Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 100 : de azbani (4951) à azez-1 (5000) :
  • azbani
    azbani

    s. cf. albani. Lakaat e azbani da =

    ●(1904) DBFV 12a. é ol asbani é, gobér droug, tr. «il met toute son étude à faire du mal (Ch. ms.).» ●(1931) DIHU 241/300. er ré e lak ou asbanni de viret (…). ●(1940) DIHU 344/27. n'é ket azé é lacan me asbâni.

  • azbevañ / azbeviñ
    azbevañ / azbeviñ

    v.

    (1) V. intr. Ressusciter, renaître.

    ●(1874) POG 138. Aotrou, ma tistroit ouzomp e reot d'e-omp asvéva.

    ●(1912) MMPM 6. ar gwez hanter-zeac'h e pad ar goanv hag a gav (…) eur beradik seo da azveva.

    (2) V. tr. d. Ressusciter, ranimer, revivifier.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 280. lakaat da asvevi en hor bro eur c'hoari ker koz ha ker brao.

  • azbevet
    azbevet

    adj. Ressuscité.

    ●(18--) SAQ I 186. Rag ar mab ma d'in a oa maro ha set hen asvevet.

  • azbirviñ
    azbirviñ

    v. Rebouillir.

    ●(1732) GReg 786a. Rebouillir, tr. «Azbirvi. pr. azbervet.»

  • azblev
    azblev

    coll. Duvet, poil follet.

    ●(1927) GERI.Ern 32. azblev, tr. «duvet, poil follet.»

  • azblevek
    azblevek

    adj. Qui a du duvet.

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asblevek, tr. «qui a du duvet.»

  • azbuhezañ
    azbuhezañ

    v. tr. d. Ranimer.

    ●(1909) FHAB Eost 231. hen asbueza goude ar maro bihan great ganti.

  • azc'horiñ
    azc'horiñ

    voir azgwiriñ

  • azdejun
    azdejun

    m. Second déjeuner.

    ●(1919) DBFVsup 4b. azejun. A Cléguérec, dejun, premier déjeuner ; azejun, second déjeuner.

  • azderaouiñ / azderoù
    azderaouiñ / azderoù

    v. Recommencer.

    ●(1732) GReg 788a. Recommencer, tr. «ãls. azderaouï. azderou. pp. et.»

  • azderc'hel
    azderc'hel

    v. tr. d. Reprendre.

    ●(1865) LZBt Gouere 8. bete ma vin asdalc'het gant ar Vandarined.

  • azdeuet
    azdeuet

    adj. Revenu.

    ●(1914) MAEV 154. Allo ! mat ! setu hen asdeut.

  • azdibr
    azdibr

    m./f. –où (harnachement) Seconde selle.

    ●(1732) GReg 227b. Coussin de selle pour soutenir une valise, tr. «Azdibr. p. azdibrou.»

    ●(1876) TDE.BF 23b. Asdibr, s. m., tr. «Coussinet que l'on place sous la selle d'un cheval.» ●(1890) MOA 86. as-dibr, tr. «(seconde selle), coussinet placé sous la selle d'un cheval.»

    ●(1962) EGRH I 10. azdibr f., tr. « coussinet que l’on place sous la selle.

  • azdimezet
    azdimezet

    adj. Remarié.

    ●(1868) GBI I 202. Hag he dad 'zo as-dimezet, tr. «et son père s'est remarié.»

  • azdimeziñ .1
    azdimeziñ .1

    m. azdimezioù Second mariage.

    ●(1732) GReg 603b. Second mariage, tr. «Azdimizy. p. azdimizyou.»

    ●(1962) EGRH I 10. azdimeziñ m., tr. « remariage. »

  • azdimeziñ .2
    azdimeziñ .2

     

    (1) V. intr. Se remarier.

    ●(1732) GReg 209a. Convoler, parlant des veuves qui se remarient, tr. «Azdimizi. pr. azdemezet.»

    ●(1869) BSGc 7. he zad ne zaleas ket da asdemezi.

    (2) V. tr. Remarier.

    ●(1962) EGRH I 10. azdimeziñ v., tr. « (se) remarier. »

  • azdiwanajoù
    azdiwanajoù

    plur. Repousses.

    ●(1872) ROU 58. An asdivoanachou, al louzaouachou a ra gaou ouz an ed, tr. «Les différentes herbes qui ont poussé et repoussé parmi le blé y nuisent.»

