Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 87 : de dihent (4301) à dihorjellus (4350) :- dihent
- dihentadurdihentadur
voir diheñchadur
- dihentañ .1dihentañ .1
voir diheñchañ
- dihentañ / dihentiñ .2dihentañ / dihentiñ .2
v.
I. V. intr.
(1) Changer de chemin.
●(17--) VO 57. hi e zihentas guet eun a voud obligét de gonze dohemb.
●(1838) OVD 187. En azennicgueu a p'en dint scuéh é querhet, e glasque perpet dihentein.
●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. n., tr. «changer de route.»
(2) Se fourvoyer, s'égarer.
●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. n., tr. «se fourvoyer, s'égarer.»
(3) sens fig. Dévier.
●(1918) LILH 8 a Vezheven. Ha n'en des meit er garanté-sé ne zihent ket. ●(1921) GRSA 243. hep dihentein a gemenneu en Iliz.
II. V. tr. d. Égarer.
●(17--) VO 32. ind e assai dihentein er-ré e ya d'hé havouét. ●33. dihentein paud a ineanneu.
●(1904) DBFV 53b. dihentein, v. a., tr. «dérouter, égarer.»
- dihenterdihenter
voir diheñcher
- dihenterezhdihenterezh
voir dihencherezh
- dihentetdihentet
adj.
(1) Qui s’est trompé de chemin, égaré, fourvoyé.
●(1856) GRD 88. chairrrein bêg en amoêd ha dihentet. ●(1861) BSJ 135. en deveden dihentet.
●(1921) BUFA 121. chetu mé dihentet.
●(1937) DIHU 310/242. Penaos é vo d’hor bro adkavet hé hent get ur iouankiz dihentet ?
(2) sens fig. Dévoyé, perverti.
●(1856) GRD 357. er merhèd dihentet-cé péré ne hanàuant mui na méh nac honestis. ●372. a pe zisinourehemb en hanhue santel-zé dré ur vuhé dihentet.
- dihentidigezhdihentidigezh
voir diheñchidigezh
- dihentiñdihentiñ
voir dihentañ .2
- diheñviñdiheñviñ
v. intr.
(1) Pulluler.
●(1744) L'Arm 314a. Pulluler, prononcez, pululer, tr. «Diheinhuein.»
●(1904) DBFV 53b. diheñùein, tr. «pulluler (l'A.).» ●(1907) VBFV.fb 81b. pulluler, tr. «diheñùein stank.»
(2) Germer, pousser.
●(1907) VBFV.fb 48a. germer, tr. «diheñùein.» ●78a-b. pousser, croître, tr. «seùel, kelidein, dihenùein, bronsein, sapein.»
- dihep
- dihêr
- diherberc'hius
- dihernajdihernaj
adj. Sans ferrures.
●(1977) PBDZ 766. (Douarnenez) dihernaj, tr. «sans ses ferrements (en parlant d'un bateau), sans ferrures.»
- diherniñ
- diheskdihesk
adj. Intarissable, qui ne tarit pas.
●(1792) CAg 185. mamen perpet dihesque.
●(1825) COSp 91. er vammèn dihesque hont. ●(1857) GUG 166. er vamen dihesq. ●(1862) JKS 369. ar vammen dihesk-ze. ●(1876) TDE.BF 130b. Dihesk, adj., tr. «Qui nest pas à sec, inépuisable, intarrisable.»
●(1902) PIGO I 89. ar variken dihesk roet gant an diaoul. ●(1904) DBFV 53b. dihesk, adj., tr. «inépuisable, intarissable.» ●(1931) VALL 395a. Intarrisable, qui ne tarit pas, tr. «diheskus.»
►par ext.
●(1913) AVIE 194. un trezol dihesk.
►sens fig.
●(1879) GDI 253. Hou pêg e zou èl ur vamen dihesq a valiç.
