Devri

Recherche 'fa...' : 502 mots trouvés

Page 8 : de fardell-3 (351) à fars-2 (400) :
  • fardell .3
    fardell .3

    adj. =

    ●(1803) MQG 10. Fardel ha lorennec, scantec, tignous ive.

  • fardellad
    fardellad

    f. –où Grande quantité, fardeau.

    ●(1895) GMB 233. pet[it] Trég[uier] fardelat diyat grande quantité de linge (à laver, etc.).

  • fardelladenn
    fardelladenn

    f. –ed Personne grasse et lourde.

    ●(1942) VALLsup 88b. personne grasse, tr. «fardelladenn (et lourde) f.»

  • fardellañ
    fardellañ

    v.

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Arrêter (l'eau) par un barrage.

    ●(1930) FHAB Here 368. Al lenn-ze fardellet he dour gand eur chaoser uhel.

    (2) spécial. Faire un barrage pour irriguer.

    ●(1876) TDE.BF 202a. Fardella, v. n., tr. «Faire un barrage pour aménager l'eau d'une prairie.»

    ●(1927) GERI.Ern 148. fardella v. a. et n., tr. «faire ce barrage [pour diriger les eaux dans une prairie].»

    B. sens fig.

    (1) Fardellañ e spered =

    ●(1935) FHAB C'hwevrer 59. Renerien yaouankizou Breiz-Izel, a-raok staga da ober netra a vije mat d'ezo ivez fardella o spered, diskenn enno o-unan, ha selaou mouez Doue.

    (2) par métaph. Arrêter.

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 334. fardellit dour-beuz ar giziou pagan a venn hor goueledi.

    II. V. intr. Fardellañ ouzh : arrêter (l'eau) par un barrage.

    ●(1935) LZBl Du/Kerzu 191. Klasket eus neuze fardellat ouz an dour en eur lakat eun nebeut plench ouz ar peuliou.

  • fardelleg
    fardelleg

    m. fardelleion Emmerdeur.

    ●(18--) SCD 172. penos fardellec cos a credin a reste / e ve ma merch eur pes fall quen neubeut a me. ●176. pa voas ous ma boutan a ma henvoel fardellec.

    ●(1957) AMAH 252. Ne oa ket da dortañ : a-du gant ar fardelleg-se e oa al lezenn. ●290. fardilhon : (pe fardelleg) un den kasus tre o vezañ ne baouez ket da veskañ ha da zifretañ.

  • fardellek
    fardellek

    adj.

    (1) Qui marche mal.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. Fardellek, tr. «qui a une hernie, qui marche mal.»

    (2) Encombrant.

    ●(1927) GERI.Ern 148. fardellek, tr. «encombrant.»

    (3) Kravazh-fardellek : brouette.

    ●(1971) CSDC 45. Me oa deut da vell g'ean me hellet kemer ar c'hranvaz vardelleg evit mond beteg an aod da gerc'ha teil., tr. «la brouette.»

  • fardellet
    fardellet

    adj. =

    ●(1939) RIBA 126. Fardellet e oè é harz ur hleu, difich ha dilabour.

  • fardet
    fardet

    adj.

    (1) Fardé.

    ●(17--) VO 95. lihuét ha fardét hé divouguèn.

    ●(1941) SAV 19/13. ar mousc'hoarz-skrign o para war ar begou fardet.

    (2) Graet ha fardet : (travail) fait et bien fait.

    ●(1974) SKVT III 53. bezogn graet ha fardet.

  • fardikez
    fardikez

    s. (boucherie) Morceau de porc de dernière catégorie.

    ●(1909) BROU 237. (Eusa) Fardikez, tr. «C'est une pièce du porc que l'on jette, qu'on met de côté pour les graissages.»

  • fardilhon
    fardilhon

    m. –ed Casse-pieds, casse-couilles.