    ●(1927) GERI.Ern 8. azdiwanachou, tr. «diverses pousses.»

  • azdorn
    azdorn

    m. (anatomie) Poignet.

    ●(1880) SAB 63. an dorn deou var an asdorn cleiz. ●(1888) SBI II 310. Ha me na'm eus na brec'h na dorn, / Na'm eus met bete ma as-dorn ? tr. «Moi qui n'ais ni bras ni main, / (Moi qui) n'en ai que jusqu'à l'avant-bras ?»

  • azdoubladur
    azdoubladur

    m. Redoublement.

    ●(1914) DFBP 278a. redoublement, tr. «Asdoubladur.»

  • azdoublañ
    azdoublañ

    v. tr. d. Redoubler.

    ●(1914) DFBP 278a. redoubler, tr. «Asdoubla.»

  • azdous
    azdous

    adj. Douceâtre.

    ●(1732) GReg 304a. Douceatre, fade, insipide, tr. «azdouçz.»

  • azdov
    azdov

    m. Nichet.

    ●(1732) GReg 670a. Œuf couvis, tr. «Azdo. an azdo. had-do. an had-do (Treg[or] had-déo. (Van[netois] hadto.»

    ●(1876) TDE.BF 277b. Had-do, s. m. C[ornouaille] Et aussi haddo, tr. «œuf couvin à demi-couvé.»

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Asto, tr. «Œuf qu'on laisse sous la poule pour la faire repondre.» ●(1909) FHAB Here 312. tenna ar viou a zindan ar yar ha lezel an azdof. ●(1919) DBFVsup 4b. atto, m. ado, tr. «œuf laissé au nid pour amorcer la ponte.» ●(1924) ZAMA 24. Eun azdo hag a zo du-ze o sikour ar yez da zozvi. ●(1981) ANTR 45. eun astof e neiz ar yar.

    ►[empl. comme adj.]

    ●(1916) KZVr 167 - 14/05/16. eur vi kofilis a zo eur vi azdo, eur vi eun evn bihan e-barz (er Fouilhez) Ivonig Picard.

  • azdrezenn
    azdrezenn

    f. –où Crémaillon, petite crémaillère qui est attachée à la grande.

    ●(1732) GReg 232b. Cremaillon, ou cremillon, petit morceau de cremaillere qu'on attache à la grande, tr. «Azdrezeñ. p. azdrezennou.»

    ●(1914) DFBP 71b. crémaillon, tr. «Azdrezen.» ●(1927) GERI.Ern 33. azdrezenn f., tr. «petite crémaillère ajoutée à la grande.»

  • azdu
    azdu

    adj. Noirâtre.

    ●(1732) GReg 658b. Noirâtre, qui tire sur le noir, tr. «azdu.» ●909a. Un teint basané, brun, tr. «ul liou azdu.»

  • azduañ
    azduañ

    v. tr. d. Renoircir.

    ●(1931) VALL 645a. Renoircir, tr. «azdua.»

  • aze
    aze

    adv.

    I. Adv.

    A. spat. Là.

    ●(1659) SCger 71a. La ou uous estes, tr. «ase.»

    ●(1904) DBFV 15a. azé, adv., tr. «là.»

    ●(1848) GBI II 262. Azeet aze 'n eur gadeur, tr. «Asseyez-vous là sur un siège.»

    ●(1925) DIHU 172/348. Hag en taurel ezé.

    ►[au dimin. plur.] Azeigoù.

    ●(1907) DIHU 25/415. Ha chetu ur mén digor azéigeu...

    B. temp.

    (1) C'est à ce moment-là.

    ●(1849) LLB 1145-1146. Hag a p'en dei d'hou seud ha saillal ha drunjein, / Azé é téliet ou has de geulaiein.

    (2) Setu aze : voilà.

    ●(1860) BAL 111. Setu aze ho mam, eme Jesus.

    ●(1911) SKRS II 226. setu aze, a dra zur, an dervez kaera en ho puez.

    C. sens fig.

    (1) Aze eo : ça y est.

    ●(1907) KORN 8. Aze eo ! emaout ganti, Fanch. ●(1909) KTLR 3. Aze eo, eme ar c'hroeg, foug bras ennhi. ●(1971) CSDC 80. Aze eo, lare ar vroeg foug braz enni, tr. «Ca y est, dit la femme pleine d'orgueil.»