●(1903) LZBg Du 249. donet e hra chonj d'ein a garanté dihesk er hristénion a Frans. ●(1905) IMJK 151. En ol, bras ha bihan, peur ha pinuik, e gav én on ur vammen dihesk. ●(1906) BOBL 08 décembre 115/2a. eur vammen dihesk a blijadur.
- diheskus
- diheson
- dihet .1dihet .1
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Indisposé.
●(14--) N 1301. Meurbet dihaet ha claffet ezedy, tr. «Elle est bien défaite et malade.» ●(1580) G 1044. ma mam so claff bras ha dyhaet, tr. «Ma mère est très malade et mal à l'aise.»
●(1908) PIGO ii 16. an den dihet a gorf pe a galon. ●(1912) BUAZpermoal 459. dihet en em gave. ●(1935) BREI 439/4a. Dihet eur pennad a oa, gwasaet d'ezan eun neve 'zo.
(2) Bezañ dihet gant : être indisposé par.
●(1950) KBSA 7. dihet e veze alïes gant ar verr-alan.
B. (en plt d'animaux) Malade.
●(1790) MG 116. quemènt lòn hun ès e zou dihaitt.
●(1904) DBFV 53a. dihat, dihet, adj., tr. «(bête) malade.» ●(1919) DBFVsup 16b. dihet, adj., tr. «malade (en parlant des bêtes).» ●(1929) MKRN 177. (Gourin, ar Faoued, Skaer) Dihet… Malade ; en parlant des bêtes. Eur jao dihet. ●(1982) PBLS 3. (Langoned) dihet, tr. «malade (se dit d'une bête).»
C. Désagréable, qui ne plaît pas.
●(1876) TDE.BF 130b. Dihet, adj. V[annetais], tr. «Qui ne plaît pas.»
II. Adv.
(1) Désagréablement.
●(1904) DBFV 53b. dihet, adv., tr. «désagréablement.»
(2) Avec désagrément.
●(1963) LLMM 99/267. Neuze en devoa Vasili klozet e zaoulagad da brederiañ dihet kaer war reolennoù ken dic’hortoz.
- dihet .2
- dihetañdihetañ
voir dihetiñ
- dihetiñ / dihetañ
- dihetus
- diheud / dihoddiheud / dihod
adj.
I. (en plt d'un animal) Sans entraves.
●(1744) L'Arm 136b. Sans entraves, tr. «Dihaudd.»
●(1849) LLB 725. Lausket hou marh dihaud.
●(1903) EGBV 53. Er marh e zou dihaud ha digabestr. ●(1904) DBFV 53a. dihaud, adj., tr. «sans entraves.» ●(1907) VBFV.bf 15a. dihaut, adj., tr. «sans entraves.»
II. sens fig.
(1) (en plt de qqn) Libre.
●(1904) DBFV 53a. dihaud, adj., tr. «en liberté.» ●(1905) LZBg Genver 12. Er bredégerion en doé dobér a vout dihaut.
(2) (en plt d'un pays) Libéré.
●(1915) RNDL 125. Guélout e ri mem Breiz dihaud ben en devé, tr. «Tu verras ma Bretagne enfin libre.»
- diheudañ / diheudiñdiheudañ / diheudiñ
v. tr. d.
(1) Désentraver.
●(c.1718) CHal.ms i. desentrauer, tr. «diheudein.» ●(1732) GReg 274a. Desentraver, tr. «Van[netois] dihodeiñ.»
●(1876) TDE.BF 130b. Diheuda, v. a., tr. «Oter les entraves à un cheval.» ●Dihodein v. a. V[annetais] tr. «Oter les entraves à un cheval.»
●(1904) DBFV 53a. dihaudein, v. a., tr. «désentraver.» ●(1962) EGRH I 58. diheudañ v., tr. « désentraver (un cheval). »
(2) Désenrayer.
●(1876) TDE.BF 130b. Dihodein v. a. V[annetais] tr. «désenrayer une voiture.»
