Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 95 : de aval-mir (4701) à avani (4750) :
  • aval-mir
    aval-mir

    m. avaloù-mir (botanique) Pomme de garde.

    ●(1936) IVGA 72. Avalou-mir, babu ruz, mouar du. ●(1955) STBJ 147. laerez avalou-mir.

  • aval-moc'h
    aval-moc'h

    m. avaloù-moc'h (botanique) Pomme de pommier sauvage non greffé.

    ●(1877 FHB (3e série) 32/249b. Avalou moc'h, trenk evel guinegr, fleriuz evel ar pudask.

  • aval-mor
    aval-mor

    m. avaloù-mor (ichtyonymie) Surnom de l'oursin.

    ●(1978) MOFO 95. avalou mor, tr. «oursins».

  • aval-orañj
    aval-orañj

    m. avaloù-orañj (botanique) Orange.

    ●(1856) VNA 21. une Orange, tr. «un Aval-Orange.»

    ●(1903) LZBg Gwengolo 200. deu aval oranj. ●(1978) MOFO 59. Eur hargo leun avalou ranj. ●eur hestad valou ranj.

  • aval-orañjez
    aval-orañjez

    m. avaloù-orañjez (botanique) Orange.

    ●(1633) Nom 67b. Malum aureum, aurantium : pomme d'orange : aual oranges.

    ●(1732) GReg 677a. Orange, fruit, tr. «Aval orangès. p. avalou orangès.»

    ●(1834-1840) BBZcarn I 51. an aolik oranges. ●(1867) FHB 118/109a. avalou-oranjez a ioa bet digaset. ●(18--) KTB.ms 14 p 105. Kommerrit un aval-oranjes.

    ●(1920) FHAB Here 476. goude beza diveret ebarz eun tam aval oranjez pe eun tam aval sitron. ●(1957) BRUD 2/57. eun dousenn avalou-orañjez.

    ●(2005) SEBEJ 59. (Ar Yeuc'h) eun aval orangès (une pomme d'orange).

  • aval-palmez
    aval-palmez

    m. (botanique) Datte.

    ●(1876) TDE.BF 27b. Aval-palmez, tr. «Datte ; pl. avalou-palmez.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. aval-palmez, tr. «datte.» ●(1931) VALL 181a. Datte, tr. «aval-palmez m.»

  • aval-patatez
    aval-patatez

    m. (botanique) Pomme de terre.

    ●(1922) IATA 20. reï eun aval-patatez d'ar paour.

  • aval-pato
    aval-pato

    m. (botanique) Pomme de terre.

    ●(1909) BOBL 13 novembre 255/1e. eun aval pato hag eun tam kig sall.

  • aval-pebr
    aval-pebr

    (botanique) (?) Poivron (?).

    ●(1954) VAZA 93. jinjebr, avaloù-pebr ha me oar peseurt temz an diaoul. ●(1963) 99/264. o paouez lonkañ ur bezel avaloù-pebr, tomatez ha kignen.

  • aval-pechez
    aval-pechez

    m. avaloù-pechez (botanique) Pêche.

    ●(1732) GReg 706a. Peche, fruit du pêcher, tr. «aval pechès. p. avalou pechès.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. aval-pechez, tr. «pêche.» ●(1955) STBJ 121. rezin hag avalou-pechez. ●129. avalou-pechez ken flour ha voulouz.

  • aval-per
    aval-per

    m. (botanique) Pomme-poire.

    ●(1633) Nom 68a-b. Melapia, pyrimala : pomme poire : aaual-per.

    ●(1732) GReg 738a. Pommes-poires, tr. «Avalou-pèr.»

  • aval-pin
    aval-pin

    m. avaloù-pin (botanique)

    (1) Pomme de pin.

    ●(1633) Nom 70a. Nux pinea, Cybeles pomum : pomme de pin : aual pin.

    ●(1910) MAKE 77. jistr avalou pin.

    (2) (Prlt du cidre) Na vezañ graet gant avaloù-pin : excellent cidre.

    ●(2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Hennezh n’eo ket jistr avaloù pin, tr. « ce n’est pas du cidre fait avec des pommes de pin. »

  • aval-red
    aval-red

    m. (botanique) =

    ●(1732) GReg 737b. Pommes de hernes, tr. «Avalou red.» ●(1759) MLcelt 300b. Avalou-Red, pommes de hernes. B. Ce sont des pommes dures & âpres. On voit par là qu'on a dit Red comme Reud.

