Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 85 : de digropet (4201) à dihalpet (4250) :- digropet
- digropiñdigropiñ
voir digropañ
- digros .1digros .1
m. Dégourdissement.
●(1933) DIHU 266/293. Digros, tr. «s. m. dégourdissement.» ●Obér un digros d'é ziùhar. ●(1954) BGUE 31/8. biùans e rankamb d'hur horv ha digros d'hun diùhar. ●(1975) LIMO 04 octobre. Gobér un digros, tr. «se dégourdir.» ●(1976) LIMO 08 août. ataù e hra un digros d'é ziuhar. ●(1980) LIMO 02 août. Vad e hra un taol digros de bep kours.
- digros .2digros .2
voir digrosiñ
- digrosiñ / digrosdigrosiñ / digros
v. tr. d.
(1) Dégourdir.
●(1904) LZBg Gouere 163. digrosein hun diùar. ●(1908) DIHU 35/73. En eun en des digroset é ziùhar. ●(1919) DBFVsup 16b. digrosein, digros, v. a., tr. «dégourdir (ses jambes).»
(2) Redresser.
●(1921) GRSA 139. é krog er menah em balog aveit men digrosein. ●(1939) RIBA 122. ma tigrosamb hor hein.
- digrotdigrot
m. Action de décrotter, de nettoyer.
●(1900) MELU x 213. 'Baz ë vrot / 'Man 'n digrot, tr. «Dans le frottement est le nettoyage, c'est en frottant qu'on rend propre.»
- digrotañ .1digrotañ .1
v. tr. d. Décrotter.
●(1856) VNA 213. Mèn é ma mem boteu-lær ? Ha digrottet e hoès-ind ? tr. «Où sont mes souliers ? les avez-vous décrottés ?»
- digrotañ .2digrotañ .2
v. tr. d. Élever (un enfant).
●(1982) TKRH 135. Ne oa ket bet didrubuilh digrotañ ar poupig bihan-se : ne gemere nemet nebeut-nebeut a laezh war an dro ha menel a rae kousket war ar vronn. ●(1993) MARV xii 16. (Kawan) Ne vano nebeud a dra, ganin-me, da zigrota ma faour-kêz kanaillez.
- digroter
- digrougdigroug
voir digrougañ
- digrougañ / digrougiñ / digrougdigrougañ / digrougiñ / digroug
v. tr. d. Dépendre, décrocher.
●(1521) Cc. Digrougaff. ga. despandre.
●(c.1718) CHal.ms i. décrocher, ou décrochetter, tr. «dïstaguein, digrouguein.»
●(1901) LZBg 59 blezad-2l lodenn 87. nepas aveit bout digrouget. ●(1904) DBFV 53a. digrougein, digroug, v. a., tr. «dépendre, retirer du gibet.» ●(1917) LILH 6 a Vezheven. Ur sudard en des ean kleuet hag en des ean digrouget. ●(1977) PBDZ 776. (Douarnenez) digrougiñ, tr. «dépendre (ce qui était pendu).»
- digrougiñdigrougiñ
voir digrougañ
- digrougougennañdigrougougennañ
v. tr. d. Faire perdre ses grumeaux (à la farine).
●(1929) FHAB Genver 37. Evid ober eur c'hataplasm gant bleud had lin, gwella a zo da ober eo teurel ar bleud en dour yen, ober yod gantan d'e zigrougougenna.
- digrouilhiñ
- digroz
- digrutiñdigrutiñ
v. intr. (cuisine) Diminuer de volume, se réduire.
●(1909) BROU 224. (Eusa) Se réduire, tr. «Digrúti.» ●An tam kikazo (lire : kik a zo) digrutet oar an tan.»
- digumun
- digundudigundu
adj. (en plt de qqn) Qui ne se conduit pas bien.
●(1899) HZB 72. skwizañ reaz ar bobl o veañ renet a daoliou horz gant eur roue ken digondu ha ken digalon.
