Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 93 : de atahinerez (4601) à atouchamant (4650) :
  • atahinerez
    atahinerez

    f. –ed Provocatrice.

    ●(1744) L'Arm 8b. Celle qui agace, tr. «Attahinouréss.. ésétt. f.»

    ●(1904) DBFV 13a. atahinour m. pl. –nourion, –nerion, atahinouréz, f. pl. ed tr. «agresseur, celui qui agace.»

  • atahinerezh
    atahinerezh

    m. Action de provoquer.

    ●(1904) LZBg Du 246. er ré zeùéhan-men e hras er goahan atahinereh d'er relijion kristén. ●(1904) DBFV 13a. atahinereh, m. pl. eu, tr. «provocation.»

  • atahinet
    atahinet

    adj.

    (1) =

    ●(1849) LLB 1884. Mar dint attahinet.

    (2) Adonné (au vin).

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. atahinet d'ar gwin, tr. «adonné au vin. Leon-Uhel.»

  • atahinus
    atahinus

    adj. Provocateur.

    ●(1659) SCger 30a. contentieux, tr. «attaïnus.» ●(1732) GReg 18b. Celui, ou celle qui est sujet à agacer les autres, tr. «attaynus.» ●(1767) ISpour 21. tutt (...) attahinuss. ●117. ur Vouéss attahignuss ha coleruss. ●(1787) BI 102. bourdeu attahinuss ar-gouste er ré-ral. ●(1790) Ismar 108. tud (...) attahignus. ●149. ur voès attahignus ha colèrus.

    ●(1831) RDU 44. a ean en dès un himur diæz, caignus pé attahinus.

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. atahinus, tr. «chicaneur, qui provoque, agressif.»

  • atak
    atak

    m. –où Attaque.

    ●(17--) EN 1452. dre besord coste ecommansin an atac, tr. «par quel côté je commencerai l'attaque.» ●2634. ar hentan atac a beurs an drouc spered, tr. «la première attaque de par le mauvais Esprit.»

    ●(1825) COSp 53. én un drivet attaque.

  • atakamant
    atakamant

    m. –où (pathologie)

    (1) Malaise cardiaque.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakamant, tr. «malaise (cardiaque).»

    (2) Attaque de paralysie.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakamant, tr. «attaque (de paralysie).»

  • atakiñ
    atakiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Attaquer.

    ●(1659) SCger 9b. assaillir, tr. «attaqui.» ●10a. attaquer, tr. «attaqui.» ●(1727) IN (avis) vii. d'am attaqui franchamant. ●(1744) L'Arm 18a. Assaillir, tr. «Attaquein.» ●(17--) TE 81. attaquein ur bobl diarm.

    ●(1825) COSp 63. peh anemiset e telier attaquein. ●(1831) MAI 166. attaquet gant ar laournez. ●(1850) MOY 232. En em arguilomp oll, evit n'em gonclui / En pe fèçon ellout buan o attaqi.

    ●(1977) PBDZ 748. (Douarnenez) atakiñ, tr. «attaquer.»

    (2) Provoquer.

    ●(1659) SCger 98b. prouoquer, tr. «attaqui.»

    II. V. pron. réfl. En em atakiñ ouzh : s'attaquer à.

    ●(1621) Mc 50. Oz bezaff vn preu douar en em atac ouz Doué oll puisant.

  • atakour
    atakour

    m. –ion Attaquant.

    ●(1744) L'Arm 18a. Assaillant, tr. «Attaquour.. rion. m.»

  • atalier
    atalier

    m. –où Atelier.

    ●(1918) LZBt Mae 34. eur skol hag eun atelier amunuzerez.

  • atampi
    atampi

    voir atapi

  • atanazi
    atanazi

    s. (botanique) Tanaisie.

    ●(1633) Nom 90b. Parthenium mas : athanasie : atanasy, pauot mal.

  • atañsion
    atañsion

    f.

    (1) Attention.

    ●(1839) BSI 3. un attacion respedus evit prezançz Doue.

    (2) Ober atañsion àr : faire attention à.

    ●(1790) MG 156. Groeit attantion ar er péh e yan de larét teoh.

  • atant .1
    atant .1

    m., conj., adv. & prép. –où

    I. M.

    A.

    (1) = (?) chance (?).

    ●(1935) CDFi 15 juin. mont (....) da glask atant war al listri.

    (2) Espoir.