    (2) Aze emañ se : c'est cela.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Aze (e) man ze, tr. «c'est cela, voilà l'affaire !»

    II. Loc. adv.

    (1) War aze : par là.

    ●(1902) PIGO I 184. Eomp 'ta war aze, eme Bersonik.

    (2) Dre aze : par là.

    ●(1867) GBI II 284. N''man ket ann tremenn dre aze, tr. «On ne passe plus par là.»

    (3) Aze'mañ se ! : comme ça !

    ●(1943) SAV 29/33. Evel-se… Ha bremañ kazel-ha-kazel… aze 'mañ-se !...

  • azen
    azen

    m. –ed, ezen

    I.

    A.

    (1) Âne.

    ●(1499) Ca 12a. Asenn. g. asne. ●139a. Mirer an esenn. g. aisner ou garde dasnes. ●(1633) Nom 26b-27a. beste à somme, sommier, cheual ou asne qui porte bahuz : loezn da douguen sammou, march pe asen á douc bahuou. ●(1650) Nlou 8. En presep vn egen, hac vn asen, ho daou, tr. «dans l'étable d'un bœuf et d'un âne, tous deux.»

    ●(c.1680) NG 198. Ha un asen. ●(1710) IN I 271. an asen bian. ●(1732) GReg 55a. Asne, ou, âne, bête de somme, tr. «Aseñ. p. æseñ. Van[netois] Aseen. p. asenned, æseñ.» ●(1744) L'Arm 18a. Asne, tr. «Aseen.. éseenn. m.» ●(1790) MG 327. retourn d'em hær de berdêg d'en izèn. ●(17--) TE 151. de glasq é ésèn e oai fariét.

    ●(1838) CGK 3. Beza broudet vel un azen. ●(1867) MGK 3. tud hep skiant ; muioc'h ho deuz ezen. ●(1876) TDE.BF 796. Ne ket an azen a gas ar greun d'ar marc'had eo a zebr anezhan.

    ●(1904) DBFV 15a. azen, pl. –nned, ézen, tr. «âne.»

    (2) Azen gouez : âne sauvage.

    ●(1499) Ca 12b. Asenn goez. g. asne sauuage. ●(1633) Nom 34a. Onager : asne sauuage : asen gouez.

    ●(1732) GReg 55a. Asne sauvage, tr. «Aseñ-goëz. p. æseñ-goëz.»

    (3)) Azen rous = âne (?).

    ●(1910) MAKE 8. ne weler mui na marc'h nag azen rouz ebet anez ma vefe war glipen e benn. ●(1947) BIKA 46. azen rous, labous yod !...

    B. sens fig. (en plt de qqn)

    (1) Âne, homme ignorant.

    ●(1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «Aseñ. p. asénned.»

    ●(1803) MQG 7. Me zo sur, azennet, ne gomprenit netra. ●(1869) SAG 69. Dre c'hinou St-Augustin, n'oa ket eun azenn oa.

    ●(1925) DLFI n° 6/2c. Eun vanden azenned keunduet digant eur mul !

    ►[empl. comme adj.]

    ●(1867) MGK 61. Eunn azen euz ann azena. ●(1869) SAG 96. pegen azen int ive var ar poentchou kenta euz ar relijion. ●288. Atao e chomomp azenn. ●(1893) IAI 172. e serro he c'hinou da azennoc'h evitan. ●(1899) BSEc xxxvii 161/ KRL 26. An hini a lavar e goar pep tra a ziskouez ez eo an asena, tr. «Celui qui prétend tout savoir montre qu'il est le plus ignorant.»

    ●(1908) KMAF 5. me n'oun ket azen a-walc'h. ●(1925) BUAZmadeg 854. ober katekiz d'ar merc'hed a ioa azenna var ho relijion.

    C. (insulte)

    (1) Penn azen : ignorant.

    ●(1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «pénn-asenn.»

    (2) Azen gornek : ignorant, âne bâté, âne rouge.

    ●(1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «asenn-gornecq.» ●(1744) L'Arm 156b. Fiefé ignorant ou Ignorant fiefé, tr. «Azeenn gornêc. m.» ●(1766) MM 311. a te gléo-ta asen gornoc, tr. «Dis-donc, entends-tu, âne cornu ?»