    ●(1955) VBRU 30. lammat a ra en tren un druilhad fardilhoned divergont, maltouterien ha me oar. ●191. fardilhon : un den pe ur c'hrennard dalc'hmat o trubuilhañ hemañ pe henhont : vulgo, un torr reor. ●(1957) AMAH 248. biskoazh n'en deus taolet ar fardilhon-se ur sell war va labour. ●290. fardilhon : (pe fardelleg) un den kasus tre o vezañ ne baouez ket da veskañ ha da zifretañ.

  • fardiñ .1
    fardiñ .1

    voir fardañ

  • fardiñ .2
    fardiñ .2

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Mettre, poser.

    ●(1906) DIHU 14/241. pothoarneu ha piligeu e oé fardet ar en tan.

    (2) fam. Fourrer.

    ●(1932) BRTG 76. hé devehè (…) fardet hé lardoér en é doul gargaten.

    II. V. intr.

    (1) Fardañ er-maez : s'élancer dehors.

    ●(1732) GReg 327b. S'élancer dehors, tr. «Farda èr mæs.»

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 39. hag e fard a rideg én tiér.

    (2) Fardiñ àr ub. : se jeter, foncer sur qqn.

    ●(1913) HIVR 3. e lauskas é soudarded de fardein ar er venéh. ●(1921) GRSA 329. Nasien e fard arnehon hag en didok grons. ●(1927) GERI.Ern 148. fardein V[annetais] v. n., tr. «Se précipiter (ar sur).»

    (3) Fardiñ kuit : partir rapidement.

    ●(1942) DHKN 65. er moualhi (...) e fardè kuit éañn, èl un ten, én ur rifal spontet.

  • faribolenn
    faribolenn

    f. –où

    (1) Faribole.

    ●(1834) SIM 15. selaou ur c'hanjoler, pehini a gont dezi falibolennou. ●(1888) SBI II 174. Lezomp eta bêlec ar Gô / Da gonta faribolenno ! tr. «Laissons donc le prêtre Le Goff / Débiter ses fariboles !»

    ●(1926) FHAB Genver 35. ne zigor ket e c'heno da gonta faribolennou goullo. ●(1965) KATR 7. Eur faribolenn hanter-wir bennag a gontas.

    (2) Divertissement.

    ●(18--) SBI I 46. O welet ar faribolen, tr. «En voyant le divertissement.»

  • fariell
    fariell

    f. –où Chose insignifiante.

    ●(1716) PEll.ms 492. Farwel (…) Mr. Roussel le croit bon Breton, sans le trouver en usage dans son païs, où Fariel est une niaiserie, une chose de neant, qu'il compare au Latin Flocci : car, selon lui, on dit ne dal ket eur fariel, il ne vaut pas la moindre chose. (C'est à dire, il ne vaut pas la peine d'en parler) Je met ceci entre parenthèse, puisqu'il est de moi, et que je crois que Fariel est le même que Farwel.

    ●(1954) VAZA 181. klevout (…) komz eus (…) pe washoc'h c'hoazh eus ilizoù ha kalvarioù ha farielloù all (…).

  • farienn .1
    farienn .1

    f. –où

    (1) Bagatelle, faribole.

    ●(1927) GERI.Ern 148. farienn f., tr. «Bagatelle, faribole.»

    (2) [au plur.] Balivernes.

    ●(1931) VALL 65a. Balivernes, tr. «fariennou f. pl.»

  • farienn .2
    farienn .2

    s. = (?).

    ●(1939) PABI 68. Ar bevañs, vel eur farïen / Etrezo 'zri a zo rannet.

  • farigouilhañ
    farigouilhañ

    v. intr.

    (1) =

    ●(1987) DBHB 51. Va marh-houarn a-vad a farigouillas ganén. ●196. farigouilla, tr. «casser, crever (vélo).»

    (2) (en plt d'une arme) = (?) S'enrayer, faire long feu (?).

    ●(1987) DBHB 60. Fuzul an hini a oa karget da denna warnañ a farigouillas.

  • farikonik
    farikonik

    =

    ●(1935) OALD 51/13. Akre ! muzell farikonik !

  • farizian
    farizian

    m. –ed (religion) Pharisien.

    ●(1499) Ca 83a. Farisien. g. idem.

