Devri

Recherche 'pa...' : 1072 mots trouvés

Page 13 : de paran-2 (601) à pardoner (650) :
  • parañ .2
    parañ .2

    v. tr. d.

    (1) Préparer.

    ●(1499) Ca 152b. Paraff. g. parer. ●(1575) M 384. Dyt preuet da quet par, en douar à parat, tr. «Que les vers pour copains t'ont préparé dans la terre.» ●2418. Bezcoaz é sort glachar, en nouar ne parat, tr. «Jamais une pareille torture sur la terre ne fut préparée.»

    (2) Former, créer.

    ●(1650) Nlou 95. An eaul splan, hac an loar, / An douar à paras, tr. «le soleil éclatant et la lune, / la terre, il forma.»

    (3) Parer, corroyer (le cuir).

    ●(c.1500) Cb 47b. g. couteau pour parer cuyr. b. contell eguyt paraff an lezr.

    ●(1659) SCger 30a. conroier, tr. «para lezr.»

    ●(1876) TDE.BF 497a. Para, v. a. et n., tr. «corroyer.»

    (4) Polir.

    ●(1732) GReg 729a. Planer, polir le bois avec la plane, tr. «Para. pr. paret.»

    (5) Parer, décorer.

    ●(1659) SCger 86b. orner, tr. «para.» ●(1732) GReg 251b. Decorer, orner, tr. para. pr. paret.»

    ●(1824) BAM 373. Da Oeliou ar Verc'hes paret he Imaichou.

  • parañ .3
    parañ .3

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Se protéger de.

    ●(1727) IN II (avis) vi. ar sicour-se peini a serviche din da vodrier evit para ar birou.

    (2) Parañ udb. diwar ub. : préserver de.

    ●(18--) SAQ I 199. Doue 'lakeaz eun iliaven da zevel ha da bignad evit para an heol divar e benn.

    ●(1926) FHAB Mae 234. ar pinvidik en deus e vadou da bara ar bec'h diwarnan.

    II. V. tr. i. Parañ ouzh : se préserver de.

    ●(1920) FHAB Genver 194. Breman, da vihana, eo mad paran ouz an tôliou da zont.

  • parañ .4
    parañ .4

    v. tr. d. (marine) Parañ avel = (?).

    ●(1978) BZNZ 102. (Lilia-Plougernev) Rouletet e veze ha diwerniet ar vag tout evit bejina, kuites da barañ avel.

  • parañ .5
    parañ .5

    v.

    I. V. tr. d. Diriger (son regard sur).

    ●(1872) ROU 78b. Contempler, tr. «Para an daoulagad var.»

    ●(1960) LLMM 79/75. parañ a rae he selloù war ar saverien o fri.

    II. V. intr.

    (1) Briller.

    ●(1876) TDE.BF 497a. Para, v. n., tr. «Briller.» ●Ann heol a bar war he benn, tr. «le soleil brille sur sa tête.» ●(1894) BUZmornik 117. lugerni a rea evel ann heol o para. ●149. eur sklerijenn gaer o para er zal.

    ●(1903) KZVr Du-Kerzu (d'après KBSA 21). Al loar eo a zo o para bremañ. ●(1903) MBJJ 33. an heol a bar warni arauk mont da guzan. ●(1907) PERS 285. Kerkoulz eo nac'h an heol p'e ma o para da greiz-deiz. ●(1915) KANNlandunvez 43/328. Sonjomp evel Pi Dek ha Beneat Pemzek e paro evidomp amzeriou kaeroc’h.

    (2) Apparaître (aux yeux de qqn).

    ●(1902) PIGO I 11. Hep dale, tour neve Tremuzon a baraz d'o daoulagad. ●(1907) AVKA 105. na baro kammed dirakoc'h ar wirione, nemed en dramc'houlou.

    (3) =

    ●(1878) EKG II 182. Daoust hag ar banniel guenn hag hen a dlefe para c'hoaz var douar Franz ?

    ●(1939) MGGD 17. lakaat eur mousc'hoarz hepken da bara war dremm he zad.

