Devri

Recherche 'àr...' : 725 mots trouvés

Page 8 : de argred (351) à arkebuzenn (400) :
  • argred
    argred

    s. Hésitation.

    ●(14--) Jer.ms 64. Leal guyr Impalazr mat a cazr hep argret, / Me a yelo dydreu an mor a corr hep bour gorec, tr. Herve Bihan « Loyalement, véritable Empereur, bon et beau, sans hésitation, / J’irai au-delà de la mer, volontiers, sans être lent »

  • argreder .1
    argreder .1

    m. –ion Personne hésitante.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Argreder, tr. «celui qui hésite. Even.»

  • argreder .2
    argreder .2

    adj. Hésitant.

    ●(1962) EGRH I 8. argreder a., tr. « hésitant. »

  • argrediñ
    argrediñ

    v. intr. Hésiter.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. argredi, tr. «hésiter. Even» ●(1927) AVZH II 88. kement se hep argredi en he galoun. ●(1927) GERI.Ern 21. argredi, tr. «hésiter.» ●(1931) VALL 359b. Hésiter, tr. «argredi.»

  • argu-
    argu-

    voir arguz-

  • argud
    argud

    m. Sommeil.

    ●(1876) TDE.BF 21a. Argud, s. m., tr. «sommeil léger.»

  • argudiñ
    argudiñ

    v. intr. Sommeiller en dodelinant de la tête. cf. dargudiñ

    ●(1659) SCger 25b. choper ou sommeiller, tr. «argudi.» ●129b. argudi, tr. «sommeiller.» ●(1732) GReg 166b. Chopper de la tête, sommeiller legerement, tr. «argudi. pr. argudet.»

    ●(1876) TDE.BF 21a. Argudi, v. n., tr. «Sommeiller.»

  • argudus
    argudus

    adj. Assoupissant.

    ●(1876) TDE.BF 21a. Arguduz, adj., tr. «Assoupissant.»

  • argumant
    argumant

    m. –où Argument.

    ●(1846) DGG 397. dre'r memes argumanchou.

  • arguz
    arguz

    m. –où

    (1) (droit) Différend, litige.

    ●(1732) GReg 203a. Contention, dispute, querelle, procès, tr. «arguz. p. arguzou. argu. p. arguou.» ●263b. Demelé, different, contestation, tr. «Arguz. p. arguzou.»

    (2) Controverse.

    ●(1732) GReg 207a. Controverse contre quelque secte, tr. «Argu a-enep un diçzivoud-bennac. p. arguou.»

    (3) Dispute.

    ●(1659) SCger 30a. contention, tr. «argu.»

    ●(18--) SBI I 54. Etre Tassel hac he gog / 'Zo Savet eur gwall distog. / (…) / A zo savet eun ergu / Abalamour da iod it-du, tr. «Entre Tassel et son coq / S'est élevé un grande prise de bec. / (…) / S'est élevé un combat, / Au sujet de la bouillie de blé noir.»

    ●(1922) FHAB Du 335. Abalamour d'eur yod ed-du / Ec'h eo bet savet an ergu.

    (4) Hep ket a arguz, hep arguz : à l'amiable, amiablement.

    ●(1732) GReg 33a. Amiablement, ou, à l'amiable, tr. «hep qet a argu. hep arguz.»

    (5) Arguzoù : pointilles.

    ●(1732) GReg 735b. Pointilles, tr. «Ærguou.»

  • arguzadenn
    arguzadenn

    f. -où Chicane, différend.

    ●(1962) EGRH I 8. arguzadenn f. -où, tr. « chicane, différend. »

  • arguzadur
    arguzadur

    m. –ioù Argumentation.

    ●(1958) BAHE 17/6. reiñ re a bouez d'e arguzadur.

  • arguzamant
    arguzamant

    m. –où Argument.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 39). Arguamant, argument. ●(1499) Ca 11b. Arguemant. g. argumentation. ●Arguement. g. idem. ●Argument a conclusion hastiff. g. argument de hastiue conclusion. ●Argument insolubl cest une mauiere (lire : maniere) darguement.

