhennér quer clous èl p'el ligueannér.

    (1876) TDE.BF 129b. Digroc'henna, v. a., tr. «Ecorcher un animal.»

    (1904) DBFV 52b. digrohennein, digourhennein, v. a., tr. «écorcher, peler.»

  • digroc'heniñ
    digroc'heniñ

    voir digroc'henañ

  • digrog .1
    digrog .1

    adj. Sans obligation envers qqn.

    (1904) DBFV 52b. digrog, adj., tr. «qui n'a aucune obligation, aucune dette à l'égard (d'une personne).»

  • digrog .2
    digrog .2

    voir digregiñ

  • digrogenn
    digrogenn

    adj. Sans coquille.

    (c.1910) SDVA.Ern 291. digrogen, adj., tr. «(mollusque) sans coquille.»

  • digrogennañ
    digrogennañ

    v. tr. d. Décrocher (qqc. accroché par l'anse

    (1931) VALL 190a. Décrocher un objet suspendu par l'anse, tr. «digrogenna

  • digrogennet .1
    digrogennet .1

    adj. Dont on a ôté la serrure, forcé, fracturé.

    (1867) BUE 94. Pa erujont gant ann arc'h, he gavfomp digrogennet ha dam-c'houllou.

  • digrogennet .2
    digrogennet .2

    adj. (pathologie animale) =

    (1975) UVUD 41-42. (Plougerne) An onnen zo eul louzaouenn ag a zo evit ar c'hezeg mar d'e digrogennet al loan.

  • digrogiñ
    digrogiñ

    voir digregiñ

  • digrognañ
    digrognañ

    v. intr. (en plt des seins, de la vessie) Ne plus être gonflé.

    (1957) BRUD 2/51. Ne zigrogne tamm hag e kendalhe da vera.

  • digrommañ / digrommiñ
    digrommañ / digrommiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Redresser, rectifier.

    (1907) FHAB Gouere 151. beac'h a vezo ouz o digroumma. ●(1919) DBFVsup 16b. digrommein, v., tr. «redresser une chose courbée.»

    (2) V. intr. Se redresser.

    (1929) SVBV 7. Ya da ! emeve en eur zigromma.

  • digrommiñ
    digrommiñ

    voir digrommañ

  • digrop
    digrop

    m. Action de dégourdir, dégourdissement.

    (c.1718) CHal.ms i. degourdissement, tr. «digrop' diourdissemant astennadur.»

    (1904) DBFV 53a. digrop, m., tr. «action de dégourdir.»

  • digropañ / digropiñ
    digropañ / digropiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Dégourdir.

    (c.1718) CHal.ms i. degourdir, tr. «digropein, digourdissein, astenn'.»

    (1904) DBFV 53a. digropein, v. a., tr. «dégourdir.» ●(1962) EGRH I 58. digropañ v., tr. « désengourdir. »

    (2) V. intr. Se dégourdir.

    (1982) PBLS 619. (Langoned) digropañ, tr. «se dégourdir (les membres).»

    (3) V. pron. réfl. En em zigropañ : se dégourdir.

    (1868) FHB 197/326b. me ia da rei tro dit d'en em zigropa.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...