Devri

Recherche 'a...' : 5084 mots trouvés

Page 98 : de averd-a (4851) à avoultr-2 (4900) :
  • averd a
    averd a

    =

    ●(1919) DBFVsup 4b. averd a (Naiz[in]), comme é fet a.

  • averiñ
    averiñ

    voir euveriñ

  • avertisamant
    avertisamant

    [mbr aduertissamant < mfr avertissement (FLMB 70)]

    M. –où Avertissement.

    ●(1576) Gk (Catéchisme 22v°). Aduertissamant Eguit differancifu an fals prophedet, hac an heretiquet. ●(1621) Mc 38. Aduertisamant.

    ●(1744) L’Arm 21b. Avertissement, tr. «Avertissemantt.. teu. m.»

    ●(1904) DBFV 14b. avertisemant, m. pl. eu, tr. «avertissement.»

  • avertisañ / avertisiñ
    avertisañ / avertisiñ

    [mbr aduertissaff, aduertissafu, brpm avertisein, aduertissan < vfr avertir par un dérivé comme avertissant (Godefroy 523b) < lat advertere]

    V. tr. d. Avertir.

    ●(1499) Ca 5a. Aduertissaff. g. aduertir. ●(1576) Gk (Catéchisme 13v°). Eguit cals à ræsonyou mat, Quentafu, d'an fin da admonetifu hac aduertissafu an ré à consider à vn guir fez. ●(1612) Cnf 42b. da dyuallaff ouz an trasé hon aduertis an Profoet royal.

    ●(c.1680) NG 432. He houe bet en ellet / Douh ou advertissou. ●(1744) L’Arm 21b. Avertir, tr. «Avertissein.» ●(1790) MG 138. avertissein hé frièd. ●(1790) Ismar 198. arlerh meint bet avertissét. ●(1792) BD 3869. pa deu ar maro dam aduertissan, tr. «Quand la Mort vient m’avertir.» ●(17--) TE 83. ou avertissein de hum zerhel prest idan tri dé.

    ●(1904) DBFV 14b. arvertisein, v. a., tr. «avertir.» ●(1931) GUBI 205. Er vugulion santél é kours avertiset / Um dennas get difré.

  • avertisiñ
    avertisiñ

    voir avertisañ

  • aves
    aves

    prép. cf. ames, deus, dimeus, emeus, eus, eveus

    (1) De.

    ●(1647) Am 498. Amouroustet eun den coz pêvar huguent bloaz Pehini so orguet à vez à eur plac'h jaoanc a c'huezecq bloaz etc.

    ●(c.1680) NG 671. Peb cornë a ves en hent. ●1840. Er pouinieu aves en Iffern. ●(1688) DOctrinal 117. Ar privation aveux ar Justiç Origiginel (lire : Originel) pehiny à digaçomp gueneomp.

    (2) Provenant de.

    ●(c.1680) NG 1089-1090. colet dimp hon lot / Aues er baradoes. ●1450-1451. debring a pep (freh) / Namait aves vnan.

    (2) Hors de.

    ●(c.1680) NG 67-68. Quement a zo dait ar er bet, / A ves er bé a vou sauet. ●1187. aués a raison.

    (3) Au sujet de.

    ●(c.1680) NG 109-110. Pen des Adam de vout blamet / A ves er pihet cometet. ●833-834. Euit douguign guit testonny / Aues en ol ingrateri.

  • aveskellet
    aveskellet

    adj. Biseauté.

    ●(1942) VALLsup 21a. Biseauté, tr. «Aveskellet.»

  • aveus
    aveus

    voir aves

  • avi
    avi

    f.

    (1) Envie, jalousie.

    ●(1499) Ca 14a. Auy. g. enuie. ●(1575) M 640. En luxur, hac affy, hac en gloutonyou, tr. «Dans la luxure et l'envie, et dans les gourmandises.» ●(1580) G 243. Ourgoyll hac avy an muyhaf, tr. «Orgueil et envie au plus haut degré.» ●(1612) Cnf 12a. hac euff so pechet à buaneguez, pé à auy. ●61a. CAffout auy, da lauaret eo, bezaff buanec ves an mat, pé an Excellancc, ves an Nessaff. ●(1621) Mc 23. Quemeret em eux pligadur da cleuet comps drouc am hentez dre cassony, pe dre auy outaff. ●(1650) Nlou 13. Gant depit hac affuy, ez voé frenesyet, tr. «de dépit et d'envie il fut pris de rage.»