  • aval-sitron
    aval-sitron

    m. avaloù-sitron (botanique) Citron.

    ●(1659) SCger 26b. citron, tr. «aual citron.»

    ●(1920) LZBl Gouere 351. evel ma vez taolet an aval-sitron eur veach m'eo bet goasket an dour an'ezhan. ●(1920) FHAB Here 476. goude beza diveret ebarz eun tam aval oranjez pe eun tam aval sitron. ●(1930) FHAB Kerzu 443. dour eun aval sitron. ●(1955) MIPO 8. daou aval «sitron».

  • aval-sitroñs
    aval-sitroñs

    m. avaloù-sitroñs (botanique) Citron.

    ●(1732) GReg 170b. Citron, fruit, tr. «aval-citronçz.»

  • aval-Spagn
    aval-Spagn

    m. avaloù-Spagn =

    ●(1969) BAHE 59/44. Ront, kuilh 'gist chelkennoù roz-ruz an avaloù-Spagn ar gouelioù !

  • aval-spern
    aval-spern

    m. avaloù-spern

    (1) Fruit de l'aubépine.

    ●(1879) ERNsup 147. avalo-spern, Trév[érec] fruits de l'aubépine.

    (2) Datura.

    ●(1931) VALL 181a. Datura, tr. «aval-spern m.»

  • aval-stoub
    aval-stoub

    m. avaoù-stoub (botanique) Coing.

    ●(1732) GReg 178b. Coin, fruit de coignier, tr. «Aval-stoup. p. avalou-stoup.»

    ●(1838) OVD 237. en avaleu stoup, péré nen dint mad nameit é confitur.

    ●(1904) DBFV 14a. aval stoub, tr. «coing.» ●(1931) VALL 131a. Coing, tr. «aval-stoub m. pl. avalou-stoub.»

  • aval-stoubek
    aval-stoubek

    m. avaloù-stoubek (botanique) Coing.

    ●(c.1718) CHal.ms i. coin fruit, tr. «aual stoubec.»

    ●(1931) VALL 131a. Coing, tr. «V[annetais] aval-stoubek.»

  • aval-sukrin
    aval-sukrin

    m. (botanique) Melon.

    ●(1732) GReg 612a. Melon, fruit rampant, tr. «aval-sucrin. p. avalou-sucrin.»

    ●(1876) TDE.BF 27b. Aval-sukrin, s. m., tr. «Melon.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. aval-sukrin, tr. «melon.»

  • aval-tann
    aval-tann

    m. Noix de galle.

    ●(1732) GReg 659a-b. Noix de galle, excroissance, sorte de fruit de chêne, tr. «Leon. aval tan. p. avalou tan.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. aval-tann, tr. «noix de galle.»

  • aval-taol
    aval-taol

    m. (botanique) Pomme fruit (opposé à la pomme à cidre).

    ●(1907) BOBL 11 mai 137/2d-e. kreski konverz an avalou-taol. Re okupet omp gant an avalou-jistr hepken

  • aval-troad
    aval-troad

    voir tarval-troad

  • avalaoua
    avalaoua

    v. intr. Chercher, ramasser, cueillir des pommes.

    ●(1869) EGB 211. avaloa ou avaloua, tr. «chercher ou ramasser des pommes.» ●(1896) GMB 595. avalaoua, avaloañ chercher des pommes.

    ●(1908) FHAB Here 307. da gamalad oa eat da avalaoua. ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Avalaoua, tr. «chercher des pommes.» ●(1925) BILZ 115. ec'h ênt da graon-kelvea pe da gistina pe da vouara, da c'hregona, da avalaoua, herve ar miz. ●(1927) GERI.Ern 30. avaloua, avalaoua, avaloañ v. n., tr. «chercher des pommes.»

  • avalaouaer
    avalaouaer

    m.

    (1) Mangeur de pommes.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. avalaouer, pl. –ien tr. «mangeur de pommes.» ●(1927) GERI.Ern 30. avalaouer m., tr. «mangeur de pommes.»

    (2) Surnom du hérisson.

    ●(1896) GMB 595. avalaoua, avaloañ chercher des pommes (...) d'où avalaouer hérisson.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. avalaouer, pl. –ien tr. «hérisson, porc-épic.» ●(1927) GERI.Ern 30. avalaouer m., tr. «hérisson.»

