Devri

Recherche 'pa...' : 1072 mots trouvés

Page 10 : de paotr-gwetur (451) à paour-glad (500) :
  • paotr-gwetur
    paotr-gwetur

    m. = (?) Cocher (?).

    ●(1955) STBJ 49. eur pôtr-gwetur diouiziek war ar galleg.

  • paotr-harnez
    paotr-harnez

    m. Charretier.

    ●(1925) FHAB C'hwevrer 47. ne oa ket eur miz c'hoaz m'en doa bet ar skourjez digant e dad ha ma oa bet laket da bôtr harnez. ●(1926) FHAB Mezheven 231. Heman eo ar pôtr harnez !… ●(1931) VALL 113a. Charretier, tr. «paotr an harnez.»

  • paotr-jeu
    paotr-jeu

    m. Forain, comédien.

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 90. (Tregon ha tro-dro) Paotr jeu, paotr ar jeuiou = «Komedi» e Leon, «termaji» e Kerne. Eur c'harr-paotr-jeu, e galleg : roulotte.

  • paotr-kafe
    paotr-kafe

    m. Garçon de café

    ●(1931) VALL 329b. Garçon de café, tr. «paotr-kafe.»

  • paotr-kaoter / paotr-ar-gaoter
    paotr-kaoter / paotr-ar-gaoter

    m. Aide cuisinier.

    ●(1876) TDE.BF 495b-496a. Paotr-ar-gaoter, s. m., tr. «Garçon cuisinier, aide de cuisine, coq de navire. A la lettre, garçon de la chaudière.»

  • paotr-karr / paotr-ar-c'harr
    paotr-karr / paotr-ar-c'harr

    m. Cocher.

    ●(1876) TDE.BF 495b. Paotr-ar-c'harr, s. m., tr. «Postillon. A la lettre, garçon de la voiture.» ●(1884) LZBt Meurzh 45. Gwell e ve bet d'in mar en dije zellet ma fotr karr da gad he hent.

    ●(1903) MBJJ 95. Red eo zoken d'ar bautred-karr delc'hel anê. ●(1931) VALL 113a. Charretier, tr. «paotr-karr.» ●129b. Cocher, tr. «paotr-karr.» ●(1943) SAV 29/9. Dimerc'her diweza em boa tapet da baotr-karr. ●(1942) DHKN 103. brich er paotr-kar.

  • paotr-keginer
    paotr-keginer

    m. Aide cuisinier.

    ●(1868) FHB 163/54b. ar potr-keguiner so mad evit ar grevidi-ze.

  • paotr-kezeg
    paotr-kezeg

    m. Palefrenier

    ●(1931) VALL 525a. Palefrenier, tr. «paotr-kezeg pl. paotred-.»

  • paotr-kon / paotr-ar-c'hon
    paotr-kon / paotr-ar-c'hon

    m. Valet de chiens.

    ●(1732) GReg 947b. Valet des chiens, tr. «Pautr ar c'hon.»

  • paotr-kozh
    paotr-kozh

    m.

    (1) Bonhomme de neige.

    ●(1955) STBJ 193. A-wechou ive e vernemp erc'h d'ober ur pôtr koz... ●(1961) BLBR 134/23. Erh ! (...) Ni 'zavo e-kreiz al liorz eur mellad paotr koz...

    (2) Épouvantail.

    ●(1906) BOBL 15 décembre 116/2f. mez abenn ar fin, ar potr-koz na reio ket aoun d'ezo ken [d'ar brini]. ●(1907) FHAB Here 252. klask koz dilhad d'in, ma lakin kolo enno, da ober daou bôtr koz. ●(1913) BOBL 11 janvier 421/3a. lakeat a vez potret koz bouret gant plouz.

    (3) Surnom du diable.

    ●(1900) ANDP 8. gervel ar Pôtr koz d'az sikour ! Perag ? ●(1962) TDBP ia 50. 'vel ha pa vefe kouezet daouarn ar pôtr koz warno, tr. «comme si les mains du vieux (du diable) leur étaient tombé dessus.»

    (4) Billot à fendre du bois.

    ●(1890) MOA 143a. Billot à couper menu le bois de chauffage, tr. «paotr-koz (T[régor].» ●167b. Chevalet, ou billot pour couper ou scier bois de chauffage, tr. «paotr-koz, m. (T[régor]).»

    (5) enfant. Genou.

    ●(1929) CDFi 26 janvier. he daou zourn war he daou fôtig-koz.