    ●(1876) TDE.BF 26. Enn atañt kaout he lod, tr. «dans l'espoir d'avoir sa part.»

    ●(1924) NFLO. espoir. après espoir, tr. «goude beza bet atant.»

    (3) Facilité.

    ●(1766) MM 533. m'ho pé hu an seurt attanchou, tr. «si vous aviez, vous, les mêmes facilités.»

    (4) Kaout, bezañ atant da c'hoarzhin =

    ●(1868) FHB 186/233a. Atant a voue eno, evel a ellit cridi, da c'hoarzin d'an doctor. ●(1889) ISV 448a. Atant voue d'an holl da c'hoarzin.

    ●(1941) ARVR 10/3d. An alvokad, diouz e du, en deus bet atant vat da c'hoarzin d'ar spont ha d'an enkrez eus e gamalad.

    ►

    ●(1866) FHB 65/101a-b. ha me ho lez da zonjal pebez atant evit ar botret-ze ! Pebez c'hoars, pebez hu, pebez jolori a zavas eno !

    (5) Kavout atant : avoir l'occasion.

    ●(1868) FHB 203/375a. Ep dale e cavaz atant da derri he c'hoant. ●(1876) TDE.BF 656b. Atañt, s. f., tr. «Occasion.» ●Bez' en deuz atañt vad da voñt di, tr. «il a eu une belle occasion pour aller là.»

    (6) War an atant : sur les rangs.

    ●(1873) FHB 463/362a. er voti a zo meneg anezhan en derveziou-ma, ne deuz, a gaf din, nemet daou var an atant.

    B. (en plt de qqn) Prétendant.

    ●(1866) FHB 79/212b. He zad hag ar re vras eus ar vro a fallas dezho he c'hontraign da zimizi, rag cavet o doa evithi eun atant dioc'h ho doare.

    II.

    (1) Loc. conj. Dre an atant ma : parce que.

    ●(1877) FHB (3e série) 4/31b. Ar varnedigez-se a zo bet torret abaoue dre 'n attant n'oa ket bet heuillet eur poent benag euz al lezen. ●(1877) FHB (3e série) 7/55b. Ar maïz dre 'n attant m'en deuz deillou ledan a bag eaz gliz an env.

    (2) Loc. adv. Dre an atant-se : par conséquent.

    ●(1866) SEV 216. Dre 'nn atant-ze, n'em beuz ezomm mui nemet da gemeret va flijadur.

    (3) Loc. prép. En atant da : à cause de.

    ●(1877) FHB (3e série) 15(1)/120a. Aotrou'n Eskob Metz, en attant da hanter-cantved ar Pab, en doa sounjet...

  • atant .2
    atant .2

    m. –où (agriculture) Ferme, exploitation agricole.

    ●(1867) MGK 87. Iann-diek / O kaout enn he atant tamall, rebech, abek. ●(1869) FHB 210/5a. re a labourerien dioc'h an atanchou a gaver en hor parresiou.

  • atant .3
    atant .3

    m. Homme savant.

    ●(1985) ADEM 9. (An Arradon) Un «atant» eo ! ●un «atant» = un den gouizieg.

  • atantiñ .1
    atantiñ .1

    v. tr. d. =

    ●(1922) BUBR 16/118. e-keit ma vezin (...) oc'h atanti tan dindan ar c'heuneud.

  • atantiñ .2
    atantiñ .2

    v. Diriger une exploitation agricole.

    ●(1931) VALL 15a. diriger une ex[ploitation agricole], tr. «atanti.»

  • atapi
    atapi

    m. cf. intampi

    (1) Manie.

    ●(1955) STBJ 133. A-viskoaz he devoa bet an atapi-se.

    (2) Zèle.

    ●(1907) FHAB Gouere golo 3. pa'z euz kement a atapi etouez an dud da zevel prisiou evit lakaat traou an douar da vont war well.

    (3) Appétence, intérêt.

    ●(1931) FHAB Ebrel 135. E atapi ous an aour hag an danvez a oa divent.

    (4) Kaout an atapi, kaout, kemer an atapi da : avoir la manie de.

    ●(1941) SAV 20/18. (Pleiben) Atapi, ano gourel. Loariegez, hervez Vallée, «manie», e galleg. Sk. : Ar mec'hieg-mañ en deus kemeret an atapi da zibri e ivinou. ●(1949) KROB 10/9. Epad an hañv am eus atao atampi / da gaout aer da va fenn. ●(1955) STBJ 82. Yann (...) en devoa an atapi da vont da c'houlenn merc'hed hep kemerout nikun ebet morse. ●221. Atapi : «manie», e galleg.