    ●(1659) SCger 52a. enuie, tr. «aui.» ●(c.1680) NG 733-734. En ol diaoulet a criou / Dre enuy. ●(1732) GReg 356b. Envie, tristesse de la prosperité d'autruy, déplaisir de ses bonnes qualitez, tr. «Avy.» ●(c.1785) VO 42. dré é ivi.

    ●(1834) SIM 122. an anvi a sortie deus e zaoulagad.

    ●(1907) KANngalon Gouere 438. tech an avi pe ar goarizi.

    (2) Kaout avi ouzh ub., udb. : envier qqn, qqc.

    ●(1612) Cnf 17b. An heny en deues aui ouz an mat spirituel ves è nessaff.

    ●(1659) SCger 52a. enuier, tr. «cahout aui oc'h.» ●(1790) MG 6. Ivi e mès dohoh.

    ●(1859) MMN 83. n'em eus avi ebet ous traou ar re all. ●140. An darn vuya eus an dud o deus avi oud an danvez.

    (3) Dougen avi ouzh, da ub. : envier qqn.

    ●(1732) GReg 356b. Porter envie à quelqu'un, tr. «douguen avy da ur re.» ●(c.1785) VO 142. Mar douguét ivi d'ur ré benac.

    ●(1910) MBJL 193. ha koulskoude e tougomp eun tamm anvi ouz ar gendalc'herien a zo bet hirie en Arundel (…) evit gwelet en e di an Duk a Norfolk.

    (4) Kemer avi ouzh ub. : envier, jalouser qqn.

    ●(17--) TE 163. Er haz hac en ivi en doai quemérét Saul doh David.

    ●(1900) MSJO 23. Diouallit da gemeret avi ous an dud pinvidik.

    (5) (botanique) Louzaouenn-an-avi =

    ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. louzaouen an anvi, tr. «lychnis, Lemaréchal.»

  • aviañ / aviiñ / aviout
    aviañ / aviiñ / aviout

    v. tr. d. Envier.

    ●(1499) Ca 14a. Auiaff. g. enuier. ●(1612) Cnf 79b. an bleiz rauissant à auy siluidiguaez ho deuet.

    ●(1659) SCger 52a. enuier, tr. «auia.» ●(1732) GReg 356b. Porter envie au biens du prochain, tr. «Avya madou an hentez.» ●(1790) MG 377. Peèd-gùéh en e hoès-hui iviét en avantage en dès hou mæstrès de monèt él léh ma car. ●(17--) TE 162. er-ré e iviér.

    ●(1838) OVD 262. parrat a iviein hac a houantein madeu en nessan. ●(1894) BUZmornik 357. aviout ann henoriou.

    ●(1905) IVLD 179. Ann itroun Gordet (…) a oa nevez dimezet hag aviet gant meur a hini.

  • aviel .1
    aviel .1

    m. –où (religion)

    I.

    (1) Évangile.

    ●(1499) Ca 14a. Auiel. g. euangile. ●(1557) B I 153. an auielou (…) han abostolou, tr. «les évangiles et les épîtres.» ●157def. Ez desiraff, mar beuaff hael / Da lenn dezy ann a vyel / Monet vn quentel de guelet.

    ●(1659) SCger 54a. Euangile, tr. «Auiel.» ●(1727) HB 557. AN Ebestel eo ar re pere en deveus bet choaset Jesus-Christ evit o c'haç (...) da brezec an Aviel.

    (2) Partie de la messe, moment où le célébrant lit l'évangile.

    ●(1869) FHB 232/180b. cana a ra aviel ar zant enoret eno. ●(1869) FHB 239/236a. Ar ceremoniou-ze a vez great araoc an aviel. ●(1880) SAB 298. mare an abostol ac an aviel. ●299. un aviel disevel diouz ini ar zul.