    ●(1913) AVIE 150. fariziéned ha saduséed. ●190. ur farizién er ped de bredein getou.

  • farkaj
    farkaj

    m. (marine) Bastingage.

    ●(1919) DBFVsup 22a. farkaj (Gr[oix]), tr. «bastingage à trous des anciens bateaux.» ●(1931) VALL 60a. Bastingage, tr. «farkaj V[annetais] m.»

  • farlaod
    farlaod

    m. –ed Coq de village.

    ●(c.1718) CHal.ms i. coq de village, tr. «cop coq parrés, ur pen parrés ur farlaut.» ●(17--) BMa 558. Evel eur forlot fourlequin, tr. «Comme un bouffon, un histrion.»

    ●(1904) DBFV 78a. farlaud, s. m., tr. «coq de village (Ch. ms.).»

  • farlaodenn
    farlaodenn

    f. –ed Petite femme grosse.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. gagui, tr. «farlauden, droüillen.» ●(1744) L'Arm 154b. Grosse courtaude, tr. «Farlaudeenn.»

  • farlaot
    farlaot

    adj. Franc, ouvert.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. franc, ouuert libre franc, tr. «libr', farlaut a sarz[eau].»

    ●(1904) DBFV 78a. farlaud, adj., tr. «franc, ouvert, a Sarzeau.»

  • farlasenn
    farlasenn

    f. –ed =

    ●(1907) FHAB Gwengolo 223. N'eo ket eur farlasen.

  • farleañ
    farleañ

    v. tr. d.

    (1) (marine) Ferler.

    ●(1732) GReg 404b. Ferler, plier les voiles d'un vaisseau sous l'antenne, tr. «Farlea. pr. farleët. farlea ar gouëlyou.»

    (2) =

    ●(1909) BROU 237. (Eusa) Farléa, tr. «Ramasser la toile du moulin quand on veut le mettre au repos.»

  • farlokañ
    farlokañ

    v. tr. d. Envelopper.

    ●(1927) GERI.Ern 148. farloka v. a., tr. «envelopper.»

  • farloker
    farloker

    m. Enveloppe.

    ●(1936) CDFi 25 avril. e freuzas ar farloker.

  • farloket
    farloket

    adj. Plié comme une enveloppe.

    ●(1936) CDFi 25 avril. eun tamm paper tri fleget, farloket.

  • farlopaj
    farlopaj

    m. Ripopée.

    ●(1732) GReg 823b. Ripopé, tr. «Guïn farlopet, farlopaich.»

  • farlopet
    farlopet

    adj. Gwin farlopet : ripopée.

    ●(1732) GReg 823b. Ripopé, tr. «Guïn farlopet, farlopaich.»

  • farlotañ
    farlotañ

    v.

    (1) V. intr. S'amuser, se divertir.

    ●(1876) TDE.BF 202a. Farlota, v. n., tr. «S'amuser, se divertir.»

    (2) V. tr. d. Brimer.

    ●(1931) VALL 82b. Brimer, tr. «farlotañ T[régor].»

  • farloter
    farloter

    m. –ion

    (1) Frelateur.

    ●(1907) BOBL 18 mai 138/2d. al lezen na gasti ket farloterien ar gwin.

    (2) Bon vivant.

    ●(1876) TDE.BF 202a. Farloter, s. m., tr. «Bon vivant.» ●(1890) MOA 238a. Bon enfant (bon vivant), tr. «farloter, m.»

  • farlotet
    farlotet

    adj. Frelaté.

    ●(1732) GReg 436a. Vin frelaté, tr. «Guïn farlotet.»

    ●(1876) TDE.BF 202a. Farlotet, adj., tr. «Frelaté, parlant du vin.»

    ●(1907) BOBL 11 mai 137/2b. gwin farlotet. ●(1923) SKET I 49. an evach-se, ruz ha dinerzus, farlotet gant dourn ganas Kreisteiziz.

  • farlotiñ
    farlotiñ

    v. tr. d. Frelater.

    ●(1633) Nom 64b. Vinum elutriare, transuersare : frataler du vin : farlatif guin, quemesq guin.