    (5) Kaout, kemer atapi gant ub., udb. : être inquiet, préoccupé au sujet de qqn, qqc.

    ●(1924) NFLO. inquiet. je suis inquiet à ton sujet, tr. «atampi am eus ganez.» ●s'interesser. s'i[ntéresser] beaucoup à qq'un, tr. «kaout atampi gant ub.» ●se préoccuper de. Pierre se préoccupe de sa toupie, tr. «Per a gemer atampi gant e gornigell.»

  • atapiañ
    atapiañ

    v. S'enticher de qqc.

    ●(1948) LLMM 8/64. (Rosporden) Atapian v. mont sot gant un dra bennak ha dreist-holl gant e arc'hant. Dont da vezañ pizh. A c'hellfe bezañ skrivet atapilhan.

  • atapiet
    atapiet

    adj. Bezañ atapiet gant udb. : ne penser qu'à qqc., être très intéressé par qqc.

    ●(1928) FHAB Mae 176. ha pa welas e oa atapiet a-zoare gand ar c'hoari. ●(1928) FHAB Kerzu 443. Paotred yaouank a zo ha n'int atapiet ken nemet gant ar «Sports». ●(1929) FHAB Meurzh 101. Yann ken atapiet e oa gand e gevridi en devoa da ober. ●(1931) VALL 31b. s'appliquer, tr. «beza atapiet gant, popul.» ●32a. disposé à s'appliquer, tr. «atapiet gant popul.» ●(1948) KROB 6/10. E Kerzilienn, oa atapiet kenañ an dud gant «Tro Vro-C'hall».

  • atav
    atav

    adv.

    I. Adv.

    (1) Toujours.

    ●(1732) GReg 931a. Toujours, tr. «Atau. ato.»

    ●(1834) SIM 120. Lavaret mad a renn atao, e pije grêt ar pautr afêçon. ●(1868) FHB 193/294b. plantennou ato glaz. ●(1880) SAB 175. beza prest atao da vont er bale.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 48. Red eo bet hed ar veach, ha red e vezo atao.

    (2) [en tête d'énoncé] Toujours est-il que.

    ●(1838-1866) PRO.tj 186. Ato, ar plac'hik / He deuz rez beguel / Ar c'hoanta maoutik / Euz a Vreiz-Izel.

    II. Loc. adv.

    (1) Atav-atav : sans cesse.

    ●(1732) GReg 146a. sans cesse, tr. «atau-atau.»

    (2) Biken-atav : très souvent.

    ●(1958) BLBR 109/14. Biken atao Cette expression, surprenante à première vue, est très usitée pour énoncer la répétition fréquente d'un acte. «Kaoud a reot biken ato Yann en ti-ze.» (Vous trouverez très souvent Jean dans cette maison.) Un acte continu, ininterrompu, exige «ato» seul. (St-Segal. Y. Madec, 1942.).

    (3) Dalc'hmat-atav : tout le temps, constamment.

    ●(1911) BUAZperrot 237. ne vefemp ket dalc'h mat atô o kaout abeg ennan. ●506. dalc'h mat atô e veze o pedi. ●693. mes dalc'h mat atô e tigaser d'eomp ivez ar zonj eus an ifern.

    (4) Atav de : en tous cas ; (?) toujours est-il que (?).

    ●(1979) VSDZ 73. (Douarnenez) amzer fall oa atav-de pa oamp erruet e Kameled, tr. (p. 236) «en tous cas, il faisait mauvais temps quand nous étions arrivés à Camaret.»

  • atell
    atell

    f. & adv. –où

    (1) F. Squelette.

    ●(c.1718) M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms iv. Squelette, tr. «squelet, asquelett' un atel.»

    ●(1904) DBFV 13a. atel, s., tr. «squelette (Ch. ms.).» ●(1934) BRUS 217. Le squelette, tr. «en atel.» ●(1938) DIHU 327/138. en atellig kavet demb.

    (2) Loc. adv. Pep un atell : à tout bout de champ.

    ●(1575) M 434. Hac é diuerr é oat, haznat pep vn atell, tr. «Et abrège sa vie, évidemment, à tout bout de champ.»