    (4) (en plt du regard) Parañ war : être dirigé sur.

    ●(1878) EKG II 91. Me a ioa atao va lagad o para varnez-ho.

    ●(1911) SKRS II 30. ema bepred hag e peb leac'h daoulagad Doue o para varnhan. ●(1911) BUAZperrot 566. ar pab Klemant XI a oa e zaoulagad o para varnan.

    (5) Parañ ouzh udb. : égaler qqc. en comparaison, être comparable à.

    ●(1860) BAL 82. S. Augustin a gomz euz ar Baradoz, edoare pa ve evel ouz ar bed-ma, a cousgoude var an douar n'euz netra da bara ouz traou an Ee.

    III.

    (1) Parañ al loar en e c'henoù : voir loar.

    (2) Gwelet pemp heol o parañ : voir heol.

    (3) Gwelet tri heol o parañ : voir heol.

    (4) Gwelet stered o parañ : voir stered.

  • parañ .6
    parañ .6

    voir parat .1

  • parant
    parant

    m. Parent.

    ●(1530) Pm 88. Pardonet doz car hoz parant / Na guere hep trig hoz pligant, tr. «Pardonnez à votre ami, votre parent, / De n'avoir pas fait sans tromperie votre plaisir.»

  • paraplu
    paraplu

    voir paiplu

  • parapluour
    parapluour

    voir paipluour

  • parat .2
    parat .2

    v. tr. d.

    (1) Parer.

    ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. parat, tr. «enlever l'écorce du bois, la surface de la terre.»

    (2) Corroyer, bouter (du cuir).

    ●(1732) GReg 225b. Courroyer, ou corroyer, donner la derniere préparation au cuir, après qu'il est sorti de la tannerie, tr. «para lezr.»

    (3) Préparer.

    ●(1575) M 384. Dyt preuet da quet par, en douar à parat, tr. «Que les vers pour copains t'ont préparé dans la terre.»

  • parat / parañ .1
    parat / parañ .1

    v.

    I. V. intr. Frayer.

    ●(1732) GReg 435b. Le poisson est molasse pendant le temps de fraye, tr. «Ar pesqed a so boug (...) pa vezont o parat.» ●Frayer, parlant du poisson, au tems de la generation, tr. «Parat.

    ●(1876) TDE.BF 497a. Ar pesked a zo bouk pa vezoñt o parat, tr. «les poissons sont mollasses au temps du frai.»

    II. V. tr. d.

    A. (en plt d'animaux)

    (1) (en plt d'un animal) Donner un compagnon à (un animal seul).

    ●(1962) TDBP II 396. Red e vo din para ar yar-se, tr. «il faudra que je donne une compagne à cette poule-là.»

    (2) (en plt de plusieurs animaux) Apparier, accoupler.

    ●(1659) SCger 33a. coupler, tr. «para.» ●162b. parat, tr. «accoupler.» ●(1732) GReg 42b. Appareiller des bœufs, tr. «parat egénned.»

    ●(1876) TDE.BF 497a. Para, v. a., tr. «Accoupler, apparier.»

    (3) Couvrir (une femelle).

    ●(1710) IN I 133. Al leones, pa vez bet al leopard oc'h e farraat, a ya prest d'en em voalc'hi evit lemel ar flaer a chom ganti goude an action-se, gant aon pa zeue al leon he far da dostât outi, na sante e ve bet al leopard ganti.

    B. (en plt de choses)

    (1) (en plt d'un seul élément) Parañ udb. : compléter une paire.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 38. kaout ur voul-aour all, ewit para èben.

    (2) (en plt de deux éléments) Assortir, joindre.

    ●(1732) GReg 9a. Accoupler, joindre ensemble deux choses de même nature, tr. «Parat. pr. paret.» ●42b. Appareiller, apparier, assortir, tr. «Parat. pr. paret.» ●Appareiller des gands, des chausses, &c., tr. «Parat manegou, lérou, &c.» ●222b. Coupler, attacher, ou mettre deux à deux, tr. «parat. pr. paret. voyez appareiller.»