  • arguzapl
    arguzapl

    adj. Contestable.

    ●(1732) GReg 203a. Contestable, tr. «Arguzapl.»

  • arguzenn
    arguzenn

    f. –où

    (1) Argument.

    ●(1931) VALL 36a. Argument, tr. «arguzenn f.»

    (2) Chicane, différend.

    ●(1962) EGRH I 8. arguzenn f. -où, tr. « chicane, différend. »

  • arguzenner
    arguzenner

    m. -ien Chicanier.

    ●(1962) EGRH I 8. arguzenner m. -ien, tr. « chicanier. »

  • arguzer
    arguzer

    m. –ion Argumentateur.

    ●(1499) Ca 11b. Arguer. g. argueur.

  • arguzerezh
    arguzerezh

    m. Dispute, chicane.

    ●(1710) IN I 345. eleac'h ma zeus tabutou, disputou, arguerez.

    ●(1962) EGRH I 8. arguzerezh m., tr. « chicane. »

  • arguziñ
    arguziñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Disputer.

    ●(1499) Ca 11b. Arguiff. g. arguer.

    ●(1659) SCger 54a. etriuer, tr. «argui.» ●115a. tancer, tr. «argui.» ●129b. argui, tr. «disputer.» ●(1732) GReg 203b. Contester, quereller, disputer, plaider, tr. «Arguzi. pr. arguzet. argui. pr. arguet.» ●735b. Pointiller, tr. «Ærgüi. pr. ærgüet.» ●(1792) BD 817. caer eo dit erguin ret eo dit nem rentan, tr. «Tu as beau discuter, tu dois te rendre.»

    (2) Arguziñ ouzh ub. : disputer contre qqn.

    ●(1710) IN I 438. da ræsoni ha da ergui ouz ho tud un nebeudic. ●(1732) GReg 205a. Disputer contre quelqu'un, tr. «Arguï ouc'h ur re.»

    ●(1961) LLMM 86/150. ha pa vefe amañ kant ha kant all oc’h arguziñ ouzhin, e lavarin bepred n’on ket o tibunañ gevier.

    II. V. tr. d. Arguziñ ub. =

    ●(1728) Resurrection 2142. Re arabadus och ne credan quet nen de / Ho hol plijaduriou ma erguin voar se.

    ●(1847) BDJ 58. He hergui kalz a rehas.

    III. V. pron. réci. En em arguziñ : disputer.

    ●(1659) SCger 36b. debattre de paroles, tr. «en em argui.»

  • arhent
    arhent

    m. Restant de chemin.

    ●(1847) FVR 38. Me raio ann arhent evit gallout ho kat.

  • Arian
    Arian

    m. –ed (religion) Arien.

    ●(1866) HSH 144. a enep an Arianet. ●(1894) BUZmornik 35. Ar re a heulie ar fals kredenn-ze a reat Arianed anezho.

    ●(1911) BUAZperrot 205. an arianed a glaskas trabas outan.

  • arian
    arian

    adj. Arien.

    ●(1911) BUAZperrot 158. arian o daou evel o zad.

  • aridenn
    aridenn

    f. -où Kyrielle, suite.

    ●(1962) EGRH I 8. aridenn f. -où, tr. « kyrielle, suite. »

  • aridennad
    aridennad

    f. –où

    (1) (en plt de choses distinctes) Suite, kyrielle, ribambelle, enfilade.

    ●(1877) EKG I 144. Hag hen, en em lakaat da skriva eun aridennad hanoiou.

