Devri

Recherche 'àr...' : 725 mots trouvés

Page 9 : de arkebuzenner (401) à armeniad (450) :
  • arkebuzenner
    arkebuzenner

    m. –ien Arquebusier.

    ●(1633) Nom 291b-292a. Funditores, qui fundis missila & lapides iaciebant. Libratores, quod missilia eminus librando contorqueant : Qui vsent de fondes à combattre. Horum in locum successere, qui plumbeas glandes iaculantur vi tormentarij pulueris elisas ; arquebusiers, hacquebutiers : harquebuseneryen, vnan a ra harquebusennou.

  • arkoù
    arkoù

    plur. local. (mobilier) Lit clos.

    ●(1895) GMB 10. arko, lit clos, à Quemper-Guézennec.

  • arkuz
    arkuz

    s. Veillée funèbre. cf. arc'houest

    ●(1924) LZMR 15. O ! pebez noz arkus kaer !... (1) Arkus : veillée des morts, e bro Pont-'n-Abbad ●(1936) IVGA 185. evit an arkus. ●(1938) WDAP 2/81. evel evit un arkuz. ●87. Mont kuit ha lezel ac'hanoc'h, p'hoc'h eus eun arkuz, itron an ti ?

  • arlanket
    arlanket

    adj. (Eau) débordée.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arlanket, tr. «débordé.» ●(1931) VALL 184a. eau débordée, tr. «(deur) arlanket V[annetais].»

  • arlann
    arlann

    m./f. -eier (agriculture)

    (1) Lande, terre inculte.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arlann, m., tr. «région inculte, lande.»

    (2) Lande communale.

    ●(1962) EGRH I 8. arlann f. arlanneier, tr. « lande communale. »

  • arlec'hou
    arlec'hou

    m. Réparation.

    ●(1744) L'Arm 333b. Reparation, action, &c., tr. «Arleu.»

    ●(1904) DBFV 11a. arleu, m., tr. «arrangement, réparation.» ●(1927) GERI.Ern 25. arleu m., tr. «arrangement, réparation.»

  • arlec'houadur
    arlec'houadur

    m. Réparation.

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuadur, m., tr. «action de réparer.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuadur V[annetais] m., tr. «Action de réparer.»

  • arlec'houer
    arlec'houer

    m. –ion Réparateur.

    ●(1744) L'Arm 333b. Réparateur, m., tr. «Arleuhour.»

    ●(1904) DBFV 11a. arleuhour, arlehour, m. pl. arleherion, arlerion, tr. «celui qui répare, raccommode.» ●(1927) GERI.Ern 25. arleh(u)our m., tr. «celui qui raccommode.»

  • arlec'houerezh
    arlec'houerezh

    m. Réparation.

    ●(1744) L'Arm 465b. Surannacion, tr. «Arlehuereah ag ur græce, à beerh er Roué, a ouai bétt lausquétt de gohein. m.»

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuereh, tr. «arrangement, réparation.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuereh, tr. «arragement, réparation.»

  • arlec'houet
    arlec'houet

    adj. Racommodé, rapiécé.

    ●(1744) L'Arm 384a. Habit fripe, tr. «Say arléhuétt.»

  • arlec'houiñ
    arlec'houiñ

    v. tr. d.

    (1) Aiguiser.

    ●(1744) L'Arm 321a. Rafraichir (...) Un outil de fer, tr. «Arléhuein.» ●(1787) BI 58. arleüiein é araire.

    ●(1903) EGBV 74. arleùein, tr. «aiguiser.» ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «raffraîchir, affiler (un outil).» ●(1907) VBFV.bf 3a. arleuein, tr. «aiguiser, affiler.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuein v. a., tr. «rafraîchir, affiler (un outil).»

    (2) Carreler, rapiécer (des chaussures).

    ●(1744) L'Arm 46a. Carreler des souliers, tr. «Arlehuein.. étt..» ●182b. Mettre des hausses, tr. «Arlehuein sælieu botteu.»

    ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «carreler (des souliers).»

    (3) Réparer.

    ●(1903) EGBV 74. arleùein, tr. «raccommoder.» ●(1904) DBFV 11a. arlehuein, tr. «raccommoder ; réparer.» ●(1927) GERI.Ern 25. arlehuein v. a., tr. «raccommoder.»

  • àrlene
    àrlene

    adv.

    (1) L'année dernière.

    ●(c.1718) CHal.ms i. L'année dernière, tr. «allanne.» ●(c.1718) CHal.ms ii. a tel Iour qu'auiourdhuy, tr. «arlané d'endéman.» ●(1744) L'Arm 13b. L'année passée, tr. «Arlanné.» ●(1790) MG 22. Èl-ce just en hum gomportas me mæstr arlanné. ●94. Arlanné ean hum gavas én ur fal affær.