    ●(1925) FHAB Genver 17. Eus an aviel beteg ar Gorreou.

    (3) An Aviel-Fask : lecture de l’évangile le Dimanche de Pâques.

    ●(1877) FHB (3e série) 6/45a. goude an aviel-fask.

    (4) An Aviel-Bleunioù : lecture de l’évangile le Dimanche des Rameaux.

    ●(1909) FHAB Ebrel 115. ar vugale vihan n'int ket deuet gant o bokedou beuz da glevet an Aviel Bleuniou ?

    (5) [au plur.] Levr avieloù : évangéliaire.

    ●(1865) LZBt Gouere 4. eur Bibl moulet e ker Kologn, eul levr avielo.

    (6) Côté de l'évangile, dans l'église.

    ●(1854) MMM 396. Pa vez ar Bêlec e creis an Auter o vont d'an Aviel.

    ●(1934) PONT 20. Ar bugel 'en em dennas e kichen an Aoter, e tu an aviel.

    II.

    (1) Gwir evel an Aviel : très vrai, véritable.

    ●(1936) FHAB Here 371 (L) *Tintin Anna. Ne lavaran ket ez eo ker gwir hag an Aviel, met, dre eno, an holl a anavez an istor.

    (2) Ken hir hag Aviel Sul-ar-Beuz : qui n’en finit pas.

    ●(1972) BAHE 75/76. zoken ma rank ehanañ un tammig pa gej gant gerioù chimik ken hir hag Aviel Sul ar Beuz !

  • aviel .2
    aviel .2

    s. (meunerie) Boisseau d’où le grain tombet dans la roue pour être moulu.

    ●(1982) PBLS 79. (Langoned) aviel, tr. «boisseau d’où le grain tombait dans la roue pour être moulu.»

  • avielañ / avieliñ
    avielañ / avieliñ

    v. (religion)

    I. V. tr. d.

    (1) Évangéliser (un pays).

    ●(1866) LZBt Genver 72. karget d'avielin ar vro-ze. ●(1869) FHB 228/149b. ar vro oac'h karget da avieli. ●(1884) MCJ 76. goaid er re quetan e aviélas hur bro. ●(1891) CLM 63. aviélein er vrô.

    (2) Évangéliser (les enfants).

    ●(1904) DBFV 14b. aviélein, v. a., tr. «évangéliser (les enfants), les bénir en lisant sur eux l'évangile de saint Jean.» ●(1927) GERI.Ern 32. aviélein V[annetais], tr. «évangéliser (les enfants), les bénir en lisant sur eux l'évangile de saint Jean.»

    (3) Bénir.

    ●(1790) Ismar 549. èl ma tai d'er Fidelèt dré zevotion goulèn boud aviélét arlerh en Overèn. ●552. Er mod d'aviélein er bobl e zou ehue ur pratiq santel hac ancién.

    II. V. intr. Lire l'évangile.

    ●(1907) VBFV.fb 39b. lire l'évangile, tr. «aviélein.» ●(1927) GERI.Ern 32. aviela v. n., tr. «chanter l'évangile.»

  • avielek
    avielek

    adj. Évangélique.

    ●(1914) DFBP 131a. evangélique, tr. «Avielek.»

  • avieler
    avieler

    m. –ion (religion) Diacre.

    ●(1878) EKG II 153. ne ket belek c'hoaz, ne d'eo nemed ar pez a leveront, avieler anez-han. ●(1893) IAI 13. ma rankas an Ebestel sakri seiz avieler evit ho zikour enn ho labourou. ●(1894) BUZmornik 284. ann Urs a avieler.

    ●(1903) MBJJ 361. Avieler = diacre. ●(1914) KANNgwital 136/389. An Urziou huela a vez galvet an Urziou Sakr. Tri zo anezho : an Abostoler, an Avieler hag ar Velegiach. ●(1915) HBPR 163. Yves Le Gall a lavare ne oa ket belek, n'oa nemet avieler. ●(1927) GERI.Ern 32. avieler m., tr. «diacre, celui qui chante l'évangile.»