    ●(1909) FHAB Here 301. eun aridennad pennadou divarbenn Histor ar bobl breizad. ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aridennad, tr. «série, rangée, ribambelle. Eun aridennad pec'hejo. Trévérec.» ●Arigennad, tr. «ribambelle, série, suite.» ●(1921) FHAB Genver 9. aridennadou tiez. ●(1922) KAAG 49. lavaret eun arridennad geriou. ●(1929) MANO 119. e tibunas ive eun aridennad geier. ●(1964) LLMM 107/411. un arigennad leoù-Doue.

    (2) (en plt d'un liquide) Coulée, traînée de sang, etc.

    ●(1874) TLK I FHB 481/87b. eun aridennad dour a ioa var he lerc'h a-hed ann hent braz. ●(1877) EKG I 227. eun aridennad eonenn var he lerc'h. ●(1878) EKG II 2. aridennadou ruz a deue euz an neac'h d'an traon, great gand goad ar re euz an daou du a ioa kouezet en emgann.

  • aridennet
    aridennet

    adj. Qui forme une coulée.

    ●(1877) EKG I 41. ar goad a ioa aridennet var he lerc'h dre ma oa eat.

  • arier-garda
    arier-garda

    s. Arrière-garde.

    ●(1633) Nom 188b. Exercitus tergum : l'arriere-garde : an arriere-garda, an gard adref.

  • ariez / aryezh
    ariez / aryezh

    f. –où, –ioù

    (1) [au plur.] Grimaces.

    ●(1866) FHB 57/33a. o velet dizurziou hag ariezou ar rum guenta. ●(1874) FHB 501/247a. En em lacat a ra da ober a bep seurt ariezou.

    ●(1906) KANNgwital 40/320. Arieziou diskiant a reont. ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézou, tr. «Façon, etc.» ●(1925) BUAZmadeg 40-41. bep seurt ardou hag arieziou. ●(1932) ALMA 137. Ormidou hag ariezou a raio.

    (2) Kaout an ariez da : avoir la manie de.

    ●(1921) PGAZ 42. ar re vrasa deuz ar baotred o doa an arriez fall da lakaat krogou da zevel etre ar re vian hag an nevessa deuet d'ar skol. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Ariez (g.g.) = distaget ar-yez : boazamant ; manie e galleg ; an ariez-se en deus.

  • ariezañ / aryezhañ
    ariezañ / aryezhañ

    v. intr. Grimacer.

    ●(1873) FHB 463/367b. En em lacat a reas da arieza, da c'hourvez var an douar.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézi, tr. «Grimacer.»

  • ariezer / aryezher
    ariezer / aryezher

    m. –ion Grimacier.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Ariézer, tr. «Grimacier.»

  • arigell / ariell
    arigell / ariell

    f. –où cf. ereell

    (1) Jarretière.

    ●(1744) L'Arm 190a. Jaretiere, tr. «Ariguël. f.»

    (2) Attache, lien.

    ●(1744) L'Arm 19a. Attache, tr. «Ariell.. leu.»

    ●(1904) DBFV 11a. ariel, arigel, f. pl. –lleu, tr. «attache.» ●(1906) DIHU 8/134. N'ou des chet mui arigelleu doh ou houif-bihan na seien erbet idan er houif. ●(1931) VALL 426a. Lien, tr. «arigell V[annetais].» ●(1947) BRMO 66. Par-dessus le béguin ou toked kouif s'ajuste la coiffe à fond de nansouk dont les deux ailes richement travaillées (parfois au point d'Irlande) sont terminées par des liens empesés dit arigelleu.

  • arigell-loer / ariell-loer
    arigell-loer / ariell-loer

     f. (habillement) Jarretière.

    ●(1732) GReg 508b. Jaretiere, tr. «Van[netois] ariguell lor.» ●(1744) L'Arm 190a. Jaretiere, tr. «Arriêll-lore.. Arriêlleu-lereu f.»

    ●(1904) DBFV 11a. ariel, arigel, f. pl. –lleu, tr. «attache (loreu, des bas, jarretière).» ●(1927) GERI.Ern 25. arigell loreu f., tr. «jarretière.» ●(1931) VALL 405a. Jarretière, tr. «arigell-loer V[annetais] f.»