- diheudet / dihodetdiheudet / dihodet
adj.
(1) Désentravé.
(2) sens fig. Délié.
●(1929) MKRN 17. Ar re o deus kezeg, dihodet o morzad, tr. «ceux qui ont des chevaux dont les jambes sont déliées.»
- diheudiñ .1diheudiñ .1
voir diheudañ
- diheudiñ / dihodiñ / diodañ / diodiñ / diveuziñ / divodiñ .2diheudiñ / dihodiñ / diodañ / diodiñ / diveuziñ / divodiñ .2
v. intr. cf. enhodiñ
(1) (agriculture) Épier, monter en épi.
●(c.1718) CHal.ms i. monter en espi, tr. «dihodein.» ●espier monter en espi, tr. «dihaudein, monet de gran tolhiennein.» ●voila le froment qui monte bien tost en espi, tr. chetu er guneh a doliennou Imber, a
ziaaa zihaudou in ber.» ●(1744) L’Arm 138a-b. Monter en épi, tr. «Divodein : Invodein ou Inhodein.»●(1839) BSI 179. pa vélint an hed o tihoan, o cresqi, o tyoda. ●(1861) BSJ 275. lod aral e gouéhas en doar mad, doar labour, e zas ér mæz, en doé bet dihuodet ha cresquet. ●280. A p’en doé bet cresquet er gunéh ha m’ou doé dihuodet. ●282. Èl-cé é ma en invray streàuet é misq er gunéh ; a p’en dint hoah é guiaud ne hennatant quet bout dishaval en eil doh éguilé ; mæs a pe zihuodant en ou difforhér for æs. ●(1866) FHB 66/109a. Seiz toc’haden leun ha kaer meurbed a zic’heote var ar memes korzen. ●(1866) FHB 67/120b. eur parkad eiz hag a voa druz, o comans diodi. ●(1869) HTC 186. Pa deuas an ed da veza hir ha da zioda. ●(1878) BAY 9. Divodein, tr. «monter en tige.» ●(1890) MOA 244b. Le blé monte en épis, tr. «dioda a ra ann ed.»
●(1904) DBFV 54a. dihodein, divodein, v. n., tr. «monter en épi.» ●(1904) KANNgwital 21/163. d’an haden da zivoan, d’ar penn-ed da zieodi, d’ar greun da zarevi. ●(1906) KPSA 52. he lakaat [ar c’hreunen] da ziouana ha da ziodi. ●(1927) GERI.Ern 106. dihod, divod V[annetais] m. action de dihodein, divodein, L[éon] dioda v. n. monter en épi. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 95. evel ma vrein ar gwiniz e nantchou ar park araok glasvezi ha diyeodi dindan heol an nevez amzer. ●(1942) GWAL 148-149/324. Diveuzi verb gwan : dont pennou pe tañvouez warnañ en eur gomz eus an ed : prest eo ar gwiniz da ziveuzi. ●(1957) ADBr lxiv 4/456-457. (An Ospital-Kammfroud) Diveuzi : v. – Monter en épis en parlant des céréales et des graminées (cf. dihoda, greunia, divodein...) : Prest eo an id da ziveuzi. ar herh n’eo ket diveuzet mad ’r bloa(z)-mañ. ●(1962) EGRH I 67. diveuziñ v., tr. « monter en épi. » ●divodiñ v., tr. « monter en épis (= diodañ). »
(2) sens fig. Prendre forme, émerger.
●(1936) BREI 445/3a. eman en hon amzer ar menoz kristen o klask dihoda.
- diheugiñdiheugiñ
v.
I. V. intr.
(1) Perdre le dégoût.
●(1931) VALL 193b. perdre le dégoût, tr. «diheugi.»