  • paotr-kure
    paotr-kure

    m. (religion) Enfant de chœur.

    ●(1934) BRUS 311. Un enfant de chœur, tr. «ur paotr-kurèu.»

  • paotr-maler
    paotr-maler

    m. Garçon meunier.

    ●(1972) LIMO 20 mai. Chetu ean doh um hoprad èl paotr malour. ●Paotr-Malour, tr. «garçon meunier.»

  • paotr-marchosi
    paotr-marchosi

    m. Valet d'écurie.

    ●(1732) GReg 947b. Valet d'écurie, tr. «Pautr ar marchauçzy.»

    ●(1839) BESquil 35. laqueit de vout pautre marchaussi. ●(1870) MBR 76. Nemet ho kemeret a rafenn da baotr mechosi. ●(1894) BUZmornik 638. he vamm a obtenaz ma vije kemeret da baotr marchosi enn eur gouent all.

    ●(1911) BUAZperrot 44. e reas anezan e botr-marchosi. ●(1931) VALL 525a. Palefrenier, tr. «paotr-marchosi pl. paotred-v.»

  • paotr-Mari-Robin
    paotr-Mari-Robin

    m. plais. Gendarme.

    ●(1962) TDBP ia 61. Pôtred Mari Robin o-devoa kaset anezi d'ar prizon, tr. «les gars de Marie Robin (les gendarmes) l'avaient conduite en prison.»

  • paotr-micher
    paotr-micher

    m. Apprenti.

    ●(1931) VALL 32b. Apprenti, tr. «paotr-micher pl. paotred-vicher.»

  • paotr-micherour
    paotr-micherour

    m. Apprenti.

    ●(1732) GReg 46a. Apprentif, ou apprenti, qui apprend les Arts méchaniques sous un maître, tr. «pautr mecherour.»

    ●(1876) TDE.BF 496a. paotr-micherour, s. m., tr. «Apprenti.» ●(1876) TIM 152. hag en doé labouret étal d'hou èl ur pautr michérour calvé ! ●(1877) EFV 74. ol er bautrèd michérerion e zivras el labour.

    ●(1931) VALL 32b. Apprenti, tr. «paotr-micherour pl. paotred-vicherourien.»

  • paotr-moc'h
    paotr-moc'h

    m. Porcher.

    ●(1659) SCger 94b. porcher, tr. «pautr ar moc'h.» ●(1732) GReg 739b. Porcher, tr. «pautr ar moc'h. p. pautred ar moc'h.» ●(17--) ST 196. Ar paotr môc'h a zigoue, tr. «Le porcher arrive.»

  • paotr-Nevez
    paotr-Nevez

    m. Langoustine.

    ●(1970) ICTB III 33. Paotred Nevez, "Les gars de Nevez", d'après le nom des pêcheurs de cette localité qui les premiers les pêchèrent. [= Nephrops norvegicus = langoustine]

  • paotr-pri
    paotr-pri

    m. Aide-maçon.

    ●(1984) EBSY 83. (Sant-Ivi) paotr-pri, tr. «celui qui apporte le ciment aux maçons.» ●(1986) CCBR 112. (Brieg) Ce travail incombait au manœuvre / ar paotr-pri.

  • paotr-rous
    paotr-rous

    m. = (?) Servante (?).

    ●(1955) STBJ 14. Hi eo a aoze ar prejou hag a vouetae al lôned, ha ne voe ket lakaet d'ober pôtr rous kement ha Soaz. ●32. houmañ, ne jomas ket pell-bras ganti d'ober pôtr-rous.

  • paotr-ruz
    paotr-ruz

    m. Surnom des habitants de Naizin (à cause de leurs cheveux, vêtements ?).

    ●(1911) DIHU 72/272. Lapoused kaill int é Nein. Pautred ru ha Chas é hrér anehé. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Naizin, Chas (chiens) ou Pautred ru (gars rouges).

  • paotr-saout / paotr-ar-saout
    paotr-saout / paotr-ar-saout

    m.

    (1) (agriculture) Vacher.

    ●(1659) SCger 14a. berger, tr. «pautr ar saout.» ●(1732) GReg 113b. Bouvier, qui a soin des bœufs, & des vaches, tr. «pautr ar saoüd. p. pautred ar saoüd.» ●(1752) PEll 780. Paötr-ar-Saöt, tr. «gardien du bétail, garçon qui mène au paturage le gros bétail, & le ramène à l'étable, Vacher, Bouvier.»