  • arigennad
    arigennad

    voir aridennad

  • arigoter
    arigoter

    m. –ion Homme qui malmène les animaux au travail.

    ●(1931) VALL 718b. celui qui le fait [surmener les animaux en les malmenant], tr. «arigoter T[régor].»

  • arigotiñ
    arigotiñ

    v.

    (1) V. intr. S'occuper à des riens.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arigotein (Noy[al-Pontivy]), aligotein (Gr[oix]), v. n., tr. «s'occuper à des riens, badiner, faire des agaceries.» ●(1931) VALL 718b. V[annetais] arigotein, aligotein, tr. «agacer et s'occuper à des riens.»

    (2) V. tr. d. Malmener les animaux au travail.

    ●(1931) VALL 718b. Surmener (…) ; les animaux en les malmenant, tr. «arigoti T[régor] popul.»

  • arigrap
    arigrap

    s.

    (1) Foar an arigrap : foire d'empoigne.

    ●(1935) BREI 394/3c. Foar an arigrap, neb a dap a dap !

    ►[forme abrégée] Arigrap a dap.

    ●(1903) MBJJ 31. Gwech ha gwech e ve taulet d'ê gwenneien : «heligrap a dap !» ●(c.1930) VALLtreg 139. aligrap (ou) arigrap = pillage – En arigrap neb a dap a dap Prov. ●1187. Chaniskrab : Chaniskrab / Hag an hini a dap a dap (Rolland ar grawen hag ar barner) Voir harigrap.

    (2) Mise à sac.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. Alagrap, aligrap, arigrap ; eun tôl alagrap, tr. «une chose à piller en commun.»

    (3) Skeiñ, stlapañ en arigrap : jeter à la gribouillette.

    ●(1913) KZVr 26 - 31/08/13. skei kraou en arigrap d'ar vugale. ●(c.1930) VALLtreg 139. skei krao pe wenneien en arigrap d'eur vanden vugale. En Haute-Cornouaille. Carnoet. Plourac'h. jiligrap (et) jalagrap (voy. chanisgrap employé par Rolland). ●(1980) LLMM 201/261. Evit an euredoù, ar badeziantoù 'veze ivez meur a baour e toull ar porched o c'hortoz ur pezh moneiz bennak da vezañ stlapet en arigrap d'ar vugale ha roet en o dorn d'ar re gozh.

    (4) Bezañ (en) arigrap : être en désordre, sens dessus dessous.

    ●(1935) BREI 416/3c. «Ar bed a zo arigrap» ; bezomp ni, ive, unanet muian m'hallfomp. ●(1936) BREI 457/3b. Hirie, dreist-oll, pa 'man pep tra en arigrap, ar Breton a sav e skouarn pa gomzer dirazan eus ar vuhez nevez ha kompez a c'hallfe beva.

    (5) Taol arigrap =

    ●(c.1930) VALLtreg 137. alagrap : pour arigrap – Gortoz, Perik, ganin n'er ket 'vel-ze à-strap / Heman zo 'tre hon daou, pôtr, eun tol alugrap. D. n d. Marivonik (Voir harigrap, chanistrap.)

  • arim
    arim

    v. tr. d. Attacher.

    ●(1530) Pm 250 (Mab Den). An tan ha frym en acrymo, tr. «Le feu et la glace l'enchaîneront.»

  • arimadur
    arimadur

    m. Agencement.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agencer, tr. «Arimadur.. pl, eu. m.»

  • arimañ
    arimañ

    v. tr. d. Agencer.

    ●(1744) L'Arm 8b. Agencer, tr. «Arimein.»

  • arimbisil
    arimbisil

    m. –ed Presqu'imbécile.

    ●(1879) ERNsup 147. eun ar-imbisil, presque un imbécile, Trév[érec], St-Clet.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arimbisil, masc., tr. «presque un imbécile. Trég[uier].»