    (3) (en plt. de plusieurs éléments) =

    ●(1962) TDBP II 396. Eul loa evel-henn he doa miret da bara he re, tr. «elle avait gardé une cuiller comme celle-ci pour compléter sa série.»

    C. (en plt de qqn) Parañ ub. =

    ●(1908) PIGO II 3. eno e vije ezom hep dale eus eur vatez da baran ar mevel.

    ●(1962) TDBP II 396. O c'hoari ar hartou e oant ha me a oa kerhet da bara unan, tr. «ils jouaient aux cartes et on vint me chercher pour servir de partenaire à l'un d'eux.»

    III. V. pron. réfl. En em barat.

    (1) S'accoupler.

    ●(1732) GReg 43a. S'apparier, se mettre, se joindre deux à deux, parlant des oiseaux, tr. «em barat». ●Voici la saison ou les Perdrix s'apparient, tr. «Cetu deut an amser ma teu ar c'hlugiry d'en em barat.»

    (2) S'accoupler pour se reproduire.

    ●(1710) IN I 334. p'en em zestumont d'en em barrât. ●349. pe gant hini cougoude ne zeu d'en em barraat nemet a dri bloaz e tri bloaz.

    ●(c.1825-1830) AJC 1641. an dou loen se a voa nem barad a voa mal a feumelen. ●(1834-1840) BBZcarn I 54. hag an oll lapouset mennut a teu den imbarat, tr. «Et que tous les petits oiseaux viennent s’accoupler.»

  • paravel
    paravel

    m. –ioù Paravent.

    ●(1732) GReg 692a. Paravent, contre-fenêtre en dehors, ou chassis couvert d'étoffe pour se garantir du vent, tr. «Par-avel. p. paravelou.» ●(1744) L'Arm 267b. Paravent (...) Qu'on met dans les chambres, tr. «Parahuéle.. leu. m.»

    ●(1909) HBAL 18. eur paravel anter-zigor.

  • paravi
    paravi

    adv.

    (1) À qui mieux mieux.

    ●(1767) ISpour 85. é ivet, par-ivi pehani e ivou muihan. ●(1787) BI 126. int ë-hum zouguai, èl par-ivi, pehani enn devezai groeit gùellan. ●(1790) Ismar 125. é hivèt par ivi péhani e ivou muyan. ●(1792) CAg 23. Hac ind ë rid par-ivie / Eit donnet d'en inourein.

    ●(1829) CNG 100. par-ivi en en insultant. ●101. Lod par-ivi er soucadai. ●112. Ha Salomé, en tair Mari, / D'er baumein e yas par ivi. ●(1856) VNA 170. c'est à qui brillera le plus, tr. «é mant par-ivi pihue e ziffædou muihan.»

    (2) Loc. adv. D'ar paravi : à qui mieux mieux.

    ●(1825) COSp 51. é tihuen d'er par évi. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 108. en ol e zé d'er paravi de zisquein lézen er gùir Doué. ●(1849) LLBg v 58. Kanamb d'er paravi. ●(1861) BSJ 118. péré hum zougué d'er paravi d'hi cheleùet. ●(1861) BELeu 9. ha d'er paranvi é tent de cheleuèt predêgueu en eutru El Leu. ●(1895) FOV 240. Plahézed a bep tu e vou d'er paravei / Eit assé diméein de Vaheu, de Gorlei.

  • paraviañ .1
    paraviañ .1

    v. intr. Rivaliser.

    ●(1907) FHAB Ebrel 52. Eus an eil bojen d'eben 'm eint o paravia / Piou a gano d'he grouer he zonik ar vraoa. ●(1908) FHAB Here 305. c'hoant paravia gant al labouset. ●(1909) FHAB Ebrel 113. kleier bras Sant-Thegonnec, Guiclan a Lambaol a c'hoantaffe paravia ganto.

  • paraviañ .2
    paraviañ .2

    adv.

    (1) Bezañ paraviañ : à qui mieux mieux, à l'envi.

    ●(1710) IN I 56. eno emaint paravia (…) o cana meuleudi d'o C'hroueur.