  • aters .1
    aters .1

    m. –où

    (1) Interrogation.

    ●(1744) L'Arm 204b. Interrogation, tr. «Atterse.»

    (2) Question.

    ●(1939) RIBA 2. bouaret de aterseu é voéz. ●(1942) DHKN 77. pèl doh selleu hag aterseu en dud.

  • aters .2
    aters .2

    voir atersiñ

  • aterser
    aterser

    m. –ion Interrogateur.

    ●(1744) L'Arm 204b. Interrogateur, tr. «Attersourr.. serion.»

    ●(1904) DBFV 13a. atersour, m. pl. –erion, interrogateur. ●(1912) DIHU 81/44. en atersour arfleuet. ●(1921) GRSA 241. e respont d'en aterserion.

  • aterserezh
    aterserezh

    m. –où

    (1) Interrogation.

    ●(1929) DIHU 217/304. Get bihañnoh a atersereh.

    (2) local. (Une) interrogation.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 86. ne baden quet mui guet en ol attercereaheu-zé. ●(1854) PSA I 305. ol attercereah er roué Hérod.

  • atersiñ / atersal / aters
    atersiñ / atersal / aters

    v. tr. d.

    (1) Interroger.

    ●(1792) HS 276. Pilatt ean-memp enn atersass.

    ●(1861) BSJ 238. perac ne gonzet quet a p'hou ç'atterçan ?

    ●(1919) BSUF 44. atersein en testeu. ●(1921) GRSA 21. Hag en él d'em atersal. ●(1921) BUFA 187. kaer ou doé aters er venèh.

    ►absol.

    ●(c.1802-1825) APS 5. Credet un nès é hoai deliet temb aterce én un visiteu guet peh attantion ha sourci en hum aquitter ér Parrésieu ag en devotion-zé. ●(1896) HIS 87. Kerhet, émé-éañ, hag aterset a zivout er hroèdur-sé.

    ●(1906) HIVL 146. ur medisinour (...) e vennas atersein a-zivout en dra burhudus-sé.

    (2) Aters gant e vizied : examiner au toucher.

    ●(1949) ENRO 300. Aner dezhi aters gant he bizied gorreenn ar mogerioù nifl, n'eus ket enni an disterañ frailhenn.

    (3) Atersiñ ub. àr udb. : interroger qqn sur qqc.

    ●(1792) HS 274. Èl m'ann atersass hen-nènn ar é anseignemanteu.

    ●(1861) BSJ 268. rac m'en attercé quel liès ar er garanté. ●(1861) BELeu 16. Goudé bout bet attercet ar er péh en devehé guellet er chagrinein.

    (4) Atersiñ udb. gant ub. : demander qqc. à qqn.

    ●(1792) HS 274. Jesus e reskondas é heèllai aterce quement-cé guet er-ré enn doai ean cleüet.

    ●(1913) AVIE 106. Atersein e hrant getou petra oé en hanvaladen men.

    (5) Atersiñ gant ub. : questionner qqn.

    ●(1908) AVES 11. doh ou cheleu hag é aters geté.

  • atestiñ
    atestiñ

    v. tr. d. Attester.

    ●(1659) SCger 10a. atester, tr. «attesti.»

  • atfer
    atfer

    s.

    (1) En atfer : dans l'embarras, le doute, l'hésitation.

    ●(1575) M 513. Gante pan arriuat, ez caffat en atfer, tr. «Quand on arriva à elles, et qu'on trouva dans l'embarras.»

    (2) Bezañ en atfer : ne pas être assuré.

    ●(1575) M 170. Ez guelhemp plen en mat, hon stat so en atfer, tr. «Nous verrions très clairement que notre situation n'est pas douteuse.» ●1157. é stat so en atfer, tr. «son sort est risqué.»

    (3) Hep (nep) atfer : sans (nul) doute.

    ●(14--) N 19-20. Ez caffo scaff hep tarda quet / Caro ha ║ pesquet mat hep nep affer (lire : atfer), tr. «Qu'il trouvera vite sans tarder / Un cerf et de bon poissons, sans doute.» ●436. Buhez ha stat an mab mat hep atfer, tr. «La vie et la gloire de ce digne fils, sans doute.» ●(14--) N 1425-1427. Ouz vn clezeff e pep queuer / Vn barner mat hep nep atfer / A haualier etren gueryn, tr. «A une épée, à tous égards, / Un bon juge, sans nul doute / Est comparé, parmi le peuple.»