    ●(1834) SIM 166. chom pautr-saout hed da vuez. ●(1876) TDE.BF 496a. Paotr-ar-zaout, s. m., tr. «Vacher, bouvier.» ●(1878) EKG II 157. evel ma tere ouc'h pep paotr saout a ra mad he vicher. ●(1889) ISV 455. Ar mestr mevel en devoa dindanha eur potr saout.

    ●(1904) SKRS I 69. Me n'oun nemet eur paotr-saout. ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2a. setu ar paotr saout da vont da gas e zaout da veaz.●(1929) MKRN 22. Job laro d'ar paotr-zaout, tr. «Joseph dira au vacher.»

    (2) (astronomie) Steredenn ar Paotr-saout : étoile du berger (= Vénus).

    ●(1935) CDFi 2 mars. steredenn ar Paotr-Saoud, a zo e lost ar C'harr-kamm-Bras.

  • paotr-spi
    paotr-spi

    m. Homme jaloux en amour.

    ●(1876) TDE.BF 496a. Paotr-spi, s. m., tr. «Homme jaloux en amour.» ●584b. Paotr-spi, s. m., tr. «un jaloux, en termes familiers.»

  • paotr-taol
    paotr-taol

    m. paotred-taol (restauration) Serveur.

    ●(1921) GRSA 382. paotr-taol er roué Orkaoz.

  • paotr-tavarn
    paotr-tavarn

    m. paotred-tavarn (restauration) Garçon de café.

    ●(1939) RIBA 74. Ur paotr-tavarn ag en dibab.

  • paotr-toull
    paotr-toull

    m. Ouvrier qui travaille dans une carrière, une mine.

    ●(1958) BRUD 3/24. pôtred-toull du o fas gand moged an tennou min.

  • paotredaj
    paotredaj

    s. La compagnie des hommes, des garçons.

    ●(1912) DIHU 81/40. Meit allas ! er bautredaj e vour gobér laseu.

  • paotreta
    paotreta

    v. intr. Courir les garçons.

    ●(1942) VALLsup 85a. Courir les garçons, tr. «paotreta.»

  • paotrez
    paotrez

    f. –ed

    I.

    (1) Fillette, gamine.

    ●(1834) SIM 24. ur bautrezic a zeis pe eiz vloaz. ●(1876) TDE.BF 496a. Paotrez, s. f., tr. «Petite fille.» ●(1878) EKG ii 144. eur baotrezik a zek vloaz.

    ●(1905) KANngalon Eost 475. ho faotrezik pemp bloaz. ●(1911) SKRS ii 182. eur baotrezik unnek pe zaouzek vloaz.

    (2) Jeune fille.

    ●(1826-1831) PPA 16. Clemantin a voa eur botres abret ac a voyee conta cojou, tr. «Clémentine était une jeune fille précoce, qui savait conter des histoires.»

    (5) Gardienne d’animaux domestiques.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. pasteuse, tr. «bugulés, bugulezet, pautrés a sarz[eau].»

    ●(1870) MBR 244. paotrez ar ier, tr. «la gardeuse de poules.»

    II. péjor.

    (1) Fille (de mauvaise vie).

    ●(1557) B I 357. A ! paillardes ! pautres esou, / Penaux ez deu yen az guenou / Blasfemaff ma doeou louen, tr. «Ah ! coquine, fille dévergondée, comment ta bouche ose-t-elle blasphémer froidement mes dieux bienheureux.»

    ●(1659) SCger 57b. fille de mechante vie, tr. «pautrés.» ●99a. putain, tr. «pautrés.» ●124a. vne vesse, tr. «pautrès.» ●162b. pautrés, tr. «mauuaise fille.» ●(c.1718) CHal.ms ii. fille de mechante vie, tr. «pautrés, gast, ur rederés, ur plah a c’hoal uuhé, a c'hoal gondu, ur plah libertin, ur fal dra, er plah sé n'endé nemeit ur uiles.» ●(1732) GReg 90b. Bergere, une commode, tr. «pautrès. p. pautresed.»

    ●(1876) TDE.BF 496a. Paotrez, s. f., tr. «Il s’emploie aussi comme injure à une grande fille de mauvaise vie.»

    (2) Kozh paotrez : coquine.