  • arinosant
    arinosant

    m. –ed Presqu'innocent.

    ●(1879) ERNsup 147. eun ar-in(n)osañt, Trév[érec]. Cf. arzod.

    ●(1913) KZVr 32 - 12/10/13. Arinosant, masc., tr. «presque un innocent. Trég[uier].»

  • arismetik
    arismetik

    s. Arithmétique.

    ●(1499) Ca 11b. Arismetic. g. arismetique. science de nombrer.

  • aristell
    aristell

    f. –où (pathologie) Épidémie bénigne.

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Aristel Désigne une épidémie bénigne, comme l'influenza, la grippe, etc. ●(1931) VALL 267a. épidémie bénigne, tr. «aristell Ouess[ant].»

  • aristokrat .1
    aristokrat .1

    adj. Aristocrate.

    ●(1790/94) PC I 216. Divar goust porpant ar velien – Ac an esqeb aristocrat – Chuia raio fanchet, bourleden – Marqirit brema marhat mat.

     

  • aristokrat .2
    aristokrat .2

    m. –ed Aristocrate.

    ●(1790/94) PC I 228. drailla an aristrocratet.

    ●(1847) FVR 49-50. ar re-man, a ieaz kerkent d'ar bac'h e peleac'h e oa dastumet tri c'hant aristokrad (…) ho dieubi a rejont holl.

  • aritenn
    aritenn

    f.

    (1) Petit sentier.

    ●(1919) DBFVsup 3b. ariten (B[as] v[annetais]), f., tr. «petit sentier.»

    (2) Raie des cheveux.

    ●(1919) DBFVsup 3b. ariten (B[as] v[annetais]), f., tr. «raie des cheveux.» ●(1931) VALL 618a-b. Raie des cheveux, tr. «V[annetais] aritenn f.»

  • arjantiñ
    arjantiñ

    v. tr. d. Creuser légèrement, graver.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arjantein (Gr[oix]), tr. «creuser légèrement, graver.»

  • arjaodal / arjaodiñ
    arjaodal / arjaodiñ

    v. tr. d. Insulter.

    ●(1792) CAg 71. Ind en hargeaud, er stuhele. ●(17--) TE 30. Mæs ind e hum laquas d'en arjaudal.

    ●(1919) DBFVsup 3b. arjaudein, v., tr. «Insulter. Cf. hujaudein.»

  • arjil
    arjil

    m. (minéralogie) Argile.

    ●(1633) Nom 228b-229a. Terra figularis, argilla figularia, creta figularis : argille : argill, an douar á so mat da vn poder pry euit ober podou.

  • ark
    ark

    m. –où (armement) Arc.

    ●(1792) BD 201. mes pa deulin ma arc credet franc e souffri[nt], tr. «Mais quand je lancerai mon arc, croyez franchement, ils souffriront.» ●578. o callon gant ma arc men dardo, tr. «leur cœur de mon arc, je le percerai.»

  • arkebuzenn
    arkebuzenn

    f. –où (armement) Arquebuse.

    ●(1612) Cnf 18b. clezeff, contell, halabarden, argebusen. ●(1633) Nom 186a. Sclopus siue stlopus : arquebute, arquebuse : harquebusen. ●250a-b. Nitratus puluis : poudre d'arquebuse : poultr arquebusen. ●291b-292a. Funditores, qui fundis missila & lapides iaciebant. Libratores, quod missilia eminus librando contorqueant : Qui vsent de fondes à combattre. Horum in locum successere, qui plumbeas glandes iaculantur vi tormentarij pulueris elisas ; arquebusiers, hacquebutiers : harquebuseneryen, vnan a ra harquebusennou.

    ●(1659) SCger 9a. arquebuse, tr. «arquebusenn.» ●11b. bander vne harquebuse, tr. «banta vn arquebusen.» ●118a-b. tirer vne arquebuse, tr. «tenna vn arquebusen.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...