Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 86 : de dihan-1 (4251) à dihennour (4300) :- dihan .1dihan .1
m. cf. ehan
(1) Moment de repos, arrêt.
●(1906) BOBL 07 juillet 94/1b. an dihan sul. ●(1933) KANNkerzevod 75/10. Em micher-me, dic'han ebet morse…
(2) Hep dihan : sans cesse.
●(1903) BTAH 353. Hep dihan, hep repoz. ●(1910) MAPH 25. Epad triugent vla (…) hep dihan.
(3) Kemer dihan : se reposer, cesser.
●(1924) ARVG Ebrel 90. a gemer diskwiz ha dihan aliesan ma c'hall.
(4) Amzer dihan : repos.
●(1866) FHB 55/21b. n'ho deus ket bet calz amzer dic'han.
- dihan / dihanal / dihaniñ .2dihan / dihanal / dihaniñ .2
v.
I. V. intr.
(1) Dihan da (ober udb.) : cesser de faire (qqc.).
●(1866) FHB 60/60a. ne zec'hanjont ket da bedi.
●(1903) BTAH 382. Gwech a-bed na zihan an avel da iudal. ●(1912) BUAZpermoal 924. n'e ket dihanet Mari da skuilh he bennoz. ●(1919) MVRO 6/1a. an diskargerien-listri (dockers) o deus dihanet da labourat. ●(1920) MVRO 35/1a. dihan da labourat.
►absol.
●(1835) AMV 18. Na chomit quet eta, va mignon, da zean.
●(1901) GKLA 10. menec'h o kana dous, noz-de, kuit a dic'han. ●(1986) GEVU v 124. (Pouldahu) Ne vient ket kalz e tihanal anezho, tr. «Ils n'arrêtaient pas souvent !»
(2) (agriculture) Être en jachère, se reposer.
●(1960) EVBF I 331. pour «laisser la terre se reposer» : lesk an douar (…), da gemer e dremp, da gemer e deil, L'H[ôpital-Camfrout], da ziskuiza, Ploz[évet], da zihana, Plovan. ●331. pour «terre au repos» : kozenn, eur gozenn, Perret, Ploulec'h, douar koz, Plélauff, Gouarec, douar war e goz, L'H[ôpital-Camfrout], douar oc'h ehana, Telgruc, douar 'tihan, Huelgoat.
II. V. tr. d. Cesser.
●(1910-1915) CTPV i 211. Mal e vo cessein er violon, / Ha dihannein en dans, tr. «Il est temps d’arrêter le violon / Et de cesser la danse.» ●(1962) EGRH I 58. dihan v., tr. « cesser. »
- dihan-brezel
- dihan-labour
- dihanaldihanal
voir dihan .2
- dihaniñdihaniñ
voir dihan .2
- dihankiñ
- dihanter
- dihañvaldihañval
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Différent.
●(c.1500) Cb .g. nom qui a cinq cas disemblables en vng mesme nombre. b. vn guer en deueux pemp cas dihauall.
●(1790) MG 404. én ur fæçon dihaval. ●423. santimanteu dihaval doh er-ré e hoès inspirét dehi.
●(1904) DBFV 53a. dihaval, dihanval, adj., tr. «dissemblable, différent.»
(2) Sans pareil.
●(1530) Pm 281c (Mab Den). An dez dyuezaff dihaffal, tr. « Au dernier jour sans pareil » ●(1575) M 2155-2157. Euelse en yffernn, dan bernn so eternel (lire : eternal) / Enny impatiant, en tourmant ha scandal : / Ezeu an poan muyhaff, horriblhaff dihaual (lire : dihaffal), tr. «Ainsi en enfer, dans le tas qui est éternellement / Là, impatient, en tourment et ignominie, / Il y a la peine la plus grande, la plus horrible, sans pareille.»
II. Adv. Différemment.
●(1790) MG 348. jugein ag en dra dihaval doh er péh ma vai. ●(17--) TE 28. Sara, péhani, é-mé S. Ambroès, e hum gomportai dihaval doh er mèrhèt ag en amzér-men.