  • avielidigezh
    avielidigezh

    f. Évangélisation.

    ●(1914) DFBP 131a. evangélisation, tr. «Avielidigez.»

  • avielour
    avielour

    m. –ion (religion) Évangéliste.

    ●(1907) VBFV.fb 39b. évangéliste, tr. «aviélour, m. (pl. –erion).» ●(1913) AVIE viii. S. Mark, en eil aviélour. ●En drivet aviélour e zou S. Lukas. ●(1925) FHAB Mae 182. Da zeiz gouel sant Mark avieler. ●(1927) GERI.Ern 32. avielour m., tr. «évangéliste.»

  • aviet .1
    aviet .1

    adj. Envié.

    ●(1977) PBDZ 715. (Douarnenez) ur vaouez aviet, tr. «une femme dont on peut envier le sort.»

  • aviet .2
    aviet .2

    adj. (?) Souillé (?).

    ●(1869) SAG 250. lavarit d'in a ne deo ket dereat chench merkou araog enem deuleur en eur goele aviet gant an diaoul ?

  • aviez
    aviez

    f.

    (1) (pathologie) Avives.

    ●(1633) Nom 27a. Iumentum cyclicum : beste qui a les auiues : loezn en deues an auies.

    ●(1659) SC 105. Petra liuirit-u eus are a laqua, pe a ya da vuiniguen oc'h drouc ar mamou, ar vizcoul, ar barr auèl, ar chancr, al laerès, an aviés, ar roncet, nag eus are a ya da spina, da stanca ar goat, pe da vellaat clênvegeou dre oræsounou ha cæremoniou, ne int quet approuuet gant an Ilis ? ●(1659) SCger 11a. auiues, tr. «avivés.» ●(c.1718) CHal.ms i. a uiues, tr. «auiués, auiés.» ●(1732) GReg 67b. Avives, enflure aux glandes qui sont auprès du gosier du cheval, qui l'empêche de respirer, tr. «An avyès.» ●(1744) L'Arm 22a. Avives, tr. «Aïvéss.»

    ●(1803) MQG 11. marvet oll gant an avies. ●(1895) GMB 10. avives (…) Pet[it] Trég[uier] àviech.

    ●(1904) DBFV 4b. aivez, aviez, f., tr. «avives.» ●(1919) DBFVsup 3a. anneùez (Lang[uidic]), tr. «coliques du cheval, avives. Autre forme : arivéz.» ●3b. ariùéz (Pont[ivy] ; arùéz (Neull[iac]), tr. «coliques du cheval accompagnant les avives.» ●(1927) GERI.Ern 32. aviez f., tr. «Avives.»

    (2) =

    ●(1996) CRYK 329. Lemek an aviez gant ar merc'hed.

  • avigasion
    avigasion

    f. Navigation.

    ●(1744) L'Arm 231b. Marine, tr. «Avaigation. f.» ●251a. Navigation, tr. «Avægation.. neu. f.»

  • aviger
    aviger

    m. –ion Navigateur.

    ●(1744) L'Arm 251a. Navigateur, tr. «Avæguourr.»

  • avigiñ
    avigiñ

    v. intr. Naviguer.

    ●(1744) L'Arm 59b. Cingler, tr. «Avaiguein scoud éraug.» ●251a. Naviger ou Naviguer (ce dernier est marin), tr. «Avæguein.» ●(17--) TE 464. goudé m'ou doai peèl avæguét guet ahuél contrel.

    ●(1904) DBFV 209b. avegein ou monet skoud érauk, tr. «aller à pleines voiles, cingler (l'A.).»

  • avinet
    avinet

    adj.

    (1) (?) Aviné (?).

    ●(1909) FHAB Gwengolo 266. Petra zonjfac'h eus eun amparfall hag a deufe, heb anaout na goakol na kleür, da ziframma lost ar vestign a-dre daouarn eur charretour avinet evit bleina e garr dre eun hent enk ha stronsus.

    (2) Avare.

    ●(1924) NFLO. avare, tr. «avinet.»

  • avis
    avis

    prép. Avis da : face à.