  • avalaouaet
    avalaouaet

    adj. Garni de pomme.

    ●(1996) VEXE 86. Elles confectionnent ainsi des tartes aux pommes (kachennou avalouet) destinées aux enfants. Les jeunes filles les offrent à leur amoureux. Ces gâteaux sont bien appréciés, d'autant plus qu'ils sont réputés «casser» la faim et la soif : Kachenn avalouet / a dornn an naon hag ar zehed.

  • avalaouek
    avalaouek

    adj. Abondant en pommes.

    ●(1962) EGRH I 9. avalaouek a., tr. « abondant en pommes. »

  • avaldouarenn
    avaldouarenn

    f. Pomme de terre.

    ●(1982) PBLS 160. (Langoned) avaldouarenn, tr. «pomme de terre.»

  • avaleg
    avaleg

    f. –i Pommeraie.

    ●(1878) BAY 13. avalek, tr. «lieu plein de pommiers.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. avaleg V[annetais] f. (pl. i), tr. «pommeraie.» ●(1942) DIHU 369/33. avalegi, péregi.

  • avalenn .1
    avalenn .1

    f. –ed (botanique) Pommier. cf. avallenn.

    I.

    ●(1633) Nom 105b. Malus, pomus : pommier : guezen aual, aualen.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. pommier sauuge, tr. «aualen goudasqu'.» ●(1732) GReg 738a. Pommier, arbre, tr. «Avalenn. p. avalennou.»

    ●(1849) LLB 619. édan un avalen. ●(1897) EST 87. Ol en avalenneu.

    ●(1910) EGBT 87. Ni hon deus gwe freuz en hon liorz : diou gerezen, eur bechezenn, diou brunen, peder avalen, ha peder beren, eur figezen hag eur ween graou. ●(1913) HIVR 12. plantet avalenneu. ●(1920) MVRO 44/4c. e kreiz eur parkad avalenned. ●(1924) SBED 55. Én avalen ne vou ket seblant bleu. ●(1927) GERI.Ern 30. avalenn f. pl. ed, tr. «pommier.» ●(1929) FHAB Meurzh (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg) 1. avalenned, tr. «pommiers.»

    II. Sevel en e avalenn : se mettre en colère, se dresser sur ses ergots.

    ●(1931) VALL 269. Se dresser sur ses ergots, tr. F. Vallée «sevel en e avalenn T[regor].» ●(1935) BREI 431/3d. Met ar sturier, Y. Marzin, eus Landerne, a sav en e avalen. Tomm eo d’ezan ha ne baouez da riotal an archerien ha da lavaret deze e reio o fielou d’o letanant. ●(1957) AMAH 274 (T) *Jarl Priel. Og evelkent oc'h ober evit pont ha plakenn dindan dreid an holl e savis a-benn ar fin em avalenn ha divizout a ris ur sadorn da vont d'ober un tamm krennañ d'am blev kent na vefen kraouiet e Langueux evel va c'heneiled.

  • avalenn .2
    avalenn .2

    f. –où Pomme.

    ●(1929) FHAB Meurzh (pajenn Breuriez-Veur ar Brezoneg) 1. avalennou, tr. «pommes.»

  • avalenn-bar
    avalenn-bar

    f. =

    ●(1984) HBPD 162. Un nebed avalenneu «bar» ou doé duhont.

  • avalenn-sitroñs
    avalenn-sitroñs

    f. Citronnier.

    ●(1732) GReg 170b. Citronnier, arbre, tr. «avaleñ-citrons. p. avalennou-citroñçz.»

  • avalenn-stoub
    avalenn-stoub

    f. Cognassier.

    ●(1732) GReg 178b. Coignassier, ou, coignier, arbre qui porte le coin, tr. «Avalenn-stoup. p. avalenn-stoup.»

  • avalenn-stoubek
    avalenn-stoubek

    f. Cognassier.

    ●(c.1718) CHal.ms i. coignassier, tr. «güeen aual coin, un aualen stoubec.»

  • avalenneg
    avalenneg

    f. Pommeraie.

    ●(1732) GReg 738a. Pommeraie, lieu planté de pommiers par ordre, tr. «Avalennecg. p. avalennegou.»