    (4) Hep (nep) atfer : sans (aucun) retard.

    ●(14--) N 1569-1570. [Aduocatus Alani] A te touhe tam an tra man || breman da Alan nep manier ? [Rygoall] Ya tizmat hep nep atfer, tr. «Jurerais-tu bien ceci maintenant à Alain en aucune façon ? Oui, à l'instant, sans hésiter.» ●(14--) Jer.ms 51. leuzryff un mesager / Abyl davede Pylat tyzmat hep nep atfer, tr. «députer un messager / Habile à Pilate, vite, sans aucun retard.» ●61. Ha lavar da Pylat / Hep tryg na guych synchat / Tyzmat hep nep atfer, tr. «Et dit à Pilate / Sans tromperie ni détour, promptement, / Vite sans aucun retard.» ●(1557) B I 41. Quae piz tizmat sinchat, hep nep atfer (variante : afier), / Do querchat glan aman tr. «Vas bien vite, sans délai et sans arrêt, pour me les chercher ici.» ●(1575) M 993-994. bout net occupet scler / Hep gaou en euffrou mat, hep pompat nac atfer, tr. «être bien occupé, c’est clair, / Sans mensonge, à de bonnes œuvres, sans ostentation ni retard.» ●(1650) Nlou 66. hep affer (lire : atfer), / Deuet an hent man dan queer, tr. G. Pennaod «sans délai. Venez par ce chemin chez vous.» ●tr. La Villemarqué «sans délai : Venez par ce chemin à la maison.»

    (5) Hep nep atfer : sans interruption.

    ●(1557) B I 811. ha perseueraff / En euffurou mat heb neb arfer (variante : affer ; lire : atfer), tr. «et que je persévère dans les bonnes œuvres, sans interruption.»

    (6) Gant atfer : (?) avec respect ; avec hésitation (?).

    ●(1650) Nlou 118. An Eal mot (lire : mat) gant atfer, à comps outy fier, tr. G. Pennaod «Le bon ange avec hésitation, lui parle fièrement.» ●tr. La Villemarqué / E. Ernault «Le bon Ange, avec respect, / Lui parla noblement.»

    (7) Hep atfer : (?) sans retard ; sans hésitation (?).

    ●(1650) Nlou 178. NOuel vuhel mat, Douen tat hep atfer, tr. G. Pennaod «Noël, bien humblement, à Dieu le père, sans retard.» ●tr. La Villemarqué / E. Ernault «Noël bien humblement à Dieu le Père sans hésitation !»

    (8) Hep atfer : (?) sans hésitation ; sans nul doute (?).

    ●(1650) Nlou 426. Nepret ne guelat hep atfer, / Nep amser quen bras steren, tr. G. Pennaod «Jamais on ne vit, sans hésitation, en aucun temps, une aussi grande étoile.» ●tr. La Villemarqué / E. Ernault «Jamais ne fut vue sans nul doute en autre temps si grande étoile.»

    (9) = (?).

    ●(1530) Pm 268 (Mab Den). En dyuez an bet caleter / Tempest du cruel a guelher / Coffat (variante : Coufhat) e atfer mecher so. / Quent donet rann en splann an dez / Maz gouzuezo (variante : gouzeuzo) den hep quen mez / Pebez bontez en deuezo (variante : deueso), tr. «A la fin du monde, douleur, / Tempête noire, cruelle, seront vues, / (De la) rappeler (?) sans délai (?) il est besoin, / Avant que vienne la séparation, en plein jour, / Où l'homme saura, sans autre doute, / Quelle rétribution il aura.»

  • atferant
    atferant

    D'an atferant : au contraire, d'un autre côté. cf. azerant

    ●(1557) B I 71. ha me preder dann atferant / Effe un termen auenant / Dam entendamant seblantet / Ez clasquemp aman dre manyer / An fondamant, tr. «Et moit je pense en cette affaire que ce serait une chose convenable (c'est, du moins, mon opinion) que nous cherchions ici de quelque façon à fixer la base.»

  • atiferezh
    atiferezh

    s. –où Affiquets.

    ●(1732) GReg 17a. Affiquets, ornements de femmes, tr. «attiférez. p. attiférezou.»

  • atil .1
    atil .1

    adj. Fertile.

    ●(1962) GERV 21. merc'hed o tispac'ha douar atil gant o binviou dopes.