    ●(1557) B I 652. Coz pautres ort disacort disordren / A te deseff bout creff na quen seuen / Na alhe den ouzit plen neb heny, tr. « Vile coquine, fille révoltée et pleine de désordre, crois-tu être si forte, si vigoureuse, que personne ne puisse venir à bout de toi ? »

    (3) Paotrez fall : prostituée.

    ●(1612) Cnf 5a. an pechet à luxur, pemp guez gant pautresset fall, teir guez gant gruec ma nessaff, diou guez emeus græt antrase en Ilys. ●11b. gant vn gast ha pautres fall. ●38b-39a. Caffout da ober gant guisty, ha pautreset fall ha publicq so pechet maruel hanuet fornication. ●(1633) Nom 8a-b. chanson sale, vilaine & impudique, ou de paillarde, tr. «guers vn paotues (lire : paotres) fall.»

  • paotrez-saout
    paotrez-saout

    f. Vachère.

    ●(1860) BAL 204. Da eiz vloaz e oue lakeat da baotrez saout.

  • paotrezenn
    paotrezenn

    f. Petite fille.

    ●(1874) FHB 474/28a. eur botrezen gren.

    ●(1906) KANngalon Mezheven 140. eur baotrezen a bevarzek pe bemzek vloaz. ●(1908) FHAB Du 345. paotrezen 12 pe 13 vloaz. ●(1914) KANNgwital 140/439. c'hueac'h paotrezen. ●(1929) FHAB Mae 167. Annaïg, eur baotrezenn unnek vloaz. ●(1931) FHAB Gouere 242. Eur baotrezenn all.

  • paotrig
    paotrig

    m. paotredigoù Petit garçon.

    ●(1876) TDE.BF 496a. Paotrik, s. m., tr. «Jeune garçon. C'est le diminutif de paotr. Au pluriel, paotredigou.»

    ●(1958) Evit komz heñvel ouzh ar wirionez n’eo ket an daou baotrig eo a vije da damall abalamour d’ar skol.

  • paotrig-ar-skod-tan
    paotrig-ar-skod-tan

    m. Esprit follet.

    ●(1876) TDE.BF 496a. Paotrik-ar-skod-tan, s. m., tr. «Nom poétique donné à l’esprit follet. A la lettre, petit garçon des tisons, garçon de la bûche à feu. On donnait ce nom à l’esprit follet, être imaginaire, parce que anciennement on lui réservait une place au fond de la cheminée pour qu’il pût y passer chaudement la nuit.»

  • paotriñ
    paotriñ

    v. tr. d. (agriculture) Dresser en gerbe.

    ●(1935) DIHU 291/235. É vér é védein segal. Soudarded e hra ar ou zro. Paotein e hrant er vrahadeu kentih trohet, èl ma hrér d'er guénihtu genemb-ni.

  • paou .1
    paou .1

    m. –ioù Espace où on range le bois de chauffage dans les maisons traditionnelles du Léon.

    ●(1931) VALL 86b. Bûcher lieu où on met le bois à brûler, tr. «paou m. pl. iou.» ●(1982) TIEZ I 155-156. En Bas-Léon, certaines maisons ont un fenestreau ouvert entre le mur-pignon et la fenêtre éclairant la table. Cette petite ouverture éclaire un espace, ar paou, où se trouve une table pour la desserte et parfois la réserve de bois.

  • paou .2
    paou .2

    n. de l. Pagus.

  • paouez .1
    paouez .1

    m. –ioù

    (1) Halte.

    ●(1732) GReg 30a. Alte, terme de guerre, tr. «Paoüez. p. Paoüezyou.»

    (2) Pause, interruption.

    ●(1732) GReg 146a. Cessation, discontinuation, interruption, relâche, tr. «paoüez.» ●704b. Pause, tr. «Paouëz. Van[netois] poëz.» ●Faire des pauses en chantant, tr. «Ober paouëzouïgou ê creiz cana.» ●808a. Repos, cessation de travail, de peine, tr. «Paouëz.»

    ●(1942) DIHU 369/37. d'en huehevet paz un damboéz, d'en deuzekvet ur poez.

    (3) Ober ur paouez : faire une halte.

    ●(1732) GReg 30a. Faire alte en marchant, tr. «ober ur paoüez.»

    (4) Hep paouez : sans cesse.

    ●(1575) M 203. Sell diff ho relegou, ho bezyou hep paoues, tr. «Regarde-moi leurs reliques, leurs tombes sans cesse.»

    ●(1732) GReg 146a. sans cesse, tr. «hep paoüez.» ●(1857) HTB 22. o labourat hep paoz.