    ●(1866) FHB 57/33a. ha neuze e ve lavaret e vent paravia an eil d'eguile o clasc gouzout piou a vezo muia diskiant. ●(1869) FHB 213/26b. Oll emaint paravia o clask gouzout. ●(1869) FHB 223/105a. an oll gristenien, a vezo guelet, ep mar, paravia an eil d'eguile, o renta d'ho mam vad an oll henoriou. ●(1872) ROU 83a. Il y a émulation entre eux, tr. «paravuia emaint.» ●101b. Rivaliser, tr. «Beza paravia.»

    (2) Choari paraviañ : rivaliser.

    ●(1872) ROU 101b. Rivaliser, tr. «c'hoari paravia.»

    (3) Ober paraviañ =

    ●(1934) PONT 108. An Aotrou persoun, ar seurezet hag ar re all ive a rae paravia goulennou ouz ar vugale. (1) A qui mieux mieux Paravia est très employé dans le Léon. Dans le Tréguier on dit helebini.

    (4) À qui mieux mieux.

    ●(1854) MMM 344-345. An oll dûd heürus (…) a lavar paravia : henor, gloar da vam Salver ar bed.

    ●(1904) SKRS I 99. Kerent ha bugale a boagn paravia.

  • paravis
    paravis

    prép. Paravis da : en face de.

    ●(1961) BLBR 133/28. En dourellenn saùet ar un ihuellenn paraviz de zor dal er hastell e ziskoé hé fenestri dismantret ha difoulgahet, haval tré doh poull-lagadeu goulli. ●(1942) DHKN 285. Paravis dehè, é ma kér.

  • paraviziñ
    paraviziñ

    v. tr. i. Comparer.

    ●(1939) DIHU 334/260. Kann e zo bet tréma Roye. Met nitra, de baravizein doh er péh hon es kleuet é léh aral.

  • parbieur
    parbieur

    interj. ; juron. Parbleu !

    ●(1744) L'Arm 460a. Parbieu, terme burlesque, pour assurer ce qu'on dit, tr. «Parbieurr.»

  • parbleur
    parbleur

    inter. ; juron. Parbleu !

    ●(1834) SIM 14. parbleur ! emedon-me, ober a rit aze traou caer. ●(1850) JAC 51. Parbleur ! rêson oc'h eus. ●(1850) MOY 167. Parbleur, ze a zo mat.

  • parch
    parch

    m. Parchemin.

    ●(1911) BUAZperrot 65. ar skridou var barch.

  • parchantiñ
    parchantiñ

    v. tr. i. =

    ●(1968) BAHE 56/63. Azezet e vezent eno o parchantiñ c'hoazh ouzh maneadeg virvidik ar porzh !

  • parchemin
    parchemin

    m. Parchemin.

    ●(1659) SCger 88a. parchemin, tr. «parchemin.»

  • parchenn .1
    parchenn .1

    f. –où =

    ●(1913) AVIE 265. ind e zoug parchenneu digoroh ha penpill hiroh eit er réral.

  • parchenn .2
    parchenn .2

    f. –où, parchoù Vieux écrits.

    ●(1732) GReg 688b. Pancartes, vieux écrits, tr. «(Van[netois] parchenn. p. parchëu.»

    ●(1934) BRUS 291. Une pancarte, tr. «ur barchen –neu.»

  • parcher
    parcher

    m. –ion Parcheminier.

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminier, tr. «parcher.»

  • parcherezh .1
    parcherezh .1

    f. Parcheminerie (local).

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminerie, (la boutique), tr. «parcherez f.»

  • parcherezh .2
    parcherezh .2

    m. Parcheminerie (industrie).

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminerie, (l'industrie), tr. «parcherez m.»

  • parchimin
    parchimin

    m. Parchemin.

    ●(1499) Ca 152b. Parchimin et parchemin. l. hoc pergamen.

  • parchiñ
    parchiñ

    v. intr. Parcheminer.

    ●(1931) VALL 530b. Parcheminer (se), tr. «parchi d'après V[annetais] (parchein).»

  • pard
    pard

    m. –ed (zoologie) Léopard.