  • atil .2
    atil .2

    f. (agriculture) Terre fertile.

    ●(1872) ROU 105b. atil, terre fertile, parc an atil. ●(1876) TDE.BF 656b. Dans les fermes de la Cornouaille et du Léon, il y a parfois un champ qui porte le nom de Park atil. C'est un champ de bonne terre et proche de la maison, à laquelle il est même contigu le plus souvent. On y cultive des légumes potagers et quelques arbres fruitiers.» ●(1878) EKG II 59-60. d'an Atil-Vraz.

    ●(1905) BOBL 18 novembre 61/2d. Hag hen d'an atil. ●(1927) GERI.Ern 30. atil m., tr. «Terre cultivée et fertile.» ●(1949) KROB 12/11. «He ! Tontoñ Glaoda, deuit buhan 'ta, du-hont en atil vras ez eus eul louarn etouez ar zaout !» ●(1949) KROB 17/13. N'eo ket savet an heol p'emeur krog da vedi, e park an atil.

  • atirañ
    atirañ

    v. tr. d. Attirer.

    ●(1621) Mc 61. an traou pere hon atir muyhaff da pechet.

  • atirant
    atirant

    adj. Attirant.

    ●(1621) Mc 18. occasionou attirant dan pechet.

    ●(1710) IN I 256-257. ober (…) galanterezigou attirant.

  • atis
    atis

    s.

    (1) Attraction.

    ●(1919) DBFVsup 4b. atis, tr. «attraction, forme régulière de natis.»

    (2) Dre an atis a : à l'occasion de.

    ●(1919) DBFVsup 52a. natis, mieux atis : dré en natis a, tr. «à l'occasion de.»

  • atiz
    atiz

    m. –où

    (1) Suggestion, inspiration.

    ●(14--) N 581-582. an ylis / So fontet mat pep stat dre guir atis, tr. «l'Eglise / Qui est fondée solidement et inspirée (de Dieu).» tr. (DEBm 215) «par une bonne pensée». ●606. Miri pep stat ha mat dre guir atis, tr. «Garde-les toujours bien, comme il faut.» ●675. Christenyen mat a guir atis, tr. «Bons chrétiens bien inspirés.» tr. (DEBm 215) «bien intentionné.» ●(1530) Pm 259 (Mab Den). Myl den so en bro a tro goly (lire : jolys) / Ouz dastum glat a drouc atys, tr. «Il y a mille homme dans le pays, à cœur joie, / Amassant du bien par une mauvaise inspiration.» ●(1650) Nlou 30. Herodes pugnes en é stat, / An try Roue mat dre drouc atys / A quemennas ne fallas pouent, / Hep bezaff lent, dre vn fentys, tr. «Herode, odieux dans son état, / au trois bons rois, par mauvaise instigation, / donna des ordres, il n'y manqua pas, / sans être timide, par une feinte.»

    ●(1862) JKS 129. atizou ann drouk-spered. ●(1869) SAG 160. An diaoul en deus aoun rag sin ar groaz. – Sin ar groaz her laka mud ; – her c'has kuit, – a bella e atizou. ●(1927) GERI.Ern 30. atiz m., tr. «Instigation, conseil.»

    (2) Dre atiz : à l'instigation de.

    ●(1894) BUZmornik 265. eul levr hag a zo bet skrivet dre atiz ar Spered-Santel.

    ●(1912) MMPM 119. Ma ne ïafe hon teod endro nemet dre atiz an env, e vijemp er goudor diouz kalz a enkrezou.

    (3) =

    ●(1862) JKS 110. sant Lorans a drec'haz ar bed, o veza ma tisprizaz kement atiz a ioa enn-han.

    (4) Excitation.

    ●(1862) JKS.lam 301. Dre-ze e welomp ervad ez eo ar madou a glaskomp gant kement a atiz.

    (5) Aide, secours.

    ●(1530) J p. 229b. pe dre atis / Na pe en guys ez deuz an prison, tr. «comment et par le secours de qui, il est sorti de prison.» tr. (DEBM 215) «aide, secours.»

  • atizañ / atiziñ .1
    atizañ / atiziñ .1

     

    A. V. tr. d. Attiser.

    ●(1499) Ca 13a. attissaff an tan. atiser le feu.

    ●(1904) DBFV 13a. atizein, v. a., tr. «attiser.»

    B.

    (1) Exciter.