●(1904) DBFV 53a. dihaval, dihanval, adv., tr. «différemment (doh, de, de).»
- dihañvaledigezhdihañvaledigezh
f. Différence.
●(1904) DBFV 53a-b. dihavaledigeh, f., tr. «différence, diversité, disproportion.»
- dihañvalegezh
- diharakdiharak
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqc.)
(1) Mauvais, méchant, affreux à voir.
●(1904) DBFV 53a. diharak, tr. «mauvais, méchant, affreux.» ●(1925) SFKH 16. falgoutant é huélet un dén doh hum lezel en ur stad ken diharak.
(2) (météorologie) Très mauvais, épouvantable, affreux.
●(1904) DBFV 53a. amzér diharak, tr. «mauvais temps.» ●(1912) DIHU 81/45. en aùel diharak ou falafors de dostat d'en inizen. ●(1921) GRSA 233. é tioéla en amzér hag é ta de vout diharak. ●(1939) KOLM 70. en amzér diharak-man. ●(1982) PBLS 446. (Langoned) diharag, tr. «épouvantable (temps).»
(3) (en plt d'une action, etc.) Affreux.
●(1921) GRSA 56. éh obér un dra ken diharak. ●375. me féhed diharak. ●(1935) DIHU 292/238. hañni ne hra fariadenneu ken diharak. ●(1936) DIHU 300/85. éh obér ken diharak. ●(1939) RIBA 54. paod a hujaoteu diharak aral. ●(1944) DIHU 391/35. un druhégeh ken diharak.
(4) (en plt d'un lieu) (?) Effrayant (?).
●(1921) BUFA 182. Er léh-sé, diharak ha didrouz.
(5) Mal conformé.
●(1931) FEZO 14. ret é laret eùé é ma diharak paùé Henbont.
B. (en plt de qqn)
(1) Méchant, mauvais.
●(1910) ISBR 225. Guerhet ou doé ou bro (…) Diés e vehé bet kavet diharakoh tud !
(2) Dépenaillé, débraillé.
●(1904) DBFV 53a. dén diharak, tr. «homme débraillé, mal mis (Kerv.).» ●(1925) SFKH 16. falgoutant é huélet un dén doh um lezel en ur stad ken diharak.
(3) (en plt d'un animal) Mal conformé, pas beau à voir.
●(1913) DIHU 94/251. Chetu seud diharak amen alkent.
II. Adv. Affreusement.
●(1939) DIHU 336/291. D'anderù-noz é strak er hanon, diharak. ●(1941) ARVR 12/4d. un azen é vleija diharak. ●(1943) DIHU 384/277. é ma divuhé er velin aùél ha kampennet diharak get diavezerion amoet. ●(1976) LIMO 19 juin. deustou d'en houarnaj chourikal diharag.
- diharjañdiharjañ
v. intr. = (?).
●(1922) LZBt Meurzh 34. Adalek arc'hoaz e fello diharjan ha mont war ar rôk.
- diharlutiñdiharlutiñ
v. tr. d. Rembarrer (qqn).
●(1969) BAHE 62/32. ha wazh a se d'an hini a ziharlute anezhañ.
- diharnez
- diharnezadur
- diharnezañ / diharneziñ
- diharneziñdiharneziñ
voir diharnezañ
- diharp
- diharpaldiharpal
voir diharpañ
- diharpañ / diharpiñ / diharpaldiharpañ / diharpiñ / diharpal
v.
I. V. tr. d.
(1) Écarter (qqc.) de soi.
●(c.1825-1830) AJC 647. hind a diarpe ar scorn, tr. «Eux, ils écartaient la glace.»
●(1942) VALLsup 59a. Écarter des objets qui s'appuient, tr. «diharpa(ñ).»
(2) Donner (un coup).
●(1922) BUBR 22/323. diharpa gantan eun tôl skourjez, a dro-vrec'h. ●(1955) STBJ 140. e tiharpas gantañ eun taol-troad.
(3) (droit) Débouter.