    ●(1876) TDE.BF 27b. Avalennek, s. f., tr. «Champ de pommiers.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. avalenneg f., tr. «pommeraie.» ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 342. Diskennomp holl d'an avalenneg 'neur ganan !

  • avali
    avali

    s. Avarie.

    ●(1890) MOA 132a. Avarie, tr. «Avali.»

  • avaliañ
    avaliañ

    v. Avarier.

    ●(1890) MOA 132a. Avarier, tr. «Avalia.»

  • avall
    avall

    s. Pomme. cf. aval.

    ●(c.900-950) MSvbrvcorn II f° 2a l. 19 (DGVB 51a). aball (mot dans le corps du texte), tr. « pomme ».

  • avallenn
    avallenn

    s. (botanique) Pommier. cf. avalenn .1.

    ●(1066-1081) Cqlé 156 (f° 71r°). Ego groegon filius harnou pecuniae compulsus necessitate decimas meas quas a guoeth ann auallenn usque ad caer strat habebam.

    ●(1499) Ca 13b. Avallenn. pomier.

  • avallod
    avallod

    f. Pommeraie.

    ●(1962) EGRH I 10. avallod f., tr. « pommeraie. »

  • avallwez
    avallwez

    [avall + gwez]

    S. (botanique) Arbre à pommes.

    ●(c.800) MSvbr I f° 25b (DGVB 51a). acernus.i.postis uel stipis.uel aballguid, tr. « arbre à pommes »

  • avalouer
    avalouer

    m. –où (agriculture) Avaloire.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. avalouer, m. pl. –où , tr. «avaloire, harnais qui s'attache par une chaîne au croc du limon d'une charrette, et qui sert à «culer». L[éon].»

  • avamañ
    avamañ

    adv. & prép.

    I. Adv.

    A. spat.

    (1) D'ici.

    ●(1829) CNG 66. quênt quittat a vaman. ●(1861) BSJ 52. Hum daulet d'en gueas a vamen. ●(1891) CLM 79. deu bas a vamen. ●(1896) HIS 72. un dén (...) hag e chom pèl a va-men.

    ●(1904) DBFV 14a. avamen, ava-men, avamann, adv., tr. «(loin, près) d'ici.» ●(1913) AVIE 41. Lammet en treu zé a vamen. ●(1921) GRSA 402. saùet-ùé kentoh béan a vaman. ●(1927) GERI.Ern 30. avaman, avamen V[annetais] adv., tr. «d'ici.» ●(1931) GUBI 29. Kerhet kuit a vamen, lon vil.

    B. temp.

    (1) D'ici.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 54. é corv tri dé a vamen. ●(1854) PSA II 206. É corv puar dé a vamen. ●(1855) BDE 258. A vaman bèd en achimant ag er Gospereu. ●(1896) HIS 35. kent deu-uigent vlé a va-men.

    ●(1904) DBFV 14a. avamen, ava-men, avamann, adv., tr. «(avant vignt ans) d'ici.»

    (2) Dès à présent.

    ●(1904) DBFV 14a. avamen, ava-men, avamann, adv., tr. «dès à présent, déja.» ●(1927) GERI.Ern 30. avaman, avamen V[annetais] adv., tr. «dès à présent.»

    (3) A-benn un tammig avamañ : d'ici peu.

    ●(1904) LZBg Gwengolo 219. Mes aben un tammig a vamen.

    C. sens fig. Déjà.

    ●(1790) MG 113. me ouair a-vamen é lareint teoh é hoh obligét de reparein en domage e hoès groeit.

    II. Loc. prép. Avamañ da.

    (1) spat. D'ici à.

    ●(1939) RIBA 40. Damb avaman de gorn er Gevred-Ihuél.

    (2) temp. D'ici à.

    ●(1790) MG 31. Chonget erhad ér péh e mès larét teoh, a-va-men d'er guettan gùéh ma hum dolpehemb.

    ●(1856) VNA 98. D'ici à huit jours, tr. «A vamen de eih-dé.»

    ●(1931) GUBI 13. Ne vein ket mui lorbet a vamen d'un herrad.

  • avampie / avampe
    avampie / avampe

    s. (habillement) Avant-pied, galoche.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 45). Auampie (avant-pied). ●(1499) Ca 13b. Auampe. g. auampie dechaussz. ●(c.1500) Cb 18b. Auampe. alias beyg an troat. g. auampie de chaussez.