    ●(1659) SCger 54b. exciter, tr. «attisa.» ●(1732) GReg 746a. Pousser, exciter, tr. «attisa.»

    ●(1877) EKG i 263. Ar guel euz ar goad a atizaz an oll.

    (2) Exhorter.

    ●(14--) N 1251. me hoz attis, tr. «je vous y engage.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. atiza v. a., tr. «exhorter, exciter.»

  • atizer
    atizer

    m. –ion Instigateur.

    ●(1732) GReg 746a. Pousseur, celui qui excite, tr. «Attisèr. p. attisèryen.» ●(1744) L'Arm 36a. Boute-feu, tr. «Attizér.. rion. m.»

    ●(1927) GERI.Ern 30. atizer m., tr. «instigateur.»

  • atizerez
    atizerez

    f. –ed Instigatrice.

    ●(1732) GReg 746a. pousseuse, celle qui excite, tr. «Attiserès. p. attiseresed.»

  • atiziñ
    atiziñ

    voir atizañ

  • Atlantik (An)
    Atlantik (An)

    m. Océan Atlantique. voir aussi Mor-Bras.

    ●(1977) TDBP II 134. E kanal Panama a zo (ez eus) teir dor da zevel euz an Atlantik ha diou da ziskenn er Pasifik.

  • atmosfer
    atmosfer

    m. Atmosphère.

    ●(1909) BOBL 23 janvier 213/1b. Eul loden euz ar gaz, a rea atmosfer ar bellen-ze.

  • atolite
    atolite

    f. Autorité. cf. aotorite

    ●(1852) MML 85. Atolite eur vam a so qen bras, qen nerzus dre lezen an natur, qen na halqet eur bugel (…) manqan d'ar santimancho a respet, a garante. ●87. c'houi a neus atolite eur Vam voar galon Doue.

  • atom
    atom

    coll. & m.

    (1) Coll. Atomes.

    (2) M. Atome.

    ●(1962) BAHE 33/18. Bed an Atom.

  • atomek
    atomek

    adj. Atomique.

    ●(1963) BAHE 34/3. ar vombezenn atomek.

  • atomel
    atomel

    adj. Atomique.

    ●(1956) BAHE 8/18. da zigeriñ an Amzervezh Atomel.

  • ator
    ator

    voir adtorr

  • atorn
    atorn

    s. –où Atours.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 43). Atorn guenn, atour. ●(1499) Ca 13a. Atorn guenn. g. atour a femme.

    ●(1659) SCger 4b. Affiquets, tr. «atourmou (lire : atournou).» ●(c.1718) CHal.ms i. affiquets, tr. «brauerieu, braguereheu, atourneu.»

  • atouchamant
    atouchamant

    m. –où

    (1) Attouchement.

    ●(1576) Gk I 260. pep attouchamant impudic. ●(1612) Cnf 30a. attouchemantou hacr. ●(1621) Mc 28. Euelhen ves an atouchamantou, gand pocou all, promesçaou, ha comsaou lubriq.

    ●(1659) SC 101. beza lubric en e gestou, pe attouchamantou voar neza, pe voar are all. ●(1659) SCger 10a. attouchement, tr. «attouchamant.» ●(1710) IN I 371-372. An den iaouanc peveus a hini e côms Sant Jerom, ha peini, o veza lequeat an despet dezàn da c'hourvez var ur guele boug ha dilicat ha staguet eno gant echerpou hac ereou seiz, a ioa sollicitet dre bep seurt attouchamanchou vil ha cherisset e peb feçon gant ur gourtisanen impudic, peini a ioa lequeat da gousquet gantàn expres evit e c'hounit ha trec'hi ar fermete anezàn ; ha ne de quet guir e tlien santout neuse mouvamanchou estrainch er c'hic. ●(c.1718) CHal.ms i. attouchement, tr. «attouchemant tastournereh.» ●(1732) GReg 61b. Faire des attouchements deshonnêtes, tr. «Ober attouchamantou lic.» ●(1744) L'Arm 20a. Atouchement, tr. «Attouchemantt.. teu. m.»

    (2) Sens du toucher.

    ●(1612) Cnf 27a. non pas dré an cleuet, hoguen dré an attouchamant.

    ●(1727) HB 155. Ar pemp skiant natural eo / ar c'huez, ar vlas, ar guel ar c'hleo, / An touich pe an atouchamant.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...