    ●(1906) KPSA 29. Furchal a rit hep paouez e koustians ho nesa. ●(1911) BUAZperrot 115. ar poaniou-spered hag ar poaniou-korf a waske anezi hep paouez.

  • paouez / paouezañ / paoueziñ / paouezel .2
    paouez / paouezañ / paoueziñ / paouezel .2

    v.

    I. V. intr.

    A.

    (1) Cesser, s'arrêter.

    ●(1499) Ca 111a. Hezaff et poues tout vng. ●162b. Poues. g. cesser. ●(1647) Am 568. Foi paouesit, tr. «Fi ! cessez !»

    ●(1659) SCger 21a. cesser, tr. «paoués.» ●162b. paoués, tr. «cesser.» ●(1732) GReg 53a. S'arrêter, cesser de faire quelque chose, tr. «Paoësa, paoës. ppr. paoüeset.» ●146a. Cesser, discontinuer, arrêter le cours de quelque chose, tr. «paouës. pr. paoüeset.»

    ●(1923) KTKG 7. Er zeizved dervez, Doue a baouezas.

    (2) Faire une halte.

    ●(1732) GReg 30a. Faire alte en marchant, tr. «Paoüeza.» ●(1744) L'Arm 17b. Arrêter, demeurer, tr. «Poésein ou Poésel ou Poéss.»

    (3) Chom da baouez : rester inactif.

    ●(1790) Ismar 9. Ne chomamb quet enta de boèz, geut eun n'hul laquehai er goal-speret de gouéh ér péhet.

    ●(1904) DBFV 38a-b. chom de boéz, tr. «rester inoccupé.» ●(1907) VBFV.bf 11a. chom de boéz, tr. «rester innocupé.» ●(1936) DIHU 295/5. Kenlabourerion ampert hon es ha ne chomeint ket de boéz. ●(1939) KOLM 2. nen dint ket biskoah chomet de bouéz.

    (4) Se reposer.

    ●(1659) SCger 41b. se delasser, tr. «paoués.»

    (5) Ober, lavarout gwashoc'h eget paouez =

    ●(1872) GAM 12. Ac'hanoc'h-hu, Aotrou, euz bet lavaret d'ar veleien, goasoc'h eget paouez.

    ●(1908) PIGO II 114. Gwasoc'h 'vit paouez a rêr, eme unan, o stourm ouz ar gouarnamant. ●139. marteze 'm eus gret gwasoc'h 'vit paouez o tec'hel e-kwit... ●(1935) BREI 416/3c. En Alamagn, ar re a savas Hitler betek er renk uhelan o deus graet gwasoc'h evit paouez : ken bleiz eo hag ar bleiz e-unan.

    (6) Mont en-dro gwazh eget paouez =

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/1b. o zeodou fall a ia en dro gwaz evid paouez.

    B. (agriculture)

    (1) Être en jachère, en repos.

    ●(1732) GReg 808b. Reposer, se reposer, parlant de la terre qu'on laisse en jachère, tr. «paoëza. paouëz. ppr. et.»

    (2) Bezañ o paouez : être en jachère, en repos.

    ●(17--) VO 62. en doar e zou é poæz.

    (3) Chom da baouez : être en jachère.

    ●(1935) DIHU 288/286. poéz ha pouiz, é chom de boéz. Douar lesket hep bout labouret.

    II. V. tr. d. [devant un v.]

    (1) Paouez da : cesser de, s'arrêter de.

    ●(1867) MGK 22. AR big a-vad, o ragachat, / A dorre pennou tud ann ti. Ne baoueze ket da chaogat. ●(1867) BUE 135. red d'ann dougerien paouez da gerzet. ●208. Pa baouezaz Breiz da vean eur bobl distag. ●(1877) EKG I 218. eur vanden soudarded na baouezent da ober klask ha furch dre ar vro.

    ●(1903) MBJJ 28. Pa 'c'h eo paouezet ar prezeger da gomz. ●(1910) MBJL 101. goulio euzus ha na baouezent ket da ziskargan.

    (2) Bezañ o paouez : venir de.

    ●(1834) SIM 14. Emedoc'h o paouez prena goalinier ha dantelezou da orni ho pried. ●24. an den-hont emedomp o paouez kuitaat.

    ●(1907) KANngalon Here 514. o paouez achui loja koat. ●(1911) SKRS II 52. ar pez emaoun o paouez lenn var al leorik-man. ●(1925) FHAB Du 433. Eman o paouez tec'het warzu an ti kouezet.