    ●(1659) SCger 60a. frelater, tr. «farloti.» ●(1732) GReg 436a. Frelater, mêler, & sophistiquer, tr. «Farloti. pr. farlotet.» ●Un cabaretier se pendroit plûtôt qu'il n'eût frelaté son vin, tr. «Un tavarnyer èn em groucqé qent eguit ma vancqé da farloti e vin.»

    ●(1834) APD 65. farloti anezo [marc'hadourez] dre ur finese dromplus. ●(1876) TDE.BF 202a. Farloti, v. a., tr. «Frelater, parlant du vin.»

    ●(1914) DFBP 149a. frelater, tr. «Farloti.» ●(1931) VALL 320a. Frelater, tr. «farloti.»

  • farmasian
    farmasian

    m. –ed Pharmacien.

    ●(1876) BJM 32. «Na me keneubed,» a respontas ar pharmacian.

    ●(1909) BOBL 02 octobre 249/2c. e ti ar farmasian.

  • faro
    faro

    adj.

    I. Adj.

    (1) Malin.

    ●(1896) LZBt Meurzh 32. Ze na oa ket faro m'oarvad : tremen an de dindan an heol tomm devet ha kat riou en noz.

    (2) Fier.

    ●(1902) PIGO I 100. Na oa ket ken faro-se, me 'lar d'ac'h.

    (3) Beau.

    ●(1876) TDE.BF 442b. kaout eur marc'h faro d'am dougen. ●(1890) MOA 139b. Un beau cheval, tr. «eur marc'h faro.»

    (4) (Vêtements) beaux.

    ●(1992) MDKA 62. an dillad labour eo an dillad faroañ.

    (5) En em lakaat faro : se faire beau.

    ●(1992) MDKA 62. Eh an da lare dezi hastañ buan tennañ he dillad labour ha 'n em lakaad faro.

    (6) Obzer e baotr faro : faire le fanfaron.

    ●(1957) BRUD 2/44. Koulskoude, dre ma tostae ouz al leh m’e-nevoa gwelet an hoh-gouez, n’en em gave ket re hag e teue keuz deañ da veza grêt e bôtr faro.

    II. [empl. comme subst.] Bezañ en e faro : être dans ses plus beaux vêtements.

    ●(1876) TDE.BF 202a. Beza en he faro, se dit d’une personne endimanchée.

    ►[au superl.] En e faroañ.

    ●(1890) MOA 126a. Endimanché, tr. «gwisket enn he faroa.»

    ●(1925) FHAB Kerzu 472. ar varc’heien, en o faroa, o tiambroug an dukez Anna.

  • faroaat
    faroaat

    v. intr. Prendre de l'assurance.

    ●(1902) PIGO I 106. Gwelet a ret, Per an nevoa faroaed, aboue ma kave d'ean an nevoa aoun egile outan.

  • farod
    farod

    m. –ed

    I. Beau garçon, bel homme.

    ●(1866) BOM 68. Ar faroded rai d'in al lez, tr. «les dandys me feront la cour.» ●(1876) TDE.BF 202a. Farod, faro, s. m., tr. «Muscadin.»

    II. Blasons populaires.

    (1) Faroded : surnom des habitants d’Arradon.

    ●(1911) DIHU 69/223. Farauded e hrér a dud en Aradon. Merhat a gaust ma vent gusket braù. ●(1947) BRMO 31. ceux [= paysans] d'Arradon, Farauded (farauds).

    (2) Faroded : surnom des habitants de Noyal-Pontivy.

    ●(1911) DIHU 72/272. Ré Noal e zou Pohañned (foeùerion) nen dint ket ou unan! Farauded e vé groeit anehé eùé. Laret e vé hoah : Tud Noal é monet én un davarn é Pondi, dé er marhad : ur porsion mar plij!

  • farodez
    farodez

    f. –ed Belle femme.

    ●(1890) MOA 139b. Faire sa belle, tr. «ober he farodez.»

  • farodiaj
    farodiaj

    m. (habillement) Vêtements coquets.