    ●(1884) LZBt Meurzh 57. Erleune e oann bet c'hoaz er gear-man. ●(1895) GMB 221. Erlañne, herlañne, l'année dernière, pet[it] Trég[uier] ; erleune à Pontrieux.

    ●(1904) DBFV 11a. arlañné, adv., tr. «l'année passée (Ch. ms., etc., mot encore usité).» ●(1910) DIHU 62/122. azé ou devoé hum gavet arlañné.

    (2) Àrlene diwezhañ : l'année dernière.

    ●(1849) LLB 2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist.

  • arlikin
    arlikin

    m. (argot de La Roche-Derrien) Crêpière.

    ●(1885) ARN 30-31. Crêpière. – Br. Min-krampoez (pierre à crêpes). Arg[ot] : Erlekin (arlequin). – Eman ann erlekin war he dron, l'arlequin est sur son trône, la crêpière est sur le feu, on est en train de faire des crêpes

  • arlikon
    arlikon

    m. –ed (ichtyonymie) Rouget.

    ●(1732) GReg 831b. Rouget, poisson de mer, tr. «Arlicon. p. arlicoñed.»

    ●(1876) TDE.BF 21b. Arlikon, s. m. C[ornouaille], tr. «Rouget, poisson ; pl. ed.»

    ●(1927) GERI.Ern 25. arlikon b[as] L[éon] m., tr. «Rouget.»

  • arliv
    arliv

    m. –ioù Nuance.

    ●(1931) VALL 502a. Nuance, tr. «arliou m. pl. arliviou (d'après le gallois).»

  • arlivañ
    arlivañ

    v. tr. d. Nuancer.

    ●(1931) VALL 502a. Nuancer, tr. «arliva.»

  • arlonkenn
    arlonkenn

    f. –où (anatomie) Gosier.

    ●(1982) PBLS 561. (Langoned) sec'h eo e arlonkenn c'hoazh ! tr. «il a encore le gosier sec !»

  • arloup .1
    arloup .1

    adj.

    (1) Affamé.

    ●(1909) SPON 26. Ret e vou bout arloup mat eit lonkein er stronk a ioud-sé. ●(1976) LIMO 30 octobre. un débrér harloup.

    (2) Glouton.

    ●(1909) DIHU 148/280. en arloup a gemenér. ●(1978) BRUDn 17/15. ma werze (pe roe kentoh !) Tante Fin’ madigou d’eun toullad bugale arloup. ●20. arloup = marlonk.

    (3) Accapareur.

    ●(1910) ISBR 210. Un arloup ne vé ket arloup é hantér ! ●(1936) DIHU 305/169. deusto d'er Stadeu arloup diazéet ar er goed hag er laeronsi.

    (4) Lagad arloup : regard convoiteur.

    ●(1910) ISBR 215. Ar Breih é taulas ketan Loeiz é lagad arloup.

  • arloup .2
    arloup .2

    m. –ed

    (1) Accapareur.

    ●(1862) BBR 176. Petra lavarez, koz arloup ? / Serr da vek gand da onner loup ! tr. «Que dit tu, méchant accapareur ? veux-tu bien te taire avec ta génisse galeuse !»

    ●(1910) ISBR 210. Un arloup ne vé ket arloup é hantér !

    (2) Personne vorace, morfal.

    ●(1907) VBFV.bf 3a. arloup, s., tr. «gourmand.» ●(1919) DBFVsup 3b. arloup, harloub, m., tr. «glouton, gourmand.» ●(1942) DHKN 225. Derhel e hra Nenneg get hé beajad krampoeh, deusto dehi kaout ohpen droug-kalon é huélet hé hrampoéh é vonet a vezul get en tri arloup-ma. ●(1974) YABA 12.10. En hani bihan d'er vronn, èl un arloup.

    (3) Convoiteur.

    ●(1910) ISBR 229. Labour e gavas de harz en arlouped rak stank e oé er prinsed e oé chonjet geté diméein d'Anna.

  • arloup .3
    arloup .3

    m. Acharnement.

    ●(1931) VALL 7a. Acharnement, tr. «arloup m.»

  • arloupell
    arloupell

    f. –ed Femme gloutonne.

    ●(1909) DIHU 51/327. Ne fauté ket muioh aveit lakat en arloupel-sé d'hobér er péh e oé laret dehi miret a hobér. A pe oé kroget Iehann de zirohal, chetu hi ardro en duel hag é lipat en treu mat e oé deit arnehi.