    III. V. tr. i.

    (1) Paouez ouzh ub. : laisser qqn tranquille, cesser de l'importuner.

    ●(1872) ROU 94a. Il ne lui donnait ni paix ni relache, tr. «ne baoueze outa.» ●(1874) FHB 493/182b. ar beleg a c'houlennas paouez outhan eur pennad. ●(1894) BUZmornik 9. Sentit'ta ouz ann impalaered, ma paouezo ar vourrevien ouzoc'h.

    ●(1936) CDFi 18 janvier. Paouezit ouzin ! Paouezit ouzin ! a youc'has, diou wech, ar vouez maouez.

    (2) Paouez gant ub. : laisser qqn tranquille, cesser de l'importuner.

    ●(1911) BUAZperrot 837. n'int ket gouest da badout, anez paouez eur pennad bennak ganto.

    VI. Prép. & adv.

    (1) Prép. A-baouez + inf. : venir de.

    ●(1865) LZBt Here 34. unan euz ar penno braz a zo a baouez mervel. ●(1899) LZBt Meurzh 5. Abaouez caout eun tamm peadra on. ●(1874) POG 22. Ec'h oc'h a-baouez, ma Doue, en em lakaad d'ar maro evid-oun. ●23. ar c'hras oc'h a-baouez rei d'in. ●27. ec'h ounn a-baouez beza absolvet. ●(1891) RECe xii 274. an hini a oa a baouès merwel.

    ●(1918) LZBt Mae 11. Daou visioner Pa-Keou a zo abaouez ober zin ar groaz goude o c'hoan.

    (2) Adv. Il y a un instant.

    ●(1962) TDBP I 108. a-baouez, tr. «il n'y a qu'un instant.» ●(1969) BAHE 59/34 . A-baouez em eus e welet o tonet a-lammat.

  • paouezañ
    paouezañ

    voir paouez .2

  • paouezel
    paouezel

    voir paouez .2

  • paouezidigezh
    paouezidigezh

    f. Cessation.

    ●(c.1500) Cb [poues]. Jnde hec cessatio / is. g. cessation. b. pouesydiguez.

  • paoueziñ
    paoueziñ

    voir paouez .2

  • paouezvan
    paouezvan

    m.

    (1) Trépas.

    ●(1716) PEll.ms 1034. Pawézvan, cessation (...) Quany à Pawézvan, c'est probablement le lieu où l'on cesse, où l'on s'arreste. ●(1752) PEll 672. Paöues van, tr. «le Trépas, la mort. C'est, à la lettre, Cessation, repos ou fin d'une personne.»

    ●(1866) FHB 88/283b. eno ema ivez Lia enn he faouez-van. ●(1876) TDE.BF 496b. Paouezvan, s. m., tr. «Trépas, mort.»

    ●(1927) GERI.Ern 440. paouezvan, m., tr. «trépas.»

    (2) Repos.

    ●(1866) FHB 97/357a. ra zeuio oll bugale Israël da viret mad an deiz a hean, a baouezvan.

    (3) Paouezvan ar Goañv : solstice d’hiver.

    ●(1977) BAHE 95/24ab. Peder gwech ar bloaz en em zastume tud ar vro eno, gant deiz kentañ Mae, Uhelvan an heol (Gouel Yann bremañ), neuze war dreuzoù ar Goañv (Kala-Goañv) ha neuze da geñver paouezvan ar Goañv, pe izelvan an Heol (war-dro Nedeleg).

  • paouf
    paouf

    interj. Onomatopée qui imite le bruit d'un coup porté.

    ●(1956) BLBR 91/13. Pa ne vezed ket fur, paouf, eun taol war ar penn !

  • Paoul
    Paoul

    n. de l. Paule.

    (1) Paoul.

    ●(1792-1815) CHCH 86. Ha eih a barrez Paul, eih aral a Fluri. ●(1850) PENgwerin8 89. pem kant deus a parous Paul hag eiz kant a Plevin.

    ●(1904) BOBL 17 décembre 13/2e. Arru en Berlivet, parrez Paol. ●(1905) BOBL 01 avril 28/3d. parroz Paoul. ●(1905) ALMA 67. Paul. ●(1902-1905) LARB 130a. Ha seih a baréz Paùl, eih aral a Fluri, / Naù a baréz Montré ha nandek a Hourin.