    ●(1891) CLM 20. Er merhet (...) e zou laqueit (...) avist d'hou servitour.

    ●(1996) CRYK 121. Avis d'ar glao ha d'an avel, tr. «Face à la pluie et au vent.»

  • avitailhiñ
    avitailhiñ

    v. tr. d. Avitailler.

    ●(1744) L'Arm 22a. Avitailler, tr. «Avitaillein.»

  • avius
    avius

    adj.

    (1) Envieux.

    ●(1499) Ca 14a. g. enuieux. b. auius. ●(1530) J p. 11a. Un rifier sclacc diblas ha dissaczun / Eguyt lacat difuat ha dinatur / A crenn ennhy an re so afuyus, tr. «une rivière glacée, fade et dégoûtante où l'on jette, sans miséricorde et sans pitié, les envieux.»

    ●(1659) SCger 52a. enuieux, tr. «auius.» ●(1790) PEdenneu 126. poén en dès men deulegad ivius é huélèt æsemant me Nessan.

    ●(1838) OVD 300. étal bout avaricius, ivius ha divordet. ●(1857) GUG 57. Dihoallamb guet sourci ne vehemp ivius. ●(1883) MIL 47. eul lagad avius benak.

    ●(1920) AMJV 48. tud aviuz hag a zuas ar Vam Jahouvey.

    (2) Bezañ avius evit ub. =

    ●(1909) FHAB Even 188. Ne ket aviuz evito beza kondaonet d'ar prizon.

    (3) Enviable.

    ●(1912) MMPM 59. Gouzaon poan evit en em gaout en env n’euz netra ken aviuz ! ●(1922) FHAB C’hwevrer p. 52. Arabad ankounac’hât emomp e kreiz ar goanv ; ha n’eo ket avius treina dre an douar gleb, m’hel lavar d’eoc’h, eul lostennad vat a zouar priellek !

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1790) Ismar 138. En ivius e daul é velim ar guément hanni (…). Ean e assai ou duein.

    ●(1923) KTKG 46. An avius a zo breur an ourgouillus.

  • aviz .1
    aviz .1

    m. & conj. –où

    I. M.

    (1) Avis.

    ●(c.1500) Cb 19a. g. auisement par deuant. b. auis a diaraoc. ●(1580) G 235. Me spye em avys ancyen ho quen seven na voae en bet, tr. «Je me fiais à mon opinion ancienne, qu'ils n'avaient pas au monde d'égaux en force.» ●(1621) Mc 98. quemer consail, hac auys.

    ●(1659) SCger 30a. Conseiller quelqu'vn, tr. «rei auis da.» ●86a. opinion, tr. «auis.» ●(1744) L'Arm 22a. Avis, tr. «Aviss.. izeu. m.»

    ●(1904) DBFV 14b. aviz, m. pl. eu, tr. «avis, conseil, prudence.» ●(1907) PERS 262. tud all a deue da c'houlen aviz.

    (2) Aviz mat : sagesse, prudence.

    ●(1838) OVD 149. hag en avis-mad (prudance).

    ●(1904) DBFV 14b. aviz mat, tr. «sagesse.»

    (3) Aviz-kuzul =

    ●(1847) MDM 243. E fin holl e ranker dioual evez mad na dafet da c'houlenn aviz-kusul amañ hag aount. ●250. Kaout avis-kusul digant ar medisin pe remejou. ●384. goulenn aviz-kuzul ar pevar all. ●(1869) SAG 59. Doue a dleffe dont da c'houlenn aviz-kuzuil digant an dud.

    (4) Bezañ aviz a ub. : être de l'avis de qqn.

    ●(1874) FHB 483/103b. Va bugel, enn Env euz unan bennag ha ne ket aviz ac'hanoc'h !

    (5) Bezañ aviz : être d'accord.

    ●(1921) PGAZ 44. Fanch Ti-Don n'oa ket goal-aviz euz an inngal-avalou great gant he vamm. ●92. n'oa ket goal aviz e vije distanket ar feunteun.

    (6) En aviz (+ v.) : pour, dans l'intention de.