●(1904) BOBL 24 septembre 1/2f. An tribunal an neuz gwelet mad penoz ne oa ket rêzon a-bed da bursui an Ao. Daniel, hag en neuz diharpet Morvan deuz e c'houlenn.
(4) Enlever (le soutien).
●(1904) DBFV 53a. diharpein, v. a., tr. «enlever le soutien à.» ●(1907) VBFV.bf 15a. diharpein, v. a., tr. «enlever le soutien.» ●(1942) VALLsup 11a. cesser d'appuyer, tr. «diharpa.» ●52a. diharpein, tr. «enlever le soutien harp V[annetais].»
(5) Chasser, renvoyer, repousser (qqn).
●(1904) BOBL 1er octobre 2/2d. pegen don eo et an droug a ra en hon Breiz kostenn mevelien Bro-C'hall. Marteze e vo bec'h o tiharpa anê, mez arabad e ve da zen a-bed fall-galoni. ●(1906) BOBL 02 juin 89/1b. n'omp ket da werza, ha den a-bed na zeuio d'hon frena, pe a vo diharpet.
II. V. intr.
(1) Décamper, détaler, filer.
●(1766) MM 1255-1256. morin da sonjal diarpa / dre er c'houïnel voan a yoa. ●(17--) FG II 36. diarpall a ran. ●51. Diarpa ho deus great. ●73. diarpit ac'halen...
●(1904) DBFV 53a. diharpein, v. n., tr. «détaler.» ●(1907) VBFV.bf 15a. diharpein, v. n., tr. «détaler.» ●(1921) GRSA 274. én ur ziharpein. ●(1942) VALLsup 52a. Détaler, tr. «diharpein.»
(2) Diharpañ diouzh : s'écarter (de qqc.) où l'on s'était appuyé.
●(1867) FHB 116/94b. Diharpa a ra deus ar skaon.
●(1939) RIBA 73. Er gorig, a pe oè bet diambahet, e ziharp azoh er hleu.
- diharpiñdiharpiñ
voir diharpañ
- diharz .1diharz .1
adj.
I. Attr./Épith.
(1) Sans obstacle.
●(1866) BSLss I 794. é-kreiz ar môr Ruz é oé kavet eunn heñt diharz.
(2) Absolu, illimité.
●(1931) VALL 4a. Absolu, sans limite, condition, etc., tr. «diharz.» ●373a. Illimité, tr. «diharz.»
II. Loc. adv. Harz-diharz : sans discontinuer.
●(1932) BRTG 4. Ha gouren e hra harz diharz.
- diharz .2
- diharzellañ
- diharzoù
- diharzveli
- dihastdihast
s. (marine) =
●(1920) KZVr 365 - 29/02/20. Dihast, tr. «roc qui sert à la manœuvre du bateau, Loeiz ar Floc'h.»
- dihauldihaul
s. (?) architecture (?) = (?) diwall (?).
●(1866) HSH 259. lezel an dihaul eus ar fort gant ar gardou a oa ennan diaguent.
- dihazdihaz
adj. Sans pitié.
●(1995) BRYV III 36. (Milizag) An dud a zo deuet da veza koz hag ar re yaouank dizoursi, dihaz, didruez. ●dihaz : hep kaout truez.
- diheadur
- dihedrec'hdihedrec'h
adj. Que l'on ne peut vaincre facilement.
●(1931) VALL 770b. que l'on ne peut vaincre facilement, tr. «dihedrec'h.»
- diheer
- dihegar
- diheiliañdiheiliañ
v. tr. d. Esquinter, abîmer.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Diheilia = freuza : «diheiliet eo ma bern plouz gant an avel ; diheiliet eo an hent bras gant ar c'hirri-dre-dan.»
- diheiñdiheiñ
v. tr. d.
(1) Trier.
●(c.1718) CHal.ms i. Distinguer pour separer, tr. «diforhein, triein, lacat a gosté, dihéein, pauez.»
●(1904) DBFV 53b. dihéein, v. a., tr. «distinguer pour séparer (Ch. ms.).»