    ●(1855) TOB 1. Ce n'est qu'un âne fieffé, tr. «Eun azen gornek n'eo ken.» ●(1869) SAG 94. c'houi o poa roet da gredi d'an dud oac'h abill-bras, ha ne doac'h nemet azen-kornek ! ●(1877) FHB (3e série) 31/247a. ginaoueien, balteien, ezen gornek. ●(1890) MOA 116a. Ane rouge (ignorant fieffé), tr. «azen gornek.» ●(c. 1890) CFB 56b. Eunn azen gornek eo, tr. « C'est un âne, un ignorant. »

    ●(1907) FHAB Kerzu 302. ne vefoc'h nemed eun azenn gornek evito. ●(1909) KTLR 166. Ia, azen gorniok.

    (3) Azen rous : imbécile.

    ●(1947) BIKA 46. azen rous, labous yod !...

    (4) Azen glas =

    ●(1928) KANNkerzevod 15/11. Peuc'h, marmouz fall, juste zo galleg ha te zo eus gouën an azened glaz.

    D. Loc interj. ; juron. Mil azen ! : mille ânes !

    ●(1923) KNOL 51. Mil azen ! a respountas. Brema 'peus great eun taol brao !

    II. (en plt de qqc. ; plur. en –où) Symbole, punition donnée aux enfants pris à parler breton à l'école.

    ●(1973) KOBL 186. (Plougerne) Ma vijes klevet o kozeal e brezhoneg, az poa an azenn da gaout. An dra-ze a veze graet gant eun dra bennak. E veze toullet eur pezh daou wenneg aze, ha lakaet eun tamm lañs dac'houta, setu ma vije klevet o kozeal brezhoneg e vije taolet warnot. An azenn veze graet outa !

    III. [en apposition] (botanique) Skouarn-azen : grande consoude Symphytum officinale.

    ●(1633) Nom 93b. Symphytum, inula rustica, & alus Gallicus, confirma maior, solidago, consolida maior officinis : consire, oreille d'asne : scouarn asen.

    ●(1732) GReg 201a. Consolide, ou consouldre, ou oreille d'âne, tr. «Scouarn-asen.»

    IV.

    (1) Lenn war ar penn azen : lire à l’envers.

    ●(1935) OALD 51/15 (L) *Ab-Sulio. Dre ma vennit lenn ho kazetenn war ar penn-azen ! ●(1962) TDBP ii 29 (T). Me a oa krog em levr dre benn an azen, tr. J. Gros «je tenais mon livre par le bout de l'âne (à l'envers.»

    (2) Bezañ kouezhet e azen e droug marmouz : (?) faire montre de délire (?).

    ●(1884) FHB 11/85a. O klèvet traou ken diskiant, an aotrou-n-Eskop Freppel hag an aotrou prins de Leon ho deuz diskouezet d’an diod e voa kouezet he azen e drouk-marmouz.

    (3) Ober an azen : faire semblant de comprendre.

    ●(1923) AAKL 35 (L) Y.-V. Perrot. To ! to ! to ! n'eo ket dirazon-me eo e vez graet an azen evel-se !

    (4) (Diot, dientent, sot) sevel un azen : très sot.

    ●(1866) FHB 87/280a (L) G. Morvan. Diotoc'h evit eun azen e ve red da eun den beza. ●(1869) SAG 295 (L) G.-M. Karoff. Red eo (...) beza dientent edoare eun azenn, evit chom ep kompren traou ken anat.

    ●(1931) ATBR 9 A. de Carné. Rak eleiz a dud zo hag a lavar out sot evel eun azen.

    (5) Pennek evel un azen : très têtu.

    ●(1990) STBL 135 (L) *Tad Medar. Ha pennok e oa evel un azen...

    (6) Pladennek evel un azen : sot, imbécile.

    ●(1838) CGK 27 (Ku) P. Proux. Eur pautr gadal a ebatus, / Moes pladennec, vel un azen.

    (7) Ober an azen evit kaout kerc'h : faire l’imbécile/l’ignorant pour obtenir qque chose.

    ●(1869) FHB 208/414b (L) Goulc'hen Morvan. Sonjal a reaz eta ober an azen evit caout kerc'h.

  • azenaat
    azenaat

    v. intr. Devenir ignorant.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azenaat, tr. «devenir ignorant.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenaat v. n., tr. «devenir ignorant.»