    ●(1860) BAL 122. en aviz rei va buez evidoc'h. ●(1876) TDE.BF 29a. Enn avis ober, tr. «dans le but de faire.» ●(1880) SAB 3. en aviz ho trugarecaat. ●8. en aviz pellaat ato diouz an ifern. ●(18--) SBI II 50. O cregi en eur picol baz, en aviz pilad ma groeg, tr. «Et empoignai une énorme trique, dans l'intention de rosser ma femme.»

    ●(1900) MSJO 220-221. Labouromp en avis gounit hor bara. ●(1904) SKRS I 246. n'eo ket en aviz kaout eur renk huelloc'h er baradoz. ●(1924) FHAB Gouere 259. ar glanvourien a gemere al louzeier diesa en aviz plijout d'o itron vat.

    (7) =

    ●(1872) ROU 80a. Déférence, tr. «Aviz-vad.»

    (8) En aviz ub. : à l'intention de qqn.

    ●(1890) MOA 309a. Je l'ai acheté à votre intention, tr. «enn hoc'h aviz eus euz prenet anezhan.»

    (9) Am aviz : à mon avis.

    ●(14--) Jer A.267-14. Ha goude, a m’avys, / Yolys dre traysson, tr. « Et ensuite, à mon avis, gaillardement par trahison »

    II. Loc. conj. En aviz ma : afin que.

    ●(1880) SAB 3. ober peb tra en enor deoc'h, en aviz ma vezo gret ho polontez santel.

  • aviz .2
    aviz .2

    voir avizañ

  • avizal
    avizal

    voir avizañ

  • avizamant
    avizamant

    m. –où Réflexion.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. preuoyance, tr. «auisemant, arraug.»

    ●(1904) DBFV 14b. avizement, m., tr. «réflexion.»

  • avizañ / avizal / aviz
    avizañ / avizal / aviz

    v.

    I. V. intr.

    (1) Aviser.

    ●(1499) Ca 14a. Auisaff. g. auiser.

    ●(1744) L'Arm 22a. Aviser, tr. «Avisale.» ●(1767) ISpour 132. rac n'a zelier quet her gobér hemp avisal.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 37. eid avisal penaus é telient gobér.

    ●(1904) DBFV 14b. avizal, v. n., tr. «aviser.»

    (2) Avizal ervat : préméditer.

    ●(1904) DBFV 14b. avizal erhat, tr. «préméditer.»

    II. V. tr. d.

    (1) Aviser.

    ●(1904) DBFV 14b. avizal, v. a., tr. «aviser.»

    (2) Montrer le chemin (à qqn).

    ●(1732) GReg 160a. Montrer le chemin à quelqu'un, tr. «avisa. pr. et.»

    (3) Regarder.

    ●(c.1825/30) AJC 5361. pe guelis ous ma avisan.

    III. V. impers.

    (1) S'imaginer.

    ●(1792) BD 349. auis ara guenit na meus quen daober, tr. «Tu imagines que je n'ai pas autre chose à faire ?»

    (2) Sembler.

    ●(1659) SCger 109a. il me semble que j'oys la voix, tr. «auis a ra dîn e cleuân ar vouez.»

    VI. V. pron. réfl. En em avizal/avizañ.

    (1) S'aviser, considérer.

    ●(1744) L'Arm 22a. S'aviser, tr. «Um avisale.» ●(1767) ISpour 367. Ret é ennta hum avisal erhat ha pédein. ●(1779) BRig I 39. énn eun avizas da rein dèan an arhant evoa evit paeau. ●(1790) MG 123. réd-è hum avisal mat quênt er gobér [er rô]. ●325. ne vehèn quet peèll doh hum avisal.

    ●(1904) DBFV 14b. hum avizal, tr. «s'aviser, se raviser.» ●(1906) HIVL 96. un huchaden e ra dehou hum avizal.

    (2) S'aviser, s'apercevoir.

    ●(1787) BI 116. ne ouai quet bet peèl hemb hum avisal enn-enn douai unn tresor énn é ti.

    (3) =

    ●(1834) SIM 194. ne grede den en em avisa d'am c'hontrolia.