- diguñvdiguñv
adj. Sans pitié.
●(c.1500) Cb 95b. [goazhat] g. sans pitie / felon / mauuais. b. drouc / pe dicuff.
- digunvezdigunvez
adj. Insolite.
●(1912) MMPM 8. ma vije pareet euz ar c'hlenved her skoë bep bloaz (…) parea anezan euz eur c'hlenved ken digenvez. ●81. eur c'hlenved ken digenvez. ●(1927) GERI.Ern 106. digunvez L[éon] adj., tr. «Peur ordinaire, insolite.» ●(1970) BRUD 35-36/146. d’ober gantañ eun etrec’hoari en abeg d’e stumm digunvez ha d’e gaerder.
- diguñvnezhdiguñvnezh
f. Infortune.
●(1575) M 2483. O pez magadurez pez dicufnez, pez poan, tr. «Oh ! quelle nourriture, quelle infortune, quelle peine.»
- digurunennañ
- digurunennidigezh
- diguruner
- digustum .1digustum .1
adj.
(1) Déshabitué.
●(1876) TDE.BF 130a. Digustum, adj. V[annetais], tr. «Inacoutumé.»
●(1934) BRUS 116. Déshabitué, tr. «digustum.»
(2) Bezañ digustum ouzh : ne pas être habitué à.
●(1936) ONEN 13. n'eo nemet dre ma'z oar digustum ouzh an evaj.
(3) Inusité.
●(1659) SCger 70a. inusité, tr. «digustum.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Inusité, tr. «digustum' neüé.»
●(1904) DBFV 53b. digustum, adj., tr. «inacoutumé, inusité, extraordinaire.»
(4) (droit) Exempt du droit de coutume.
●(1904) DBFV 53b. digustum, adj., tr. «exempt du droit de coutume (l'A.).»
- digustum .2
- digustumañ / digustumiñdigustumañ / digustumiñ
v.
(1) V. tr. d. Déshabituer.
●(1499) Ca 61a. Dicoustumaff. g. desacoustumer. ●(c.1500) Cb 62b. Dicustumaff. ga. desacoutumer.
●(1982) LIMO 06 août. Digustumein en dud. ●Digustumein, tr. «déshabituer.»
(2) V. intr. Digustumañ ober udb. : perdre l'habitude de faire qqc.
●(1936) BREI 458/2. met me lavaro d'ec'h am boa kazi digustumet ober…
- digustumetdigustumet
adj. Qui n'est plus habituellement en usage.
●(c.1500) Cb. g. neant usez ou non vsite. b. dicustumet.
- digustumiñdigustumiñ
voir digustumañ
- diguzh .1
- diguzh .2diguzh .2
m. =
●(c.1836) COMbeau vi moj. 6. Hag é kaô d'in n'ôar den ann diguz.
- diguzh .3diguzh .3
voir diguzhañ
- diguzhañ / diguzhiñ / diguzhdiguzhañ / diguzhiñ / diguzh
v.
I. V. intr. Sortir de sa cachette.
●(18--) BSG 250. Diguza a reont.
II. V. tr. d.
(1) Faire sortir de sa cachette (un clandestin).
●(1913) BUKE 18. Mari-Job hé unan e zo é monet de ziguh er beleg. ●37. Hou mam é en hani e ziguh er véléan.
(2) Découvrir, trouver.
●(c.1718) CHal.ms i. deterrer, trouuer, et découurir, tr. «caüein diguhein dinehiein.»
●(1904) DBFV 53b. diguh, diguhein, v. a., tr. «découvrir, trouver, révéler.»
- diguzherezhdiguzherezh
m. Diguzherezh a galon : candeur.
●(1904) DBFV 53a. diguhereh a galon, m., tr. «candeur.»
- diguzhiñdiguzhiñ
voir diguzhañ
- diguzul
- diguzuliañ
- digwenerdigwener
adv.
(1) Vendredi.