(2) = cf. heugiñ
●(1944) ARVR 168/3c. ar pochoù mezv, kailharenned o dilhad gant flaer ar fozioù (…) o tiheugiñ, pa ne ruilhent ket e-barzh ar sanioù.
II. V. tr. d. Enlever le dégoût.
●(1931) VALL 193b. enlever le dégoût, tr. «diheugi.»
- diheurtiñdiheurtiñ
v. tr. d. Dissuader.
●(1981) LIMO 11 décembre. Penneu heurt e zo dré-se e zo de ziheurtein. ●de ziheurtein, tr. «litt. à ‘désentêter'.»
- diheuzañ / diheuziñdiheuzañ / diheuziñ
v.
(1) V. tr. d. Ôter les bottes (à qqn).
●(1732) GReg 247a. Debotter, ôter les bottes à quelqu'un, tr. «Diheuza. pr. diheuzet.»
●(1876) TDE.BF 130b. Diheuza, v. a., tr. «Débotter, ôter les bottes à quelqu'un.»
(2) V. pron. réfl. En em ziheuzañ : ôter ses bottes.
●(c.1718) CHal.ms i. se debotter, tr. «lemel, qüittat en hezeu him zihesein.»
- diheuziñdiheuziñ
voir diheuzañ
- dihevelebetdihevelebet
adj. Défiguré.
●(14--) N 1152. Voar ma enep so diheuelebet, tr. «sur ma face qui est défigurée.»
- diheverzh
- diheweldihewel
adj. Difficile à voir, peu visible.
●(1931) VALL 400b. Invisible à l'œil nu, qu'on ne voit pas facilement, tr. «dihewel.»
- dihewerzh
- dihewerzhusdihewerzhus
adj. Difficile à vendre, de vente difficile.
●(1927) GERI.Ern 98. dihewerzus, tr. «invendable.»
- dihiliañ / dihiliiñdihiliañ / dihiliiñ
v.
(1) V. tr. d. Égrener, égrainer.
●(1818) HJC 90. èl ma passai enn ur parcq i Zisciplet en hum avanças eit dibenneign ur bluchen benec. In effet, hint e guemérai mar à bluchen ac ou dihiliai itré ou dehorn eit on (lire : ou) daibeign.
●(1904) DBFV 53b. dihiliein, dihilhein, v. a., tr. «égrener, froisser un épi.» ●(1931) VALL 244a. Égrener, tr. «dihilia C[ornouaille].»
(2) V. intr. Perdre ses grains, dégrainer.
●(1934) BRUS 60. Egrener (naturellement), tr. «dihillein.» ●(1931) VALL 244a. s'égrener, tr. «dihilia C[ornouaille].» ●(1962) EGRH I 58. dihiliañ v., tr. « s’égrainer (= disiliañ). »
- dihiliet
- dihiliiñdihiliiñ
voir dihiliañ
- dihiniañdihiniañ
v. intr. S'assagir, devenir moins sot.
●(1934) MAAZ 67. Beboéret ur voéz alkent. Ne «zihanio» ket bikin.
- dihoa
- dihod- .1dihod- .1
voir diheud-
- dihod- .2dihod- .2
voir 1. diod
- diholendiholen
adj. fam. Dont la conversation est ennuyeuse.
●(1876) TDE.BF 130b. Diholen, adj., tr. «Ce mot, contracté pour di, privatif, et c'hoalen, sel, se dit d'un homme dont la conversation est ennuyeuse (style familier).»
- dihop
- dihopal
- dihorellus
- dihorenndihorenn
f. (domaine maritime) Endroit situé un peu plus haut que la laisse de pleine mer. (?) cf. dic'horren (?).
●(1987) GOEM 114. Il faut amasser le plus de goémon possible pendant que la mer descend. Dès l'instant où elle va recommencer à monter, il faut le charroyer sur la dune. Le plus souvent, on se contente de le déposer war an dihorenn, c'est à dire un peu plus haut que la laisse de pleine mer.
- dihorjellus