  • azenañ
    azenañ

    v. intr.

    (1) Ânonner, mettre bas, en plt d'une ânesse.

    ●(1732) GReg 55a. Asnonner, faire un asnon, tr. «Asénna. pr. asénnet.» ●Nôtre ânesse a asnonné, tr. «asénnet he deus hon asénnès.»

    (2) Ânonner, lire avec difficulté.

    ●(1732) GReg 55a. Asnonner, lire, ou parler avec peine, tr. «Asénna. pr. asénnet.»

    ●(1927) GERI.Ern 33. azena v. n., tr. «ânonner.»

  • azener
    azener

    m. –ion Ânier.

    ●(c.1836) COM II moj. 10. Eunn Azenner, hé fouet enn hé zaouarn.

    ●(1904) DBFV 15a. azennour, m., tr. «ânier.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenour, azener m., tr. «ânier.»

  • azenerezh
    azenerezh

    m. Ânerie.

    ●(1904) DBFV 15a. azenereh, m., tr. «ânerie, ignorance.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenerez m., tr. «ânerie, ignorance.» ●(1931) VALL 25b. Anerie, tr. «azenerez m.»

  • azenez
    azenez

    f. –ed, ezenezed Ânesse.

    ●(1499) Ca 12a. Asennes. g. anesse. ●(c.1500) Cb 17b. Asenes. g. anesse. ●(c.1500) Cb. [yeu] cest le poulain de lanesse. b. ebeul an asennes. ●(1521) Cc [Asennes]. Asennes. gal. asnesse. ●(1633) Nom 33a. Hinnulus, hinnuleus : faon : colen vn yourch pe vn loezn all : vnan á vez angandret ves á vn march hac vn asennes.

    ●(1659) SCger 9b. asnesse, tr. «asennes.» ●(1732) GReg 55a. Asnesse, tr. «Asénnès. pl. æsénnesed, asénnesed.» ●(1744) L'Arm 18a. Asnesse, tr. «Aseenéss.. éseennesétt. f.»

    ●(1838) OVD 115. ésennæsèd é dad. ●(1861) BSJ 200. hag ar azennig en azennès. ●(1869) HTC 42. 500 azennezet. ●(1899) HZB 159. eun azenez hag hec'h eubeul.

    ●(1904) DBFV 15a. azennéz, pl. ed. ●(1911) BUAZperrot 247. pignet var e azenez.

  • azenig
    azenig

    m. –où Ânon.

    ●(1744) L'Arm 18a. Asnon, tr. «Aseennig.. gueu. m.»

    ●(1838) OVD 187. En azennicgueu a p'en dint scuéh é querhet, e glasque perpet dihentein. ●(1861) BSJ 200. hag ar azennig en azennès.

  • azenn
    azenn

    f. –où

    (1) Ridelle avant ou arrière.

    ●(1904) KZVr 354 - 19/08/04. Azen a vez graet, e Treger ha Goelo, eus eur pez koat a vez lakeat war dreuz war ar peuliou kenta eus daou benn ar c'harr. ●Azen a vije lavaret, e Rospez, war a welan war notennou an Ao. Bourdelez, evit eur pez eus ar c'harr. ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azen-karr, pl. ezen-karr, tr. «pièce de bois fixée transversalement sur les montants verticaux (peuliou) extrêmes, à l'avant et souvent aux deux bouts de la charrette, Bas-Trég[uier] Goelo Enq[uête agricole].» ●(1969) BAHE 62/13. e veze[n] lakaet war ar garrigell, war bennoù va daoulin, krog va daouarn en azen, va fri 'us d'ar rod o treiñ. ●(1971) BAHE 68/22. azen ur c'harr, azen ur garrigell : ar c'harrez-koad dirak ar c'hastell-karr pe etre daouarn ha korf ar garrigell. ●(1982) PBLS 544. (Sant-Servez-Kallag) asenoù, tr. «petites ridelles avant et arrière pour une charrette.»

    (2) Béquille de soutien d'un bateau à sec.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azen, tr. «chacune des deux béquilles qui soutiennent un bateau à sec.»

    (3) =

    ●(1944) GWAL 163/158. (Ar Gelveneg) Tachet e vez pezhioù-prenn ar vag (da skouer, ar portal war an ezen) gant tachoù bras zinket.