(2) Éplucher.
●(1744) L'Arm 139a. Eplucher des herbes pour le pot, tr. «Dihaiein lezeu eid er pott.»
●(1904) DBFV 53b. dihéein, v. a., tr. «éplucher (les herbes pour le pot) (l'A.).»
- dihejañdihejañ
v. tr. d. Hejañ-dihejañ / Hejañ ha dihejañ : secouer dans tous les sens.
●(1906) BOBL 06 octobre 107/1b. da hija ha da zihija an divrec'h hag an diouar evel marlarjeou. (1911) BUAZperrot 313. i eo a hej hag a zihej, Kador sant Per. ●(1924) BUBR 48/1153. nag eo hijet ha dihijet o zi ! ●(1929) SVBV 46. unan anezo, an digeliener, moarvat, a hej-dihej (...) e beg eur vaz hir eun aveler pluñv struskañval.
- dihelc'h-dihelc'h-
voir dielc'h-
- dihelenndihelenn
adj. Pas facile à lire, peu lisible.
●(1931) VALL 231b. Illisible, tr. «n'heller ket lenn, dilennadus, dihelenn (moins fort).»
- dihelldihell
adj. & interj.
I. Adj.
(1) Orienté.
●(1982) PBLS 18. (Langoned) ti dihel d'an heol, tr. «maison orientée au sud.»
(2) Enclin.
●(1982) PBLS 18. (Langoned) den dihel d'ober droug, tr. «personne qui a tendance à être méchante.»
II. Interj. À droite.
●(1927) GERI.Ern 106. dihel int., tr. «A droite (cri de charretier).» ●(1931) VALL 231b. à droite en terme de charretier dic'ha(l) ; dehel, dihel V[annetais] (d'où dehellein, dihellein tourner à droite.
- dihelladdihellad
m. –où Mauvais coup.
●(1975) YABA 07.06. Er paourkèh dénig-sé e vè ataw un dra bennag d'en treuz-kaer ar é hent. Un andellad d'un tu... un dehellad d'en tu-rall ! ●YABAlevr 243. Dihellad m. –où, tr. «mauvais coup, évènement malheureux.» ●(1975) YABA 07.06. Andellad, dehellad, dans le contexte équivalent à «Tuiles».
- dihellet
- dihelliñ
- diheñchadur / dihentadur
- diheñchañ / dihentañdiheñchañ / dihentañ
v.
I. V. intr.
(1) Sortir du chemin, de la route.
●(1499) Ca 62b. Dihinchaff. g. desueer.
●(1659) SCger 60a. fouruoyer, tr. «dihincha.» ●142b. dihincha, tr. «se fouruoier.»
●(1870) FHB 281/159a. Eun ael o terri a lakeaz ar c'hirri tan da ziencha.
●(1931) VALL 235b. s'écarter du chemin, tr. «dihéñcha.»
(2) S'égarer, perdre son chemin, sa route.
●(1931) VALL 243b. s'égarer, perdre sa route, tr. «dihéñcha.»
(3) par ext. Sortir des rails.
●(1867) FHB 133/232a. Eun trein (...) a so bet dihenchet pe diborrodet.
II. V. tr. d.
(1) Détourner, écarter du chemin.
●(1659) SCger 43b. deuoier, tr. «dihincha.»
●(1931) VALL 205a. Dérouter, tr. «dihéñcha.» ●235b. Écarter du chemin, tr. «dihéñcha.»
(2) Dépister.
●(1847) FVR x. evit dihencha ar re a oa ouz hen redek.
(3) sens fig. Fourvoyer.
●(1931) VALL 317a. Fourvoyer, tr. «dihéñcha.»
- diheñcher / dihenter
- diheñcherezh / dihenterezh
- diheñchidigezh / dihentidigezh
- dihenn-dihenn-
v. tr. d. = (?).
●(1851) PEN 92/133. heuil he res he fried er verret / gwelet he res an douar disklapet / dar sakrist e lavaras neuze / dihennet ha kresket an toul se.
- dihennour