●(1633) Nom 225a. Dies Veneris : Vendredy : Derguener.
●(1838-1866) PRO.tj 139. Derguener deus ar mintin.
●(1904) KANngalon Du 261. Dirguener, tud Urcy. ●(1913) BUKE 33. digunér é oé ur julori geté.
(2) Kenavezo digwener : à vendredi.
●(1857) CBF 26. Kenavezo dirgwener, tr. «A vendredi.»
(3) Digwener diwezhañ : vendredi dernier.
●(1903) MBJJ 68. nemet digwener divezan.
(4) (religion) Digwener ar Groaz : le Vendredi-Saint.
●(1633) Nom 226a. Soteria, Parasceues dies : le Vendredy Sainct : Derguener an croas.
●(c.1680) NG 1940. De Guner er Groes de craisté.
●(1857) CBF 34. Dirgwener ar groaz a zo goude warc'hoaz, tr. «C'est après-demain le Vendredi-Saint.»
- dihabask
- dihabaskted
- dihabaskterdihabaskter
m.
(1) Impatience.
●(1931) VALL 376a. Impatience disposition qui empêche de supporter, tr. «dihabaster L[éon] m.»
(2) Bezañ en dihabaskter : être énervé.
●(1925) FHAB C'hwevrer 44. Heol bero a ra c'hoaz war an hentchou bras hag ar c'helien a c'hoari. Broudet ganto, marc'h Per a zo en dihabaskder.
- dihabaskteriñ
- dihabldihabl
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Sans pitié, rude.
●(1575) M 1351-1352. An eil abec dre cont, ara pront bout spontabl, / Cleuet setanç pan duy, eu he bout hy dihabl, tr. «La seconde raison, par ordre, qui rend aussitôt épouvantable, / D'entendre la sentence quand elle viendra, c'est qu'elle est rude.»
(2) (?) Imposant, extraordinaire (?).
●(1575) M 2167-2168. Heman á lauare, ez crede ne grue fabl, / Nac oa den nep heny, á remsy quen dihabl, tr. «Celui-ci disait, il croyait ne pas faire erreur, / Qu'il n'y avait homme d'aucune sorte de condition si extraordinaire.»
II. Adv. Impitoyablement.
●(1575) M 96. Nen deux den nep heny, na squoï quen dihabl, tr. «Il n'est homme, quelqu'il soit, qu'elle ne doive frapper sans pitié.» ●2390. dyhabl ho renablo, tr. «qui les punira atrocement.»
- dihad
- dihadañdihadañ
voir dihadiñ
- dihadiñ / dihadañdihadiñ / dihadañ
v. (?) cf. evodiñ, divodiñ (?)
I. V. tr. d.
(1) (en plt d'une plante) Donner, produire.
●(1936) DIHU 295/10. Rañnel ne zihad ket guénih.
(2) Égrener.
●(1903) MBJJ 99. e læc'h fustan 'nean gant gwalinier freilh, evit hen dihadan. ●(1904) DBFV 53a. dihadein, v. a., tr. «égrener.»
(3) =
●(1982) TKRH 170. kaniet an douar war ar c'hostez ha dihadet an tachennoù nevez-hadet.
II. V. intr.
(1) Se reproduire.
●(1866) FHB 91/307a. Bugale Israël a greskaz (...) evel ma tihad ar pesked er mor.
●(1925) FHAB Mezheven 222. Ar moc'h a zo bet ker / Ha dihadet o deus, a lavar sant Anton, / Muioc'h eget biskoaz.
(2) S’égrener.
●(1962) EGRH I 58. dihadañ v., tr. « s’égrener (= koll e had). »
(3) sens fig. Découler, émaner.
●(1939) DIHU 341/357. rak ne zihad ag er brezél nameit kasoni.
- dihakr
- dihalañ
- dihalpal
- dihalpetdihalpet
adj. Essouflé, haletant.
●(1818) HJC 190. nezen ion e screign i zent ac e chome tout dihalpet.