  • arlouper
    arlouper

    m. –ion Accapareur.

    ●(1982) LIMO 22 septembre. mar oent kri, digalon, harlouperion pe teadeu fall.

  • arlouperezh
    arlouperezh

    m. Acharnement.

    ●(1931) VALL 7a. Acharnement, tr. «arlouperez m.»

  • arloupet
    arloupet

    adj.

    (1) Affamé.

    ●(1907) VBFV.bf 3a. arloupet, aj., tr. «gourmand.» ●(1907) AVKA 87. Seblant denved ho deus, deoc'h da welet ; med en gwirione bleizi haloupet nan int ken.

    (2) Bezañ arloupet war : manger gloutonnement.

    ●(1901) EPLQ 16. pet[it] tréc[orois] beañ aloupet war eun dra manger une chose gloutonnement.

    ►sens fig.

    ●(1909) DIHU 50/306. arlouped omb a fed er garanté deli de Vreih.

    (3) Bezañ arloupet war : être acharné sur.

    ●(1931) VALL 7a. Acharné, tr. «arloupet (sur war).»

  • arloupiñ
    arloupiñ

    v.

    (1) S'acharner.

    ●(1931) VALL 7a. Archarner (S'), tr. «arloupi.»

    (2) V. tr. d. Envahir.

    ●(1904) DBFV 11a. arloupein, v. a., tr. «envahir, s'emparer de.» ●(1962) EGRH I 8. arloupiñ v., tr. « envahir, s’emparer. »

  • arm
    arm

    m. –où

    I. (armement)

    (1) Arme.

    ●(1499) Ca 11a. Armou. g. armes. ●(1612) Cnf 25. douguen armou.

    ●(1659) SCger 9a. arme, tr. «arm.» ●(c.1680) NG 1913. E tes Judas guet tud armeu. ●(1727) HB 332. evel un arm bantet ænep hoc'h adversourien. ●(1732) GReg 51a. Arme, instrument de guerre, tr. «Arm. p. armou.» ●Deux, trois armes, tr. «Daou, try arm.» ●(1744) L'Arm 17a. Arme, tr. «Arme.. eu m.»

    ●(1860) BAL 12. Ar re a grog en o armou.

    ●(1927) GERI.Ern 25. arm m., tr. «Arme.»

    (2) Armoù arsailh : armes offensives.

    ●(1732) GReg 51a. Armes, offensives, tr. «Armou da açzailh.»

    (3) Armoù difenn : armes défensives.

    ●(1732) GReg 51a. Armes, deffensives, tr. «Armou da divenn.»

    (4) Arm tan : arme à feu.

    ●(1847) FVR 291. o veza evit ann darn vuia hep armou-tan.

    (5) Dindan an armoù : sous les armes.

    ●(1847) FVR 381. Eno e chomjont sioul, mes bepred dindan ann armou.

    ●(1914) KANNgwital 135/379. Evit beza e stad da erpel outho, euz ranket gelver eur bloaveziad muioc'h a dud dindan an armou.

    (6) Tennañ d'ar armoù : (?) s'entraîner au maniement des armes (?).

    ●(1633) Nom 132b. Catadromus, decursorium, Troiam ludere : lieu pour iouster : læch pe plaçc euit stourm, euit tennaff dan armou. ●206a. Brauium : pris de la iouste : an pris á gounezer ò tennaff dan armou pe ò gouren.

    II. (liturgie) Armoù (an Iliz) : croix et bannières.

    ●(1732) GReg 78b. en b[as] leon on appelle les Banieres & les Croix. An Armou. armou an Ilis.

    III. (cuisine) Récipient. cf. arem.

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Arm, masc., pl. ou, aou, tr. «ustensile de cuisine ; vase en général. Goelo. Even.» ●(1927) GERI.Ern 25. arm m., tr. «ustensile de cuisine, vase T[régor].»

  • armadur
    armadur

    m. =

    ●(1916) LIKA 27. (Groe) me aramadur e zo etal mont kut.

  • armaeziad
    armaeziad

    m. armaezidi Campagnard.

    ●(1909) NOAR 90. An daou armeziad ne daolont ket nemeur a evez oc'h an tiez uhel. ●(1914) MAEV 193. an daou armeziad a zisplegas d'in eur maread laeronsiou.

  • armaj
    armaj

    m. Armes.

    ●(1790) Ismar 36. en ol armage necessær. ●(17--) TE 81. dibourvai a beb sort armage. ●159. en aparaill blaouahus ag é armage.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 89. deu gand soudard, guet piqueu aveid armage. ●(1849) LLB 1209. Mar kleu a ziabel en armaj é trouzal.