    ●(1499) Ca 153a. Pard. idem cest vne beste. ●(1575) M 1851-1854. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.»

  • pardaevezh
    pardaevezh

    m. –ioù Soirée.

    ●(1867) FHB 113/65a. Eur pardaezvez, ar c'huec'h a vis c'huevrer, en doa laeret eun ilis. ●(1872) ROU 103a. Un soir d'été, tr. «ur pardaevez anv.» ●(1872) FHB 394/231a. a ioa ive er pardaesvez-ze kel laouen ha pephini. ●(1878) EKG II 174. bep sul da bardavez. ●(18--) SAQ II 330. Var eur pardavez, eun den a zeue euz he di.

  • pardaez
    pardaez

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    (1) Soir.

    ●(1710) IN I 11. ar mintiniou hac ar pardaeziou. ●(1732) GReg 871b. Soir, la vêprée, depuis les trois heures jusqu'au soleil couché, tr. «Par-daëz. ar pardaëz.»

    ●(1859) MMN 1. pere (…) a ia bep pardaez, edouc Mis Mae, d'an Ilisou. ●(1860) BAL 5. coulz lavaret bep pardaez e clever cloc'h an anaoun. ●158. azalec ar Iaou da bardaez, betec ar gVener da bardaez. ●(1876) TDE.BF 442b. Ar pardaez a zeuas. ●(1894) BUZmornik 144. Ear ar pardaez a reaz d'ezhi dizempla.

    ●(1907) PERS 80. hag ar pardaez a dremen e ti ar beorien.

    (2) Le soir.

    ●(1904) KANngalon Du 254. Gedal a reaz pardaez araok mont er meaz. ●(1929) FHAB Mae 190. Eun deiz, pardaez anezi, eur marc'hadour saout a vro Gemre, hag a deue bep an amzer da foar Barnett, a oa o tremen war bont Londrez.

    II. Adv.

    A. Adv. Tard.

    ●(1890) ARK 39. hag a chom re zivezat, re bardaez, ennho ! ●(1894) BUZmornik 653. pardaez eo dija, ha bremaik ema noz.

    B. Loc. adv.

    (1) Diouzh ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «Diouc'h ar pardaëz.»

    ●(1894) BUZmornik 105. Skolastik a lavaraz d'he breur dioc'h ar pardaez : (…).

    ●(1905) KANngalon Here 511. goude ar pred, pe diouz ar pardaez. ●(1911) SKRS II 161. Dioc'h ar pardaez, ez eas dre ruiou kear. ●(1916) KANNlandunvez 64/465. Dioc’h ar pardaez, ar famill abez en em asamblo evit ober a-unan ar beden vraz.

    (2) War ar pardaez : le soir.

    ●(1860) BAL 8. mes var ar pardaez. ●168. var ar pardaez etro cuz eol. ●(1868) KMM 159. Ar Gvener oa, var ar pardaez. ●(1868) FHB 177/164a. var ar pardaez, o c'hedal an noz.

    ●(1906) BOBL 17 novembre 112/3b. tro eun heur var ar pardaëz.

    (3) D'ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «d'ar pardaëz.»

  • pardaez-kloz
    pardaez-kloz

    m. Tard dans la soirée.

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) pardaez clos, tr. «tard dans la soirée.»

  • pardaez-noz
    pardaez-noz

    m. Nuit close, tombée.

    ●(1868) KMM 256. an aotrou Riou (…) a oa, var ar pardaez noz, o tont var varc'h diouz ur pennad beach. ●(1876) TDE.BF 432a. War benn ar pevare dervez, dioc'h ar pardaez-noz. ●(1880) SAB 230-231. ha d'ar pardaez noz. ●(1882) BAR 68-69. da pardae noz, caer ho devoe clask ho Mab. ●(1894) BUZmornik 546. Bemdez e iune betek ar pardaez-noz. ●(18--) SAQ II 225. Edo o vont : var ar pardaes noz, skanv a droad, tiz varnan.

    ●(1928) BFSA 186. diouz ar pardaez-noz.

  • pardaeziad
    pardaeziad

    m. –où =

    ●(1995) BRYV III 10. (Milizag) d'ar pardaeziad du.