  • avanant
    avanant

    adj.

    (1) Avenant.

    ●(1530) Pm 88 (Tremenuan). mam glan hac auanant, tr. «mère pure et aimable.» ●(1557) B I 40. Autrou louen, me yel plen auenant (variante : à venant) / De uit dich flam hep nep blam suramant / Tut mau, tr. «Joyeux seigneur, j'irai à l'instant vous chercher, sans faute et sans reproche, des hommes gaillards.»

    ●(1744) L'Arm 21b. Avenant, tr. «Avenantt.»

    (2) Convenable.

    ●(1557) B I 71. ha me preder dann atferant / Effe un termen auenant / Dam entendamant seblantet / Ez clasquemp aman dre manyer / An fondamant, tr. «Et moit je pense en cette affaire que ce serait une chose convenable (c'est, du moins, mon opinion) que nous cherchions ici de quelque façon à fixer la base.»

  • avanell
    avanell

    voir avenell

  • avangard / avangarda
    avangard / avangarda

    s. Avant-garde.

    ●(1633) Nom 188b. Exercitus frons : l’auant garde : an auant-garda.

    ●(1792-1815) CHCH 104. A p’arriùas inou avant-gard er Mercier ?, tr. « Lorsque arriva là l’avant-garde de Mercier. »

  • avangarda
    avangarda

    voir avangard

  • avani
    avani

    prép. & conj. cf. damani

    I. Loc. prép. En avani da : à cause de.

    ●(1866) LZBt Du 220. enn avani d'eur c'hlenved hanvet an derjen velen.

    ●(1907) AVKA 95. En avani da ze, an Aotro a dalc'has : «(…). ●(1959) BAHE 21/15. hag en avani da se e kaver e darn eus ar parrezioù kalz a venajerien dizemez.

    II. Loc. conj.

    (1) Avani ma, e : parce que, à cause que.

    ●(1968) LLMM 130/339. D'an eil a-vani n'em boa, se zo sklaer, magnetofon ebet ha ne welen hini ebet war-dro. ●(1968) LOLE 67. Ahanta, avani e-noa spi Loeiz e ankounafe egile ar sekred anzavet dezañ. ●101. ar varnerien hag an testou avani e oant tud laosk. ●131. Avani (T.) : abalamour, dre ma, o veza ma.

    (2) En avani ma, e : parce que, à cause que.

    ●(1867) BUE 45. hag enn avani n'e doa ket peadra da baeen ar skrido.

    ●(1905) BOBL 15 juillet 43/3c. Heman em gave ouz tôl en davani ma 'man en unan euz ar c'hlastho uhelan. ●(1907) AVKA 68. Ar Judevien a lakaas en ho fenn ober kas war Jesus, en avani m'an evoa graet kement se un devez sadorn. ●88. na finvo ket, en avani mac'h eo diazeet war ar roc'h. ●104. en avani ma oa berr an douar. ●130. Ar Judevien a ronke en avani en evoa laret : «Me eo ar bara a vue diskennet deus an env.» ●172. med klask a ret am c'has d'ar maro, en avani na dere ket ma c'homzo ouzoc'h. ●173. Petra ra etan na hanveet ket anon deus ma c'homzo ? En avani n'oc'h ket zo ken evid silaou ur gir diouzin. ●212. en avani ma oa re galet o kalono. ●331. en avani, ma 'ho devoa ket goulet kredi. ●(1923) LZBt Gouere 21. Ar vadieant, a dlee bean roet goude kreizde, a zo kaset d'an de warlerc'h en avani e talc'h ar glav da gouean a bil.

    (3) Dre avani ma, e : à cause que.

    ●(1970) BHAF 46. med ive dre avani e oan furcher. ●163. Ya, nahet e-noa rei din an absolvenn, evel d'eur marmouz badezet, dre-avani ne wele ket ahanon en iliz aliez, emezañ... ●222. dre-avani e oa sod ganin. ●347. dre avani e oa bet dastumet.

    (4) Dre an avani ma, e : parce que, à cause que.

    ●(1973) LLMM 161/426. dre 'n avani em eus abegou all c'hoazh. ●(1976) TIVA 25. dre 'n avani n'o doa ket sinet. ●(1976) KOYO 28. dre 'n avane 'oa pounner ar c'helorniou da zougen.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...