  • Azenor
    Azenor

    n. de pers. f. Éléonore, Aliénor.

  • azerant
    azerant

    adj. Partial. cf. atferant

    ●(14--) N 1486. ez dle bezaff (…) prudant, constant vaillant antier, hep bout nep queuer azerant, tr. «Il doit être (….) / Prudent, constant, ferme, intègre, / Sans être à aucun égard partial.»

  • azerez
    azerez

    f. (agriculture) Crocher sur un brancard où l'on attache ?

    ●(1904) KZVr 354 - 19/08/04. Azerez a vije lavaret, e Penmarc'h, eus ar c'hrog houarn a weler war vreac'hiou ar c'harr da staga outan ar stern.

  • azeul
    azeul

    [déverbal de azeuliñ]

    M. –ioù Acte d’adoration.

    ●(1931) VALL 10a. Adoration, tr. «azeul m.» ●(1943) TRHS 44. Echu gantañ e azeulioù (…) kavout un tammig lec’h da ober o azeulioù.

  • azeuladeg
    azeuladeg

    [azeul- base v. azeuliñ + -adeg]

    F. –où Adoration collective.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeuladeg f., tr. «Adoration en commun.» ●(1931) VALL 10a. un acte d'adoration public, tr. «azeuladeg f.» ●176a-b. (une) manifestation du culte public, tr. «azeuladeg f.»

  • azeuladenn
    azeuladenn

    [azeul- base v. azeuliñ + -adenn]

    F. –où Acte d’adoration.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeuladenn f., tr. «acte d'adoration.» ●(1931) VALL 10a. un acte d'adoration, tr. «azeuladenn f.» ●176a-b. (une) manifestation du culte, tr. «azeuladenn f.»

  • azeuladoe
    azeuladoe

    [azeul- base v. azeuliñ + -adoe]

    Adj. Adorable.

    ●(1914) RNDL 134. er Groéz azeuladoé, tr. «la croix adorable.»

  • azeuladur
    azeuladur

    [azeul- base v. azeuliñ + -adur]

    M. Adoration, action d’adorer.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeuladur, m., tr. «adoration.» ●(1931) VALL 10a. Adoration, tr. «azeuladur m.»

  • azeuladurezh
    azeuladurezh

    [azeul- base v. azeuliñ + -adurezh]

    F. Adoration, action d’adorer.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeuladurez, f., tr. «adoration.» ●(1931) VALL 10a. Adoration, tr. «azeuladurez f.»

  • azeuldi
    azeuldi

    [azeul- base v. azeuliñ + ti]

    M. –où Temple.

    ●(1931) VALL 731b. Temple, tr. «azeuldi m. pl. ou.»

  • azeuler
    azeuler

    [brpm azeuler < azeul- base v. azeuliñ + -er .6]

    M. –ion Adorateur.

    ●(1732) GReg 510a. Idolatre, tr. «azeuler ar fals-doueëd.»

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeuler m., tr. «adorateur.» ●(1931) VALL 10a. Adorateur, tr. «azeuler.»

  • azeulerezh
    azeulerezh

    [azeul- base v. azeuliñ + -erezh]

    M. Adoration.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeulerez, m., tr. «adoration.» ●(1931) VALL 10a. Adoration, tr. «azeulerez m.» ●176a. Culte, tr. «azeulerez m.»

  • azeulidigezh
    azeulidigezh

    [brpm azeulidiguez < azeul- base v. azeuliñ + -idigezh]

    F. Adoration.

    ●(1732) GReg 510a. Idolatrie, culte des idoles, tr. «azeulidiguez an idolou.»

    ●(1847) FVR 201. Chetu aman ann azeulidigez nevez. ●(1878) EKG II 251. An azeulidigez.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeulidigez f., tr. «adoration.» ●(1931) VALL 10a. Adoration de, tr. «azeulidigez f.»

  • azeuliñ
    azeuliñ

    [mbr azeuliff, mgall adoli, addoli < peut-être lat adōrāre ; les formes mbr avec -d- sont sans doute des réfections s’il n’y a pas d’influence du fr aduler (du lat adulari) (FLMB 69)]

    V. tr. d.

    (1) Adorer.