    ●(c.1930) VALLtreg 873. farodiach : vêtements coquets. Gwell eo yec'hed 'vit farodiach = Mieux vaut santé que vêtements coquets. (Lec'hv.)

  • farodiezh
    farodiezh

    f. Coquetterie.

    ●(c.1930) VALLtreg 873. farodiez : synonyme de ficherez = coquetterie (F. Gd.) – Ar farodiez 'ra dispign kalz arc'hant (Lec'hv. Goelo.) = la coquetterie…

  • farodiñ
    farodiñ

    v. intr. Faire le muscadin.

    ●(1931) VALL 487b. faire le muscadin ; tr. «farodi.»

  • farouchañ
    farouchañ

    v. =

    ●(1766) MM 782-783. al labousset a zineysyas / pilat, pelliat a faroucha, tr. «... chavire ! déplume ! et expulse !»

  • farouell .1
    farouell .1

    adj. Babillard, importun.

    ●(1927) GERI.Ern 148. faraoul, far(a)ouel adj., tr. «babillard, importun.»

  • farouell .2
    farouell .2

    m. –ed

    I.

    (1) Bouffon, saltimbanque.

    ●(1659) SCger 16a. farvel, tr. «boufon.» ●148a. boufon, tr. «faruel.» ●(1732) GReg 107b. Bouffon, celui qui divertit le public par ses plaisanteries, tr. «Van[netois] Farvell. p. farvelled.» ●398a. Farceur, bouffon, joüeur de farces, tr. «farvell. p. farvelled.» ●(17--) FG II 1. ar farvel göapër, tr. «le bouffon moqueur.»

    ●(1876) TDE.BF 202b. Farvell, s. m., tr. «Charlantan, bouffon ; pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 148. farwell C[ornouaille] m., tr. «Bouffon.» ●(1931) VALL 60b. Bateleur, tr. «farwel pl. –ed.» ●75a. Bouffon, tr. «farwell pl. ed.»

    (2) par ext. Bonimenteur.

    ●(1659) SCger 20b. causeur, tr. «faruel.»

    ●(1890) MOA 164b. Charlatan, tr. «Farouell, m. pl. ou.» ●(18--) SAQ II 136. Eur farouell eo an hini a gomz a gleiz hag a zeou, heb fin hebed, euz ar pez a zell ouz ar re all, koulz hag euz ar pez a zell outhan he unan.

    II. fam.

    (1) Langue.

    ●(1870) FHB 285/190b. ar vilinerien zo touchennet mad ho zeod, ha farouel Fanch, goude eul lipaden, a iea ive kempen enn dro.

    (2) Stankañ e farouell da ub. : clore le bec à qqn.

    ●(1923) KNOL 197. An diaoul oa kerkent, stanket e farouel. ●(1924) NFLO. bec. je te clorai le bec, tr. «me 'stanco d'it da farouell.»

  • farouellañ / farouelliñ
    farouellañ / farouelliñ

    v. intr. Faire le bouffon, le saltimbanque.

    ●(1876) TDE.BF 202b. Farvella, v. n., tr. «Faire le baladin, le charlatan.»

    ●(1927) GERI.Ern 148. farwella C[ornouaille], tr. «faire le bouffon.» ●(1931) VALL 60b. faire le bateleur, tr. «farwela.» ●75a. faire le bouffon, tr. «farwelli.»

  • farouellerezh
    farouellerezh

    m.

    (1) Bouffonnerie.

    ●(1732) GReg 107b. Bouffonerie, de Theâtre, tr. «Farvellérez.»

    ●(1927) GERI.Ern 148. farwellerez C[ornouaille] m., tr. «bouffonnerie.» ●(1928) TAPO [page de titre]. Farwellerez koz. ●(1931) VALL 75a. Boufonnerie, tr. «farwellerez m.»

    (2) =

    ●(1926) FHAB Meurzh 110. ne ve ket diskuliet e farouellerez, dre ar vro.

  • farouelliñ
    farouelliñ

    voir farouellañ

  • fars .1
    fars .1

    m. & adv. –où

    I. M.

    A.