  • pardaeziñ
    pardaeziñ

    v. impers. Se faire tard.

    ●(1872) ROU 103a. Le soir se fait, tr. «pardaezi a ra.» ●105a. Il se fait tard, tr. «Pardaezi a ra.»

    ●(1905) HFBI 44. pardaesi â réa déjà.

  • pardandienn
    pardandienn

    interj. juron. Parbleu, pardieu.

    ●(1919) MVRO 14/1d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d'eoc'h ez eus peadra d'ar bolc'h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c'hlao da goueza var va c'hein epad peder heur horoloach. ●(1920) MVRO 18/1c. Pardandien ! eme Berig, gouzout a ra evit piou eman oc'h ober ivez.

  • pardaoniñ
    pardaoniñ

    v. intr. Ken a bardaon : tant que faire se peut.

    ●(1920) MVRO 19/4c. Setu int o daou e toull dor Job, ha da lopa mar gouient, ken a bardaone !

  • pardefi
    pardefi

    adv. Bezañ pardefi da : être à qui mieux-mieux.

    ●(1937) DIHU 310/253. É mant pardefi de ouiet più anehè e hrei er muian a safar.

  • pardiac'h
    pardiac'h

    interj. ; juron. Parbleu, pardi !

    ●(17--) BMa 181. Pardiach chede un affer coant, tr. «Pardieu ! voilà une belle affaire.»

  • pardidreuz
    pardidreuz

    adv. De part en part.

    ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «par-didreuz.»

  • pardien
    pardien

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1839) BESquil 176. hemb prononcein guet-hai unan benac ag er guirieu-men, pardien, mordien, me fé, hac er sorte-cé.

  • pardinac'h
    pardinac'h

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardinac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardinac'h.»

  • pardistac'h
    pardistac'h

    interj. ; juron. Parbleu !

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardistac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardistac'h.»

  • pardistak
    pardistak

    interj. Pardi. Voir pardistac'h.

    ●(17--) FG II 45. Ah ! pardistak. ●66. pardistack ne ouson mui petra da jonc'h var ho coust.

  • pardon
    pardon

    m. –ioù

    I. Pardon, rémission.

    ●(1499) Ca 153a. Pardon. g. idem / ou indulgence.

    ●(1659) SCger 88a. pardon, tr. «pardon.» ●(c.1680) NG 379. Ha ma ray dim pardon. ●(1732) GReg 692b. Pardon, tr. «Pardoun. van[netois] pardon.» ●693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «Rei e bardoun da ur re.»

    ●(1829) CNG 104. O Croéz, mamèn a espérance (...) Én hou sol é clasquan pardon. ●(1888) LTU 46. ann distaol pe ar pardon euz ar boan temporel.

    ●(1907) PERS 51. da c'houlen pardon digantha. ●(1915) HBPR 150. en eur c'houlen pardon. ●(1936) DIHU 296/30. Brema deulinet ha goulennet pardon get Doué.

    II.

    A. (religion)

    (1) Pardon, fête religieuse.

    ●(1732) GReg 693a. Pardon, assemblée d'une Eglise où il y a Indulgence, tr. «Pardoun. p. pardounyou.» ●Courir les Pardons, y aller pour se divertir, & non par dévotion, tr. «Redecq ar pardounyou.»

    ●(1849) LLB 162. dé kaër er pardon. ●1985. Piw e zei bremen d'où pardonieu. ●2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist. ●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1883) MIL 186. Pardon Sant-Herbot a bad e doug miz mae.

    ●(1903) MBJJ 252. Dilost ar pardon. ●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1928) FHAB Mezheven 209. da zeiz ar pardon. ●(1933) MMPA 172. Breiz eo bro ar pardoniou. ●(1966) YDERrien 5cd. O klevet anezhañ gant e akordeon / Hennezh a deuio du-mañ pa vo graet ar pardon.

    (2) Indulgence.

    ●(1913) FHAB Genver 13. ar Pab Sixt IV a roas 100 dervez pardon da c'hounid da gement hini a yaje d'ar Folgoad.