    (2) Blason populaire.

    ●(2016) TELGR (29.07.2016) [52a] (Daniel Giraudon). Begoù bras Paoul, tr. « Les nigauds de Paule ».

    (3) [Toponymie locale]

    ●(2000) TPBR 165. Ti marc'h.

  • paour .1
    paour .1

    adj.

    I.

    A.

    (1) Pauvre.

    ●(1499) Ca 152a. Paur. ga. poure. ●(c.1500) Cb. Paour. g. poure. ●(1621) Mc 85-86. ez grehot mat da paourhaff ha miserablhaff croueadur à quement so dindan an euff.

    ●(1732) GReg 704b. Pauvre, qui est sans biens, ou sans biens suffisâment, tr. «Paour. Van[netois] péür.»

    ●(1821) SST 186. er ré beurran. ●(1827/29) VSA 1536. eur bugel pourf ja an disneuan. ●(1899) BSEc xxxvii 159 / KRL 24. Paour ken n'an evoa ket ivino d'en em graviat. Pour exprimer un dénuement complet.

    (2) Bout paour gant ub. : être pauvre.

    ●(1902) LZBg Gwengolo 236. rak er hovandeu e ré d'emb e zou peur geté hiniù en dé.

    (3) Qui est signe de pauvreté.

    ●(1909) RNDL 185. Our ùerzen béor greit get dareo. ●(1921) BUFA 171. É zillad peur.

    (4) Mont da baour : s'appauvrir.

    ●(1903) MBJJ 67. Aboue neuze ivez e tigoueaz d'he c'honverz kouean hag he zud ac'h eaz da baour. ●(1911) BUAZperrot 128. daou hent a zo da vont da baour.

    (5) Bezañ paour a'r paourañ : être extrêmement pauvre.

    ●(1883) KNZ 70. Hirie eo paour ar paouran : N'en euz netra ken nemet eur min ru elec'h na oe lakeet he gorf zantel.

    B.

    (1) Cher.

    ●(1867) GBI I 180. Pasager paour (…), / Tremenet anomp 'n ur vaged, tr. «Cher passager (….), / Passez-nous dans votre barque.»

    (2) Maigre.

    ●(1849) LLB 1321-1322. hou loened / E zei ol de vout peur ha seh el tameu koed.

    II. sens fig.

    (1) Qui inspire la pitié.

    (2) Lañgaj paour : fadaises.

    ●(1879) ERNsup 164. lañgach paour, fadaises, Trév[érec].

    III. Épith.

    (1) Tad-paour : grand-père.

    ●(1982) PBLS 243. (Langoned) tadpaour, tr. «grand-père.»

    (2) Mamm-baour : grand-mère.

    IV.

    (1) Paour da chikañ gant ar mailh : voir mailh.

    (2) Paour evel ar c'hi : voir ki.

    (3) Paour evel ur razh : voir razh.

    (4) Paour evel ur razh iliz : voir razh.

    (5) Paour evel ur razh-dour : voir razh.

    (6) Paour evel ur razh touzet : voir razh.

    (7) Paour evel Dieu : voir Dieu.

    (8) Paour evel Lazar : voir Lazar.

    (9) Paour evel Job : voir Job.

    (10) Paour evel Job war e vern teil : voir Job.

  • paour .2
    paour .2

    m. paourion, paourerion, paourizion, peorion, pevion

    I.

    (1) Pauvre.

    ●(1530) J p. 12b. Reif dan peauryen ezomeyen en bet, tr. «donner aux pauvres et aux indigents du monde.» ●(1575) M 205-206. Ho bezaff Duc na Roe, nep ploe ne auoehes / Muyget seruicheryen, pe peuryen diouz Renes, tr. «Tu ne reconnaîtrais pas qu'ils furent duc ou roi en aucun pays, / Plûtot que serviteurs, et tu ne distinguerais pas de ceux-ci des pauvres.» ●(1612) Cnf 64a. Oppression ha foulancc graet d'an pauuryen. ●(1621) Mc 77. Oz dont da guelet peauryen. ●(1633) Nom 205b-206a. Comistrum : payement de crocheteur, ou gagne-denier : paëamant vn portezer, an pez á vez roet dan (lire : da) vn paour quez bennac.