    (1) Farce, facétie.

    ●(1621) Mc 21. inyurou (…) quemeret en farcc. ●(1633) Nom 9b. Mimus : Farce : Farçc, bouffounerez.

    ●(1659) SCger 100b. raillerie, tr. «farcç.» ●148a. farcç, tr. «moquerie.» ●(1710) IN I 292. farçou dinoaz. ●(1732) GReg 823b. Sans rire, serieusement, tr. «Hep farçz. pep farçz a gostez.» ●(1744) L'Arm 151a. Facetie, tr. «Farce. m.»

    ●(1925) SFKH 4. un dén bourabl, lan a farseu. ●51. inou é vezé devér en treu ha groeit lod-kaér a farseu.

    (2) Ur fars : quelque chose de farce, de drôle.

    ●(1877) EKG I 5. ha ne viche ket bet eur farz m'en diviche ranket ar veleien senti.

    (3) Histoire drôle.

    ●(1878) EKG II 174. Per hag he amezeien (…) a gounte pep hini he stropad, pep hini he farz.

    B.

    (1) Kaout fars : avoir envie de rire.

    ●(1964) BRUD 17/40-41. Ankounahet en-eus ar brezoneg (...) Eun den hag en-eus torchet penn-a-dreñv ar zaout beteg an oad pemp bloaz warn-ugent. Farz am-eus !

    (2) Dont fars da ub. : avoir envie de rire.

    ●(1911) SPON 8. Pe chonjan én dud sot-sé (...) é ta fars d'ein.

    (3) Reiñ abeg da fars : faire rire à ses dépens.

    ●(1732) GReg 823b. Faire rire à ses depens, tr. «rei abecg da fars.»

    (4) Ober bourd ha fars =

    ●(1856) GRD 291. gobér bourd ha fars, é huélèt er réral é tisprisein en Eutru Doué.

    II. Loc. adv.

    (1) Pe a-fars pe a-zevri : pour de bon ou pour de rire.

    ●(1877) FHB (3e série) 4/31a. ne c'houient ket pe a fars pe a zevri edon.

    (2) Dre fars : pour rire.

    ●(1659) SCger 148a. dre farcç, tr. «en se moquant.» ●(1732) GReg 778b. Par raillerie, tr. «Dre farçz.» ●(1766) MM (Brestad 17) 1230. daoust pe dre farz, pe dre zevri. ●(1875) FHB 519/395a. guech dre fars guech dre zrevi.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 284. Aliez, e klever tud o lavaret dre fars : «Me garfe beza Roue !...»

    (3) Etre fars ha devri : entre plaisanterie et sérieux.

    ●(18--) SAQ II 4. An holl evelkent, ne lavaront ket ar c'homzou difeiz-se a galoun. Mes var bouez klevet, lod a lavar etre fars ha drevi, kred diskred ; Lod all a lavar heb ho c'hredi, lod all a zelaou heb lavaret.

    (4) Diwar fars : pour rire.

    ●(1732) GReg 823b. En riant, pour rire, tr. «Divar farçz.»

    III. Evel fars gant (ar paotr, an den) kozh : sans difficulté.

    ●(1942) VALLsup 136. (L'affaire) n'a pas fait un pli, a passé sans difficulté, tr. F. Vallée «a zo deut evel fars gand an dén koz fam.» ●(1965) BAHE 46/49 (T) A. Duval. Mont gantañ 'vel fars gant un den kozh (aezet da zebriñ). ●(1981) ANTR 40 (L) *Tad Medar. Ne yee ha ne deue ked ar galleg gand an dud-se evel ma teu ha ma ya fars gand ar pôtr koz.

  • fars .2
    fars .2

    m. –où (cuisine) Farce.

    ●(1732) GReg 398a. Farce, assaisonnement pour la volaille, &c., tr. «Fars.» ●(1744) L'Arm 153b. Farcir, tr. «Laquatt farce.»

    ●(1869) TDE.FB 389b. Farce, s. f. Viande hachée, tr. «fars, m.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...