    (4) Aviser.

    ●(17--) CT Acte II 911. chui enem avisou voar ben ma vezou bras, tr. «Vous aviserez, lorsqu'il sera devenu grand.»

  • avizded
    avizded

    f. Prudence, sagesse.

    ●(1790) MG 197. er charité e vènn m'er groëheheoh guet avistæd. ●340. mæs er manq a avistæd hac a sourci. ●(17--) TE 55. vertu hac avistæd Jogeb.

    ●(1838) OVD 131. istimein e rér hilleih en avistet (prudance). ●(1857) LVH 57. goarn en droèd a halhuein hag a laquat abarh deuéhattoh en dud é peré é vé hanàuet dré expériance muihoh a anneuéegueah, a furnés hag a avisted. ●(1896) HIS 50. en devout, a drès peb tra, furnéz hag avisted.

    ●(1904) DBFV 14b. avisted, f., tr. «prudence, sagesse.» ●(1906) HIVL 12. furnéz hag avisted en dud koh. ●89. hé reskondeu e zou lan a avisted. ●(1912) BUEV 42. lan a avisted. ●(1922) BUPU 14. ne houi ket rè doh petra sentein, doh hé devosion pé doh en avisted.

  • avizer
    avizer

    m. –ion Guide, accompagnateur.

    ●(1732) GReg 160a. Guide pour montrer le chemin, tr. «avizer. p. yen»

  • avizet
    avizet

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Avisé, sage.

    ●(c.1500) Cb 19a. g. bien auise. b. auiset mat.

    ●(c.1718) CHal.ms i. aduisé sage, tr. «un déen auiset mat.» ●(1790) MG 375. Clasquet un dén reglét mad én é gomportemant, vertuus, abil hac avisét.

    ●(1896) HIS 50. ur jujemañt e hras ur huéh, e zisko reih pégement é oé avizet. ●72. Goulennet dalhmad aviz get en dud avizet.

    ●(1904) DBFV 14b. avizet, tr. «part. sage, prudent, judicieux.» ●(1906) HIVL 29. ean e laras de dud avizet mat hum gavet étal rehiér Masabiel.

    (2) Prudent.

    ●(1910) EGBT 94. avizet, tr. «prudent.»

    II. Adv. Sagement.

    ●(1904) DBFV 14b. avizet, adv., tr. «sagement.»

  • avizion
    avizion

    s. Ober un avizion : tenir conseil.

    ●(1557) B I 69. Grueomp ny un auision (variante : à vision), tr. «faisons un inspection.» ●tr. (DEBm 218) «tenons conseil.»

  • avokad
    avokad

    voir advokad

  • avoltin
    avoltin

    m. –ed

    (1) Chenapan, voyou, gredin.

    ●(1905) ALLO 16. Te n'out nemet eun avoltin. ●(1906) KANngalon Gwengolo 207. Mes an avoltin bihan a ioa boaz da bignat er guez da zifoupa neiziou. ●(1906) KANngalon Here 229. Avoltin koz !... ●(1907) KANngalon Here 524-525. goloet a loustoni gant eur guchen avoltined iaouank.

    (2) Avorton.

    ●(1890) MOA 134b. Avorton, tr. «Avoltin.»

  • avon
    avon

    voir aven 2

  • avort
    avort

    adj. Chom avort (war) : rester ignorant.

    ●(1907) FHAB Ebrel 34. Ma chomont avort var an traou-ze e zint sûr da veza digristenet e berr amzer. ●(1908) FHAB Even 167. neuse ar re habil dija a gompreno ; mes an dek azen a chom ken avort ha diagent.

  • avortamant
    avortamant

    m. –où Avortement.

    ●(1633) Nom 262b-263a. Abortus, abortio, abortiuum : auortement : auortamant, collez, pa coll vn gruec bugalè.

    ●(c.1718) CHal.ms i. auortement, tr. «col' difforch' ur c'hrouadur, auortemant.»

  • avortiñ / avortañ
    avortiñ / avortañ

    v.

    (1) V. intr. Avorter.