    ●(1924) NOLU 39. deusto ma splanné ou armaj. ●(1927) GERI.Ern 25. armaj V[annetais] m., tr. «armure, armes.»

  • armamant
    armamant

    m. Armemant.

    ●(1920) MVRO 24/1c. Loucheur, ministr koz an Armamant hag ar «Broiou dizanket».

  • armañ / armiñ
    armañ / armiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) S'armer.

    ●(14--) N 849. Me a gray alarm hac armaff, tr. «Je ferai du bruit et je m'armerai.»

    ●(1732) GReg 51b. On arme par tout, tr. «Arma a rear dre-oll.»

    ●(1935) BREI 389/3c. pa grogo eur vro da arma, eus he fenn he-unan, ar re all a grogo ive. ●(1935) BREI 399/4a. kelou spouronnus diwarbenn an Alamagn oc'h arma. ●(1935) BREI 420/3a. an diou vro a zalc'h da arma.

    (2) (en plt d'un bateau) Être armé.

    ●(1970) GSBG 268. (Groe) ag ǝfǝze ǝrba :gew ǝndrow exarmiɲ (= hag e veze ar bagoù en-dro oc’h armiñ), tr. «Et les bateaux étaient de nouveau en train d’être armés (litt. d’armer).»

    II. V. tr. d.

    (1) Armer.

    ●(1499) Ca 11a. Armaff. g. armer.

    ●(1659) SCger 9a. armer, tr. «armi.» ●(1744) L'Arm 17a. Armer, tr. «Armein.» ●(17--) TE 126. Ean ou laquas [é soudardèt] itré tair bandèn hac ou armas én ur fæçon misterius.

    ●(1904) DBFV 11a. armein, v. a., tr. «armer.» ●(1927) GERI.Ern 25. arma v. a., tr. «armer.»

    (2) Armer (un navire).

    ●(1732) GReg 226a. Faire la course sur Mer avec commission de la Cour, tr. «Arma listry ê cours.»

    ●(1847) MDM 14. armi listri.

    III. V. pron. réfl. En em armañ : s'armer.

    ●(c.1500) Cb. g. commancier a armer en cheualerie. b. dezrou en em armaff e marhecyez / enem custumaff a bresel.

    ●(17--) TE 81. Ind e hum armas enta a uellan ma heèllènt.

    ●(1857) LVH 4. crechénion vad peré e zelié hum armein.

  • armanag
    armanag

    voir almanak

  • armanak
    armanak

    voir almanak

  • armanakiñ
    armanakiñ

    voir almanakiñ

  • armaoueg
    armaoueg

    f. –où Arsenal.

    ●(1931) VALL 38b. Arsenal, tr. «armaoueg f. pl. ou.»

  • arme
    arme

    f. –où

    (1) Armée.

    ●(1633) Nom 51b. Annona militaris, stellatura : munition de viures, ou les viures d'vne armée, ou d'vn camp : munition á beuançc, pe beuançc á vn armè pe á vn campaing. ●150b. Classis : troupe ou flotte de nauires, vne armée : vn flot listry, vn banden listry, armè. ●188b. Copiæ, manus : armée : armè.

    ●(1732) GReg 51a. Armée, tr. «Arme. p. armeou.» ●254b. Défaire une armée, tr. «Trec'hi da un arme.» ●(1744) L'Arm 17a. Armée, tr. «Armé.. éyeu f.»

    ●(1854) PSA II 301. En nihue armé e oé é combattal. ●(1882) BAR 167. arme an Turket. ●(1894) BUZmornik 124. eun arme vraz. ●(18--) SAQ I 93. Diou arme a zo tal-ha-tal.

    ●(1927) GERI.Ern 25. arme f., tr. «armée.» ●(1957) AMAH 247. holl bennoù bras an arme, nemet unan hepken, de Gaulle, hag a dremene dre-se evit un oristal diahelet krenn.

    (2) Arme a vor : marine de guerre.

    ●(1869) SAG 48. diou arme a vor.

    (3) Korf-arme : corps d'armée.

    ●(1859) MMN 18. e meur a gorf-arme.

    ●(1976) LLMM 175/120. ar pemzekvet korf arme.

    (4) Sevel un arme : lever une armée.

    ●(c.1680) NG 1414. hac enf seuel un armé.

    (5) (religion) Arme an neñvoù : les phalanges célestes.

    ●(1945) GPRV 8. Sant Mikêl, «kabiten arme an Neñvou» pe c'hoaz «balañser an eneou».

  • arme-douar
    arme-douar

    f. Armée de terre.

    ●(1905) BOBL 01 juillet 41/1a. evid flepaat ha distruja hon arme-douar.