    (3) Lod ar pardon : cadeau que l'on offre lors d'un pardon ou au retour du pardon.

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.

    ●(2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).

    B. sens fig.

    (1) Fin d'ar pardon ! : fini de rire !

    ●(1909) TOJA 49. Paouezet breman ! A-walc'h eo ! Fin d'ar pardon ! ●(1957) AMAH 45. D'ar gêr, emzo, d'ar gêr raktal, ha fin d'ar pardon !

    (2) Kenavo d'ar pardon =

    ●(1955) VBRU 129. Ha ma c'hoarveze ganto koll o gwreg, kenavo d'ar pardon, rak n'helle ket an intañv kaezh eildimeziñ.

    (3) N'eo ket ur pardon : ce n'est pas une partie de plaisir.

    ●(1929) EMPA 12. n'eo ket eur pardon beza o veskla dindan eun amzer evel ma ra.

    (4) Krampouezh pardon : femmes trop recherchées dans leur toilette.

    ●(1888) SBI II 180. Crampous pardon, liboudenno ; / Da c'houec'h miz goude vent dimêt, / Eur vez ve d'ann hol ho gwelet ! tr. «Les crêpes de pardon, les traînées : / Six mois après leurs noces, / C'est une honte pour tous de les voir !»

    ●(1982) TKRH 91. Eus ur plac'h yaouank re stipet e lavare : ur grampouezhenn bardon.

    (5) Droch ar pardon : inocent du village.

    ●(1972) SKVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, torc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    III. Bezañ an ton hag ar pardon gant : voir ton.

  • pardonadeg
    pardonadeg

    f. –où Pardon religieux.

    ●(1870) FHB 297/287b. Ar seiz var'n ugent zo eta assinet vit ar bardonadec. ●288a. ho fardonadek e Kerdevot.

  • pardonañ .2
    pardonañ .2

    voir pardoniñ .2

  • pardonañ / pardonat / pardoniñ .1
    pardonañ / pardonat / pardoniñ .1

    v. intr. Péleriner, aller en pèlerinage.

    ●(1505) Vc 23-26. Cenpenet gant Yvo Caervoyec / enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez o pardony / er Foll()coet, tr. «Arrangé par Yves Kervoyec / en l'honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine en pèlerinage / au Folgoët.»

    ●(1732) GReg 693a. Aller gagner les Pardons en quelque lieu, tr. «Moñnet èn ul lac'h da bardouna.»

    ●(1829) CNG 48. Atou, me yeï de Bardonna / De Guelhen pe Santés Anna. ●(1889) ISV 40. mont da bardona da Rumengol.

    ●(1903) MBJJ ix. ar re a vez bet o pardona. ●(1905) BREH 6. oeit de bardoñnat. ●(1906) KANngalon Genver 16. bet o pardouna e Lourd. ●(1909) KTLR 70. e sonjaz mond da bardouna da vez hor Zalver, da Jerusalem. ●(1911) BUAZperrot 453. el leac'h ma karient diredet niverus da bardona.

  • pardonat
    pardonat

    voir pardonañ .1

  • pardoner
    pardoner

    m. –ion

    (1) Pèlerin.

    ●(1732) GReg 693a. Celui qui va au Pardon, tr. «Pardouner. p. pardounéryen.»

    ●(1869) FHB 225/128b. eun trein nevez bennag evit ar bardonerien. ●(1894) BUZmornik 777. Ar bardounerien a gustum peurvuia poket d'he droad.

    ●(1911) BUAZperrot 470. ouzpenn dek mil pardoner. ●(1925) FHAB Genver 38. Ar bardonerien skuiz a c'helle chom eno da ziskuiza ha da breja. ●(1927) FHAB Gouere 147b. pardonerien Tro-Vreiz.

    (2) spécial. Prêtre qui officie lors d'un pardon.

    ●(1909) BOBL 24 juillet 239/3a. ar pardoner a oa person Plouye. ●(1924) ARVG Here 221. An hini a gôzeas ar gwellan a voe ar pardoner ; eur pardoner eus an dibab.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...