    ●(1499) Ca 14a. Auortaff. g. auorter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. auorter, tr. «difforgein, col ur c'hrouadur, auortein.»

    (2) V. tr. d. Faire avorter.

    ●(17--) CBet 1843-1845. Gouneet en deus Adam he ed : / Poent eo d'imp sounja eur secret / Evit monet d'he avortin, tr. «Adam a semé son blé. Il est temps pour nous de songer au moyen de le faire avorter.»

  • avorton
    avorton

    adj. Avorton.

    ●(1499) Ca 14b. Auorton. g. non pas ne a temps.

  • avouañs
    avouañs

    f.

    (1) Aveu.

    ●(1790) MG 30. en avouéance e rét teign a hou fal vuhé. ●79. prononcein en avouéance-ze. ●(17--) TE 156. Mæs é avouéance e zou ur figur ag er faus pénigènneu.

    ●(1904) DBFV 14b. avoéans, s., tr. «aveu.»

    (2) Reconnaissance.

    ●(17--) TE 93. èl ur merche dalhable a hanàuedigueah hac avouéance é hoai d'é vadeleah hemb quin en ou doai obligation a guemènt tra ou doai.

  • avouilher
    avouilher

    voir avouilhet

  • avouilhet
    avouilhet

    m. Entonnoir.

    ●(1744) L'Arm 136a. Entonnoir, tr. «Avouillêtte.. eu. m.»

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 225. ur meniér avouillet hemb toul. ●(1904) DBFV 15a. avouilhet, m. pl. eu, tr. «entonnoir.» ●(1919) DBFVsup 4b. avouillér. V. avouillet. ●(1934) BRUS 240. Un entonnoir, tr. «un avouillet –eu.»

  • avouilhiñ
    avouilhiñ

    v. tr. d. Remplir un tonneau de vin dont le niveau a diminué, ouiller. cf. adouilhañ

    ●(1744) L'Arm 136a. Remplir un tonneau de vin, qui a diminué par la fermentation, ou, &c. ; ce que l'on nomme ici, Avouiller, tr. «Avouillein.. étt.»

    ●(1903) EGBV 86. avouillein, tr. «faire le plein dans un fût.» ●(1904) DBFV 15a. avouilhein, v. a., tr. « avouiller, achever de remplir un tonneau quand le liquide a diminué par la fermentation, etc.»

  • avouiñ
    avouiñ

    v. tr. d.

    (1) Avouer.

    ●(1744) L'Arm 22b. Avouer, tr. «Aouéein.» ●(1790) MG 265. avouéein é vai er gueu guenemb.

    ●(1904) DBFV 14a. avouéein, aouéein, v. a., tr. «avouer.»

    (2) Rendre hommage.

    ●(14--) N 317-320. Ha rac se parfet hoz pedaff / Donet breman a perz an roe / So razas oz tremen vase / Peur dicomboe de auoeaff, tr. «Je vous prie donc instamment / De venir sans retard ; c'est de la part du roi / Qui passe là-bas, / Pour lui rendre hommage bien humblement.»

  • avoultr .1
    avoultr .1

    adj.

    (1) Adultère.

    ●(1907) AVKA 101. An dud a hirie (...) a zo fall hag aoultr. ●169. Ar wreg aoultr. ●(1913) AVIE 150. Er rumad fal hag avoutr men.

    (2) Levr avoultr : apocryphe.

    ●(1744) L'Arm 14a. Apocriphe, tr. «Livre aouiltre.»

    (3) (horticulture) Brank avoultr : drageon.

    ●(1744) L'Arm 117a. Drageon, tr. «Branque aoultre.»

    ●(1904) DBFV 9a. brank aoultr, tr. «drageon.»

    (4) = (?).

    ●(1906-1907) EVENnot 25. (Priel) Bremazon e teufet d'ar ger aoultr !

  • avoultr .2
    avoultr .2

    coll. (botanique) Sauvageons.

    ●(1744) L'Arm 282a. Des petreaux, tr. «Aoultre.» ●351a. Des sauvageons, tr. «Aoultre.» ●(c.1785) VO 145. ur bodad coæd spern ha aouiltr.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...