    ●(1499) Ca 15a. Azeuliff. g. aourer. ●(1557) B I 271. Quement az azeul az heulyo / Dan iffern yen da chom eno / Na distro no deuezo quet, tr. «tous ceux qui t'adorent te suivront dans l'enfer glacé, et ils y resteront sans espoir de retour.» ●428. Ho azeuliff hac ho pidiff yuez, tr. «les adorer et aussi les prier.» ●(1576) Cath p. 16. gand enor adeulet euel vn douees, tr. «adorée avec honneur, comme une déesse.» ●(1612) Cnf 20a. Adoriff hac azeuli tra en beth eual Doué, so pechet maruel, hac an traman so palaquæer en tra pe-heny à adorer hac à azuler an diuezaff fin. ●69a. mé ò azeul è pep humilité. ●(1650) Nlou § 424. Mary en adeulas hasaou, / Dyuoar pennaou he daou glin, tr. « Marie l’honora révérentieusement, / à genoux »

    ●(1710) IN I 308. nac azeuli ar vis.

    ●(1869) SAG 3. ar re vihan edoare ar re vras a azeuille anezhan edoare ar guir Doue. ●140. azeuli an Aoutrou-Doue. ●(1889) ISV 236. lacat ar gristenien da azeuli ar memes idolou gantha.

    ●(1922) EMAR 53. Menec'h gwenn en o iliz / Oc'h azeuli o C'hrouer. ●(1926) FHAB Here 362. an doare hepken d'E azeuli a c'hell chench.

    (2) Azeuliñ ezañs : encenser.

    ●(1732) GReg 338a. Les tirans vouloient obliger les Saints Martirs d'encenser les idoles, de brûler de l'encens devant les idoles, tr. «An dyranted a fellé dézo countraign ar sænt merzeuryen da azeuli ezéñs d'an Idolou.»

  • azeulus
    azeulus

    [azeul- base v. azeuliñ + -us .1]

    Adj. Adorable.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azeulus adj., tr. «adorable.» ●(1931) VALL 10a. Adorable, tr. «azeulus.»

  • azez .1
    azez .1

    m. –où

    I.

    (1) Position assise, session.

    ●(1927) GERI.Ern 33. azez m., tr. «Etat d'être assis»

    (2) War e azez, e azezoù, e azezig : assis.

    ●(1889) ISV 134. eur c'hoar en he c'hichen evit he delc'her var he azez. ●(1896) HIS 68. berpet ar é azé ital en nor.

    ●(1904) DBFV 15a. é azé, s., tr. «(sur) son séant.» ●(1905) HFBI 560. var va azés, dirac ar prénestr. ●(1910) FHAB Meurzh 110. eun aotrou varnan var e azez. ●(1912) BUAZpermoal 543. e teuio adarre, war e azeig, da c'hortoz eur begad all. ●(1920) LZBl Gouere 344. Sevel a reont var ho azeo. ●(1955) STBJ 139. e savas war o azezou ar re o devoa c'hoaz eun tammig nerz. ●(1964) ABRO 86. Deuet e oa nerzh a-walc'h d'an den gouez d'en em lakaat war e azezoù. ●(1990) MARV II 12. (Plouider) Sevel a ra war va azez da dufal.

    (3) En e azez : assis.

    ●(1934) FHAB Gouere 279. ar Werc'hez en he azez.

    (4) Ober un azez : s'asseoir.

    ●(1872) ROU 89b. S'asseoir un instant, tr. «Ober un azezic.» ●(1880) SAB 26. Un azez, un ean am euz gret.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Grit eun azezig, tr. «asseyez-vous un peu.»

    (5) Lakaat un azez : s'asseoir.

    ●(1904) CDFi janvier-février. Deuit da lakaat eun azez, mignoned. (d'après KBSA 29). ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2e. Laka eun azez. Naoun ec'h euz, kredabl. ●(1955) STBJ 19. Daoust da ze e lakeas eun azez war eur mên. ●64. War-lerc'h ar pred e lakeent eun azez en dro d'an oaled. ●(1958) BRUD 3/34. lakait eun azez da gemered eur banned sistr. ●(1981) ANTR 110. peded da ober eun azez.

    II.

    (1) Ober e azez : s'établir.

    ●(1910) MBJL 17. E keit ha ma rê Frakan ha Rigal o aze en têrouer ar Gouet, e tivore sant Budok.

    (2) [au plur.] (architecture) Azezoù : Fondations.

    ●(1907) AVKA 201. o fellout dehan sevel un tour (...) goude bea paozeet an azeo.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...