    ●(1659) SCger 89b. pauure, tr. «paour, p. peurien.» ●162b. paour p. peeurien, tr. «pauure.» ●(c.1680) NG 10. Na rant nep tam der peurerion. ●489-490. cruel / Doh er peur. ●746. reuignignë er peurerion. ●783-784. A pe dezé er peurion / De ty. ●(1732) GReg 704b. Pauvre, qui est sans biens, ou sans biens suffisâment, tr. «péauryen. Van[netois] pèüryon, péüryan.» ●(1792) BD 2344. dar beuien gues, tr. «aux pauvres.» ●4896. ar beuien en noas o veruel gant anoet, tr. «les pauvres tout nus mouraient de froid.» ●(17--) BUE MALARGE. Jean-Marc Lecocq, thèse pour le doctorat de IIIe cycle Université de Haute-Bretagne, Rennes 2, 1983. (Textes de la fin du 17e ou du début du 18e siècle au plus tard, d'après J.-M. Lecocq. Publication des mms de Paris (P) de Rennes (R) et de Lesquifiou (L).">BMa 142. rouinan ar beojen, tr. «ruiner les pauvres.»

    ●(1821) SST 109. d'er beurerion mehus. ●(c.1825-1830) AJC 201. eur pourf a voa o taspun eun tam quened, tr. «un pauvre qui ramassait un peu de bois.» ●(1849) LLBg vi 36. mam er beurion. ●(1867) BUE 207. advokad ar bevien. ●(1883) KNZ 68. Ha d'ar bevien gez ha d'ann dud a boan.

    ●(1900) MSJO 95. He vam a zo eur baoures, he dad-mager eur paour. ●(1912) MMPM 75. ar paour koz. ●(1921) BUFA 201. peurizion é krénein get en aneouid. ●(1980) MATIF 76. A[r] Boulc’h, Anna, evid eur bevien !, tr. « L’entame, Anna, pour les pauvres ! »

    ►[empl. sing. avec valeur de plur.] Ar paour : tous les pauvres.

    ●(1612) Cnf 17a. an ré a lazr diuoar goust an paour.

    ●(1893) IAI 126. laosket bugale ar paour da heulia enn ho eaz an oll skoliou bras ha bian.

    ●(1934) PONT 159. Roït d'ar paour hag o pezo hed, a flec'hen, (en abondance). ●(1980) MATIF 76. Ar paour’n e dommder na sant ket e vizer.

    ►[au vocatif]

    ●(1968) BAHE 58/27. damañ din, paour, peadra da voueta ar «poud-fer».

    (2) Ar beorion du : les gens très pauvres.

    ●(1969) BAHE 62/40. d'ar c'houlz-se ne veze ket sikouret ar beorien du.

    II. Blasons populaires.

    (1) Paourerion : surnom des habitants de Plouharnel.

    ●(1911) DIHU 72/272. Penneu ouignon Plarnel e zoug eùé boteu koed muioh aveit er réral péchans. En hanù-sé e zou reit dehé eùé ataù. Peurerion e vé hoah groeit anehé.

    (2) Paourizion : surnom des habitants de Plunéret.

    ●(1911) DIHU 78/356. Plunerediz, Peurizion gé. / Ur blank e zou chomet ér gér. / Ne vank ket én asanblé. ●(1947) BRMO 31. ceux [= habitants] de Pluneret, Peurizion (petits pauvres).

    (3) Paourizion : surnom des habitants de Kerfourn.

    ●(1911) DIHU 71/255. Tret mat é en treu é Kerforn péchanj pen-dé-guir é hrér Tudigeu pé peurizion a dud er barréz-sé ?

    (4) Paourizion : surnom des habitants de Quéven.

    ●(1911) DIHU 71/255. Tud Kéùen e hrehé mat um stropein (s'allier) doh ré Kerforn get en hevelep (même) morhanù [peurizion] é hellehent gobér !

    (5) Pevien : surnom des habitants de Lanmodez.

    ●(2005) HYZH 244/38. Pevien (peorien) Lanvaodez.

  • paour-Dieu
    paour-Dieu

    adj. Très pauvre.

    ●(1975) BAHE 84/38. va zud a zo deuet da vezañ paour-dieu.

  • paour-du
    paour-du

    adj. Très pauvre.

    ●(1879) ERNsup 152. paour-du, très pauvre T[ré]v[érec].

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/2c. Paour du eo he zud. ●(1933) MMPA 105. Paour-du ne oant ket.

  • paour-glad
    paour-glad

    adj. Très pauvre.

    ●(1732) GReg 704b. Pauvre comme Job, tr. «paour gladt.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...