  • arme-vor
    arme-vor

    f. Armée de mer.

    ●(1633) Nom 150b. Classis procincta : vn armade preparée à la guerre : armè mor preparet da monet dan bresel. ●187b. Naumachia, prælium nauale, pugna naualis : guerre sur mer : bresel á mor, armè mor. ●188b. Copiæ nauales : armée par mer : armè mor, armè dre'n mor.

    ●(1732) GReg 51b. Armée navale, tr. «Arme-vor. p. armëou-vor.»

    ●(1910) MBJL 116. eun aluzenner eus arme-vor Bro-Zôz.

  • arme-zouar
    arme-zouar

    f. Armée de terre.

    ●(1732) GReg 51a-b. Armée sur terre, tr. «Arme-zoüar. p. armëou-zoüar.»

  • armead
    armead

    f. –où Armée, considérée en nombre de soldats.

    ●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 59. Un arméad tud e za d'hobér brezel d'emb. ●(1927) GERI.Ern 25. armead f., tr. «armée.» ●(1939) MGGD 3. eun armead soudarded.

  • armeadeg
    armeadeg

    f. –où Mobilisation.

    ●(1976) LLMM 175/115. ar gerioù strafuilhus a c'halve an dud d'an armeadeg, ha deiz kentañ an armeadeg a oa d'an eil a viz Eost 1914.

  • armel / arbel
    armel / arbel

    f. –ioù, armili (mobilier) Armoire.

    ●(1499) Ca 11a. Armel. g. armoyre.

    ●(1659) SCger 9a. armoire, tr. «armel, p. iou.» ●(c.1718) CHal.ms ii. buffet, tr. «credanc', armél, armelieu, armener armenerieu.» ●(1732) GReg 51b. Armoire, meuble de bois, tr. «Armell. p. armellyou.»

    ●(1840) GBI II 330. Arbell 'r sakramant, tr. «la niche du Saint-Sacrement.» ●(1867) FHB 125/165a. c'huec'h armelic vihan distalav. ●(1868) GBI II 300. Me 'm eûs em armel tric'houec'h mil skoed, tr. «J'ai dans mon armoire dix-huit mil écus.» ●(1878) EKG II 69. an arbeliou a oue divarc'het. ●82. ar gueleou hag an armeliou.

    ●(1909) NOAR 49. Divarc'ha a reas an arbeliou, an tiretennou. ●(1910) EGBT 67. C'hwi a lako ma dilhad war ar lansen 'barz an armel. ●(1955) STBJ 149. an horolaj en he arbel, gant eur mell momeder koueor lugernus. ●(1957) AMAH 245. gweleoù, ur pres, un daol, keder hag un armelig da glenkañ al listri-kegin. ●(1980) EBSB 52. (Ar vro vigoudenn) arbel, arbili, tr. «armoire(s).» ●(1986) DPSB 38. (Rieg) Dans la région, on dit arvel pour armel (armoire).

  • armel-houarn
    armel-houarn

    f. Coffre-fort.

    ●(1931) VALL 130b. Cofffre-fort, tr. «armel-houarn f.»

  • armel-levrioù
    armel-levrioù

    f. (ameublement) Bibilothèque.

    ●(1931) VALL 65b. Bibliothèque (meuble), tr. «armel-levriou f.»

  • armel-sakr
    armel-sakr

    f. Tabernacle.

    ●(1931) VALL 723a. Tabernacle de l'autel, tr. «armel ou arbel sakr.»

  • armelad / armeliad
    armelad / armeliad

    f. –où Contenu d'une armoire.

    ●(1929) FHAB C'hwevrer 68. eun armeliad aour hag arc'hant. ●(1959) BRUD 8/31. eun armelad arhant.

  • armeler
    armeler

    f. –ioù

    (1) Armoire.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. buffet, tr. «credanc', armél, armelieu, armener armenerieu.» ●(1732) GReg 51b. Armoire, meuble de bois, tr. «Van[netois] Armelér. p. armeléryéü.» ●(1744) L'Arm 17a. Armoire, tr. «Armenére.. rieu : Armlére.. rieu. f.»

    (2) Miroir.

    ●(1919) DBFVsup 3b. armenér, armelér, m., tr. «miroir ; glace. – Ailleurs, miloér et plaisamment marveillour, menteur.»

  • armeliad
    armeliad

    voir armelad

  • armener
    armener

    voir armeler

  • Armeniad
    Armeniad

    m. –ed, Armeniiz Arménien.

    ●(1903) MBJJ 118. an Armeniaded (kristenien dianket-all). ●204. manati Armeniiz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...